เลเซอร์ CO2 แบบ Fractional ปรับแผลเป็น ต้องทำกี่ครั้ง?

คนที่เป็นสิวเรื้อรังมานาน หรือมีรูขุมขนกว้างเป็นพิเศษ มักจะได้ยินชื่อนี้บ่อย ๆ เวลาปรึกษาแพทย์ผิวหนัง นั่นคือเลเซอร์คาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) แบบเศษส่วน ฟังจากชื่อแล้วอาจรู้สึกว่าเป็นหัตถการที่น่ากลัว เหมือนเอาเลเซอร์มาเผาผิวทั้งหน้า แต่ความจริงแล้วไม่ใช่แบบนั้นเลย

เลเซอร์ชนิดนี้ไม่ได้จี้ผิวทั้งหมด แต่จะสร้างรูเล็ก ๆ อย่างแม่นยำเป็นจุด ๆ จำนวนมาก และในขณะที่รูเหล่านั้นค่อย ๆ สมานตัว คอลลาเจนใหม่จะเข้ามาเติมเต็ม ทำให้รอยแผลเป็นและรูขุมขนตื้นขึ้นทีละน้อย บทความนี้จะอธิบายทีละขั้นตอนว่าทำไมต้องใช้วิธีเจาะรู รูเหล่านั้นช่วยเติมเต็มผิวได้อย่างไร และต้องใช้เวลาพักฟื้นนานแค่ไหน

เลเซอร์ CO2 ออกฤทธิ์กับผิวอย่างไร?

เลเซอร์คาร์บอนไดออกไซด์เป็นแสงที่มีความยาวคลื่นซึ่งถูกดูดซับโดยน้ำได้ดีมาก เนื่องจากผิวหนังของเรามีปริมาณน้ำสูง เมื่อยิงแสงนี้ลงบนผิว น้ำในบริเวณนั้นจะเดือดขึ้นทันทีและระเหยกลายเป็นไอ พูดง่าย ๆ ก็คือเหมือนตราประทับความร้อนที่แม่นยำมากนั่นเอง

ความร้อนนี้จะทำให้ผิวชั้นบนและชั้นตื้น ๆ ด้านล่างระเหยไปในทันที พร้อมกับกำจัดเนื้อเยื่อเก่าหรือเนื้อเยื่อที่เสียหายออกไปด้วย จุดเด่นของเลเซอร์ชนิดนี้คือสามารถส่งความร้อนไปได้ลึกเท่าที่ต้องการเท่านั้น กล่าวคือควบคุมความเสียหายให้หยุดที่ระดับความลึกที่พอดี จึงเหมาะกับปัญหาที่ต้องแก้ไขถึงชั้นลึก อย่างเช่นรอยแผลเป็น

ทำไม Fractional ถึงยิงเป็นจุด?

ในอดีตนิยมใช้เลเซอร์คาร์บอนไดออกไซด์ยิงทั่วทั้งผิวหน้าอย่างสม่ำเสมอ ให้ผลลัพธ์ที่ชัดเจนมาก แต่เนื่องจากผิวทั้งหมดบาดเจ็บพร้อมกัน จึงต้องใช้เวลาพักฟื้นนาน และมีความเสี่ยงต่อผลข้างเคียง เช่น การติดเชื้อหรือรอยดำ ค่อนข้างสูง

คำว่าเศษส่วน (fraction) หมายถึงการรักษาเพียงบางส่วน ไม่ใช่ทั้งหมด เหมือนแบ่งเป็นส่วนย่อย ๆ เทคนิคแบบเศษส่วนจะแบ่งแสงเลเซอร์ออกเป็นจุดเล็ก ๆ จำนวนมาก คล้ายตราประทับลายตาราง แทนที่จะประทับเต็มพื้นผิว ลองนึกภาพเข็มเล็ก ๆ เรียงกันแน่นแล้วจิ้มลงไปทีละจุดก็จะเข้าใจง่ายขึ้น วิธีนี้ทำให้กระตุ้นผิวได้ทั่วบริเวณโดยไม่ต้องลอกผิวทั้งหมด จึงรักษาประสิทธิภาพไว้ได้พร้อมกับลดภาระต่อผิวลง

แผลไหม้ระดับจุลภาคสร้างคอลลาเจนอย่างไร?

