หลักการและผลลัพธ์ของ Reftone คลื่นกระแทกนอกร่างกายที่กระตุ้นไมโครเซอร์คูเลชันและคอลลาเจนด้วยแรงดันลบความเข้มต่ำ

พูดถึงการยกกระชับผิว หลายคนมักนึกถึงไหมร้อยไหม คลื่นวิทยุความถี่สูง (RF) หรือเครื่องอัลตราซาวด์เป็นอันดับแรก แต่ Reftone ใช้วิธีที่ต่างออกไปโดยสิ้นเชิง เครื่องนี้ส่งคลื่นแรงดันที่สร้างขึ้นจากภายนอกร่างกาย เรียกว่าคลื่นกระแทกนอกร่างกาย (extracorporeal shock wave หรือ ESWT) เข้าไปยังชั้นผิวโดยตรง

เดิมที ESWT เป็นเทคโนโลยีที่แผนกกระดูกและข้อใช้รักษาอาการปวดพังผืด เช่น โรครองช้ำ (plantar fasciitis) เมื่อพบว่าคลื่นชนิดนี้กระตุ้นพังผืดและเนื้อเยื่อได้ดี จึงมีการนำคุณสมบัตินี้มาพัฒนาเป็นเครื่องมือด้านความงามอย่าง Reftone วิธีส่งแรงกระตุ้นของเครื่องนี้แตกต่างจากเครื่องยกกระชับที่ใช้ความร้อนโดยสิ้นเชิง บทความนี้จะไล่อธิบายทีละขั้นว่าคลื่นกระตุ้นเนื้อเยื่อและนำไปสู่การสร้างคอลลาเจนได้อย่างไร

Reftone คลื่นกระแทกนอกร่างกายคืออะไรกันแน่?

ESWT คือคลื่นที่แรงดันพุ่งขึ้นและหายไปในเสี้ยววินาที เร็วกว่าความเร็วเสียง ลองนึกภาพก้อนหินที่โยนลงน้ำแล้วเกิดวงคลื่นกระจายออกเป็นวงกลม จะเข้าใจง่ายขึ้น เพียงแต่คลื่นนี้สั้นและแรงกว่าคลื่นน้ำมาก แรงดันพุ่งขึ้นแล้วดิ่งลงในพริบตาเดียว

Reftone ส่งคลื่นนี้ผ่านหัวแฮนด์พีซที่สัมผัสผิวหนัง เข้าไปยังเนื้อเยื่อชั้นล่าง ทุกจุดที่คลื่นเคลื่อนผ่านจะเกิดการเปลี่ยนแปลงแรงดันในเนื้อเยื่อชั่วขณะ และการเปลี่ยนแปลงนี้ทำหน้าที่เป็นสัญญาณส่งไปยังเซลล์ กระบวนการที่แรงดันทางกายภาพเปลี่ยนเป็นสัญญาณทางชีวภาพที่กระตุ้นปฏิกิริยาในเซลล์แบบนี้ มักเรียกกันว่า energy conversion

แผนกกระดูกและข้อใช้หลักการนี้คลายพังผืดและเอ็นที่ตึงตัวมาเป็นเวลานาน และระหว่างการรักษายังพบปฏิกิริยาที่ช่วยฟื้นฟูเนื้อเยื่อควบคู่ไปด้วย จึงมีการนำแนวคิดนี้มาประยุกต์ใช้ในงานด้านความงามที่ดูแลผิวและชั้นพังผืดเช่นกัน

แรงดันลบกระตุ้นเนื้อเยื่อได้อย่างไร?

ขณะที่คลื่นกระแทกเคลื่อนผ่านเนื้อเยื่อ นอกจากช่วงที่แรงดันพุ่งขึ้นแล้ว ยังมีช่วงสั้นๆ ที่แรงดันลดต่ำลงตามมาด้วย ช่วงที่ลดลงนี้เรียกว่าแรงดันลบ ลองนึกภาพการบีบลูกโป่งแรงๆ แล้วปล่อยมือทันที อากาศข้างในจะถูกดูดกลับเข้าไปเล็กน้อย ความรู้สึกก็คล้ายกันแบบนั้น

ช่วงแรงดันลบสั้นๆ นี้อธิบายกันว่าทำหน้าที่เขย่าโครงสร้างเล็กๆ ในเนื้อเยื่อเบาๆ เยื่อหุ้มเซลล์และช่องว่างระหว่างเนื้อเยื่อจะถูกกดแล้วคลายสลับกันในพริบตา จนเกิดแรงกระตุ้นเชิงกล ร่างกายเมื่อรับรู้แรงกระตุ้นเชิงกลแบบนี้ จะเปิดสัญญาณคล้ายปฏิกิริยาซ่อมแซมตัวเอง เข้าใจง่ายๆ ก็คล้ายกับตอนที่กล้ามเนื้อได้รับแรงกระตุ้นแล้วเซลล์ตอบสนองด้วยการทำให้ตัวเองแข็งแรงขึ้น

