Pico toning trị nám và đốm sắc tố có thực sự hiệu quả, hay chỉ sáng lên rồi lại tối trở lại?

Khi có những đốm sắc tố như nám hay tàn nhang mà kem nền cũng không che được, bạn sẽ sớm nghe đến cái tên pico toning. Nghe nói laser phá vỡ sắc tố thì nghe hay đấy, nhưng không ít người vừa tò mò vừa lo: liệu có thật sự sạch không, rồi có bị thâm thêm sau khi làm không?

Nói thẳng ngay từ đầu: pico toning hiệu quả tốt với đốm và tàn nhang, nhưng với nám thì không phải một lần là hết và tái phát cũng khá thường. Kết quả thay đổi khá nhiều tùy loại sắc tố và bước sóng được dùng, và ngay cả cùng một liệu trình nhưng kỳ vọng khác nhau thì mức độ hài lòng cũng khác nhau. Phần dưới sẽ giải thích từng bước về nguyên lý, bước sóng, hiệu quả và tác dụng phụ, để sau khi đọc xong bạn tự phân biệt được đâu là quảng cáo đâu là sự thật.

Pico toning là liệu trình gì?

Pico toning là liệu trình dùng laser picosecond bắn nhẹ, chia ra nhiều lần. Picosecond tức là một phần nghìn tỷ của một giây, nghĩa là ánh sáng được phát ra trong khoảnh khắc cực kỳ ngắn. Từ "toning" có nghĩa là không bắn mạnh một lần mà dùng cường độ nhẹ nhàng, lặp đi lặp lại như một quá trình chỉnh tông đều dần.

Nguyên lý hoạt động như thế này: sắc tố trong da là các hạt melanin, khi laser truyền năng lượng tức thì vào melanin, các hạt sắc tố vỡ vụn ra, rồi cơ thể dọn sạch các mảnh vỡ đó đi và màu sắc dần nhạt hơn. Điểm khác biệt với laser nanosecond trước đây rất quan trọng: nanosecond phát ánh sáng lâu hơn picosecond khoảng 1000 lần, trong khoảng thời gian đó nhiệt lan ra xung quanh gây kích ứng nhiều hơn. Trong khi đó, picosecond ngắn đến mức nhiệt chưa kịp lan thì sắc tố đã bị phá vỡ bằng sóng áp lực, gần như nghiền thành bột. Vì sinh nhiệt ít hơn nên nguy cơ kích ứng da xung quanh và thâm sau điều trị tương đối thấp hơn. Tuy nhiên có một điều cần nói thẳng: nguyên lý picosecond kích ứng ít hơn nanosecond là có cơ sở, nhưng hiệu quả thực sự có vượt trội hơn hay không thì nghiên cứu so sánh trực tiếp vẫn chưa đủ để kết luận chắc. Các loại sắc tố được điều trị bằng pico toning bao gồm nám, tàn nhang, đồi mồi, bớt Ota bẩm sinh, hình xăm, và ngoài sắc tố còn được dùng để thu nhỏ lỗ chân lông và cải thiện kết cấu da.

Tại sao bước sóng lại quan trọng?

Muốn hiểu pico toning thì cần biết về bước sóng. Sắc tố cần hấp thụ ánh sáng mới vỡ được, và cùng là melanin nhưng mức độ hấp thụ thay đổi rất nhiều tùy bước sóng.

Nhìn vào biểu đồ trên là hiểu ngay. Bước sóng càng ngắn thì melanin hấp thụ càng mạnh, bước sóng càng dài thì hấp thụ càng yếu. Thực tế 532nm được melanin hấp thụ mạnh hơn 1064nm khoảng 7-8 lần. Vậy thì bước sóng ngắn luôn tốt hơn sao? Không hẳn. Bước sóng ngắn hấp thụ mạnh nên bị hấp thụ gần hết ở lớp nông, phù hợp với tàn nhang hay đồi mồi ở bề mặt. Bước sóng dài hấp thụ yếu hơn nhưng lại đi sâu hơn, chạm được tới sắc tố nằm sâu trong lớp bì như nám hay bớt Ota. Mức độ hấp thụ và độ xuyên sâu tỷ lệ nghịch với nhau. Vì vậy đốm bề mặt dùng 532nm, nám sâu dùng 1064nm là phổ biến nhất. Đặc biệt với người Việt da ngăm, dùng bước sóng hấp thụ mạnh như 532nm để trị nám có thể phản tác dụng gây thâm thêm, nên với nám thì 1064nm tác động sâu và nhẹ nhàng hơn là lựa chọn an toàn hơn. Tóm lại không có bước sóng nào tốt hay xấu tuyệt đối, mà là chọn bước sóng phù hợp với vị trí của sắc tố trong da mình.

Pico toning có thực sự trị được nám không?

