ลิฟติ้งรอบดวงตา ทำไมต้องยิงตื้นกว่าลิฟติ้งใบหน้า

เคยไหมที่ลืมตาหน้ากระจกแล้วรู้สึกว่าหนังตาหนักกว่าเมื่อก่อน แต่งหน้าแล้วไม่ติด แถมถ่ายรูปออกมาดูเหนื่อยกว่าอายุจริง รอบดวงตาคือจุดแรกที่บอกอายุของใบหน้า แต่วิธีดูแลกลับถูกพูดถึงรวม ๆ ไปกับการลิฟติ้งแก้มหรือคางเสียส่วนใหญ่

แต่ความจริงแล้วผิวรอบดวงตาต่างจากผิวส่วนอื่นตั้งแต่โครงสร้าง ดังนั้นแม้จะใช้เทคโนโลยีลิฟติ้งแบบเดียวกัน พลังงานและความลึกที่ใช้บริเวณรอบตาก็ต้องปรับให้ต่างออกไปโดยสิ้นเชิง บทความนี้จะไล่อธิบายทีละประเด็นว่าลิฟติ้งรอบดวงตาต่างจากลิฟติ้งใบหน้าทั่วไปอย่างไร และทำไมถึงต้องออกแบบมาแบบนี้

นี่คือเหตุผลที่แม้จะเป็นเครื่องยี่ห้อเดียวกัน รุ่นเดียวกัน ก็ยังต้องมีทิปเฉพาะสำหรับรอบดวงตาแยกออกมา เพราะถ้าใช้มาตรฐานเดียวกันทั้งใบหน้า พลังงานที่พอดีสำหรับแก้มหรือคางอาจแรงเกินไปสำหรับรอบตา ในทางกลับกันพลังงานที่อ่อนพอสำหรับรอบตาก็อาจเบาเกินจนไม่เห็นผลที่แก้ม การแบ่งค่าตั้งค่าตามแต่ละบริเวณจึงถือเป็นพื้นฐานสำคัญของการทำลิฟติ้ง

ทำไมผิวรอบดวงตาจึงบางมาก?

ผิวหนังประกอบด้วยหลายชั้น ตั้งแต่หนังกำพร้า หนังแท้ ไปจนถึงชั้นไขมันใต้ผิวหนัง ความหนาของแต่ละชั้นนี้ต่างกันไปตามตำแหน่งบนร่างกาย และรอบดวงตาก็จัดว่าเป็นผิวที่บางที่สุดในบรรดาทุกจุดบนใบหน้า

ถ้าผิวแก้มหรือหน้าผากหนาประมาณ 1 มิลลิเมตร ผิวหนังตาจะมีความหนาแค่ประมาณครึ่งเดียวเท่านั้น นอกจากนี้บริเวณรอบตายังแทบไม่มีชั้นไขมัน แถมยังมีกล้ามเนื้อบาง ๆ ที่ปกป้องลูกตาและเส้นเลือดวิ่งผ่านอยู่ใกล้ผิวมาก พูดง่าย ๆ คือผิวที่บางและอ่อนไหวที่สุดบนใบหน้าคือผิวที่ห่อหุ้มดวงตาอยู่นั่นเอง

ด้วยเหตุนี้ ถ้าใช้พลังงานลิฟติ้งระดับเดียวกับที่ใช้กับแก้มหรือคางมาใช้กับรอบตาโดยตรง ความเสี่ยงที่จะเกิดแผลไหม้หรือรอยดำก็จะสูงขึ้นทันที นี่คือจุดเริ่มต้นที่ทำให้ต้องมีลิฟติ้งรอบดวงตาแบบเฉพาะทาง

เปรียบเทียบง่าย ๆ แก้มกับคางเหมือนมีผ้าห่มไขมันหนา ๆ คอยกรองความร้อนไว้ชั้นหนึ่งก่อน ส่วนรอบดวงตาเหมือนใส่แค่เสื้อเชิ้ตบาง ๆ ไม่มีผ้าห่มคลุม ความร้อนเท่ากันจึงส่งผ่านลึกและแรงกว่ามาก ดังนั้นแม้กำลังไฟของเครื่องจะเท่ากัน ผิวรอบตาก็รับรู้ถึงแรงกระตุ้นที่ต่างออกไปมากทีเดียว

ทำไมลิฟติ้งรอบดวงตาต้องยิงตื้น?