ด้วยเหตุนี้ Reftone จึงเลือกส่งแรงกระตุ้นความเข้มต่ำซ้ำๆ ในช่วงสั้นๆ แทนที่จะปล่อยแรงดันสูงเพียงครั้งเดียว จุดสำคัญคือความสมดุลระหว่างการกระตุ้นให้เพียงพอต่อการเกิดปฏิกิริยา แต่ไม่แรงจนเนื้อเยื่อตกใจเกินไป

เหตุผลที่ชั้นพังผืดและคอลลาเจนตอบสนองต่อแรงกระตุ้น

จุดที่ Reftone เล็งเป้าหลักคือชั้นพังผืดใต้ผิวหนัง ซึ่งเป็นเยื่อบางๆ ที่หุ้มกล้ามเนื้อ รวมถึงชั้นไขมันที่อยู่เหนือขึ้นไป เมื่ออายุมากขึ้น ชั้นพังผืดนี้อาจยึดติดกันหรือแข็งตัวขึ้น เรียกภาวะนี้ว่าพังผืดยึดติด (adhesion) ลักษณะคล้ายผ้านวมเก่าที่นุ่นจับตัวเป็นก้อน เนื้อเยื่อที่ควรจะฟูและกระจายตัวสม่ำเสมอ กลับจับตัวเป็นก้อนแข็งเป็นบางจุด

คลื่นกระแทกอธิบายกันว่าทำหน้าที่เขย่าเนื้อเยื่อที่จับตัวเป็นก้อนนี้ให้คลายออกทางกายภาพ พร้อมกันนั้น แรงกระตุ้นเล็กๆ ที่เกิดซ้ำๆ ในบริเวณเดิม จะกระตุ้นไฟโบรบลาสต์ (fibroblast) หรือเซลล์ที่สร้างคอลลาเจน ให้เปิดสัญญาณผลิตคอลลาเจนขึ้นมา

เนื่องจากเซลล์จะเริ่มตอบสนองก็ต่อเมื่อได้รับแรงกระตุ้นซ้ำๆ ไม่ใช่เพียงครั้งเดียว การทำ Reftone จึงมักแบ่งเป็นหลายครั้งโดยเว้นระยะห่างที่เหมาะสม มากกว่าทำเพียงครั้งเดียวจบ เพราะเป็นกระบวนการที่พังผืดค่อยๆ คลายตัวและคอลลาเจนค่อยๆ สะสมทีละน้อย ผลลัพธ์จึงไม่ปรากฏในชั่วข้ามคืน แต่ต้องใช้เวลาสักระยะ

เหตุผลที่ไมโครเซอร์คูเลชันดีขึ้นไปพร้อมกัน

ขณะที่คลื่นกระแทกเคลื่อนผ่าน แรงกระตุ้นยังส่งไปถึงหลอดเลือดและหลอดน้ำเหลืองด้วย อธิบายกันว่าหลอดเลือดฝอยที่หดตัวแคบลงจะขยายตัวกว้างขึ้นเมื่อได้รับแรงกระตุ้น ทำให้เลือดไหลเวียนมายังบริเวณนั้นมากขึ้น หลักการคล้ายกับตอนที่มือเย็นในฤดูหนาว แล้วถูมือเข้าด้วยกันจนอุ่นขึ้นอย่างรวดเร็ว แรงเสียดสีและแรงกระตุ้นช่วยดันเลือดให้ไหลเวียนไปยังบริเวณนั้นในทันที

เมื่อการไหลเวียนเลือดดีขึ้น สารอาหารและออกซิเจนก็ถูกส่งไปยังบริเวณนั้นได้ดีขึ้นตามไปด้วย เซลล์ที่สร้างคอลลาเจนก็ต้องได้รับสารอาหารและออกซิเจนเพียงพอจึงจะทำงานได้เต็มที่ การที่ไมโครเซอร์คูเลชันดีขึ้นจึงเป็นเงื่อนไขที่ช่วยหนุนกระบวนการสร้างคอลลาเจน เปรียบเทียบง่ายๆ ก็เหมือนเมล็ดพันธุ์ที่โตยากในดินที่การไหลเวียนของน้ำไม่ดีนั่นเอง

นอกจากนี้ เมื่อการไหลเวียนดีขึ้น ความเร็วในการขับของเสียออกจากร่างกายก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย ซึ่งช่วยให้บริเวณที่ได้รับการกระตุ้นฟื้นตัวเร็วโดยไม่บวมค้างนาน

