Tiêm tan mỡ HPL: nguyên lý, số lần tiêm và sưng

Chắc hẳn bạn từng băn khoăn vì mỡ ở những vùng như dưới cằm hay bắp tay, dù tập luyện thế nào cũng khó giảm. Khi cân nặng tổng thể không thay đổi nhiều nhưng một vùng cụ thể lại nổi bật hơn hẳn, người ta thường tìm đến cách làm giảm chính số lượng tế bào mỡ ở vùng đó.

Tiêm tan mỡ HPL (HPL) là phương pháp tiêm trực tiếp dung dịch nhược trương vào vùng mỡ cục bộ này. Đây không phải là phẫu thuật hút mỡ, mà là cách dung dịch có nồng độ thấp kéo nước vào bên trong tế bào mỡ, khiến tế bào phồng lên và vỡ ra. Hiểu được nguyên lý này sẽ giúp bạn hiểu vì sao liều lượng và số lần điều trị khác nhau theo từng vùng, và vì sao tình trạng sưng có thể kéo dài từ 3 đến 7 ngày. Hãy cùng tìm hiểu từng phần một.

Tiêm tan mỡ khác giảm cân thế nào?

Giảm cân thông thường hoạt động theo hướng làm nhỏ kích thước tế bào mỡ trên toàn cơ thể. Từng tế bào mỡ sẽ teo lại, chứ số lượng tế bào không hề giảm.

Tiêm tan mỡ tiếp cận theo cách khác. Bằng cách đưa thuốc trực tiếp vào vùng mong muốn, phương pháp này nhắm đến việc phá hủy chính tế bào mỡ tại chỗ đó. Vì tế bào biến mất hoàn toàn, về mặt lý thuyết có thể kỳ vọng giảm thể tích cục bộ chỉ ở vùng đó. Vì vậy phương pháp này thường được dùng để xử lý mỡ nổi bật ở từng vùng như dưới cằm, bắp tay, hơn là để giảm cân toàn thân.

Tuy nhiên, đây không phải là phương pháp để giảm cân. Bạn nên hiểu rõ trước rằng đây chỉ là thủ thuật cục bộ nhằm giảm thể tích tế bào mỡ ở một vùng nhất định.

Mỡ ở những vùng như vậy thường khó giảm chỉ bằng tập luyện hay điều chỉnh chế độ ăn. Mỗi người có những vị trí mà mỡ dễ tích tụ hơn hẳn, và vị trí đó chịu ảnh hưởng của cả tuần hoàn máu lẫn nội tiết tố. Vì thế dù cân nặng toàn thân giảm, vùng đó vẫn thường còn lại, và để xử lý được vùng này cần một cách tiếp cận khác với việc quản lý toàn thân.

Tế bào mỡ vỡ ra như thế nào?

Tế bào mỡ được bao bọc bởi một lớp màng mỏng (màng tế bào) chứa mỡ bên trong. Có thể hình dung lớp màng này như một ranh giới mỏng, vừa phân tách bên trong với bên ngoài tế bào, vừa điều tiết dòng nước ra vào.

Dung dịch dùng trong HPL là dung dịch nhược trương, có nồng độ thấp hơn dịch cơ thể. Nồng độ thấp nghĩa là tương đối nhiều phân tử nước hơn, và nước luôn có xu hướng di chuyển từ nơi nồng độ thấp sang nơi nồng độ cao (áp suất thẩm thấu). Vì vậy khi dung dịch này được đặt quanh tế bào mỡ, nước sẽ liên tục bị đẩy vào bên trong tế bào, nơi có nồng độ cao hơn.

Có thể ví như khi ngâm rong biển khô vào nước lã, rong biển sẽ hút nước và phồng to lên gấp nhiều lần. Tế bào mỡ khi được bao quanh bởi dung dịch nhược trương cũng liên tục hút nước và phồng lên như quả bóng.