จุดเล็ก ๆ แต่ละจุดนี้เรียกว่าบาดแผลความร้อนระดับจุลภาค หรือรอยไหม้ขนาดจิ๋ว ซึ่งสำหรับร่างกายแล้วถือเป็นบาดแผลชนิดหนึ่ง และเมื่อเกิดบาดแผล ร่างกายก็จะเริ่มกระบวนการซ่อมแซมทันที

เลือดจะไหลเวียนมารวมกันที่บริเวณบาดแผล และเซลล์ไฟโบรบลาสต์ในชั้นหนังแท้ (ชั้นผิวที่มีคอลลาเจนสะสมอยู่) จะเริ่มทำงานอย่างคึกคัก ไฟโบรบลาสต์เปรียบเหมือนโรงงานเล็ก ๆ ที่ผลิตคอลลาเจน ปกติแล้วทำงานอย่างช้า ๆ แต่เมื่อได้รับสัญญาณว่ามีบาดแผล ก็จะเร่งจังหวะการผลิตคอลลาเจนใหม่ให้มากขึ้นและเร็วขึ้น กล่าวได้ว่าบาดแผลเล็ก ๆ ที่เลเซอร์สร้างขึ้นทำหน้าที่เป็นตัวกระตุ้นให้โรงงานผลิตคอลลาเจนในชั้นหนังแท้กลับมาเดินเครื่องเต็มกำลังอีกครั้ง

ผิวดีระหว่างจุดทำหน้าที่อะไร?

ข้อดีอีกอย่างของวิธีจิ้มเป็นจุดคือ ผิวที่แข็งแรงและไม่บาดเจ็บจะยังคงเหลืออยู่ระหว่างจุดต่อจุด ต่างจากวิธีลอกผิวทั้งหมด เพราะบริเวณข้าง ๆ จุดที่บาดเจ็บยังมีเซลล์ปกติ หลอดเลือด และรูขุมขนหลงเหลืออยู่หนาแน่น

เนื้อเยื่อที่แข็งแรงนี้ทำหน้าที่เป็นทางลัดสู่การฟื้นตัว ในกระบวนการสร้างผิวหนังชั้นนอกขึ้นใหม่ หรือที่เรียกว่ารีอิพิเทลิไลเซชัน เซลล์ที่แข็งแรงบริเวณข้าง ๆ จะเคลื่อนตัวเข้ามาปิดแผลอย่างรวดเร็ว หากผิวทั้งหมดเสียหาย เซลล์เหล่านี้ต้องเดินทางไกลและมีจำนวนน้อยลง การฟื้นตัวจึงช้าลงตามไปด้วย แต่ในทางกลับกัน แม้ระยะห่างระหว่างจุดจะแคบ ถ้ายังมีเนื้อเยื่อแข็งแรงเหลืออยู่หนาแน่น ก็จะมีเซลล์ที่พร้อมช่วยฟื้นฟูมากขึ้น ทำให้สมานตัวได้เร็วขึ้น

แผลเป็นและรูขุมขนดีขึ้นแค่ไหน?

รอยแผลเป็นจากสิวหรือรูขุมขนกว้างส่วนใหญ่เกิดจากการที่คอลลาเจนในผิวไม่เพียงพอ จนทำให้บริเวณนั้นดูบุ๋มลง รอยแผลเป็นเกิดจากการอักเสบที่ทำลายคอลลาเจนแล้วไม่ได้รับการเติมเต็มกลับคืน ส่วนรูขุมขนมักกว้างขึ้นเพราะคอลลาเจนและเนื้อเยื่อยืดหยุ่นที่คอยพยุงรอบต่อมไขมันอ่อนแรงลง ทำให้ผนังรูขุมขนหย่อนคล้อยและดูกว้างขึ้น

ดังที่อธิบายไปข้างต้น บาดแผลเล็ก ๆ ที่เลเซอร์สร้างขึ้นจะกระตุ้นให้ชั้นหนังแท้ด้านล่างผลิตคอลลาเจนใหม่ คอลลาเจนใหม่นี้จะค่อย ๆ เข้าที่ตลอดช่วง 3 ถึง 6 เดือน พร้อมกับเติมเต็มและพยุงพื้นรอยแผลเป็นที่บุ๋มอยู่ รวมถึงผนังรูขุมขนที่หย่อนคล้อย แม้รอยแผลเป็นจะไม่หายไปทั้งหมด แต่มีรายงานว่าเมื่อคอลลาเจนเข้ามาเติมเต็ม ความลึกของรอยจะตื้นขึ้นและขอบจะดูนุ่มนวลขึ้น ส่วนรูขุมขนก็มีรายงานว่าเมื่อแรงพยุงผนังกลับมา ปากรูขุมขนจะกระชับขึ้นเช่นกัน

ผลต่อเนื้อผิว

เลเซอร์คาร์บอนไดออกไซด์แบบเศษส่วนไม่ได้ส่งผลแค่ปัญหาที่มองเห็นชัดอย่างรอยแผลเป็นหรือรูขุมขนเท่านั้น แต่ยังส่งผลถึงพื้นผิวผิวหนังโดยรวมด้วย ซึ่งมีเหตุผลอยู่สองข้อ

ข้อแรก เลเซอร์จะขจัดเซลล์ผิวที่หยาบกร้านและเซลล์เก่าบนผิวหน้าไปพร้อมกัน ทำให้ชั้นเซลล์ใหม่ที่ขึ้นมาเรียบเนียนและสม่ำเสมอขึ้น ข้อสอง นอกจากคอลลาเจนแล้ว เส้นใยอีลาสตินซึ่งทำหน้าที่ให้ผิวยืดหยุ่นก็ได้รับการกระตุ้นในกระบวนการฟื้นฟูนี้เช่นกัน และค่อย ๆ ได้รับการเสริมสร้างขึ้นทีละน้อย เมื่อทั้งสองปัจจัยนี้เกิดขึ้นพร้อมกัน ผิวโดยรวมจึงมักเรียบเนียนขึ้นและสีผิวดูสม่ำเสมอขึ้นไปพร้อมกัน

ระยะพักฟื้นนานแค่ไหน?

