Khác biệt bước sóng và đầu phát giữa các dòng máy laser pico, loại nào phù hợp với xăm, nám, sẹo?

Khi tìm hiểu về laser pico, bạn thường gặp cùng lúc những cái tên như PicoSure, PicoWay, enlighten, PicoPlus. Nghe quảng cáo là xóa được xăm, làm mờ nám, cải thiện cả lỗ chân lông, chắc hẳn ai cũng tò mò xem loại máy nào tốt nhất trong số đó.

Nhưng thứ quyết định kết quả không phải là tên thương hiệu, mà là bước sóng và đầu phát. Cùng là laser pico nhưng mức độ tác động lên sắc tố xăm, nám hay sẹo lại khác nhau hoàn toàn tùy theo bước sóng. Cho đến nay chưa có nghiên cứu nào so sánh trực tiếp thương hiệu này với thương hiệu khác, phần lớn bằng chứng đều được tích lũy theo từng bước sóng. Vì vậy, bài viết dưới đây tập trung vào cách chọn bước sóng và đầu phát phù hợp với vấn đề của bạn, thay vì máy nào tốt nhất.

Laser pico chính xác là phương pháp gì?

Đúng như tên gọi, laser pico là cách gọi chung cho các loại laser phát ánh sáng theo đơn vị picosecond. Một picosecond bằng một phần nghìn tỷ giây, ngắn đến mức con người không thể cảm nhận được. Nguyên lý cơ bản là truyền năng lượng mạnh trong khoảnh khắc cực ngắn đó để phá vỡ sắc tố hoặc mực xăm nằm trong da.

PicoSure, PicoWay, enlighten, PicoPlus đều thuộc nhóm laser picosecond này nhưng do các hãng khác nhau sản xuất. PicoSure do Cynosure, PicoWay do Candela, enlighten do Cutera, PicoPlus do Lutronic sản xuất. Nguyên lý cơ bản giống nhau, nhưng cấu hình bước sóng và loại đầu phát của mỗi hãng có đôi chút khác biệt.

Những vấn đề thường được điều trị là xóa xăm, sắc tố như nám và đốm nâu, sắc tố bẩm sinh như bớt Ota, cùng với sẹo và lỗ chân lông. Không phải máy nào cũng làm tốt tất cả những việc này như nhau, mà tùy vào bước sóng và đầu phát mà thế mạnh sẽ khác nhau. Vì vậy khi chọn máy, việc kiểm tra máy đó trang bị bước sóng và đầu phát nào sẽ hợp lý hơn là chỉ nhìn vào tên gọi. Trước khi đến phòng khám, nếu bạn tự xác định trước vấn đề của mình thuộc nhóm sắc tố hay nhóm sẹo, lỗ chân lông thì buổi tư vấn sẽ thuận lợi hơn nhiều.

Nguyên lý khác gì so với laser nanosecond?

Trước khi có laser pico, laser nanosecond từng là tiêu chuẩn trong điều trị sắc tố. Nanosecond là cách chiếu ánh sáng trong khoảng thời gian dài hơn picosecond khoảng 1000 lần. Trong khoảng thời gian đó, nhiệt lan ra mô xung quanh, vừa phá vỡ sắc tố vừa để lại kích ứng nhiệt.

Laser picosecond thì khác. Năng lượng mạnh được truyền trong khoảnh khắc cực ngắn, không kịp để nhiệt lan ra, nên sắc tố bị phá vỡ thành những hạt nhỏ li ti nhờ sóng xung kích quang âm. Có thể hiểu đơn giản đây là cách phá vỡ sắc tố bằng áp lực chứ không phải bằng nhiệt. Vì ít để lại kích ứng nhiệt hơn, về mặt lý thuyết các tác dụng phụ sau thực hiện như đỏ da hay tăng sắc tố được cho là ít hơn so với nanosecond.

