Vì sao hình xăm cũ không thể xóa hết trong một lần laser và mỗi màu mực lại phản ứng khác nhau?

Nhiều người mang hình xăm đã 10 năm đến phòng khám để xóa, và không khỏi bất ngờ khi nghe bác sĩ nói phải chia thành 6 đến 10 buổi chứ không thể xóa hết trong một lần. Nghe qua cứ tưởng chỉ cần chiếu laser một phát là mực biến mất ngay, nhưng thực tế lại không đơn giản như vậy.

Mực xăm không đơn thuần nằm rải rác trong da mà bám chặt cả bên trong lẫn bên ngoài tế bào. Vì thế quá trình xóa cũng không phải một lần chiếu là xong, mà là một hành trình kéo dài từ 6 tháng đến 2 năm, trong đó laser nghiền nhỏ sắc tố còn cơ thể từ từ dọn dẹp từng mảnh vụn. Hãy cùng tìm hiểu lý do đằng sau, và vì sao kết quả lại khác nhau tùy theo màu mực.

Mực xăm nằm ở đâu trong da và bám trụ như thế nào?

Khi xăm, kim sẽ đưa sắc tố xuyên qua lớp biểu bì để cắm sâu vào lớp trung bì. Trung bì là lớp da dày nằm bên dưới biểu bì, nơi có mạch máu và dây thần kinh đi qua.

Phần lớn hạt sắc tố nằm ở độ sâu này có kích thước quá lớn nên cơ thể không thể tự xử lý được. Da đành phải thỏa hiệp bằng cách nhốt dị vật này bên trong đại thực bào, một loại tế bào miễn dịch. Đại thực bào giống như xe rác của cơ thể, chuyên nuốt và xử lý chất thải hay dị vật, nhưng hạt sắc tố xăm lại quá to nên chúng chỉ nuốt được mà không thể phân hủy hoàn toàn. Kết quả là sắc tố bị mắc kẹt nguyên vẹn bên trong đại thực bào và cứ thế lưu lại trong trung bì suốt nhiều năm, đây chính là lý do vì sao hình xăm dù đã 10 năm, 20 năm vẫn không tự phai.

Laser phá vỡ sắc tố xăm theo cơ chế nào?

Laser dùng để xóa xăm phóng ra năng lượng ánh sáng cực mạnh trong khoảng thời gian rất ngắn, thường tính bằng nano giây, nhắm thẳng vào hạt sắc tố. Nano giây là một phần tỷ giây, nghĩa là năng lượng được phóng ra gần như tức thời.

Khi hạt sắc tố hấp thụ luồng ánh sáng này, nhiệt độ của nó tăng vọt trong khoảnh khắc cực ngắn. Một khối lớn nóng lên đột ngột không chịu nổi tốc độ giãn nở nên vỡ vụn ra, và đó chính là điều xảy ra với hạt sắc tố. Nhờ vậy khối sắc tố vốn to lớn bị bẻ gãy thành những mảnh nhỏ vừa đủ để đại thực bào có thể xử lý.

Điểm quan trọng là nhiệt lượng chỉ tập trung trong một khoảnh khắc cực ngắn. Vì thế mô da bình thường xung quanh không có đủ thời gian để nhiệt lan tỏa sang, giúp giảm tối đa tổn thương trong khi vẫn phá vỡ chọn lọc hạt sắc tố. Ngay sau khi chiếu laser, vùng da điều trị thường chuyển trắng, đây là hiện tượng tạm thời do các hạt sắc tố vỡ vụn cùng bọt khí li ti mới sinh ra làm tán xạ ánh sáng.

Những mảnh sắc tố vỡ vụn sẽ biến mất khỏi cơ thể bằng cách nào?

Các mảnh sắc tố bị laser nghiền nhỏ không biến mất ngay tại chỗ. Đại thực bào lại một lần nữa vào cuộc, nuốt lấy những mảnh vụn này, rồi một phần được vận chuyển từ từ qua hệ bạch huyết, chính xác hơn là đưa dần về phía hạch bạch huyết để ra khỏi cơ thể. Có thể hình dung hệ bạch huyết như con đường vận chuyển chất thải và tế bào miễn dịch trong cơ thể.

