อัลตร้าคอล ไหม PDO สลายตัวแล้วสร้างคอลลาเจนใหม่ได้อย่างไร อยู่ได้นานแค่ไหน และดูแลตัวเองยังไง

ความรู้สึกที่ไม่ใช่หน้าหย่อนคล้อยชัดเจน แต่เหมือนผิวบางลงและขาดความยืดหยุ่นไปเฉย ๆ หลายคนคงเคยรู้สึกแบบนี้มาบ้าง ในกรณีแบบนี้การทำหัตถการที่เน้นเติมเต็มจากภายในผิวมักจะเหมาะกว่าการดึงกระชับ

อัลตร้าคอล (Ultracol) เป็นไหม PDO (polydioxanone วัสดุไหมทางการแพทย์ที่ค่อย ๆ สลายตัวในร่างกาย) ที่มักถูกพูดถึงเวลามีปัญหาแบบนี้ ชื่ออาจฟังดูคล้ายไหมยกกระชับที่คุ้นหูกัน แต่จุดประสงค์การใช้งานและวิธีฝังไหมจริง ๆ แตกต่างกันค่อนข้างมาก

พูดให้ชัดคือมันไม่ใช่หัตถการที่ลบริ้วรอยเส้นเดียวให้หายไป แต่เป็นการฟื้นฟูความแข็งแรงจากภายในผิวมากกว่า ผลลัพธ์ที่ได้จึงออกมาต่างกัน และคนที่เหมาะกับหัตถการนี้ก็ต่างจากไหมยกกระชับด้วย

อัลตร้าคอลคือไหมแบบไหน?

อัลตร้าคอลทำจากไหมเส้นเล็กหลายเส้นถักทอกันเป็นร่างแหคล้ายตาข่าย เส้นไหมแต่ละเส้นเล็กกว่าเส้นผมเสียอีก และเป็นวัสดุที่สลายตัวได้ในร่างกาย เมื่อเวลาผ่านไปจะแตกตัวกลายเป็นน้ำและคาร์บอนไดออกไซด์จนหายไปเอง

เดิมทีพีดีโอเป็นวัสดุไหมเย็บแผลที่สลายตัวได้ ใช้เย็บปิดแผลหลังผ่าตัด เนื่องจากเป็นวัสดุที่ใช้ในร่างกายมานานจึงมีข้อมูลด้านความปลอดภัยสะสมไว้มาก นี่ก็เป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ไหมชนิดนี้ถูกนำมาใช้ในหัตถการผิวหนัง

การถักไหมหลายเส้นให้เป็นร่างแหก็มีเหตุผลรองรับ เพราะการฝังไหมหลายเส้นให้ไขว้กันหลายทิศทางจะทำให้พื้นที่ที่ได้รับการกระตุ้นกว้างขึ้นกว่าไหมเส้นเดียว และปริมาณคอลลาเจนที่ถูกสร้างขึ้นใหม่ก็จะมากขึ้นตามไปด้วย

การทำหัตถการนี้ใช้แคนนูล่า (cannula เครื่องมือรูปท่อเล็ก ปลายมนที่ทำให้เนื้อเยื่อบาดเจ็บน้อย) สอดไหมเข้าไปใต้ผิวหนังในหลายทิศทาง ไม่ใช่การแทงเข็มซ้ำ ๆ แต่เป็นการดันไหมผ่านท่อเข้าไปอย่างนุ่มนวล จึงอธิบายกันว่าทำให้เกิดการระคายเคืองน้อยกว่า

จุดประสงค์เพื่อฟื้นฟู ต่างจากไหมยกกระชับ

ไหมยกกระชับที่คุ้นเคยกันจะมีปุ่มเล็ก ๆ รูปตะขอเรียกว่าคอก (cog) เรียงถี่อยู่บนผิวไหม มีโครงสร้างที่เกี่ยวได้ทางเดียวเหมือนเงี่ยงเบ็ดตกปลา เมื่อดึงไหมจึงดึงเนื้อเยื่อโดยรอบให้ยกตามขึ้นมาด้วย เพราะแบบนี้เองผลลัพธ์เส้นหน้าที่กระชับขึ้นทันทีหลังทำจึงเห็นได้ชัดเจน

ในทางกลับกัน ไหมเพื่อการฟื้นฟูอย่างอัลตร้าคอลเป็นไหมเรียบไม่มีปุ่ม ไม่ได้เน้นแรงดึง แต่เน้นกระตุ้นให้เกิดปฏิกิริยาฟื้นฟูเล็ก ๆ ตลอดแนวที่ไหมผ่าน เพื่อสร้างคอลลาเจนขึ้นมาใหม่ จึงใช้วิธีฝังไหมหลายเส้นถี่ ๆ เป็นร่างแหในจุดเดียวกัน เพื่อขยายพื้นที่ที่ได้รับการกระตุ้นให้กว้างขึ้น

