Laser xóa hình xăm: hiệu quả, tác dụng phụ, bước sóng theo màu mực và cần bao nhiêu buổi?

Có những hình xăm hoặc phun xăm chân mày từng khiến bạn hài lòng lúc mới làm, nhưng theo thời gian lại trở thành gánh nặng tâm lý. Hiện nay, laser là phương pháp tiêu chuẩn để xóa bỏ. Tuy nhiên không thể xóa hết trong một lần mà cần thực hiện nhiều buổi, và tùy vào màu mực mà mức độ xóa dễ hay khó sẽ khác nhau.

Khi hiểu rõ nguyên lý, bạn sẽ biết vì sao cần nhiều buổi, vì sao màu xanh lá khó xóa, và đặc biệt vì sao cần thận trọng khi xóa phun xăm bán vĩnh viễn. Thay vì xóa một cách vội vàng, biết trước rằng số buổi và kết quả sẽ phụ thuộc vào màu sắc và độ đậm của hình xăm sẽ giúp bạn an tâm hơn khi bắt đầu. Bài viết này phân tích cơ chế laser phá vỡ mực xăm, bước sóng sử dụng theo từng màu, số buổi cần thiết, và lý do vì sao phun xăm bán vĩnh viễn có thể chuyển sang màu đen, dựa trên các nghiên cứu thực tế.

Laser xóa hình xăm bằng cách nào?

Hình xăm là tình trạng các hạt mực nằm cố định trong lớp trung bì của da. Vì hạt mực quá lớn để tế bào miễn dịch dọn dẹp, nên chúng tồn tại vĩnh viễn nếu không can thiệp. Vai trò của laser là phá vỡ các hạt mực này thành từng mảnh nhỏ.

Điểm mấu chốt là chiếu ánh sáng cường độ mạnh trong khoảng thời gian cực ngắn. Laser Q-switched phát xung ở đơn vị nano giây, hoặc laser picosecond với xung còn ngắn hơn nữa, sẽ tạo ra sóng xung kích tức thời lên hạt mực, phá vỡ các hạt lớn thành những mảnh nhỏ. Đây là cơ chế phá vỡ vật lý chứ không phải đốt bằng nhiệt, nên ít gây tổn thương vùng da xung quanh.

Các mảnh mực vỡ ra sau đó được tế bào miễn dịch dọn dẹp dần trong vài tuần. Đây là lý do vì sao cần thực hiện nhiều buổi. Sau mỗi lần phá vỡ, cơ thể cần thời gian để tế bào miễn dịch xử lý, rồi khi đã dọn dẹp được một phần thì buổi tiếp theo mới tiếp tục phá vỡ thêm, cứ như vậy hình xăm mờ dần theo từng buổi. Vì vậy không thể xóa hết ngay trong một lần mà sẽ nhạt dần qua nhiều buổi liên tiếp.

Nguyên lý này giải thích hai điều trong quá trình xóa hình xăm. Một là vì sao cần nghỉ vài tuần giữa các buổi, bởi phải cho tế bào miễn dịch đủ thời gian vận chuyển mực vỡ đi thì buổi điều trị tiếp theo mới có ý nghĩa. Hai là vì sao màu mực nhạt dần từ từ, không phải mực biến mất như phép màu, mà là quá trình các mảnh vỡ được đào thải ra khỏi cơ thể, nên cần thời gian. Hiểu được quy trình này, bạn sẽ không còn sốt ruột khi mới điều trị một hai buổi mà chưa thấy hết hẳn.

Vì sao mỗi màu mực lại cần bước sóng khác nhau?

Laser phải chiếu đúng loại ánh sáng mà màu mực hấp thụ tốt thì mực mới bị phá vỡ. Vì vậy, bước sóng được lựa chọn tùy theo màu sắc của hình xăm.

Với màu đen và xanh navy đậm phổ biến nhất, laser Nd:YAG bước sóng 1064nm được sử dụng. Bước sóng này ít trùng với sắc tố melanin nên tương đối an toàn ngay cả với làn da sẫm màu. Màu đỏ và cam đáp ứng tốt với bước sóng 532nm, còn màu xanh lá và xanh dương nhạt thì đáp ứng tốt với laser alexandrite 755nm hoặc laser ruby 694nm. Với hình xăm nhiều màu, mỗi màu cần một bước sóng riêng nên thường phải kết hợp hai đến ba loại bước sóng trong cùng buổi điều trị.