Màng tế bào không thể chịu đựng sự gia tăng thể tích này mãi mãi. Khi nước tiếp tục tràn vào và áp lực bên trong vượt quá một ngưỡng nhất định, màng không chịu nổi sự căng phồng và bị rách vỡ, khiến nội dung tế bào tràn ra ngoài. Quá trình này được gọi là ly giải thẩm thấu. Điểm cốt lõi của thủ thuật này là màng bị phá vỡ chỉ do chênh lệch áp lực vật lý từ nước tràn vào, chứ không phải do hòa tan cấu trúc màng bằng hóa chất như cách chất tẩy rửa phá vỡ lớp dầu. Vì phản ứng này chỉ xảy ra cục bộ quanh vị trí tiêm, nên việc đưa dung dịch chính xác vào đúng vùng mong muốn rất quan trọng cho cả hiệu quả lẫn an toàn.

Vậy vì sao chỉ riêng tế bào mỡ bị ảnh hưởng mạnh, còn da và cơ xung quanh lại ít bị tổn thương hơn. Phần lớn thể tích tế bào mỡ được chiếm bởi một giọt mỡ lớn duy nhất, nên khung xương tế bào (bộ khung nâng đỡ) giúp giữ hình dạng của nó yếu hơn nhiều so với các loại tế bào khác. Ngược lại, tế bào cơ hay tế bào da được nâng đỡ bởi khung xương tế bào chắc chắn và mô liên kết dày đặc, nên chịu đựng tốt hơn trước cùng một thay đổi thẩm thấu. Dù vậy, nếu vị trí hoặc độ sâu tiêm lệch ra ngoài, các mô khác cũng có thể bị phồng lên và ảnh hưởng theo, nên kỹ thuật tiêm chính xác vào đúng lớp mô là yếu tố quyết định độ an toàn.

Mỡ vỡ biến mất đi đâu?

Không phải cứ tế bào vỡ ra là mỡ biến mất ngay tại chỗ. Tế bào bị phá vỡ và thành phần mỡ tràn ra ngoài sẽ tồn tại như một dạng mảnh vụn, và cơ thể cần một quá trình để dọn dẹp chúng.

Đảm nhận công việc dọn dẹp này là đại thực bào (một loại bạch cầu, tế bào miễn dịch đóng vai trò dọn dẹp bằng cách nuốt và loại bỏ dị vật hoặc tế bào chết trong cơ thể). Theo cách tương tự như khi tập trung đến vùng có vết thương để dọn dẹp mô chết, đại thực bào sẽ bao bọc và phân hủy các mảnh vụn tế bào mỡ đã vỡ.

Các thành phần đã được phân hủy sau đó được vận chuyển từ từ qua hệ bạch huyết và máu để chuyển hóa và đào thải. Quá trình này không kết thúc trong một hai ngày mà diễn ra chậm rãi trong khoảng 2 đến 4 tuần. Vì vậy, bạn nên biết rằng tiêm tan mỡ không phải là thủ thuật giảm thể tích ngay ngày hôm sau, mà là thủ thuật cho kết quả bộc lộ dần theo thời gian.

Cũng vì lý do tương tự mà quá trình dọn dẹp này không thể hoàn tất chỉ trong một hai ngày. Đại thực bào không thể xử lý một lượng lớn mảnh vụn cùng lúc, mà bao bọc và phân hủy từng phần theo thứ tự. Điều này giống như việc một chiếc xe tải phải chạy nhiều chuyến để chở hết đống đổ nát ở công trường. Vì thế, sự thay đổi thể tích thường được cảm nhận rõ rệt hơn sau khoảng 2 đến 3 tuần chứ không phải ngay sau khi tiêm, và cần theo dõi trong khoảng thời gian đó mới thấy được kết quả cuối cùng.