Trên thực tế, sự khác biệt này đã được xác nhận qua nghiên cứu ở lĩnh vực xóa xăm. Kết quả cho thấy điều trị bằng laser picosecond xóa được nhiều mực xăm hơn so với laser nanosecond. Tuy nhiên, còn quá sớm để khẳng định picosecond luôn tốt hơn nanosecond ở mọi vấn đề. Cũng có nghiên cứu cho thấy với trường hợp sắc tố nông và lan rộng như nám, sự khác biệt giữa hai phương pháp không lớn, nên cần phân biệt rõ giữa ưu điểm về nguyên lý và hiệu quả lâm sàng thực tế. Hiện nay vẫn còn nhiều cơ sở trang bị laser nanosecond, vì vậy bạn cũng nên hỏi rõ phòng khám đang sử dụng loại nào trong hai loại này.

4 dòng máy khác nhau thế nào về bước sóng và đầu phát?

Bốn dòng máy có cấu hình bước sóng khác nhau đôi chút. Bảng dưới đây tổng hợp lại.

Máy	Hãng sản xuất	Bước sóng	Đầu phát đặc trưng
PicoSure	Cynosure	755nm (bản Pro có thêm tùy chọn 532/1064nm)	Ống kính Focus
PicoWay	Candela	532/730/785/1064nm	Resolve
enlighten	Cutera	532/670/1064nm	Kép picosecond và nanosecond
PicoPlus	Lutronic	532/595/660/1064nm	MLA fractional

PicoSure sử dụng 755nm làm bước sóng cơ bản, còn ở bản Pro có thêm tùy chọn 532nm và 1064nm. PicoWay trang bị bốn bước sóng từ 532 đến 1064nm, còn PicoPlus bổ sung thêm 595/660nm nên có dải bước sóng đa dạng nhất. Đặc trưng của enlighten là có thể chuyển đổi giữa hai chế độ xung picosecond và nanosecond trên cùng một máy.

Tên đầu phát cũng khác nhau giữa các dòng máy. Focus của PicoSure, Resolve của PicoWay, MLA của PicoPlus đều là kiểu fractional, chia laser thành các điểm nhỏ dày đặc, được dùng riêng để cải thiện sẹo, lỗ chân lông và kết cấu da chứ không nhắm vào sắc tố. Cả bốn dòng máy đều có 1064nm, bước sóng ngắn và đầu phát fractional nên cấu hình cơ bản không khác nhau nhiều, điểm khác biệt chủ yếu nằm ở độ rộng của tổ hợp bước sóng và cách thực hiện chi tiết.

Vấn đề da của bạn phù hợp với bước sóng nào?

Tiêu chí để chọn bước sóng là màu sắc tố và độ sâu của nó. 1064nm có bước sóng dài nên đi sâu vào da, chủ yếu dùng cho sắc tố đen hoặc xanh và nám nằm ở lớp trung bì. Đây là bước sóng có thể dùng tương đối an toàn ngay cả với da sẫm màu.

755nm hiệu quả với mực xăm màu xanh lá hoặc sắc tố nâu bề mặt như đồi mồi. 532nm có bước sóng ngắn nhất, được dùng để nhắm vào mực xăm màu đỏ hoặc sắc tố nông như tàn nhang. Tuy nhiên bước sóng càng ngắn thì nguy cơ tăng sắc tố ở da sẫm màu càng cao, nên cần cân nhắc cả tông da.

Nếu vấn đề là sẹo, lỗ chân lông hay kết cấu da, bạn nên chú ý đến đầu phát fractional hơn là bước sóng nhắm vào sắc tố. Các đầu phát fractional như Focus, Resolve, MLA kích thích tái tạo da chứ không nhắm vào sắc tố, nên cách tiếp cận hoàn toàn khác. Tùy vào màu mực xăm, là nám hay đốm nâu, hay là sẹo mà bước sóng và đầu phát cần xem cũng khác nhau. Nếu là hình xăm có nhiều màu sắc tố trộn lẫn, một bước sóng duy nhất sẽ không đủ, khi đó máy trang bị nhiều bước sóng cùng lúc sẽ có lợi thế hơn.