การทำลิฟติ้งส่วนใหญ่คือการรวมพลังงานความร้อนไว้ที่ความลึกจุดหนึ่งใต้ผิวหนัง เพื่อกระตุ้นคอลลาเจน ซึ่งเป็นโปรตีนเส้นใยที่ทำหน้าที่เหมือนเสาค้ำโครงสร้างผิว เมื่อคอลลาเจนถูกสร้างขึ้นใหม่ในจุดที่ความร้อนไปถึง ผิวก็จะค่อย ๆ กระชับขึ้น

คางหรือแก้มมีชั้นผิวหนาพอที่จะส่งพลังงานลงไปถึงชั้นหนังแท้ลึก หรือแม้แต่ชั้นพังผืดที่หุ้มกล้ามเนื้อได้ แต่รอบดวงตาไม่มีความหนาขนาดนั้น ถ้ายิงลึกเท่ากัน ความร้อนอาจไปถึงกระดูกหรือเนื้อเยื่อใกล้ลูกตาได้ เครื่องที่ออกแบบมาสำหรับรอบตาโดยเฉพาะจึงจำกัดความลึกไว้แค่ใต้หนังกำพร้าเล็กน้อย อยู่ในชั้นหนังแท้ตื้น ๆ เท่านั้น

ด้วยเหตุนี้ทิปหรือคาร์ทริดจ์สำหรับรอบตาจึงออกแบบให้มีระยะโฟกัสสั้นกว่ารุ่นที่ใช้กับใบหน้าทั่วไป หัวใจสำคัญของการออกแบบลิฟติ้งรอบตาคือการรวมพลังงานไว้แค่ในชั้นตื้น ๆ และควบคุมไม่ให้รั่วไหลลึกลงไปมากกว่านั้น

ลองนึกถึงการรีดผ้าดูจะเข้าใจง่ายขึ้น กางเกงยีนส์หนา ๆ ตั้งความร้อนสูงและกดนานได้สบาย แต่ถ้าเอาความร้อนเท่ากันไปรีดเสื้อผ้าไหมบาง ๆ ผ้าจะไหม้ทันที ลิฟติ้งรอบดวงตาก็เช่นกัน ต้องออกแบบให้ลดทั้งอุณหภูมิและระยะเวลาสัมผัสไปพร้อมกัน เพื่อให้เหมาะกับเนื้อเยื่อที่บางเป็นพิเศษ

อัลตราซาวด์และคลื่นวิทยุที่ใช้รอบดวงตา

พลังงานที่ใช้ในลิฟติ้งแบ่งหลัก ๆ เป็นสองแบบ คืออัลตราซาวด์ (HIFU ย่อมาจาก High Intensity Focused Ultrasound หรือคลื่นเสียงความเข้มสูงที่รวมพลังงานไว้ที่จุดเดียวจนเกิดความร้อน) กับคลื่นวิทยุ (RF หรือ Radiofrequency ที่พลังงานไฟฟ้าเปลี่ยนเป็นความร้อนเมื่อเจอแรงต้านของเนื้อเยื่อ)

อัลตราซาวด์รวมคลื่นเสียงเหมือนเลนส์โฟกัสไปที่จุดเดียว ทำให้เกิดความร้อนแบบจุด แม่นยำสูง แต่สำหรับบริเวณบางอย่างรอบดวงตา ต้องใช้ทิปเฉพาะที่ปรับความลึกของโฟกัสให้ตื้นลงอย่างละเอียดจึงจะปลอดภัย

ส่วนคลื่นวิทยุมีคุณสมบัติตรงข้าม คือกระจายความร้อนไปทั่วพื้นที่กว้างแบบค่อย ๆ ร้อน เพราะความร้อนไม่รวมที่จุดเดียวแต่กระจายออก บริเวณรอบตาจึงต้องลดกำลังไฟลงและปรับจำนวนรอบที่ผ่านเพื่อควบคุมให้อยู่ในขอบเขตที่ปลอดภัย ทั้งสองแบบมีจุดร่วมกันคือต้องใช้โปรโตคอลเฉพาะที่ลดพลังงานและลดความลึกลงเมื่อใช้กับรอบดวงตา

ถ้าเปรียบอัลตราซาวด์กับการใช้แว่นขยายรวมแสงแดด แค่ขยับระยะห่างระหว่างเลนส์กับกระดาษนิดเดียว จุดโฟกัสก็เปลี่ยนตำแหน่งไปมากแล้ว ทิปเฉพาะสำหรับรอบตาจึงล็อกระยะโฟกัสนี้ไว้ให้ตื้นมาก เพื่อกันไม่ให้จุดโฟกัสเลื่อนไปทางลูกตาหรือกระดูกโดยโครงสร้างทางกายภาพ

คลื่นวิทยุเปรียบได้กับผ้าห่มไฟฟ้า หลักการเดียวกันคือถ้าตั้งอุณหภูมิต่ำจะอุ่น ๆ สบาย ถ้าตั้งสูงจะร้อนแรงกระจายไปทั่ว บริเวณรอบตาจึงต้องลดอุณหภูมิที่ตั้งลง และแบ่งเวลาที่หัวเครื่องอยู่กับที่ในแต่ละจุดให้สั้นลง เพื่อไม่ให้ความร้อนสะสมมากเกินไป

หนังตาหย่อนกระชับขึ้นได้อย่างไร?