Quá trình dọn dẹp này cần thời gian. Màu sắc không nhạt đi ngay sau buổi điều trị, mà mờ dần trong khoảng 4 đến 8 tuần, khi đại thực bào lần lượt mang từng mảnh vụn đi. Đó cũng là lý do phòng khám thường khuyên chờ ít nhất 4 đến 8 tuần mới chiếu laser lần tiếp theo, để cơ thể có đủ thời gian dọn sạch những mảnh vụn từ lần điều trị trước. Nếu vội vàng chiếu laser lại khi các mảnh vụn cũ còn tồn đọng, vùng da chưa kịp dọn xong sẽ chỉ bị kích ứng thêm mà thôi.

Vì sao mỗi màu mực lại phản ứng với laser khác nhau?

Ánh sáng laser bị hấp thụ ở mức độ khác nhau tùy theo màu sắc. Hạt sắc tố càng hấp thụ tốt một bước sóng ánh sáng nhất định thì càng dễ vỡ, ngược lại nếu không hấp thụ tốt bước sóng đó, hạt sắc tố sẽ không nhận đủ nhiệt năng và khó vỡ.

Sắc tố màu đen và xanh dương đậm thường hấp thụ khá đều trên một dải bước sóng rộng, nên phản ứng tương đối đồng đều với nhiều loại laser khác nhau. Đó cũng là lý do hình xăm đen thường phai nhanh hơn.

Ngược lại, các màu xanh lá, vàng hay đỏ tươi lại chỉ hấp thụ trong một dải bước sóng hẹp và khó tính. Những màu này chỉ phản ứng chọn lọc với một bước sóng laser nhất định, nếu không nhắm đúng bước sóng đó thì năng lượng truyền vào không đủ và mực khó vỡ. Vì vậy hình xăm nhiều màu thường phải chia ra nhắm từng bước sóng laser khác nhau cho từng màu, và những vùng có xanh lá hoặc vàng thường phai chậm hơn hẳn so với các màu khác.

Vì sao hình xăm đã 10, 20 năm lại dễ xóa hơn hình xăm mới?

Trong quá trình tư vấn xóa xăm, không hiếm trường hợp hình xăm đã 10, 20 năm lại phai dễ dàng hơn hẳn so với hình xăm mới xăm gần đây. Thoạt nghe có vẻ vô lý, vì xăm lâu thì sắc tố hẳn phải bám chắc hơn, nhưng thực tế lại gần như ngược lại.

Lý do là cơ thể không hề đứng yên suốt thời gian dài đó. Đại thực bào dù đã nuốt sắc tố vẫn dần dần di chuyển hoặc hết vòng đời và được thay thế bằng đại thực bào mới. Trong quá trình này, khối sắc tố vốn kết chặt ban đầu sẽ dần dần tơi rời ra. Tia UV và quá trình chuyển hóa của da cũng từ từ làm biến đổi bề mặt hạt sắc tố trong khoảng 5 đến 10 năm. Kết quả là khối sắc tố trong hình xăm cũ thường lỏng lẻo hơn so với hình xăm mới, nên khi gặp nhiệt từ laser sẽ dễ vỡ hơn.

Ngược lại, hình xăm mới xăm gần đây có sắc tố còn kết dính chặt chẽ và chắc chắn. Vẫn phản ứng với laser nhưng khối sắc tố cần nhiều thời gian hơn mới vỡ hoàn toàn. Vì thế đôi khi phòng khám giải thích rằng hình xăm càng để lâu, càng cân nhắc kỹ trước khi xăm, thì việc xóa sau này lại có thể dễ dàng hơn.

Vì sao không thể xóa hết trong một lần mà phải chia thành 6 đến 10 buổi?

