Liệu pháp carboxy: nguyên lý, hiệu quả, số buổi và lưu ý

Nghe đến việc cố tình bơm khí vào cơ thể có thể khiến nhiều người thấy lạ lẫm. Nhưng liệu pháp carboxy đã có nguồn gốc từ rất lâu, bắt đầu từ phương pháp trị liệu bằng suối khoáng ở Pháp, và ngày nay trở thành một liệu trình quen thuộc để kiểm soát mỡ thừa và cải thiện tuần hoàn. Cách thực hiện khá đơn giản, dùng kim rất nhỏ để đưa một lượng nhỏ khí CO2 y tế vào ngay dưới da, ở lớp mỡ dưới da.

Điều quan trọng cần hiểu là bản thân khí CO2 không trực tiếp đốt cháy mỡ. Vai trò của nó giống như một tín hiệu, báo cho cơ thể biết cần tăng cường tuần hoàn hơn nữa. Theo tín hiệu đó, lưu lượng máu tăng lên, mang nhiều oxy và dưỡng chất đến vùng da đó hơn, từ đó tạo ra môi trường thuận lợi cho quá trình phân giải mỡ và phục hồi mô. Vì sao lại có hiện tượng này, và vì sao nó được áp dụng cho từng vùng cụ thể, bài viết sẽ giải thích lần lượt bên dưới.

Vì sao bơm CO2 làm mạch máu giãn ra?

Mạch máu trong cơ thể chúng ta luôn theo dõi nồng độ CO2 tại từng vị trí. Tế bào càng hoạt động mạnh thì càng thải ra nhiều CO2, nên khi nồng độ này tăng lên ở đâu, cơ thể sẽ hiểu đó là nơi đang cần oxy gấp. Lúc đó, mạch máu ở vùng đó tự động giãn ra để đưa nhiều máu đến hơn. Có thể hình dung giống như công trường xây dựng báo thiếu nhân lực thì sẽ có thêm người được điều đến hỗ trợ.

Liệu pháp carboxy chủ động tạo ra phản ứng này. Khi tiêm CO2 vào lớp mỡ dưới da, nồng độ CO2 tại vùng đó tăng vọt ngay lập tức. Cơ thể tiếp nhận điều này như một tình huống khẩn cấp thiếu oxy, nên các mạch máu nhỏ ở vùng đó giãn ra để đưa máu đến nhiều hơn. Hiện tượng này gọi là giãn mạch, nói đơn giản là ống dẫn máu trở nên to hơn để nhiều máu có thể đi qua cùng lúc.

Lượng CO2 được bơm vào không lưu lại lâu trong cơ thể. Nó thường được đào thải ra ngoài một cách tự nhiên qua đường máu và phổi trong khoảng 10 đến 20 phút. Tuy nhiên, hiệu quả tăng lưu lượng máu được tạo ra trong khoảng thời gian ngắn ngủi đó vẫn tiếp tục kéo dài thêm 2 đến 3 ngày sau khi thực hiện. Vì vậy, cần nhớ rằng bước khởi đầu quan trọng nhất của liệu pháp carboxy không phải là tác dụng của khí, mà chính là sự gia tăng lưu lượng máu mà khí đó tạo ra.

Máu lưu thông tăng ảnh hưởng gì đến tế bào mỡ?

Tế bào mỡ vốn là loại mô không có nhiều mạch máu phân bố dày đặc. Vì vậy, những vùng tích tụ mỡ thường có tuần hoàn máu chậm hơn so với các mô khác. Khi tuần hoàn chậm, năng lượng dự trữ bên trong tế bào mỡ khó thoát ra ngoài, và chất thải cũng được dọn dẹp chậm hơn.

Khi liệu pháp carboxy giúp tăng lưu lượng máu, cả dòng chảy này thay đổi hẳn. Máu lưu thông tích cực hơn, mang oxy và dưỡng chất đến quanh tế bào mỡ thường xuyên hơn, đồng thời cũng dọn dẹp nhanh hơn các sản phẩm phụ sinh ra khi mỡ bị phân giải. Có thể hình dung đơn giản như việc khơi thông một dòng chảy mới cho vũng nước tù đọng. Nước chảy liên tục thì sẽ bớt ứ đọng và thối rữa, tương tự như vậy, khi tuần hoàn tăng lên thì môi trường quanh tế bào mỡ cũng không còn bị trì trệ.