Nhìn nhận hiệu quả trên nám một cách thực tế sẽ tốt hơn. Có một thử nghiệm theo dõi 60 người da tối màu qua 3 buổi điều trị trong 24 tuần. Như biểu đồ trên, pico toning 1064nm giảm chỉ số nám khoảng 36%, còn 755nm giảm khoảng 26%.

Nhưng trong cùng thử nghiệm đó, nhóm chỉ dùng kem dưỡng trắng không có laser cũng giảm khoảng 24%. Tức là 1064nm có nhỉnh hơn kem, nhưng không phải vượt trội hoàn toàn, còn 755nm thì gần như tương đương kem. Thêm một điều nên biết: pico toning có chắc chắn hiệu quả hơn hẳn laser nanosecond trên nám hay không cũng chưa thể kết luận. Các nghiên cứu so sánh hai phương pháp cho thấy hiệu quả khá tương đồng, chỉ là picosecond ít phản ứng phụ nhỏ hơn sau điều trị. Vì vậy nên đặt kỳ vọng rằng nám nhạt dần qua nhiều lần chứ không phải biến mất hoàn toàn sau một buổi thì sẽ bớt thất vọng hơn. Muốn làm nhiều lần với cường độ cao để nhanh hơn thì như phần dưới sẽ nói, tác dụng phụ lại khiến điều đó không phải là ý hay.

Đốm sắc tố đáp ứng tốt nhưng nám dễ tái phát

Dù cùng là pico toning nhưng kết quả với đốm sắc tố và nám khá khác nhau. Tàn nhang hay đồi mồi tập trung rõ ràng ở bề mặt, laser dễ nhắm trúng hơn. Vì vậy nhiều trường hợp chỉ 1-2 buổi là nhạt rõ và mức độ hài lòng cũng cao.

Vấn đề là nám. Như biểu đồ trên, dù laser đã xóa nám thì trong vòng 3 tháng đến 1 năm có tới 6-8 trong 10 người bị nám trở lại. Vì sao? Vì nguyên nhân tạo ra nám là tia UV, hormone và cơ địa bẩm sinh vẫn còn đó, nên dù dọn sạch sắc tố thì cơ thể vẫn tiếp tục tạo ra sắc tố mới. Laser chỉ là dọn dẹp sắc tố đã có, không loại bỏ được nguyên nhân sinh ra sắc tố. Vì vậy nám không phải liệu trình một lần rồi xong mà gần giống liệu trình duy trì lâu dài. Chống nắng mỗi ngày thật kỹ và nếu cần thì kết hợp tranexamic acid uống hoặc các thành phần làm sáng da bôi ngoài là rất quan trọng. Thực tế tranexamic acid uống có bằng chứng khá vững trên nám, nên thay vì chỉ trông vào laser, kết hợp thêm cách này thường giúp duy trì làn da sáng hơn được lâu hơn.

Tác dụng phụ và ai phù hợp với pico toning?

Về tác dụng phụ: đỏ da và sưng nhẹ ngay sau điều trị là bình thường và thường xẹp nhanh. Điều cần chú ý nhất là thâm sau điều trị. Pico toning ít nguy cơ hơn laser cũ là thật, nhưng không có nghĩa là không có nguy cơ. Đặc biệt nếu dùng 532nm hấp thụ mạnh trên da tối màu thì có thể bị thâm thêm. Đáng lo hơn là giảm sắc tố: làm quá dày, quá mạnh và khoảng cách quá gần nhau có thể khiến da mất sắc tố từng mảng, và một khi đã xảy ra thì không phải lúc nào cũng phục hồi lại được. Vì vậy với toning, quan trọng nhất là không nên욕심 mà phải giữ cường độ vừa phải, đúng khoảng cách giữa các buổi.

Cũng có những trường hợp nên tránh: đang mang thai hoặc cho con bú, vừa dùng thuốc trị mụn isotretinoin, vùng điều trị đang có viêm nhiễm hay dễ bị sẹo lồi keloid, hoặc vừa bị cháy nắng nặng thì nên hoãn lại. Vậy ai phù hợp? Nếu lo tàn nhang, đồi mồi hay đốm bề mặt thì pico toning đáp ứng nhanh và hiệu quả tốt. Còn nếu nám là mối lo chính thì nên hạ kỳ vọng xuống, dùng 1064nm với cường độ nhẹ và tần suất thư giãn hơn, đồng thời bắt đầu với điều kiện là kết hợp chống nắng và thuốc uống hỗ trợ. Tóm lại, pico toning không phải phép màu xóa sắc tố một lần là xong, mà là liệu trình cho kết quả tốt nhất khi được chỉ định đúng loại sắc tố, không làm quá tay, và được thực hiện kiên trì qua nhiều buổi.