ไหมเรียบไม่มีคอกจึงเกี่ยวเนื้อเยื่อไม่ได้ ฟังดูเหมือนเป็นข้อเสียในตอนแรก แต่จริง ๆ แล้วไม่ใช่ปัญหา เพราะไหมชนิดนี้ไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อสร้างแรงดึงตั้งแต่ต้น ในทางกลับกันการไม่มีปุ่มเกี่ยวยังทำให้ฝังไหมได้อิสระในหลายทิศทางและถี่ขึ้นได้ง่ายกว่าด้วยซ้ำ

พูดง่าย ๆ คือไหมยกกระชับเน้นแรงดึงที่เกี่ยวเนื้อเยื่อเป็นหลัก ส่วนอัลตร้าคอลเน้นการกระตุ้นแต่ละจุดให้เกิดคอลลาเจนเป็นหลัก ถึงจะดูเหมือนเป็นการฝังไหมเข้าไปในผิวเหมือนกัน แต่สิ่งที่เกิดขึ้นในร่างกายนั้นต่างกันโดยสิ้นเชิง

หลักการที่ไหมสลายตัวแล้วสร้างคอลลาเจน

คอลลาเจน (โปรตีนที่เปรียบเหมือนเสาค้ำยันผิวจากด้านล่าง) จะถูกสร้างขึ้นใหม่น้อยลงเรื่อย ๆ ตามอายุที่มากขึ้น ในขณะเดียวกัน MMP (matrix metalloproteinase เอนไซม์ที่เปรียบเหมือนกรรไกรตัดคอลลาเจนให้ขาดเป็นชิ้นเล็ก ๆ) กลับมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น พูดง่าย ๆ คือเสาค้ำยันลดลงในขณะที่กรรไกรเพิ่มขึ้น ผิวจึงบางลงและหย่อนคล้อยลงเรื่อย ๆ

ไหม PDO จะถูกร่างกายมองว่าเป็นสิ่งแปลกปลอม เกิดปฏิกิริยาอักเสบเล็กน้อยและกระบวนการฟื้นฟูตลอดแนวที่ไหมผ่านคล้ายตอนเกิดบาดแผล ในระหว่างนี้ไฟโบรบลาสต์ (fibroblast เซลล์ในผิวที่ทำหน้าที่สร้างคอลลาเจน) จะเคลื่อนมารวมตัวกันในบริเวณนั้น มีรายงานว่าเมื่อไฟโบรบลาสต์ทำงานมากขึ้น หลอดเลือดฝอยเล็ก ๆ ก็จะงอกขึ้นมาพร้อมกับคอลลาเจนใหม่ด้วย

เปรียบเทียบง่าย ๆ ไหมเองไม่ใช่คอลลาเจน แต่เหมือนการหว่านเมล็ดพันธุ์ไว้ตลอดแนวที่ไหมผ่าน แล้วปล่อยให้ร่างกายสร้างเนื้อเยื่อใหม่ขึ้นมาเอง จุดเด่นของหัตถการนี้คือผลลัพธ์จะค่อย ๆ ปรากฏขึ้นในช่วง 4 สัปดาห์ถึง 12 สัปดาห์ ไม่ใช่เห็นผลทันทีหลังทำ

อธิบายให้ละเอียดขึ้นอีกนิด การที่ไหมค่อย ๆ สลายตัวจะปล่อยการระคายเคืองเล็ก ๆ ออกมา ซึ่งจะดึงมาโครฟาจ (macrophage เซลล์ภูมิคุ้มกันที่ทำหน้าที่เก็บกวาดในร่างกาย) เข้ามาในบริเวณนั้น แล้วมาโครฟาจจะส่งสัญญาณไปปลุกไฟโบรบลาสต์ให้ทำงานอีกทอดหนึ่ง หลักการนี้คล้ายกับตอนที่เกิดแผลแล้วมีสะเก็ดขึ้นมา จากนั้นเนื้อเยื่อใหม่ก็ค่อย ๆ งอกขึ้นใต้สะเก็ดนั้น เพียงแต่ไม่ทิ้งรอยแผลเป็นให้เห็น และเป็นปฏิกิริยาฟื้นฟูที่ละเอียดอ่อนมาก เกิดขึ้นเงียบ ๆ ตลอดแนวที่ไหมผ่านเท่านั้น

ฉีดลึกแค่ไหน และเล็งเป้าที่ตำแหน่งไหน?