Bên cạnh đó, khi khí được bơm vào, mô mỡ hơi phồng lên và bị chèn ép nhẹ, tạo ra một kích thích vật lý cũng góp phần tác động. Kích thích này được ghi nhận là có khả năng thúc đẩy phản ứng của các enzyme phân giải mỡ dự trữ bên trong tế bào mỡ. Nói cách khác, tín hiệu hóa học và kích thích vật lý cùng lúc tác động, tạo ra điều kiện thuận lợi cho quá trình phân giải mỡ.

Vì sao oxy tăng thì phân giải mỡ khác đi?

Quá trình chuyển hóa mỡ dự trữ thành dạng năng lượng có thể sử dụng được gọi là phân giải mỡ (lipolysis). Quá trình này trải qua nhiều giai đoạn, và phần lớn trong đó là những phản ứng cần đến oxy. Trong môi trường thiếu oxy, các phản ứng này diễn ra chậm hơn.

Khi liệu pháp carboxy làm tăng lưu lượng máu, lượng oxy đến vùng đó cũng tăng theo. Lượng oxy dồi dào hơn này giống như cung cấp thêm nhiên liệu cần thiết cho quá trình phân giải mỡ. Ngoài ra, còn có một hiện tượng sinh lý khác cũng góp phần, đó là bản thân CO2 giúp hemoglobin trong máu dễ dàng nhả oxy vào mô hơn. Hemoglobin vốn đóng vai trò như người vận chuyển, giữ và mang oxy đi khắp cơ thể, nhưng khi nồng độ CO2 xung quanh tăng lên, nó sẽ nhả oxy đang giữ ra dễ dàng hơn. Nguyên lý này giống như người giao hàng thả hàng nhanh hơn khi đã gần đến điểm giao.

Nhờ lưu lượng máu và nguồn cung oxy cùng tăng lên, tế bào mỡ có được điều kiện thuận lợi hơn để phân giải và đào thải lượng mỡ dự trữ. Tuy nhiên, sự thay đổi này thường không rõ rệt chỉ sau một lần thực hiện, mà tích lũy dần qua khoảng 8 đến 12 buổi điều trị.

Có hiệu quả với cellulite không?

Sần vỏ cam (cellulite) là hiện tượng bề mặt da xuất hiện lồi lõm không đều, thường gặp ở vùng đùi hoặc mông. Nguyên nhân không chỉ do một yếu tố duy nhất, mà được biết là do sự kết hợp giữa tuần hoàn chậm tại vùng đó và cấu trúc mô liên kết đẩy các tế bào mỡ nhô lên không đều. Khi tuần hoàn chậm, nước và chất thải dễ bị ứ đọng giữa các mô, khiến bề mặt da trông càng lồi lõm rõ hơn, giống như hiện tượng phù nề.

Liệu pháp carboxy hướng đến việc khơi thông chính sự tuần hoàn bị ứ đọng đó. Khi lưu lượng máu tăng lên, đường thoát cho nước và chất thải bị ứ đọng cũng được mở rộng, và có báo cáo cho thấy điều này giúp làm giảm phần nào tình trạng lồi lõm trên bề mặt da. Kết hợp thêm với hiệu quả làm giảm thể tích tế bào mỡ, bề mặt da sẽ trông mịn màng hơn.

Tuy nhiên, vì sần vỏ cam có nhiều nguyên nhân đan xen với nhau, nên thay vì kỳ vọng nó biến mất hoàn toàn chỉ nhờ một mình liệu pháp carboxy, cách hiểu thực tế hơn là xem đây là một phương pháp chăm sóc đảm nhận vai trò cải thiện tuần hoàn.

Nguyên lý nhắm vào collagen để cải thiện rạn da

Vết rạn da hình thành khi da bị kéo giãn nhanh trong thời gian ngắn, khiến các sợi collagen trong lớp trung bì không kịp giãn theo và bị đứt gãy. Collagen giống như những trụ cột nâng đỡ, giúp da căng và chắc, nên khi các trụ cột này bị đứt, vị trí đó sẽ được lấp đầy bằng mô sẹo mỏng và yếu hơn. Vì vậy, vùng da bị rạn thường có ít mạch máu và tái tạo chậm hơn so với vùng da xung quanh.

