Filler vùng dưới mắt: làm đầy vết lõm, xóa quầng thâm bóng đổ, thời gian duy trì và cách tránh hiệu ứng Tyndall

Soi gương thì thấy bình thường, nhưng lên ảnh vùng dưới mắt lại sẫm màu và hõm sâu bất thường, khiến gương mặt trông mệt mỏi hơn tuổi thật. Nhiều người nghĩ ngay đến quầng thâm do sắc tố da, nhưng phần lớn bóng tối dưới mắt không đến từ màu da mà từ chính vết lõm tạo bóng đổ. Vì vậy dù thoa kem dưỡng trắng bao nhiêu, vùng tối đó vẫn không biến mất. Khi vết lõm này được làm đầy nhẹ nhàng bằng filler, bóng đổ mờ đi và vùng dưới mắt trông sáng hẳn lên. Tuy nhiên vùng dưới mắt là nơi da mỏng nhất trên gương mặt và nằm sát các mạch máu đi đến mắt, nên loại filler nào, tiêm vào lớp nào và lượng bao nhiêu sẽ quyết định rất lớn đến kết quả cũng như độ an toàn. Hiểu rõ nguyên lý và giới hạn của kỹ thuật này trước sẽ giúp buổi tư vấn nhẹ nhàng và hiệu quả hơn nhiều.

Vì sao vùng dưới mắt lại sẫm màu như quầng thâm?

Việc vùng dưới mắt trông tối màu thường đến từ hai nguyên nhân chồng lên nhau. Một là quầng thâm thật sự do sắc tố lắng đọng trong da, hai là bóng đổ hình thành khi vùng dưới mắt bị lõm xuống. Trường hợp đầu cần laser hoặc sản phẩm làm sáng da, còn trường hợp sau lại phù hợp hơn với việc làm đầy vết lõm để xóa bóng đổ. Trên thực tế nhiều người gặp cả hai nguyên nhân cùng lúc, nên khi tư vấn, bước đầu tiên luôn là xác định yếu tố nào đang chiếm ưu thế.

Việc vùng dưới mắt bị lõm có lý do cấu trúc rất rõ ràng. Ngay dưới mí mắt có một dây chằng gọi là dây chằng rãnh lệ, giữ chặt da vào xương hốc mắt. Dây chằng này kéo da xuống, trong khi khối mỡ mắt phía trên lại dần đẩy phồng ra trước theo tuổi tác. Kết quả là giữa phần mỡ nhô ra và vết lõm bị dây chằng ghì xuống hình thành một rãnh rõ rệt, và khi ánh sáng chiếu vào, rãnh này tạo thành bóng đổ.

Theo thời gian, xương hốc mắt phía dưới và lớp mỡ má cũng dần teo nhỏ lại. Nền đỡ thấp xuống khiến rãnh dưới mắt càng sâu và bóng tối càng đậm hơn. Dưới ánh sáng chiếu từ trên xuống, bóng đổ này càng lộ rõ, khiến gương mặt trông như vừa mất ngủ hoặc mệt mỏi kéo dài. Nói cách khác, quầng tối dưới mắt không chỉ là vấn đề sắc tố mà còn là bóng đổ hình thành do quá trình lão hóa khiến gương mặt lõm và chảy xệ. Nếu nguyên nhân là vết lõm, thì việc làm đầy rãnh đó để xóa bóng đổ là hướng xử lý hợp lý.

Filler dưới mắt làm đầy bóng đổ bằng cách nào và duy trì được bao lâu?

Filler dưới mắt là thủ thuật tiêm nông một loại gel axit hyaluronic (HA) vào bên dưới vết lõm để làm phẳng bóng đổ. HA vốn là thành phần có sẵn trong cơ thể, có khả năng hút nước để tạo thể tích. Khi lớp gel này lấp nhẹ rãnh lệ, bóng đổ trong rãnh mờ đi và vùng dưới mắt trông sáng hơn hẳn. Điểm mấu chốt là làm mềm sự chênh lệch độ cao giữa phần mỡ nhô ra và vết lõm bên cạnh. Đây không phải là phẫu thuật cắt bỏ mô mà chỉ đơn giản là bổ sung thể tích vào chỗ lõm, nên hiệu quả có thể thấy ngay sau khi tiêm.