Liều và số lần theo từng vùng

Dù cùng là tiêm tan mỡ, cách tiếp cận ở vùng dưới cằm, bụng và bắp tay lại khác nhau. Đó là vì mỗi vùng có độ dày và diện tích lớp mỡ khác nhau, cũng như cấu trúc mô xung quanh cũng khác nhau.

• Những vùng có diện tích nhỏ và lớp mỡ mỏng như dưới cằm sẽ phản ứng tốt ngay cả với liều lượng tương đối ít. Vì trong phạm vi hẹp có dây thần kinh và mạch máu đi qua, nên độ chính xác khi chia liều tiêm vào đúng vị trí quan trọng hơn là tăng liều lượng.
• Những vùng có diện tích rộng và lớp mỡ dày như bắp tay hay bụng có lượng mỡ lớn khó xử lý trong một lần, nên thường được tiêm chia thành nhiều điểm và chia thành 5 đến 10 lần điều trị. Nếu tiêm quá nhiều trong một lần, lượng mảnh vụn mà cơ thể phải xử lý sẽ tăng lên, khiến gánh nặng hồi phục lớn hơn.
• Bất kể vùng nào, khoảng cách giữa các lần điều trị thường là 1 đến 2 tuần. Đó là vì cần tiến hành lần tiếp theo sau khi phản ứng viêm và quá trình dọn dẹp do thuốc lần trước gây ra đã lắng xuống phần nào, để có thể tích lũy hiệu quả mà không làm tăng nguy cơ tác dụng phụ.

Cũng vì lý do này mà trước khi thực hiện, vùng điều trị thường được đánh dấu theo dạng lưới ô. Đánh dấu các điểm cách nhau 1 đến 1,5cm và chia đều lượng thuốc đã định vào từng điểm sẽ giúp tránh thuốc tập trung quá nhiều ở một chỗ, đồng thời lan tỏa phản ứng đều khắp vùng điều trị. Nếu khoảng cách quá hẹp, tổn thương mô sẽ chồng lấn khiến việc hồi phục khó khăn hơn, còn nếu quá rộng thì sẽ để lại những khoảng chưa được tác động đủ, dẫn đến kết quả không đều. Việc xác định khoảng cách này cũng đòi hỏi kinh nghiệm và cảm nhận tinh tế của người thực hiện.

Liều lượng và số lần điều trị chính xác sẽ khác nhau tùy theo độ dày lớp mỡ, tình trạng da của vùng đó, và tốc độ hồi phục của từng người, nên nguyên tắc là cần lập kế hoạch riêng cho từng vùng trong buổi tư vấn trước khi thực hiện.

Vì sao sưng sau khi tiêm?

Việc vùng đã tiêm tan mỡ bị sưng và cứng lại trong 3 đến 7 ngày không phải vì thủ thuật có vấn đề, mà đúng hơn là dấu hiệu cho thấy quá trình dọn dẹp đã nói ở trên đang diễn ra. Bởi vì bản thân quá trình đại thực bào tập trung đến để xử lý mảnh vụn chính là một dạng phản ứng viêm.

Tình trạng sưng thường bắt đầu ngay sau khi tiêm, nặng nhất trong vòng 1 đến 2 ngày rồi giảm dần. Thời gian sưng kéo dài khác nhau tùy vùng, những vùng có lớp mỡ dày và dùng liều lượng nhiều sẽ có nhiều mảnh vụn cần dọn dẹp hơn nên sưng có thể kéo dài hơn. Bầm tím xuất hiện dọc theo dấu kim tiêm cũng là hiện tượng thường gặp.

Trong giai đoạn này, an toàn hơn là để cơ thể có thời gian tự dọn dẹp mảnh vụn, thay vì cố massage cho tan sưng hay tác động lực ép mạnh. Nếu vội vàng tiêm thêm khi vùng đó vẫn còn sưng và cứng, gánh nặng viêm sẽ chồng lên nhau khiến quá trình hồi phục càng chậm lại, nên tốt hơn là để đủ khoảng cách trước khi tiến hành lần tiếp theo.

