ฟิลเลอร์ติ่งหูและหูแนบศีรษะ ปริมาณที่ฉีดและระยะเวลาคงอยู่

มีคนไข้ที่มาปรึกษาเรื่องรูปทรงหูอยู่ไม่น้อย ส่วนใหญ่มักเป็นเพราะติ่งหูบางและตกลงจนดูแบนราบ หรือมองจากด้านหน้าแล้วหูแนบติดกับศีรษะมากจนดูอึดอัด นอกจากนี้ยังมีความเชื่อดั้งเดิมว่าติ่งหูที่อวบอิ่มจะนำโชคลาภมาให้ ทำให้หลายคนอยากเติมปริมาตรให้ติ่งหูที่บางลงตามวัย

ปัจจุบันทั้งสองปัญหานี้แก้ไขได้ด้วยฟิลเลอร์กรดไฮยาลูโรนิก(HA) โดยติ่งหูใช้วิธีเติมปริมาตร ส่วนหูแนบศีรษะใช้วิธีฉีดฟิลเลอร์เข้าร่องหลังใบหูเพื่อดันมุมหูให้กางออก อย่างไรก็ตาม ควรเข้าใจให้ชัดเจนว่าฟิลเลอร์เปลี่ยนแปลงอะไรได้และมีข้อจำกัดตรงไหน บทความนี้รวบรวมปริมาณที่ฉีดจริง ระยะเวลาที่ผลอยู่ตัว ไปจนถึงผลข้างเคียงจากงานวิจัยจริงทีละส่วน

ทำไมติ่งหูบางลงและหูแนบศีรษะ?

สาเหตุที่ติ่งหูบางและตกลงมีอยู่ 2 แบบ คือเป็นมาแต่กำเนิดที่มีเนื้อน้อยอยู่แล้ว หรือเกิดจากคอลลาเจนและไขมันใต้ผิวหนังลดลงตามวัย ติ่งหูไม่มีกล้ามเนื้อหรือกระดูกรองรับ มีเพียงผิวหนัง ไขมัน และเนื้อเยื่อพังผืดเท่านั้น จึงเสียปริมาตรได้ง่ายและเร็วกว่าใบหน้าเสียอีก

ส่วนหูที่แนบติดกับศีรษะเป็นเรื่องคนละแบบ เกิดจากกระดูกอ่อนของหู ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อนุ่มที่ประกอบเป็นโครงหู เติบโตพับไปทางด้านหลังมากกว่าปกติตั้งแต่กำเนิด เมื่อมองจากด้านหน้าจึงแทบไม่เห็นใบหู ทำให้ดูอึดอัดไม่โปร่ง

นอกจากนี้ความเชื่อดั้งเดิมที่ว่าติ่งหูยิ่งอวบอิ่มยิ่งมีโชคลาภก็เป็นอีกปัจจัยที่เพิ่มความต้องการ งานวิจัยในคนไข้ชาวจีนก็ระบุว่าติ่งหูอวบอิ่มถูกมองเป็นสัญลักษณ์ของความมั่งคั่งมาแต่โบราณ และเป็นหนึ่งในเหตุผลที่คนมาขอทำฟิลเลอร์ ควรมองเรื่องนี้เป็นเพียงภูมิหลังที่ช่วยให้เข้าใจความต้องการเรื่องปริมาตร มากกว่าจะเป็นหลักฐานทางการแพทย์

ฟิลเลอร์ติ่งหูฉีดเท่าไรและอยู่ได้นานแค่ไหน?

วิธีการฉีดฟิลเลอร์ติ่งหูค่อนข้างเรียบง่าย ใช้เข็มเล็กหรือแคนนูล่าฉีดฟิลเลอร์กรดไฮยาลูโรนิก(HA)เข้าที่จุดกึ่งกลางติ่งหูทีละน้อยเพื่อเติมปริมาตร ปริมาณที่ใช้ก็ไม่มากนัก งานวิจัยในคนไข้ชาวจีน 19 คน รวม 38 ข้างหู ใช้ปริมาณเพียง 0.3 ถึง 0.5 มิลลิลิตรต่อข้าง ซึ่งเป็นปริมาณที่น้อยมากจนแทบมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า

ผลลัพธ์ปรากฏให้เห็นทันทีหลังฉีด มีรายงานว่ารูปทรงติ่งหูดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัดในทั้ง 38 ข้างหู ระยะเวลาที่ผลอยู่ตัวอยู่ที่ 6 ถึง 9 เดือน ส่วนผลข้างเคียงพบเพียงรอยช้ำเล็กน้อยใน 3 ข้างหู ซึ่งก็หายไปภายในหนึ่งสัปดาห์

งานวิจัยอีกชิ้นที่เพิ่งตีพิมพ์เพิ่มอีกขั้นตอนหนึ่ง คือใช้ฟิลเลอร์ HA ที่มีการเชื่อมโยงโมเลกุลแน่นหนา หรือพูดง่ายๆ คือถักทอกันแน่นเหมือนตาข่ายจนคงรูปได้ดี เติมในชั้นลึกเพื่อเสริมปริมาตร แล้วตามด้วยสกินบูสเตอร์ในชั้นตื้นเพื่อเติมความชุ่มชื้น วิธีนี้มีรายงานว่านอกจากปริมาตรแล้ว เนื้อผิวและความชุ่มชื้นก็ดีขึ้นด้วย ไม่ว่าจะใช้วิธีใด ปริมาณที่ฉีดก็ยังคงน้อย จึงถือเป็นหัตถการที่ไม่หนักหนาสำหรับร่างกาย

ฟิลเลอร์หูแนบศีรษะฉีดตรงไหนและเท่าไร?