Cũng có những màu khó xóa. Xanh lá, xanh dương nhạt, vàng, trắng và các màu dạ quang thường khó xóa hơn, vì các bước sóng laser hiện có không được các màu này hấp thụ tốt. Đặc biệt màu trắng hoặc các màu sáng có xu hướng phản xạ ánh sáng thay vì hấp thụ, nên phản ứng với laser khá yếu. Vì vậy, cùng một hình xăm, đường viền màu đen thường xóa tốt trong khi phần màu vẫn còn sót lại là tình huống khá phổ biến.

Màu sắc cũng là một manh mối quan trọng để dự đoán mức độ khó khi xóa. Đen và navy đáp ứng tốt nhất, đỏ và cam cũng tương đối thuận lợi. Ngược lại, các tông xanh lá, xanh dương nhạt và vàng có thể cần nhiều buổi hơn hoặc để lại dấu vết. Vì vậy, với hình xăm nhiều màu, nên hiểu trước rằng mỗi màu sẽ có mức đáp ứng khác nhau trước khi bắt đầu điều trị. Phạm vi màu có thể xóa được cũng phụ thuộc vào loại thiết bị và bước sóng mà cơ sở điều trị đang sở hữu.

Laser picosecond có xóa tốt hơn không?

Gần đây có khá nhiều quảng cáo nhấn mạnh laser picosecond. Nhưng theo các nghiên cứu thực tế, picosecond chỉ nhỉnh hơn một chút chứ không tạo ra khác biệt quá lớn. Mức độ hiệu quả còn tùy thuộc vào từng loại hình xăm cụ thể.

Có một nghiên cứu trên 49 người, chia đôi cùng một hình xăm để xóa nửa bên bằng picosecond và nửa bên bằng nanosecond. Tỷ lệ xóa được từ 75% trở lên là 33% với picosecond và 14% với nanosecond. Nếu chỉ tính riêng màu đen và xanh dương đơn sắc, tỷ lệ này là 34% với picosecond và 9% với nanosecond, khác biệt rõ hơn. Một phân tích tổng hợp quy mô lớn cũng kết luận rằng picosecond có lợi thế hơn nanosecond, đặc biệt với các màu khó như xanh dương, xanh lá và vàng.

Tuy nhiên cũng cần nhìn nhận một cách cân bằng. Ngay cả ở kết quả tốt nhất, tỷ lệ hình xăm được xóa trên 75% bằng picosecond cũng chỉ khoảng một phần ba, phần còn lại chưa đạt được mức đó. Các nghiên cứu so sánh cũng có quy mô mẫu không lớn, nên thay vì xem picosecond là vượt trội tuyệt đối, nên hiểu đây là một lựa chọn có thể giúp giảm số buổi với những màu khó xóa.

Vì vậy, điều quan trọng hơn cả loại thiết bị là bước sóng và thông số phù hợp với hình xăm của bạn, cùng với kinh nghiệm của người thực hiện. Nếu hình xăm chủ yếu màu đen, laser Q-switched Nd:YAG vẫn đủ an toàn và hiệu quả. Ngược lại, với hình xăm nhiều màu có xanh dương hoặc xanh lá, hoặc hình xăm đã điều trị nhiều lần mà chưa xóa hết, picosecond có thể là lựa chọn hỗ trợ tốt. Dù chọn loại nào, một cơ sở đáng tin cậy sẽ là nơi đánh giá màu sắc và tình trạng cụ thể để xác định số buổi, thay vì cam kết xóa hết chỉ sau vài lần.

Cần bao nhiêu buổi để xóa hết?

Đây là điều được quan tâm nhất nhưng lại khác nhau ở mỗi người. May mắn là các nghiên cứu đã tổng hợp được tiêu chuẩn dự đoán số buổi, gọi là thang điểm Kirby-Desai. Thang điểm này xem xét sáu yếu tố là màu da, vị trí hình xăm, màu mực, lượng mực, có sẹo hay không, và hình xăm có bị xăm chồng lên hình cũ hay không.

Nhìn chung, hình xăm nhỏ, màu đen nhạt do người không chuyên thực hiện thường mờ đi đáng kể chỉ sau 3 đến 5 buổi. Hình xăm đậm do thợ chuyên nghiệp thực hiện thường cần 6 đến 12 buổi, còn nếu mực rất dày đặc thì có thể cần nhiều hơn nữa. Trong một nghiên cứu xóa được trên 95%, số buổi trung bình cần thiết là 8,9 buổi. Khoảng cách giữa các buổi thường là 6 đến 8 tuần, để tế bào miễn dịch có đủ thời gian dọn dẹp mực đã vỡ.

