ทำไมลิฟต์กระชับรอบดวงตาสำหรับหนังตาบางที่หย่อนคล้อยถึงต่างจากลิฟต์หน้าทั่วไป

เคยรู้สึกไหมครับว่าพอลืมตาหน้ากระจก เปลือกตากลับหนักกว่าที่เคยเป็น แต่งหน้าก็ไม่ค่อยติด พอถ่ายรูปทีไรก็ดูเหนื่อยกว่าอายุจริงไปหมด รอบดวงตาเป็นจุดแรกของใบหน้าที่โชว์ร่องรอยวัยออกมาให้เห็น แต่วิธีดูแลกลับมักถูกพูดถึงปนไปกับการลิฟต์แก้มหรือคางเสียอย่างนั้น

แต่ความจริงแล้วผิวรอบดวงตาต่างจากผิวส่วนอื่นของหน้าอย่างสิ้นเชิง เพราะฉะนั้นแม้จะใช้เทคนิคลิฟต์แบบเดียวกัน พลังงานและความลึกที่ใช้กับรอบดวงตาก็ต้องปรับให้ต่างออกไปโดยสิ้นเชิง บทความนี้จะพาไล่ดูทีละข้อว่าการลิฟต์รอบดวงตาต่างจากการลิฟต์หน้าทั่วไปตรงไหนบ้าง และทำไมถึงต้องออกแบบมาแบบนั้น

นี่คือเหตุผลที่แม้เป็นเครื่องยี่ห้อเดียวกัน รุ่นเดียวกัน ก็ยังต้องมีหัวทิปแยกต่างหากสำหรับรอบดวงตาโดยเฉพาะ ถ้าใช้มาตรฐานเดียวกันทั้งหน้า พลังงานที่พอดีสำหรับแก้มหรือคางอาจแรงเกินไปเมื่อใช้กับรอบดวงตา กลับกัน พลังงานที่อ่อนพอสำหรับรอบดวงตาก็อาจเบาจนแทบไม่รู้สึกอะไรเมื่อใช้กับแก้ม การแยกค่าตั้งตามแต่ละบริเวณจึงถือเป็นพื้นฐานของหัตถการลิฟต์เลยทีเดียว

ผิวรอบดวงตาต่างจากผิวแก้มหรือคางตรงไหนบ้าง?

ผิวหนังประกอบด้วยหลายชั้นซ้อนกันอยู่ ตั้งแต่หนังกำพร้า หนังแท้ ไปจนถึงชั้นไขมันใต้ผิวหนัง ความหนาของแต่ละชั้นนี้ไม่เท่ากันในแต่ละจุดของใบหน้า และรอบดวงตาถือเป็นจุดที่บางที่สุดจุดหนึ่งของทั้งใบหน้า

ถ้าผิวแก้มหรือหน้าผากมีความหนาราว 1 มิลลิเมตร ผิวเปลือกตามีรายงานว่าหนาแค่ครึ่งเดียวของค่านั้นเท่านั้น ยิ่งไปกว่านั้น รอบดวงตาแทบไม่มีชั้นไขมันคั่นเลย แถมยังมีกล้ามเนื้อบาง ๆ ที่คอยปกป้องลูกตาและเส้นเลือดฝอยวิ่งอยู่ใต้ผิวแบบชิดมาก ๆ พูดง่าย ๆ คือผิวที่บอบบางและบางที่สุดในใบหน้าห่อหุ้มดวงตาเอาไว้

ด้วยเหตุนี้ ถ้าเอาความแรงที่ใช้กับแก้มหรือคางมาใช้กับรอบดวงตาแบบเดียวกันเป๊ะ ๆ ความเสี่ยงที่จะเกิดผิวไหม้หรือรอยดำก็จะสูงขึ้นทันที นี่คือจุดเริ่มต้นที่ทำให้ต้องมีการลิฟต์รอบดวงตาแบบเฉพาะทางแยกออกมาต่างหาก

เปรียบง่าย ๆ แก้มกับคางเหมือนมีผ้าห่มไขมันหนา ๆ คอยกรองความร้อนไว้ก่อนชั้นหนึ่ง แต่รอบดวงตาเหมือนใส่แค่เสื้อเชิ้ตบาง ๆ ไม่มีผ้าห่มมากั้นเลย ความร้อนเท่ากันจึงทะลุลึกและแรงกว่ามาก แม้เครื่องจะปล่อยพลังงานเท่าเดิม แต่ผิวรอบดวงตากลับรู้สึกถึงแรงกระตุ้นที่ต่างออกไปมากทีเดียว

ทำไมการลิฟต์รอบดวงตาถึงต้องยิงตื้น ๆ เท่านั้น?