Hiệu quả thực tế đã được xác nhận đến đâu?

Có nhiều nghiên cứu cho thấy 1064nm hiệu quả hơn các bước sóng khác đối với nám. Trong một thử nghiệm theo dõi 59 người trong 24 tuần, chỉ số nám giảm khoảng 35.9% ở nhóm dùng 1064nm, vượt trội hơn 755nm (25.5%) và kem làm sáng da bôi ngoài (24%). Một phân tích tổng hợp nhiều nghiên cứu cũng xác nhận hiệu quả rõ rệt của 1064nm, trong khi 755nm không thực sự tốt hơn sản phẩm bôi ngoài mà còn có nguy cơ tăng sắc tố cao hơn. Một phân tích so sánh quy mô lớn với 1182 người cũng cho kết quả 1064nm tốt nhất.

Ngược lại, có nghiên cứu cho thấy 755nm cải thiện nhanh và rõ rệt hơn với sắc tố nâu bề mặt như đồi mồi. Tuy nhiên cũng có kết quả cho thấy với da rất sẫm màu thì 1064nm gần như không có hiệu quả. Trong xóa xăm, laser picosecond cho kết quả tốt hơn laser nanosecond. Trong một nghiên cứu, tỷ lệ mực xóa được từ 75% trở lên ở picosecond là 33%, còn nanosecond là 14%. Với bớt Ota, 755nm cũng mang lại cải thiện có ý nghĩa và không có tác dụng phụ vĩnh viễn nào.

Với sẹo mụn, laser pico fractional cho hiệu quả cải thiện tương đương với laser erbium YAG truyền thống, nhưng tỷ lệ tăng sắc tố chỉ 1 trong 31 người, thấp hơn nhiều so với erbium YAG là 8 trong 31 người. Tuy nhiên, tình trạng xuất huyết dạng chấm nhỏ ngay sau thực hiện lại xuất hiện nhiều hơn ở nhóm dùng laser pico. Hiệu quả cải thiện lỗ chân lông được xác nhận ở mức tương đương với laser fractional không bóc tách truyền thống.

Tác dụng phụ và tiêu chí chọn máy là gì?

Ngay sau khi thực hiện laser pico, đỏ da và sưng nhẹ là hiện tượng thường gặp nhưng thường lắng xuống trong vài ngày. Tác dụng phụ cần thận trọng nhất là tăng sắc tố. Nếu dùng bước sóng ngắn như 532nm hay 755nm trên da sẫm màu, nguy cơ da bị thâm sạm sẽ tăng lên. Ngược lại, 1064nm được xem là bước sóng tương đối an toàn kể cả với nám hoặc da sẫm màu. Đầu phát fractional không nhắm trực tiếp vào sắc tố nên nguy cơ tăng sắc tố tương đối thấp hơn.

Không có bước sóng nào an toàn nhất cho mọi trường hợp. Vì lựa chọn an toàn thay đổi tùy theo vấn đề của từng người, nguyên tắc là nên thử trên một vùng nhỏ trước và bắt đầu với mức năng lượng thận trọng.

Điều quan trọng nhất khi chọn máy không phải là tên thương hiệu. Hiện vẫn chưa có nghiên cứu lâm sàng nào so sánh trực tiếp thương hiệu này tốt hơn thương hiệu khác. Toàn bộ bằng chứng được xác nhận cho đến nay đều dựa trên bước sóng, và cả bốn dòng máy PicoSure, PicoWay, enlighten, PicoPlus đều được trang bị đầy đủ 1064nm, bước sóng ngắn và đầu phát fractional. Vì vậy, tiêu chí thực tế nên là xác định trước màu xăm của mình, là nám hay đốm nâu, hay vấn đề sẹo, rồi kiểm tra xem máy đó có trang bị bước sóng và đầu phát phù hợp với vấn đề đó hay không.