สาเหตุที่หนังตาหย่อนคล้อยมีหลัก ๆ สองอย่าง คือความยืดหยุ่นของผิวหนังเองลดลง และกล้ามเนื้อที่ยกหนังตาขึ้นอ่อนแรงลง

เมื่อความร้อนระดับตื้นจากลิฟติ้งส่งเข้าไปถึงชั้นหนังแท้ ร่างกายจะตอบสนองด้วยการซ่อมแซมบริเวณที่ถูกกระตุ้น คอลลาเจนใหม่จึงถูกสร้างขึ้น และเส้นใยคอลลาเจนเดิมก็ถูกจัดเรียงใหม่ให้แน่นขึ้น กระบวนการนี้ดำเนินต่อเนื่องไปตั้งแต่ 4 ถึง 12 สัปดาห์หลังทำ ทำให้ความตึงของผิวค่อย ๆ เพิ่มขึ้นทีละน้อย

ในเวลาเดียวกัน ความร้อนก็ส่งผลอ่อน ๆ ไปถึงชั้นกล้ามเนื้อบาง ๆ ใต้ผิวด้วย กล้ามเนื้อที่ล้อมรอบดวงตาเป็นวงและทำหน้าที่หลับตา เรียกว่ากล้ามเนื้อออร์บิคูลาริส โอคูไล (orbicularis oculi) อยู่ในชั้นนี้พอดี มีรายงานว่าเส้นใยกล้ามเนื้อจะหดตัวเล็กน้อย ทำให้ความตึงของผิวรอบดวงตาทั้งหมดกระชับขึ้นไปพร้อมกัน ส่วนกล้ามเนื้อที่ทำหน้าที่ยกหนังตาให้ลืมตาได้จริง ๆ คือกล้ามเนื้อลีเวเตอร์ พัลพีเบร ซูพีเรียริส (levator palpebrae superioris) ซึ่งอยู่ลึกด้านในใกล้ลูกตา เป็นตำแหน่งที่พลังงานจากเครื่องลิฟติ้งเข้าไปไม่ถึงอย่างปลอดภัย ดังนั้นผลของลิฟติ้งรอบตาต่อกล้ามเนื้อจึงจำกัดอยู่แค่การกระชับของกล้ามเนื้อออร์บิคูลาริสเท่านั้น อย่างไรก็ตามการเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้เกิดทันทีเหมือนการผ่าตัด แต่ค่อย ๆ ปรากฏขึ้นตามเวลา

ช่วง 1 ถึง 2 สัปดาห์แรกหลังทำ สิ่งที่เห็นจะเป็นแค่บวมยุบลงจนดวงตาดูกระจ่างขึ้นเท่านั้น ส่วนการเปลี่ยนแปลงจริงจากคอลลาเจนที่เรียงตัวใหม่จะมาช้ากว่านั้น โดยทั่วไปเริ่มรู้สึกได้ชัดเจนหลังผ่าน 4 สัปดาห์ไปแล้ว ดังนั้นถ้าวันรุ่งขึ้นหลังทำแล้วยังไม่เห็นความต่างมากนัก ก็ไม่ต้องผิดหวัง ควรรอดูผลจริงในช่วง 4 ถึง 12 สัปดาห์หลังทำมากกว่า

การตั้งค่าสำหรับใบหน้ากับรอบดวงตาต่างกันอย่างไร?