หัตถการลิฟต์ส่วนใหญ่ทำงานด้วยการรวมพลังงานความร้อนไว้ที่ความลึกจุดใดจุดหนึ่งใต้ผิว เพื่อกระตุ้นคอลลาเจน ซึ่งเป็นโปรตีนเส้นใยที่ทำหน้าที่เหมือนเสาค้ำโครงสร้างผิว เมื่อความร้อนไปถึงจุดนั้น คอลลาเจนก็จะถูกสร้างขึ้นใหม่ ผิวจึงค่อย ๆ กระชับขึ้นตามลำดับ

คางกับแก้มมีชั้นผิวหนาพอที่จะปล่อยพลังงานลงลึกถึงชั้นหนังแท้ตอนล่าง หรือแม้แต่ชั้นพังผืดที่ห่อหุ้มกล้ามเนื้อได้สบาย ๆ แต่รอบดวงตาไม่มีความหนาแบบนั้นเลย ถ้ายิงลึกเท่ากัน ความร้อนอาจไปถึงกระดูกหรือเนื้อเยื่อใกล้ลูกตาได้ เครื่องรุ่นเฉพาะสำหรับรอบดวงตาจึงจำกัดความลึกไว้แค่ใต้หนังกำพร้าเล็กน้อย เป็นชั้นหนังแท้บาง ๆ ตื้นมากเท่านั้น

ด้วยเหตุนี้ หัวทิปหรือคาร์ทริดจ์สำหรับรอบดวงตาจึงถูกออกแบบให้ระยะโฟกัสสั้นกว่าหัวทิปที่ใช้กับหน้าทั่วไป หัวใจสำคัญของการออกแบบเครื่องลิฟต์รอบดวงตาคือรวมพลังงานไว้เฉพาะจุดตื้น ๆ แล้วควบคุมไม่ให้รั่วไหลลงลึกกว่านั้น

ลองนึกภาพเตารีดดูครับ กางเกงยีนส์หนา ๆ รีดด้วยความร้อนสูงนาน ๆ ก็ยังไม่เป็นไร แต่ถ้าเอาความร้อนระดับเดียวกันไปแตะเสื้อผ้าไหมบาง ๆ ก็ไหม้เกรียมทันที การลิฟต์รอบดวงตาก็เช่นกัน ต้องออกแบบให้ทั้งอุณหภูมิและระยะเวลาสัมผัสต่ำลงพร้อมกัน ให้เหมาะกับเนื้อเยื่อที่บางมาก

คลื่นเสียงความถี่สูงกับคลื่นวิทยุ ใช้ต่างกันอย่างไรที่รอบดวงตา?

พลังงานที่ใช้ในการลิฟต์แบ่งได้เป็นสองสายหลัก คือ HIFU (High-Intensity Focused Ultrasound หรือคลื่นเสียงความถี่สูงแบบรวมจุด ที่รวมพลังงานเสียงไว้ที่จุดเดียวจนเกิดความร้อน) กับ RF (Radiofrequency หรือคลื่นวิทยุ ที่พลังงานไฟฟ้าเจอกับความต้านทานของเนื้อเยื่อแล้วเปลี่ยนเป็นความร้อน)

HIFU รวมคลื่นเสียงไว้ที่จุดหนึ่งเหมือนเลนส์รวมแสง ทำให้เกิดความร้อนแบบเป็นจุด ความแม่นยำสูงมาก แต่พอมาใช้กับบริเวณบางอย่างรอบดวงตา ก็จำเป็นต้องใช้หัวทิปเฉพาะที่ลดความลึกของจุดโฟกัสลงอย่างละเอียดถึงจะปลอดภัย

ในทางกลับกัน RF มีคุณสมบัติกระจายความร้อนอ่อน ๆ ไปทั่วพื้นที่กว้างกว่า เพราะความร้อนไม่รวมอยู่จุดเดียวแต่กระจายตัวออกไป รอบดวงตาจึงปรับด้วยการลดพลังงานลงและควบคุมจำนวนรอบที่ยิงผ่าน ทั้งสองแบบมีจุดร่วมกันคือ เมื่อใช้กับรอบดวงตาจะลดพลังงานลงและลดความลึกลงด้วยโปรโตคอลเฉพาะ