Bằng chứng về hiệu quả cũng khá đầy đủ. Một phân tích tổng hợp 31 nghiên cứu với 2.556 bệnh nhân tiêm filler dưới mắt cho thấy 91% hài lòng với kết quả, tương đương gần 9 trên 10 người. Như biểu đồ ở trên, một phân tích quy mô lớn khác cũng ghi nhận tỷ lệ hài lòng 84% ngay sau thủ thuật và duy trì quanh mức 77% sau một thời gian. Vì vùng dưới mắt là nơi ai cũng để ý nên mức độ hài lòng thường cao hơn các vùng khác.

Thời gian duy trì của filler dưới mắt cũng thường lâu hơn các vùng khác. Trong một nghiên cứu theo dõi 155 bệnh nhân hơn 2 năm, mức độ cải thiện gần như không giảm giữa các mốc 6 tháng, 12 tháng và 18 tháng. Lý do được cho là vùng dưới mắt ít cử động và có tốc độ chuyển hóa chậm nên filler tan chậm hơn. Tuy vậy mỗi người mỗi khác, nên nếu muốn giữ đường nét lâu dài, cách tốt nhất là theo dõi và bổ sung một lượng nhỏ khi cần.

Vì sao vùng dưới mắt khó xử lý và filler nào phù hợp?

Vùng dưới mắt là nơi da mỏng nhất trên gương mặt. Vì da mỏng nên chỉ cần tiêm hơi nhiều một chút là đã lộ rõ, còn nếu gel bị vón cục ở lớp nông thì chỗ đó sẽ phồng lên trông thấy. Thêm vào đó, khi filler nằm ngay dưới lớp da mỏng, ánh sáng bị tán xạ và tạo ra sắc xanh nhạt gọi là hiệu ứng Tyndall. Hiện tượng này giống như khi nhỏ một giọt sữa vào cốc nước rồi thấy nước hơi đục và ngả xanh. Sắc xanh trông như mạch máu li ti này chính là dấu hiệu cho thấy filler đã được tiêm quá nông.

Sưng cũng là vấn đề đặc biệt dễ gặp ở vùng dưới mắt. Mô ở đây vốn giữ nước tốt, cộng thêm việc bản thân HA có khả năng hút nước, nên nhiều người bị sưng vào buổi sáng hoặc cảm thấy mí mắt nặng nề. Vì vậy vùng dưới mắt chỉ nên dùng loại gel mềm, ít hút nước và với lượng rất nhỏ. Nếu dùng loại filler tạo khối chắc dành cho vùng má để tiêm dưới mắt thì ngược lại sẽ gây vón cục và lộ rõ, phản tác dụng.

Dụng cụ và lớp tiêm cũng quan trọng không kém. Dùng cannula đầu tù để tiêm vào lớp sâu gần xương giúp tránh các mạch máu nông và giảm nguy cơ hiệu ứng Tyndall. Vùng dưới mắt lại là nơi một khi tiêm quá nhiều thì rất khó chỉnh sửa tự nhiên, nên cách an toàn hơn nhiều là tiêm thiếu một chút lúc đầu rồi bổ sung dần về sau. Bảng dưới đây tóm tắt các tiêu chuẩn được áp dụng khi tiêm filler vùng dưới mắt.

Hạng mục	Tiêu chuẩn vùng dưới mắt
Sản phẩm	HA mềm, lượng nhỏ
Lớp tiêm	Lớp sâu gần xương
Dụng cụ	Cannula đầu tù
Cần tránh	Tiêm nông và quá liều

Filler dưới mắt có thể gây tác dụng phụ nào và tỷ lệ ra sao?