หูแนบศีรษะหมายถึงภาวะที่มุมหู-ศีรษะ ซึ่งเป็นมุมระหว่างใบหูกับศีรษะ แคบกว่าปกติ ลองนึกภาพประตูที่เปิดแง้มเพียงนิดเดียวแทนที่จะเปิดกว้างสุด ปัจจุบันหัตถการที่ฉีดฟิลเลอร์เพื่อดันหูให้ตั้งขึ้นและดูเด่นชัดจึงมักถูกเรียกว่าฟิลเลอร์หูเอลฟ์ ตำแหน่งที่ฉีดเพื่อขยายมุมนี้ไม่ใช่ติ่งหู แต่เป็นร่องเว้าด้านหลังที่หูกับศีรษะมาบรรจบกัน

งานวิจัยในคนไข้ชาวจีน 46 คน รวม 92 ข้างหู ใช้วิธีแทงเข็มตั้งฉากเข้าร่องนี้ แล้วฉีดฟิลเลอร์เหนือเยื่อหุ้มกระดูกซึ่งเป็นเยื่อบางที่หุ้มกระดูกอยู่ ปริมาณที่ใช้ต่อข้างอยู่ที่ 2 ถึง 4 มิลลิลิตร ซึ่งมากกว่าฟิลเลอร์ติ่งหูมาก เพราะต้องดันใบหูทั้งใบให้ขยับตำแหน่ง

อย่างไรก็ตาม มีข้อจำกัดที่ควรเข้าใจให้ชัดเจน ฟิลเลอร์นี้ทำงานโดยเติมช่องว่างหลังหูเพื่อดันหูมาทางด้านหน้า ไม่ได้เปลี่ยนรูปทรงของกระดูกอ่อนที่พับไปทางด้านหลังโดยตรง หากกระดูกอ่อนบิดผิดรูปมาก หรือโครงสร้างรอยพับด้านในหูไม่ชัดเจนเลย กรณีแบบนี้ควรพิจารณาศัลยกรรมหูซึ่งเป็นการผ่าตัดปรับแต่งและเย็บกระดูกอ่อนโดยตรงมากกว่าการฉีดฟิลเลอร์ จึงควรตรวจดูก่อนว่าหูของตัวเองเหมาะกับการฉีดฟิลเลอร์หรือไม่

เปรียบเทียบฟิลเลอร์ติ่งหูกับฟิลเลอร์หูแนบศีรษะได้ดังนี้

หัวข้อ	ฟิลเลอร์ติ่งหู	ฟิลเลอร์หูแนบศีรษะ
จุดประสงค์	เสริมปริมาตร	ปรับมุมหู
ตำแหน่งฉีด	กึ่งกลางติ่งหู	ร่องเว้าหลังหู
ปริมาณต่อครั้ง	0.3-0.5mL	2-4mL
การเปลี่ยนแปลง	ปริมาตรเพิ่มทันที	มุมหูดีขึ้นทันที
ข้อจำกัด	โครงกระดูกอ่อนเหมือนเดิม	กระดูกอ่อนเดิมไม่เปลี่ยน

มุมหูที่เปลี่ยนไปและระยะเวลาคงอยู่

งานวิจัยในหู 92 ข้างที่กล่าวถึงก่อนหน้านี้วัดการเปลี่ยนแปลงของมุมหูจริง ก่อนฉีดมุมหู-ศีรษะเฉลี่ยอยู่ที่ 35 ถึง 36 องศา หลังฉีด 1 เดือนกางออกเป็นประมาณ 54 องศา เหมือนประตูที่เปิดแง้มเพียงนิดเดียวเปลี่ยนเป็นเปิดกว้างขึ้นมาก

ปัญหาคือเมื่อเวลาผ่านไปมุมก็จะแคบลงอีกครั้ง ในกลุ่มที่ไม่ได้ฉีดเสริมเพิ่ม ผลลัพธ์ลดลงอย่างเห็นได้ชัดหลังผ่านไปประมาณ 6 เดือน ในขณะที่กลุ่มที่ฉีดเสริมอีก 30 ถึง 50% ของปริมาณเดิมในช่วง 3 ถึง 10 เดือน ผลที่ดีขึ้นสามารถอยู่ได้นาน 1 ปีถึง 1 ปีครึ่ง

จากแบบประเมินความพึงพอใจที่คนไข้และแพทย์ร่วมกันให้คะแนน ผลลัพธ์ก็ออกมาดี กลุ่มที่ฉีดเสริมมีมากกว่า 90% ที่ประเมินว่า "ดีขึ้นมาก" ส่วนกลุ่มที่ไม่ได้ฉีดเสริมก็มีมากกว่า 70% อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์นี้เป็นเพียงข้อมูลระยะสั้นที่สะท้อนการตอบสนองทันทีเท่านั้น ส่วนว่าหากหยุดฉีดฟิลเลอร์ไปเลยแล้วหูจะกลับสู่รูปเดิมหรือไม่ ยังต้องติดตามผลต่อไป

ผลข้างเคียงที่เกี่ยวกับหลอดเลือดอันตรายแค่ไหน?