ถ้าเทียบ HIFU กับการใช้แว่นขยายรวมแสงแดด แค่ขยับระยะห่างระหว่างเลนส์กับกระดาษนิดเดียว จุดโฟกัสก็เปลี่ยนตำแหน่งไปมากแล้ว หัวทิปเฉพาะสำหรับรอบดวงตาจะตรึงระยะโฟกัสนี้ให้ตื้นมากไว้เป็นค่าคงที่ เพื่อกันไม่ให้จุดโฟกัสเลื่อนไปทางลูกตาหรือกระดูกโดยเด็ดขาด

ส่วน RF เปรียบได้กับผ้าห่มไฟฟ้า ตั้งอุณหภูมิต่ำก็อุ่น ๆ ตั้งสูงก็ร้อนแรง หลักการเดียวกันทุกอย่าง เมื่อใช้กับรอบดวงตา จึงต้องลดอุณหภูมิที่ตั้งลง และแบ่งเวลาที่ค้างอยู่แต่ละจุดให้สั้นลงด้วย เพื่อไม่ให้ความร้อนสะสมมากเกินไป

หนังตาที่หย่อนคล้อยกระชับขึ้นได้จริงด้วยกระบวนการอะไร?

สาเหตุที่หนังตาหย่อนคล้อยมีหลัก ๆ 2 อย่าง คือความยืดหยุ่นของผิวเองที่ลดลง กับกำลังของกล้ามเนื้อที่ยกเปลือกตาที่อ่อนแรงลง

เมื่อความร้อนตื้น ๆ จากการลิฟต์ส่งถึงชั้นหนังแท้ ร่างกายจะตอบสนองด้วยการซ่อมแซมบริเวณที่ถูกกระตุ้น สร้างคอลลาเจนใหม่ขึ้นมา พร้อมกับจัดเรียงเส้นใยคอลลาเจนเดิมให้แน่นขึ้น กระบวนการนี้ดำเนินต่อเนื่องไปตลอด 4 ถึง 12 สัปดาห์หลังทำหัตถการ ระหว่างนั้นความตึงของผิวเองจะค่อย ๆ เพิ่มขึ้นทีละนิด

ในเวลาเดียวกัน ความร้อนก็ส่งผลอ่อน ๆ ถึงชั้นกล้ามเนื้อบาง ๆ ใต้ผิวด้วย กล้ามเนื้อรอบดวงตา (orbicularis oculi) ซึ่งทำหน้าที่หลับตาลืมตา อยู่ในชั้นนี้พอดี มีรายงานว่าเมื่อเส้นใยกล้ามเนื้อหดตัวเล็กน้อยจากการกระตุ้น แรงพยุงเปลือกตาก็จะดีขึ้นตามไปด้วย แต่การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้เห็นผลทันทีเหมือนการผ่าตัด กลับค่อย ๆ ปรากฏชัดขึ้นไปตามเวลา

ช่วง 1 ถึง 2 สัปดาห์แรก จะเห็นการเปลี่ยนแปลงระดับที่ตาดูเรียบเนียนขึ้นจากอาการบวมที่ยุบลงก่อนเป็นอันดับแรก ส่วนการเปลี่ยนแปลงจริงจากการจัดเรียงคอลลาเจนใหม่จะมาช้ากว่านั้น มีรายงานว่าโดยทั่วไปจะเริ่มรู้สึกได้ชัดหลังผ่าน 4 สัปดาห์ไปแล้ว เพราะฉะนั้นไม่ต้องผิดหวังถ้าวันรุ่งขึ้นหลังทำแล้วยังไม่เห็นความต่างมากนัก ควรรอดูผลจริง ๆ โดยยึดช่วง 4 ถึง 12 สัปดาห์หลังทำเป็นหลักถึงจะแม่นยำกว่า

การลิฟต์รอบดวงตากับการลิฟต์หน้าทั่วไป ต่างกันตรงไหนแน่?