Cùng một liều lượng nhưng mức độ sưng ở mỗi người khác nhau là do tốc độ phản ứng miễn dịch và độ dày da của từng người khác nhau. Những ai vốn có phản ứng viêm nhạy cảm hơn, hoặc vùng da mỏng hơn, thường sưng rõ và kéo dài lâu hơn. Chườm lạnh khoảng 10 đến 15 phút ngay sau khi tiêm sẽ giúp co mạch máu, làm giảm sưng và bầm tím ban đầu, nhưng tình trạng sưng kéo dài 1 đến 2 tuần sau đó vốn là diễn biến tự nhiên của quá trình dọn dẹp, nên theo dõi thay vì cố tìm cách loại bỏ ngay sẽ tốt hơn.

Lưu ý trước và sau khi tiêm

Vì tiêm tan mỡ là thủ thuật phá hủy tế bào cục bộ, nên có những điều cần được kiểm tra trong buổi tư vấn trước khi thực hiện. Bạn nên báo trước nếu vùng đó có nhiễm trùng hay bệnh lý về da, đang dùng thuốc chống đông máu, hoặc đang mang thai hay cho con bú. Vì những tình trạng này có thể ảnh hưởng đến mức độ sưng, bầm tím và tốc độ hồi phục.

Sau khi thực hiện, nên tránh ấn mạnh hoặc tác động kích thích mạnh lên vùng đó (massage mạnh, tắm hơi hoặc các tác động nhiệt khác). Có báo cáo cho thấy nếu thêm kích thích trong lúc mô bị phá vỡ đang được dọn dẹp, tình trạng sưng và viêm có thể kéo dài hơn. Ngay cả khi cảm thấy kết quả chưa như ý, thứ tự đúng là nên theo dõi 4 đến 6 tuần rồi mới lên kế hoạch tiếp theo. Vì bản thân quá trình mỡ giảm đi không diễn ra tức thì mà bộc lộ dần dần.

Việc cần thận trọng hơn khi đang dùng thuốc chống đông máu cũng nằm trong cùng bối cảnh này. Mỗi đường kim tiêm đi qua đều chạm vào các mạch máu nhỏ, và trong khi bình thường máu sẽ nhanh ngừng chảy, khi đang dùng loại thuốc này máu sẽ khó cầm hơn, khiến vết bầm to và tồn tại lâu hơn. Vì vậy, việc khai báo đầy đủ các loại thuốc đang dùng trong buổi tư vấn thực sự giúp giảm sưng và bầm tím.

Khác gì so với phương pháp làm lạnh hoặc dùng nhiệt?

Ngoài phương pháp này, còn có những cách giảm mỡ cục bộ khác như làm lạnh để phá hủy tế bào mỡ, hoặc tác động nhiệt bằng năng lượng sóng siêu âm hay sóng cao tần để phá vỡ mỡ. Nguyên lý của mỗi phương pháp khác nhau, nhưng mục tiêu lại tương tự nhau, đó là loại bỏ chính tế bào mỡ để giảm thể tích ở vùng đó.

Phương pháp tiêm thuốc có ưu điểm là có thể thực hiện mà không cần thiết bị riêng, và tiếp cận chính xác cả những vùng hẹp, có đường cong khó chạm tới. Ngược lại, phương pháp làm lạnh hay tác động nhiệt lại có lợi thế trong việc xử lý những vùng rộng, phẳng cùng một lúc. Vì vậy, phương pháp tiêm thường được dùng cho vùng hẹp như dưới cằm, còn với vùng rộng như bụng thì cả hai phương pháp thường được cân nhắc song song. Cuối cùng, phương pháp phù hợp hơn sẽ tùy thuộc vào hình dạng và kích thước của vùng điều trị, chứ không phải phương pháp nào luôn vượt trội hơn.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).