เหตุผลที่มักทำร่วมกับหัตถการพลังงานความร้อนชนิดอื่น

Reftone สามารถทำเดี่ยวได้ แต่ส่วนใหญ่มักทำร่วมกับหัตถการยกกระชับที่ใช้ความร้อน เช่น RF หรืออัลตราซาวด์ เพราะทั้งสองวิธีเข้าถึงเนื้อเยื่อด้วยกลไกที่ต่างกัน

หัตถการที่ใช้ความร้อนจะเพิ่มอุณหภูมิเนื้อเยื่อเพื่อกระตุ้นคอลลาเจน แต่ถ้าเนื้อเยื่อแข็งตัวจับกันเป็นก้อน หรือการไหลเวียนไม่ดี ความร้อนก็จะกระจายตัวได้ไม่ทั่วถึง คล้ายกับแป้งที่นวดจนแข็งเป็นก้อน ความร้อนจะซึมเข้าไปได้ยากเช่นกัน

การใช้ Reftone คลายเนื้อเยื่อและกระตุ้นการไหลเวียนเลือดก่อน จะช่วยสร้างพื้นฐานให้พลังงานความร้อนที่ตามมากระจายตัวได้สม่ำเสมอมากขึ้น ด้วยเหตุนี้ Reftone จึงมักถูกใช้เป็นตัวเสริมที่ช่วยหนุนผลลัพธ์ของหัตถการยกกระชับอื่นๆ มากกว่าทำเพียงลำพัง ส่วนจะจัดลำดับการทำร่วมกันอย่างไร ขึ้นอยู่กับสภาพผิวของแต่ละคนซึ่งแพทย์จะเป็นผู้ประเมินในการปรึกษา

หลังทำเสร็จ อาการบวมและเจ็บจะมากแค่ไหน?

ESWT ไม่ใช่การใช้เข็มหรือความร้อนสอดเข้าไปในเนื้อเยื่อโดยตรง แต่เป็นการส่งคลื่นผ่านผิวหนัง จึงรู้กันว่าเจ็บน้อยกว่าหัตถการที่ต้องกรีดหรือแทงเข้าไป แต่ยังมีความรู้สึกของแรงดันที่กดเนื้อเยื่อเป็นจังหวะ บางจุดอาจรู้สึกเหมือนถูกเคาะเบาๆ หรือรู้สึกตึงเล็กน้อยได้

หลังทำเสร็จทันที บริเวณที่ได้รับการกระตุ้นอาจแดงหรือบวมเล็กน้อย ซึ่งส่วนใหญ่จะยุบลงในเวลาไม่นาน ส่วนรอยช้ำพบได้น้อย แต่ถ้าเป็นบริเวณที่หลอดเลือดเปราะบาง อาจเกิดรอยช้ำเล็กๆ ได้ ควรปรึกษาแพทย์ล่วงหน้าก่อนทำ ระยะเวลาฟื้นตัวขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล

สิ่งที่ควรใส่ใจในการดูแลหลังทำ

หัวใจของการดูแลหลังทำคือการไม่รบกวนช่วงเวลาที่คอลลาเจนกำลังก่อตัว

• ในช่วงไม่กี่วันแรกหลังทำ แนะนำให้หลีกเลี่ยงสถานที่ที่มีความร้อนสูง เช่น ซาวน่าหรือห้องอบไอน้ำ เพราะความร้อนอาจทำให้เนื้อเยื่อบวมและรบกวนบริเวณที่เพิ่งได้รับการกระตุ้น
• ควรทาครีมกันแดดอย่างสม่ำเสมอ เพราะรังสียูวีเร่งให้คอลลาเจนสลายตัวเร็วขึ้น ซึ่งอาจหักล้างกับคอลลาเจนที่กำลังสร้างขึ้นใหม่
• ควรทำตามระยะห่างของการรักษาที่แพทย์ผู้ดูแลกำหนด เพราะหากได้รับการกระตุ้นถี่เกินไป เนื้อเยื่ออาจไม่มีเวลาฟื้นตัวเพียงพอ
• การดื่มน้ำให้เพียงพอก็ช่วยได้เช่นกัน เพราะทั้งการไหลเวียนเลือดและการฟื้นตัวของเนื้อเยื่อล้วนต้องอาศัยน้ำเป็นพื้นฐาน

หากดูแลตามนี้อย่างต่อเนื่อง จะช่วยหนุนให้แรงกระตุ้นจากคลื่นที่ทำไปนำไปสู่การสร้างคอลลาเจนได้อย่างเต็มที่

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).