ความต่างนี้ไม่ได้อยู่ที่ชนิดของเครื่อง แต่อยู่ที่ค่าตั้งที่ใช้

• ความลึกที่ยิง: บริเวณหน้าทั่วไปยิงลงถึงชั้นหนังแท้ตอนล่างหรือแม้แต่ชั้นพังผืด แต่รอบดวงตายิงแค่ใต้หนังกำพร้าไปถึงหนังแท้ชั้นตื้น ๆ เท่านั้น เพราะอยู่ใกล้ลูกตามากจนไม่มีทั้งเหตุผลและช่องว่างให้ยิงลึกกว่านั้นได้
• ความแรงพลังงาน: รอบดวงตาใช้เครื่องเดียวกันแต่ลดพลังงานลง เพราะผิวบางกว่าจึงตอบสนองต่อพลังงานเท่ากันได้มากกว่า พลังงานต่ำก็เพียงพอที่จะกระตุ้นได้แล้ว
• หัวทิปและโพรบเฉพาะทาง: รอบดวงตาใช้หัวทิปขนาดเล็กและระยะโฟกัสสั้นแยกต่างหาก ถ้าเอาหัวทิปสำหรับหน้าทั่วไปมาใช้กับรอบดวงตา พื้นที่สัมผัสที่กว้างเกินไปจะทำให้ความร้อนไม่กระจาย แต่กลับสะสมมากเกินไปที่จุดใดจุดหนึ่งแทน

มีอาการหย่อนคล้อยแบบไหนที่การลิฟต์รอบดวงตาแก้ไม่ได้บ้าง?

มีจุดหนึ่งที่ควรทำความเข้าใจไว้ก่อน การลิฟต์รอบดวงตาอาศัยการกระตุ้นคอลลาเจนกับการตอบสนองของกล้ามเนื้อ เพราะฉะนั้นถ้าผิวยืดจนหย่อนย้อยเป็นชั้น ๆ อยู่แล้วในระดับรุนแรง ผลลัพธ์ที่ได้ก็จะมีจำกัด

ถ้าผิวเปลือกตาย้อยลงมาซ้อนกันจนถึงระดับที่บังการมองเห็น นั่นเกินระดับที่การกระตุ้นคอลลาเจนด้วยความร้อนจะช่วยแก้ไขได้แล้ว กรณีแบบนี้มักแนะนำการทำศัลยกรรมตัดหนังตาส่วนเกิน (blepharoplasty) ซึ่งเป็นวิธีที่ตรงจุดกว่า

อีกกรณีหนึ่งคือไขมันใต้ตาที่เคลื่อนตัวลงมาจนนูนออกมาชัดเจน อาการนี้ไม่ใช่ปัญหาความยืดหยุ่นของผิว แต่เกิดจากพังผืดที่ห่อหุ้มไขมันอ่อนแรงลง จึงไม่สามารถแก้ได้ด้วยความร้อนที่ผิวชั้นบนเพียงอย่างเดียว ดังนั้นก่อนทำหัตถการควรแยกให้ชัดก่อนว่าอาการหย่อนคล้อยที่เจอมาจากผิวขาดความยืดหยุ่น หรือมาจากไขมันและกล้ามเนื้อหนังตาที่หย่อนลงมากกว่ากัน

เจ็บมากแค่ไหนและทำไมถึงเจ็บ?

รอบดวงตาเป็นบริเวณที่มีเส้นประสาทหนาแน่น จึงมีรายงานว่าความร้อนระดับเดียวกันมักรู้สึกแสบมากกว่าตอนทำที่แก้มหรือคาง แต่ไม่ใช่เพราะพลังงานที่ปล่อยแรงกว่า เป็นเพราะเนื้อเยื่อรอบดวงตาไวต่อความเจ็บปวดมากกว่านั่นเอง

ด้วยเหตุนี้ ก่อนทำจึงมักทายาชาทิ้งไว้นานกว่าปกติเล็กน้อย หรือใช้เครื่องทำความเย็นช่วยลดอุณหภูมิผิวระหว่างทำไปด้วย ความเจ็บมีความแตกต่างกันไปตามแต่ละคน แต่โดยทั่วไปมีรายงานว่าเป็นความรู้สึกแสบสั้น ๆ ที่เกิดซ้ำ ๆ เป็นช่วง ๆ มากกว่า

ต้องพักฟื้นนานแค่ไหน?

เพราะกระตุ้นแค่ชั้นตื้น ๆ รอบดวงตาจึงมักใช้เวลาพักฟื้นสั้นกว่าการลิฟต์หน้าทั้งหมดพอสมควร หลังทำเสร็จอาจมีรอยแดงเบา ๆ หรือบวมเล็กน้อยได้ แต่ส่วนใหญ่มีรายงานว่ามักยุบลงภายใน 1 ถึง 2 วัน

อย่างไรก็ตาม ผิวรอบดวงตาไวต่อการระคายเคืองมาก ในช่วงนี้ควรเลี่ยงการขยี้ตาแรง ๆ หรือล้างเครื่องสำอางบริเวณตาแบบหนักมือ การกันแดดในช่วงนี้ก็มีรายงานว่าช่วยได้เช่นกัน ควรใส่ใจเป็นพิเศษ

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).