อัลตร้าคอลจะฝังอยู่บริเวณชั้นหนังแท้ส่วนล่างจนถึงชั้นไขมันใต้ผิวหนังส่วนบน หรือพูดง่าย ๆ คือแนวรอยต่อระหว่างชั้นผิวแท้กับชั้นไขมัน เพราะความลึกระดับนี้เหมาะสมสำหรับกระตุ้นไฟโบรบลาสต์ ถ้าตื้นเกินไปอาจคลำเจอไหมหรือเห็นเป็นเงาใต้ผิว แต่ถ้าลึกเกินไปประสิทธิภาพการกระตุ้นก็จะลดลง

ตำแหน่งที่ใช้บ่อยคือแก้ม รอบร่องแก้ม รอบดวงตา และหน้าผาก ซึ่งเป็นจุดที่ผิวบางลงและเสียความยืดหยุ่นก่อนจุดอื่น ตรงกันข้ามกับไหมยกกระชับที่มักเล็งเป้าไปยังกรอบหน้าหรือลำคอ ซึ่งเป็นจุดที่หย่อนคล้อยเห็นได้ชัดเจนกว่า

ผู้ทำหัตถการจะตรวจสอบความลึกด้วยเครื่องอัลตราซาวด์หรือการคลำด้วยปลายนิ้วขณะฝังไหม และปรับจำนวนไหมกับทิศทางให้ต่างกันไปตามแต่ละตำแหน่ง เพื่อให้การกระตุ้นกระจายอย่างสม่ำเสมอทั่วบริเวณ

จุดเจาะเข้าฝังไหมจะเป็นรูเล็ก ๆ ในตำแหน่งที่ไม่ค่อยเห็น เช่น หน้าหูหรือแนวไรผมด้านใน เนื่องจากแคนนูล่าเป็นเครื่องมือที่สอดผ่านเนื้อเยื่อได้นุ่มนวล จึงสามารถฝังไหมได้หลายทิศทางจากรูเดียว ทำให้ไม่ค่อยต้องกังวลเรื่องรอยแผลเป็น

ใช้เวลาทำนานแค่ไหน และเจ็บแค่ไหน?

พอจะตัดสินใจทำจริง ๆ หลายคนคงอยากรู้ก่อนว่าเจ็บแค่ไหนและใช้เวลานานเท่าไร

ก่อนทำหัตถการจะทายาชาหรือฉีดยาชาเฉพาะที่ให้บริเวณนั้นชาก่อน ดังนั้นความรู้สึกระหว่างฝังไหมมักจะเป็นแรงกดหรือแรงดึงเบา ๆ มากกว่าความเจ็บแปลบแบบเข็มแทง

ระยะเวลาการทำหัตถการขึ้นอยู่กับจำนวนไหมและขอบเขตบริเวณที่ทำ แต่โดยทั่วไปจะใช้เวลาประมาณ 20 นาทีถึง 40 นาที ถ้ารวมเวลาทำยาชาด้วยก็จะอยู่ในคลินิกนานกว่านี้เล็กน้อย

หลังทำเสร็จทันทีอาจมีอาการบวมหรือช้ำเล็กน้อยตามแนวที่ไหมผ่าน เนื่องจากใช้แคนนูล่าจึงมักจะช้ำน้อยกว่าหัตถการที่ใช้เข็มแทงตรง ๆ แต่ระดับอาการก็แตกต่างกันไปในแต่ละคน ขึ้นอยู่กับตำแหน่งเส้นเลือดและสภาพผิว

ปัจจัยที่กำหนดว่าผลจะอยู่ได้นานแค่ไหน

ระยะเวลาที่ผลของอัลตร้าคอลจะอยู่ได้นานแค่ไหนไม่ได้ขึ้นอยู่กับปัจจัยเดียว มีรายงานว่าปัจจัยต่อไปนี้ทำงานร่วมกัน

• จำนวนไหมและความหนาแน่นในการฝัง: ยิ่งฝังไหมมากและถี่เท่าไร พื้นที่ที่ได้รับการกระตุ้นก็ยิ่งกว้างขึ้น และปริมาณคอลลาเจนที่สร้างขึ้นก็มีแนวโน้มมากขึ้นตามไปด้วย
• ความเร็วในการสลายตัวของไหม: โดยทั่วไปไหม PDO จะค่อย ๆ ถูกดูดซึมไปภายในเวลาประมาณ 6 เดือน ยิ่งช่วงเวลาที่ยังกระตุ้นอยู่นานเท่าไร เวลาที่คอลลาเจนจะสะสมตัวก็ยิ่งนานขึ้นตามไปด้วย
• ความสามารถในการสร้างคอลลาเจนของแต่ละคน: อายุ สภาพผิว และความว่องไวของไฟโบรบลาสต์ในตัวแต่ละคนแตกต่างกัน แม้ทำหัตถการเดียวกันผลลัพธ์ก็อาจต่างกันได้
• การโดนแดดและพฤติกรรมการใช้ชีวิต: แสงแดดเป็นปัจจัยที่รู้กันว่ากระตุ้นการทำงานของ MMP ซึ่งย่อยสลายคอลลาเจน จึงส่งผลต่อระยะเวลาที่คอลลาเจนใหม่จะอยู่ได้นานแค่ไหนด้วย
• การเคลื่อนไหวของบริเวณที่ทำ: บริเวณที่กล้ามเนื้อใบหน้าขยับบ่อย เช่น รอบดวงตาหรือรอบปาก จะได้รับแรงกระตุ้นเพิ่มขึ้นในช่วง 2 สัปดาห์ถึง 4 สัปดาห์แรกที่ไหมยังไม่ตั้งตัวดี ทำให้ความเร็วในการฟื้นตัวและช่วงเวลาที่รู้สึกถึงผลลัพธ์อาจแตกต่างจากบริเวณที่ขยับน้อยกว่า