บริเวณรอบหูมีเส้นเลือดพันกันหนาแน่น โดยเฉพาะเส้นเลือดแดงหลังหูที่ไหลผ่านด้านหลังใบหู งานวิจัยผ่าศพล่าสุดพบว่าเส้นเลือดนี้เชื่อมต่อกับเส้นเลือดแดงขมับที่ด้านข้างศีรษะอยู่หลายจุด พูดง่ายๆ คือเส้นเลือดบริเวณหูเชื่อมโยงกับเส้นเลือดที่ไปยังตาและศีรษะผ่านหลายเส้นทางเหมือนแผนที่ที่แตกแขนง

ด้วยเหตุนี้จึงมีรายงานอุบัติเหตุร้ายแรงแม้จะพบได้ไม่บ่อย มีกรณีผู้หญิงวัย 45 ปีที่สูญเสียการมองเห็นข้างหนึ่งเกือบทั้งหมดทันทีหลังฉีดฟิลเลอร์ HA เข้าหู ตรวจพบว่าฟิลเลอร์ไหลย้อนเข้าเส้นเลือดไปอุดเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงตา และการมองเห็นกลับมาได้บางส่วนหลังได้รับการรักษาด้วยไฮยาลูโรนิเดส ซึ่งเป็นเอนไซม์ที่ละลายฟิลเลอร์ ร่วมกับสเตียรอยด์และออกซิเจนแรงดันสูง

อุบัติเหตุแบบนี้ไม่ได้เกิดขึ้นบ่อย แต่ก็ยิ่งตอกย้ำว่าความรู้ด้านกายวิภาคที่แม่นยำและความชำนาญของแพทย์สำคัญมาก หากระหว่างหรือหลังฉีดมีอาการปวดรุนแรงจนทนไม่ไหว รู้สึกว่าผิวซีดขาว หรือตามัวลงกะทันหัน ต้องแจ้งสถานพยาบาลทันที และควรจำไว้ด้วยว่าหากฟิลเลอร์ HA เกิดปัญหา ก็สามารถละลายกลับคืนได้ด้วยไฮยาลูโรนิเดส

อาการที่พบบ่อยและระยะเวลาที่สงบลง

ต่างจากกรณีที่ฟังดูน่ากลัวข้างต้น ปฏิกิริยาที่พบบ่อยที่สุดจริงๆ นั้นเบากว่ามาก จากงานวิจัยฟิลเลอร์หูแนบศีรษะในหู 92 ข้างที่กล่าวถึงก่อนหน้านี้ พบว่าอาการปวดเกิดขึ้น 89% และบวมเกิดขึ้น 87% ซึ่งพบบ่อยที่สุด และส่วนใหญ่หายไปภายใน 1 ถึง 3 วัน อาการช้ำพบประมาณครึ่งหนึ่ง และใช้เวลาหายไปมากกว่า 1 สัปดาห์เล็กน้อย

อาการแดงหรือคันพบได้น้อยกว่า และถึงมีก็หายไปภายในไม่กี่วัน งานวิจัยเดียวกันนี้ไม่พบผลข้างเคียงร้ายแรงอย่างเส้นเลือดอุดตัน การติดเชื้อ หรือก้อนไตแม้แต่รายเดียว กล่าวคือส่วนใหญ่แล้วมีเพียงปฏิกิริยาเล็กน้อยที่หายไปภายในไม่กี่วันเท่านั้น ส่วนอุบัติเหตุร้ายแรงที่พบได้ยากเป็นเรื่องแยกต่างหาก

ไม่ว่าจะเป็นติ่งหูหรือหูแนบศีรษะ หากพิจารณาฉีดฟิลเลอร์ สิ่งสำคัญที่สุดคือต้องรับการฉีดจากแพทย์ที่มีความรู้ด้านกายวิภาคแม่นยำ ยิ่งฉีดปริมาณน้อยและค่อยๆ แบ่งฉีดทีละนิดยิ่งปลอดภัย ไม่ว่าจะอยากเติมปริมาตรให้ติ่งหูที่ตกลง หรืออยากปรับหูแนบศีรษะที่ดูอึดอัดให้ตั้งขึ้นเล็กน้อย ควรปรึกษาแพทย์ก่อนว่าสภาพหูของตัวเองเหมาะกับการฉีดฟิลเลอร์หรือไม่ เพื่อผลลัพธ์ที่ดีและความปลอดภัยสูงสุด