Phần lớn tác dụng phụ đều nhẹ và tự hết theo thời gian. Trong một phân tích trên 2.556 bệnh nhân, sưng chiếm khoảng 19% và bầm tím khoảng 18%, đây là hai phản ứng thường gặp nhất, nhưng đa số biến mất trong vài ngày đến một hai tuần. Tình trạng đỏ da chiếm khoảng 7%. Như biểu đồ ở trên cho thấy, những phản ứng có tỷ lệ cao thường lại là những phản ứng tạm thời, không kéo dài lâu.

Điều cần lưu ý hơn là tình trạng vón cục và hiệu ứng Tyndall. Gel vón cục không đều gây phồng chiếm khoảng 5%, còn hiệu ứng Tyndall gây ánh xanh chỉ khoảng 1%, khá hiếm gặp. Tuy nhiên có báo cáo cho thấy ở lần tiêm đầu tiên, tỷ lệ Tyndall cao hơn một chút, khoảng 3%, rồi giảm xuống dưới 2% ở những lần bổ sung sau đó. Điều này cho thấy việc không tiêm quá nhiều ngay từ đầu là rất quan trọng.

Những phản ứng này có thể giảm đáng kể nhờ kỹ thuật tiêm phù hợp. Thực tế có phân tích cho thấy khi tiêm bằng cannula, tỷ lệ bầm tím giảm từ 17% khi dùng kim xuống còn khoảng 7%. Vì vậy cách giảm tác dụng phụ hiệu quả nhất ở vùng dưới mắt là tiêm từng lượng nhỏ, không quá nông, và dùng cannula thao tác chậm rãi. Một số ít trường hợp hiếm hoi xuất hiện cục nhỏ muộn sau vài tháng, nhưng phần lớn phản ứng chậm này cũng được xử lý bằng thuốc tiêu filler. Sau thủ thuật, chườm lạnh trong hai ba ngày đầu và nằm ngủ ở tư thế tránh đè lên vùng tiêm sẽ giúp sưng và bầm tan nhanh hơn.

Filler dưới mắt phù hợp với ai và khi nào nên tránh?

Filler dưới mắt phù hợp với những người bị bóng tối do vết lõm hơn là do sắc tố. Nếu rãnh lõm nông và chỉ tạo bóng đổ nhẹ, chỉ cần một lượng nhỏ filler cũng đủ giúp vùng dưới mắt sáng hẳn lên. Ngược lại, nếu mỡ dưới mắt phồng quá nhiều, việc chỉ làm đầy vết lõm bằng filler có thể khiến toàn bộ vùng đó trông sưng nề hơn. Khi đó nên cân nhắc kết hợp phẫu thuật tái phân bố hoặc lấy bớt mỡ.

Cũng có những trường hợp không nên thực hiện. Người đang mang thai hoặc cho con bú, đang bị viêm hoặc nhiễm trùng quanh mắt, hoặc từng phản ứng quá mẫn với HA thì nên tránh. Người có cơ địa dễ sưng vùng dưới mắt hoặc hay bị sưng do dị ứng cũng nên trao đổi trước, vì tình trạng sưng có thể kéo dài hơn bình thường. Người từng phẫu thuật lấy mỡ mắt hoặc từng làm phẫu thuật mắt cũng nên báo trước cho bác sĩ, vì cấu trúc mô ở vùng đó đã thay đổi.

Việc chăm sóc sau tiêm cũng không phức tạp. Trong vài ngày đầu, nên hạn chế ăn mặn và uống rượu bia, đồng thời chú ý tư thế ngủ để không đè lên vùng tiêm, giúp sưng tan nhanh hơn. Vùng dưới mắt khi được làm đầy tốt thường duy trì khá lâu, nhưng vẫn sẽ tan dần theo thời gian, nên cần theo dõi đường nét và bổ sung một lượng nhỏ khi cần. Thay vì tiêm nhiều ngay từ đầu, nên bắt đầu với lượng hơi thiếu rồi bổ sung dần, đây là cách tự nhiên và an toàn hơn. Nếu bóng tối dưới mắt là do cả sắc tố lẫn vết lõm cùng lúc, filler không thể giải quyết trọn vẹn, nên việc kết hợp thêm laser hoặc các thủ thuật khác cũng là điều đáng trao đổi khi tư vấn.