Cũng có phương pháp bắn nhiều lượt trong cùng một buổi. Kỹ thuật bắn bốn lượt cách nhau 20 phút trên cùng một vị trí cho hiệu quả tốt hơn so với bắn một lượt. Tuy nhiên phương pháp này đưa vào nhiều năng lượng hơn trong cùng một lần, nên nguy cơ tác dụng phụ cũng có thể tăng theo, vì vậy cần thực hiện thận trọng dựa trên tình trạng da. Gần đây cũng có mô hình mới xem mật độ mực là yếu tố dự đoán quan trọng nhất, nhưng về cơ bản vẫn không đi ra ngoài sáu yếu tố nêu trên.

Vì sao cần thận trọng hơn với phun xăm bán vĩnh viễn?

Xóa phun xăm chân mày, mí mắt hay môi bán vĩnh viễn phức tạp hơn xóa hình xăm thông thường, vì có thể xảy ra một hiện tượng ngoài dự đoán, đó là hiện tượng chuyển màu nghịch lý (paradoxical darkening).

Các loại mực phun xăm tạo tông màu da như cam nhạt, trắng, hồng thường chứa oxit sắt hoặc titanium dioxide. Khi chiếu laser, các thành phần này có thể bị khử về mặt hóa học và chuyển sang màu đen hoặc xám đậm. Đó là lý do vì sao đang xóa phun mày sáng màu lại đột nhiên chuyển sang màu đen. Đây là một rủi ro đã được ghi nhận trong y văn từ những năm 1990, khá được biết đến trong giới chuyên môn.

Vì vậy, quy trình chuẩn khi xóa phun xăm bán vĩnh viễn là bắt buộc thử laser trên một vùng nhỏ trước, theo dõi phản ứng rồi mới tiến hành toàn bộ. Vì mực phun xăm có thành phần khác nhau tùy thương hiệu và công thức sản xuất, nên rất khó biết chính xác trong đó chứa gì. May mắn là các loại mực gần đây đã giảm sử dụng oxit sắt và titanium dioxide, nên có báo cáo cho thấy rủi ro đã thấp hơn trước. Trong một nghiên cứu xóa phun chân mày và mí mắt trên 76 người, không ghi nhận trường hợp nào chuyển màu đen. Tuy nhiên rủi ro này chưa hoàn toàn biến mất, nên việc thử phản ứng trước khi xóa phun xăm vẫn là bước an toàn không nên bỏ qua. Nếu chẳng may vùng da chuyển sang màu đen, tiếp tục điều trị thường sẽ giúp màu nhạt trở lại.

Tác dụng phụ và cách chăm sóc sau điều trị ra sao?

Laser xóa hình xăm nhìn chung khá an toàn, nhưng cũng nên biết trước một số phản ứng có thể gặp. Ngay sau khi điều trị, vùng da có thể chuyển trắng rồi ửng đỏ, đôi khi xuất hiện bọng nước. Phần lớn các phản ứng này sẽ lắng xuống trong vài ngày đến khoảng mười ngày.

Thay đổi sắc tố cũng có thể xảy ra. Vùng điều trị có thể tạm thời nhạt màu hơn (giảm sắc tố) hoặc ngược lại sẫm màu hơn (tăng sắc tố), nhưng thường chỉ là tạm thời. Đặc biệt với làn da sẫm màu, nguy cơ thay đổi sắc tố cao hơn, nên thường ưu tiên dùng bước sóng 1064nm thay vì bước sóng ngắn, chọn mức năng lượng thận trọng và kéo dài khoảng cách giữa các buổi. Điều này cũng quan trọng với làn da người châu Á như người Hàn Quốc. Nếu thông số được cài đặt phù hợp, sẹo hay thay đổi kết cấu da là tình trạng khá hiếm gặp. Sau điều trị, chống nắng kỹ càng và không cố bóc lớp vảy đóng sẽ giúp giảm nguy cơ thay đổi sắc tố.

Cũng nên đặt kỳ vọng một cách thực tế. Có những trường hợp hình xăm không biến mất hoàn toàn 100% mà để lại dấu vết mờ như một cái bóng, đặc biệt khi hình xăm nhiều màu hoặc mực quá đậm. Dù vậy, phần lớn các trường hợp đều mờ đi rõ rệt sau nhiều buổi điều trị, và hình xăm màu đen thường được xóa khá sạch. Lựa chọn bước sóng và thông số phù hợp với màu da cùng tình trạng hình xăm, không nóng vội và tuân thủ đúng khoảng cách giữa các buổi, chính là cách xóa hình xăm an toàn nhất.