โดยทั่วไปมีรายงานว่าผลจะอยู่ได้ประมาณ 6 เดือนถึง 1 ปี แต่จากปัจจัยข้างต้นทำให้ระยะเวลาที่แต่ละคนรู้สึกได้นั้นแตกต่างกันไป

ดูแลตัวเองหลังทำอย่างไร?

หัวใจของการดูแลตัวเองคือไม่ไปรบกวนกระบวนการสร้างคอลลาเจนที่กำลังเกิดขึ้น

• ในช่วง 2 สัปดาห์แรกหลังทำ ควรหลีกเลี่ยงการถูหรือกดใบหน้าแรง ๆ เพราะถ้าไหมยังตั้งตัวไม่ดีแล้วโดนกดอาจทำให้ตำแหน่งเลื่อนหรือบวมนานขึ้น
• ควรงดซาวน่าหรือประคบร้อนไปก่อนสัก 1 สัปดาห์ เพราะความร้อนอาจไปรบกวนปฏิกิริยาฟื้นฟูที่เพิ่งเริ่มต้น
• ในช่วง 1 สัปดาห์ถึง 2 สัปดาห์หลังทำ ควรหลีกเลี่ยงการนอนคว่ำหรือนอนทับบริเวณที่ทำด้วย เพราะถ้าโดนกดข้างเดียวซ้ำ ๆ ก่อนที่ไหมจะตั้งตัวดี อาจทำให้ความสมดุลซ้ายขวาของใบหน้าเปลี่ยนไปได้
• ควรทาครีมกันแดดอย่างสม่ำเสมอ เพราะแสงแดดรู้กันว่ากระตุ้นการทำงานของ MMP ที่ย่อยสลายคอลลาเจน การกันแดดจึงช่วยชะลอไม่ให้คอลลาเจนที่เพิ่งสร้างขึ้นถูกทำลายเร็วเกินไป

อาการบวมหรือช้ำในช่วงแรกมักจะยุบลงภายในประมาณ 3 วันถึง 7 วัน แต่ความเร็วในการฟื้นตัวจะแตกต่างกันไปในแต่ละคน

เหมาะกับใครบ้าง?

อัลตร้าคอลเหมาะกับคนที่กังวลเรื่องผิวบางลงและเสียความยืดหยุ่นโดยรวมมากกว่าคนที่อยากยกกระชับกรอบหน้าที่หย่อนคล้อยทันที นอกจากนี้ยังใช้ได้กับจุดที่ขาดทั้งวอลลุ่มและความยืดหยุ่นเฉพาะจุด เช่น ริ้วรอยรอบดวงตา แก้มตอบ หรือรอบร่องแก้ม

บางกรณีก็ทำร่วมกับไหมยกกระชับ โดยใช้ไหมยกกระชับจัดเส้นหน้าให้เห็นผลทันที ส่วนไหมเพื่อการฟื้นฟูอย่างอัลตร้าคอลจะค่อย ๆ เติมความยืดหยุ่นให้ผิวชั้นล่างอีกที เป็นการทำร่วมกัน

ในทางกลับกัน ถ้าจุดที่กังวลคือกรอบหน้าหรือลำคอที่หย่อนคล้อยเห็นได้ชัด และอยากเห็นการเปลี่ยนแปลงทันที ควรพิจารณาไหมยกกระชับที่มีคอกก่อนอัลตร้าคอล เนื่องจากทั้งสองหัตถการมีจุดประสงค์ต่างกัน การลองประเมินก่อนว่าปัญหาตอนนี้เป็นเรื่องหย่อนคล้อยหรือเรื่องความยืดหยุ่นจะช่วยตัดสินใจได้ง่ายขึ้น

อย่างไรก็ตาม บริเวณที่ทำ ชนิดของไหม และจำนวนไหมจะแตกต่างกันไปตามสภาพผิวของแต่ละคน ดังนั้นการปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจความหนาของผิวและระดับความหย่อนคล้อยก่อนจึงเป็นขั้นตอนที่ปลอดภัยที่สุด

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).