Có nhiều yếu tố cùng cộng hưởng khiến sắc tố không thể xóa hết ngay trong một lần:

• Mật độ sắc tố quá dày: mực được xăm đậm và dày đặc thì rất khó phá vỡ hết mọi hạt trong một lần chiếu, những hạt còn sót lại ở lớp sâu hơn phải chờ đến buổi tiếp theo.
• Độ sâu của sắc tố không đồng đều: nếu độ sâu của kim khi xăm không đồng nhất, sắc tố sẽ trải rộng trên nhiều lớp trung bì khác nhau, lớp nông phản ứng trước còn lớp sâu chỉ lộ ra sau.
• Thời gian đại thực bào cần để dọn dẹp: như đã nói ở trên, tốc độ dọn dẹp của cơ thể có giới hạn, nên khi mảnh vụn cũ chưa kịp thoát hết, cơ thể khó xử lý thêm mảnh vụn mới.
• Hình xăm nhiều màu: mỗi màu phản ứng với một bước sóng khác nhau nên rất khó phá vỡ tối đa tất cả các màu trong một lần, phải tiếp cận theo thứ tự từng màu.
• Hình xăm đè lên hình cũ (cover-up): khi xăm hình mới đè lên hình cũ để che đi, lớp sắc tố coi như chồng thành hai tầng. Lớp trên phản ứng trước, nên muốn lấy hết sắc tố ở lớp dưới sẽ cần thêm nhiều buổi điều trị hơn.

Vì những lý do này, việc xóa hình xăm thường cần từ 6 đến 10 buổi trở lên, tùy theo kích thước và số màu mà có thể cần nhiều hơn nữa. Hình xăm càng lâu năm, màu càng đậm, hay càng được xăm tinh xảo bằng thiết bị chuyên nghiệp thì sắc tố thường nằm càng dày và sâu, kéo theo số buổi điều trị cũng tăng lên.

Vì sao những vùng tuần hoàn máu chậm như ngón tay, mắt cá lại mất nhiều thời gian hơn?

Trong quá trình tư vấn xóa xăm, thường nghe kể rằng vùng thân mình hay cánh tay phai khá nhanh, nhưng ngón tay, mắt cá chân hay phần trước ống chân lại phai chậm hơn hẳn.

Nguyên nhân liên quan đến quá trình dọn dẹp đã nói ở trên, cụ thể là tốc độ đại thực bào vận chuyển các mảnh sắc tố vỡ vụn qua hệ bạch huyết. Những vùng ở xa như ngón tay hay mắt cá chân nằm cách xa tim, mạch máu và mạch bạch huyết đi qua đó cũng nhỏ và thưa hơn tương đối. Có thể ví như xả nước xuống sàn nhà, góc xa cống thoát nước bao giờ cũng rút chậm hơn.

Vì vậy dù chiếu cùng số lần, cùng cường độ, hình xăm ở ngón tay và mắt cá thường phai chậm hơn vùng thân mình, và cần nhiều buổi điều trị hơn mới xóa hết hoàn toàn. Cũng có ý kiến cho rằng vận động nhẹ như đi bộ hay giãn cơ giúp cải thiện tuần hoàn máu ở những vùng này, từ đó hỗ trợ tốc độ đào thải sắc tố.

Sau khi xóa xăm cần chăm sóc và lưu ý những gì?

Ngay sau khi chiếu laser, da thường đỏ và sưng tạm thời, có thể xuất hiện bọng nước hoặc đóng vảy. Nếu cố ý bóc lớp vảy trong giai đoạn này, phần sắc tố còn nằm bên dưới lẫn lớp da mới đang mọc có thể bị bong theo, làm tăng nguy cơ để lại sẹo.

Việc chống nắng cũng rất quan trọng. Vùng da vừa điều trị đang nhạy cảm hơn bình thường, nếu tiếp xúc ánh nắng có thể dẫn đến tăng sắc tố sau viêm, tức là da tự sản sinh nhiều melanin hơn để tự bảo vệ, khiến vùng da đó lại sạm hoặc chuyển màu nâu đậm. Vì vậy trong khoảng thời gian giữa các buổi điều trị, nên che chắn vùng da đó bằng quần áo hoặc kem chống nắng.

Ngoài ra, có báo cáo cho thấy nguy cơ tăng sắc tố sau viêm này khác nhau tùy loại da. Người có tông da tối hơn thường có xu hướng phản ứng sắc tố mạnh hơn khi bị kích thích bởi laser, nên với trường hợp này, cách tiếp cận an toàn là điều chỉnh mức năng lượng thận trọng hơn và kéo dài khoảng cách giữa các buổi điều trị.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).