ความต่างนี้ไม่ได้อยู่ที่ประเภทของเครื่อง แต่อยู่ที่ค่าที่ตั้งใช้งาน

• ความลึกที่ยิงพลังงาน: ใบหน้าทั่วไปยิงลึกถึงชั้นหนังแท้ลึกหรือถึงชั้นพังผืด ส่วนรอบดวงตายิงแค่ชั้นหนังแท้ตื้น ๆ ใต้หนังกำพร้าเท่านั้น เพราะอยู่ใกล้ลูกตามาก จึงไม่มีเหตุผลและไม่มีพื้นที่ให้ยิงลึกกว่านี้
• กำลังไฟ: แม้ใช้เครื่องเดียวกัน รอบดวงตาก็ต้องลดกำลังไฟลง เพราะผิวบางจึงตอบสนองต่อพลังงานเท่ากันได้แรงกว่า พลังงานต่ำจึงเพียงพอที่จะกระตุ้นได้แล้ว
• ทิปและโพรบเฉพาะ: รอบดวงตาใช้ทิปขนาดเล็กและระยะโฟกัสสั้นแยกต่างหาก ถ้าใช้ทิปสำหรับใบหน้าทั่วไปมายิงรอบตาโดยตรง พื้นที่สัมผัสที่กว้างเกินไปอาจทำให้ความร้อนไม่กระจายและสะสมมากเกินไปที่จุดใดจุดหนึ่ง

ความหย่อนแบบไหนที่ลิฟติ้งรอบดวงตาช่วยไม่ได้?

มีจุดหนึ่งที่ควรทำความเข้าใจไว้ก่อน ลิฟติ้งรอบดวงตาอาศัยการตอบสนองของคอลลาเจนและกล้ามเนื้อเป็นหลัก ดังนั้นถ้าผิวหนังยืดจนหย่อนเป็นชั้น ๆ ในระดับรุนแรงแล้ว ผลลัพธ์จากการทำจะค่อนข้างจำกัด

ถ้าหนังตาหย่อนย้อยจนซ้อนกันเป็นชั้น ๆ ลงมาถึงขนตาจนบดบังการมองเห็น นี่คือระดับที่เกินกว่าจะแก้ได้ด้วยการกระตุ้นคอลลาเจนเพิ่มขึ้นเล็กน้อยจากความร้อน ในกรณีนี้การทำศัลยกรรมตัดหนังตาส่วนเกินออก (เบลฟาโรพลาสตี) มักเป็นทางเลือกที่แนะนำมากกว่าเพราะแก้ที่ต้นเหตุได้จริง

อีกกรณีหนึ่งคือไขมันใต้ตาที่ดันออกมาจนนูนเป็นถุง ซึ่งไม่ใช่ปัญหาความยืดหยุ่นของผิว แต่เกิดจากเยื่อที่ห่อหุ้มไขมันอ่อนแรงลง กรณีนี้ความร้อนที่ผิวชั้นบนอย่างเดียวไม่สามารถดันไขมันกลับเข้าไปได้ ดังนั้นก่อนตัดสินใจทำ ควรแยกให้ชัดก่อนว่าสาเหตุของอาการหย่อนคล้อยมาจากผิวเสียความยืดหยุ่น หรือมาจากไขมันและกล้ามเนื้อหนังตาหย่อนแทน

ทำรอบดวงตาเจ็บมากไหม?

รอบดวงตาเป็นบริเวณที่มีเส้นประสาทกระจายอยู่หนาแน่น ดังนั้นแม้จะเป็นความร้อนระดับเดียวกัน ก็มีรายงานว่ามักรู้สึกแสบร้อนมากกว่าตอนทำที่แก้มหรือคาง อย่างไรก็ตามนี่ไม่ได้เกิดจากกำลังไฟที่แรงกว่า แต่เป็นเพราะเนื้อเยื่อรอบดวงตาไวต่อความเจ็บปวดเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว

ด้วยเหตุนี้ก่อนทำมักทายาชาทิ้งไว้นานกว่าปกติ หรือใช้เครื่องทำความเย็นลดอุณหภูมิที่ผิวไปพร้อมกับการทำ ความเจ็บปวดจะต่างกันไปตามแต่ละคน แต่โดยทั่วไปมักรายงานว่าเป็นความรู้สึกแปล๊บ ๆ สั้น ๆ ที่เกิดซ้ำ ๆ เท่านั้น

ระยะเวลาพักฟื้นหลังทำ

เพราะรอบดวงตากระตุ้นแค่ชั้นผิวตื้น ๆ ระยะพักฟื้นจึงมักสั้นกว่าลิฟติ้งใบหน้าทั้งหมด หลังทำอาจมีรอยแดงเล็กน้อยหรือบวมนิด ๆ แต่ส่วนใหญ่มีรายงานว่ามักยุบภายใน 1 ถึง 2 วัน

อย่างไรก็ตาม เพราะผิวรอบดวงตาไวต่อการกระตุ้น ในช่วงนี้ควรเลี่ยงการขยี้ตาแรง ๆ หรือล้างเครื่องสำอางบริเวณตาแบบหักโหม การทากันแดดในช่วงนี้ก็มีรายงานว่าช่วยได้เช่นกัน ควรใส่ใจเป็นพิเศษ

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).