เนื่องจากเลเซอร์คาร์บอนไดออกไซด์แบบเศษส่วนเป็นหัตถการที่สร้างบาดแผลเล็ก ๆ ขึ้นจริงบนผิวหนัง จึงต้องใช้เวลาพักฟื้นระยะหนึ่ง หลังทำเสร็จใหม่ ๆ ผิวจะแดงและบวมขึ้น และในช่วง 2 ถึง 4 วัน มักมีสะเก็ดหรือขุยเล็ก ๆ ขึ้นบนผิว

สิ่งสำคัญคือไม่ควรแกะสะเก็ดนี้ออกเอง ควรปล่อยให้หลุดลอกไปเองตามธรรมชาติ เพราะด้านล่างนั้นผิวใหม่กำลังก่อตัวขึ้นผ่านกระบวนการรีอิพิเทลิไลเซชันอยู่แล้ว แม้จะแตกต่างกันตามความแรงของหัตถการ แต่โดยทั่วไปรอยแดงจะจางลงภายใน 1 ถึง 2 สัปดาห์ หลังจากนั้นการเปลี่ยนแปลงในชั้นผิวจากการเติมเต็มของคอลลาเจนจะดำเนินต่อไปอย่างช้า ๆ นานถึง 3 ถึง 6 เดือน หรือยาวไปจนถึง 12 เดือน มีรายงานว่าการกันแดดและให้ความชุ่มชื้นอย่างเคร่งครัดตลอดช่วงนี้จะส่งผลต่อความเร็วในการฟื้นตัวและผลลัพธ์

ควรทำกี่ครั้งและห่างกันเท่าไร?

เนื่องจากคอลลาเจนใหม่ต้องใช้เวลาสร้างและเข้าที่ จึงยากที่จะคาดหวังการเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจนจากการทำเพียงครั้งเดียว โดยทั่วไปจึงนิยมทำ 3 ถึง 5 ครั้ง ห่างกันครั้งละประมาณ 4 ถึง 8 สัปดาห์

เหตุผลที่ต้องเว้นระยะห่างมาจากวงจรการสร้างคอลลาเจนที่กล่าวไปแล้ว ต้องให้เวลาชั้นหนังแท้ที่ถูกกระตุ้นจากครั้งก่อนสร้างคอลลาเจนใหม่และเข้าที่อย่างเพียงพอ ก่อนจะกระตุ้นซ้ำอีกครั้ง เพื่อไม่ให้ผิวรับภาระมากเกินไป ในขณะที่ผลลัพธ์ยังคงสะสมขึ้นเรื่อย ๆ แม้จะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของรอยแผลเป็นหรือรูขุมขน แต่โดยทั่วไปแล้วการทำซ้ำ 3 ถึง 5 ครั้งแล้วค่อย ๆ สังเกตผลที่ดีขึ้นถือเป็นแนวทางปกติ

ข้อควรระวังช่วงพักฟื้น 4 ข้อ

• ทาครีมกันแดดให้เพียงพอ เพราะผิวที่กำลังฟื้นฟูใหม่ไวต่อการเกิดรอยดำเป็นพิเศษ หากโดนแสงแดดอาจทำให้บริเวณที่ทำหัตถการดำคล้ำขึ้นได้
• ห้ามแกะสะเก็ดหรือขุยด้วยมือ เพราะด้านล่างกำลังอยู่ในขั้นตอนรีอิพิเทลิไลเซชัน หากแกะออกจะทำให้ผิวใหม่ด้านล่างหลุดตามไปด้วย เพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดรอยแผลเป็น
• ให้ความชุ่มชื้นมากกว่าปกติ เพราะเกราะป้องกันผิวชั้นนอกอ่อนแอลงชั่วคราว ทำให้น้ำระเหยออกง่ายและผิวไวต่อสิ่งกระตุ้นมากขึ้น
• ควรหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายหนักหรือเข้าซาวน่าทันทีหลังทำหัตถการ เพราะอุณหภูมิร่างกายที่สูงขึ้นและเหงื่อที่ออกอาจทำให้ปฏิกิริยาอักเสบในบริเวณที่กำลังฟื้นตัวรุนแรงขึ้น

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).