Với vùng da này, liệu pháp carboxy cũng tiếp cận theo hướng tăng cường tuần hoàn. Khi lưu lượng máu tăng, nguyên bào sợi, tế bào tạo ra collagen mới, sẽ được cung cấp nhiều oxy và dưỡng chất hơn, và kích thích này được ghi nhận là có thể thúc đẩy phần nào quá trình sản sinh collagen. Có thể hình dung nguyên bào sợi như những người thợ trực tiếp dệt nên collagen, trụ cột của làn da. Khi người thợ được cấp đủ nguyên liệu và năng lượng, tốc độ làm việc cũng nhanh hơn, nguyên lý tương tự như vậy.

Kết quả là, kết cấu mỏng và lõm đặc trưng của vết rạn được ghi nhận là dần được lấp đầy trong khoảng 8 đến 12 tuần, đồng thời màu sắc cũng nhạt dần theo hướng cải thiện. Tuy nhiên, hiệu quả thường rõ rệt hơn ở những vết rạn còn mới, vẫn còn màu đỏ hoặc tím, hơn là những vết rạn đã lâu năm và chuyển sang màu trắng.

Số buổi theo từng vùng khác nhau thế nào?

Vì độ dày mỡ, mật độ mạch máu và độ nhạy cảm của da khác nhau ở mỗi vùng cơ thể, nên liệu pháp carboxy không được thực hiện theo cùng một cách cho mọi vị trí. Ba lý do dưới đây tạo nên sự khác biệt đó.

• Với bụng hoặc đùi, nơi có lớp mỡ dày, phạm vi khí cần lan tỏa tới rộng hơn, nên phải chia tiêm nhiều điểm trên cùng một vùng và cần nhiều buổi hơn, khoảng 10 đến 15 buổi. Lớp mỡ càng dày thì hiệu quả cải thiện tuần hoàn càng cần nhiều thời gian hơn để lan tỏa đều.
• Với những vùng có lớp mỡ mỏng như cằm đôi hoặc bắp tay, chỉ cần một lượng nhỏ cũng có thể thấy phản ứng nhanh hơn. Vì mô mỏng nên các tế bào mỡ mục tiêu tập trung dày đặc hơn trong phạm vi khí lan tỏa.
• Khi xử lý những vấn đề nông trên bề mặt như sần vỏ cam hay vết rạn da, việc tiêm sẽ được thực hiện ở độ sâu nông hơn và với khoảng cách dày đặc hơn. Vì vị trí cần cải thiện tập trung ở lớp trung bì và ngay bên dưới đó, nên phải tiêm đúng độ sâu này thì hiệu quả cải thiện tuần hoàn mới tác động chính xác đến đúng vị trí.

Thông thường, liệu trình phổ biến là thực hiện 8 đến 12 buổi, cách nhau khoảng 1 đến 2 tuần mỗi lần. Vì cải thiện tuần hoàn và phân giải mỡ là một quá trình tích lũy, nên việc lặp lại nhiều lần được cho là ảnh hưởng đến kết quả nhiều hơn so với chỉ một lần thực hiện.

Cảm giác khi làm và ai cần thận trọng

Quy trình thực hiện dùng kim rất nhỏ, tiêm khí trong thời gian ngắn tại nhiều điểm trong vùng cần điều trị, mỗi điểm cách nhau khoảng 1 đến 2cm. Ngay sau khi tiêm, có thể cảm thấy hơi căng tức, châm chích, và cảm giác vùng da đó như phồng lên khi khí lan tỏa giữa các mô. Đây chỉ là hiện tượng tạm thời do CO2 lấp đầy khoảng trống giữa các mô, và cảm giác này thường giảm dần trong khoảng 10 đến 30 phút khi khí được hấp thu.

Sau khi thực hiện, vùng da đó có thể hơi đỏ hoặc xuất hiện vết bầm nhẹ, đây là phản ứng tự nhiên do mạch máu giãn nở và chịu kích thích nhẹ. Tình trạng này thường được ghi nhận là sẽ giảm trong khoảng 2 đến 5 ngày. Tuy nhiên, nếu đang mắc bệnh tim mạch, một số bệnh lý về phổi, hoặc đang mang thai, nên trao đổi trước với bác sĩ để đảm bảo an toàn trước khi thực hiện.

Liệu pháp carboxy không phải là phương pháp giúp giảm mỡ đáng kể chỉ trong một lần, mà gần với khái niệm chăm sóc hỗ trợ tuần hoàn hơn. Vì vậy, khi kết hợp cùng với chế độ ăn uống và tập luyện trong đời sống hằng ngày, kết quả được ghi nhận là sẽ ổn định và bền vững hơn.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).