Filler nếp nhăn con rối: hiệu quả, thời gian duy trì và cách kết hợp Botox

Nếp nhăn chạy từ khóe miệng xuống phía cằm, tạo thành hai đường cong ở hai bên, được gọi là nếp nhăn con rối (marionette lines). Tên gọi này xuất phát từ hình ảnh sợi dây điều khiển khóe miệng của con rối trong các buổi biểu diễn múa rối. Nếp nhăn này không đơn thuần do một lớp da mỏng đi. Đó là kết quả của nhiều lớp cấu trúc bên trong khuôn mặt cùng lúc suy yếu và sụp xuống.

Dây chằng nâng đỡ (lớp mô sợi mỏng nối da với xương, giữ cho khuôn mặt có hình dáng ổn định) chùng dần theo tuổi, lớp mỡ ở má tụt xuống dưới, và lực kéo liên tục của cơ hạ khóe miệng cộng dồn lại khiến rãnh nhăn ngày càng sâu. Filler hoạt động bằng cách nâng đỡ lại đúng phần cấu trúc đã sụp đổ này. Hãy cùng đi qua từng bước cơ chế, để hiểu vì sao tiêm filler vào vùng này lại giúp nếp nhăn mờ đi.

Khóe miệng chảy xệ theo thứ tự nào?

Nếp nhăn con rối không xuất hiện đột ngột trong một ngày. Khi còn trẻ, mô ở dưới khóe miệng được dây chằng nâng đỡ giữ chặt, nên dù cơ mặt có hoạt động lúc cười hay nói chuyện, mọi thứ vẫn trở lại đúng vị trí ban đầu. Nhưng khi tuổi tác tăng lên, dây chằng này giãn dần, và lớp mỡ phủ bên trên cũng bị trọng lực kéo xuống theo.

Hệ quả là mô mềm dồn lại ở khu vực nối từ khóe miệng đến đường viền cằm, trong khi ngay cạnh khóe miệng lại bị lõm xuống. Vùng lõm và vùng phồng nằm sát nhau, nên ranh giới giữa chúng nổi rõ thành một nếp nhăn. Nói cách khác, vấn đề không chỉ nằm ở một đường nhăn, mà là kết quả của sự thay đổi đồng thời ở cả cấu trúc phía trên lẫn phía dưới nó.

Ba thay đổi tạo nên nếp nhăn con rối

Sự sụp đổ ở vùng này được giải thích là do ba thay đổi cùng tác động song song. Mỗi yếu tố có nguyên nhân riêng, nên nếu chỉ nhìn vào một yếu tố sẽ khó thấy được toàn cảnh.

• Dây chằng nâng đỡ chùng lại: Mô sợi nối xương mặt với da mất dần độ đàn hồi theo tuổi và giãn ra. Dây chằng càng giãn thì lực giữ mô phía trên càng yếu đi.
• Lớp mỡ tụt xuống: Lớp mỡ từng làm đầy vùng má giảm thể tích và trượt xuống dưới, để lại khoảng trống ở vị trí cũ. Nơi mỡ rời đi bị lõm xuống, còn nơi mỡ dồn tới lại trở nên đầy hơn.
• Lực kéo của cơ hạ khóe miệng: Cơ hạ khóe miệng (depressor anguli oris) kéo khóe miệng xuống mỗi khi biểu cảm gương mặt thay đổi. Chuyển động này lặp lại hàng chục năm khiến da hình thành thói quen gấp nếp theo đúng hướng đó.

Vì ba yếu tố này thường xảy ra cùng thời điểm, nên nếp nhăn con rối khó mờ đi nếu chỉ can thiệp vào một nguyên nhân duy nhất. Nếp nhăn này hay được nhắc đến cùng với rãnh mũi má (nasolabial folds) chạy từ cánh mũi xuống khóe miệng, nhưng rãnh mũi má chịu ảnh hưởng nhiều hơn từ phần mỡ phía trước má bị chảy xệ, còn nếp nhăn con rối lại chịu ảnh hưởng nhiều hơn từ cấu trúc nâng đỡ ở vùng đường viền cằm bị suy yếu. Vì vậy nếu xử lý cả hai nếp nhăn theo cùng một cách, có thể chỉ một bên được làm đầy còn bên kia vẫn giữ nguyên.

Vì sao filler được bơm từ lớp sâu trước?

Filler HA (hyaluronic acid) đóng vai trò làm đầy lại đúng phần cấu trúc đã sụp đổ, đặc biệt là khoảng trống do lớp mỡ để lại. HA có đặc tính hút và giữ phân tử nước, nên khi được tiêm vào, nó tạo ra thể tích ngay tại vị trí đó.

Quy trình thường dùng cannula (ống tiêm mảnh, đầu tròn, len qua mô một cách nhẹ nhàng thay vì đâm xuyên) để đưa một lượng nhỏ filler vào lớp sâu gần xương trước, nhằm nâng đỡ phần thể tích đã mất. Lý do bắt đầu từ lớp sâu rất đơn giản, cần dựng trụ đỡ trước thì lớp da phía trên mới căng phẳng tự nhiên. Nếu chỉ làm đầy bề mặt mà không có trụ đỡ bên dưới, vùng bị đè xuống sẽ dễ lõm trở lại.

Nếu cần, bác sĩ có thể bổ sung thêm một lượng nhỏ ở lớp nông hơn để giảm độ sâu của chính nếp nhăn. Tuân thủ đúng thứ tự này được xem là yếu tố then chốt để tránh tình trạng vón cục hay kết quả trông thiếu tự nhiên.

Thủ thuật kéo dài bao lâu?

Quy trình thực tế được chia thành ba bước chính.

• Ở tư thế đứng, bác sĩ đánh dấu vùng chảy xệ và vùng lõm, đồng thời ấn nhẹ để ước lượng cần làm đầy bao nhiêu mới cho kết quả tự nhiên. Bước này cần thiết vì hướng chảy xệ của mô khi nằm và khi đứng khác nhau.
• Sau khi gây tê vùng da bằng kem tê hoặc chườm đá, filler được tiêm từ lớp sâu trước, chia thành nhiều lượng nhỏ. Cách chia nhỏ này được áp dụng vì nếu tiêm một lượng lớn cùng lúc, mô sẽ bị đè nén và dễ tạo thành cục lồi thiếu tự nhiên.
• Sau khi tiêm, bác sĩ dùng tay ấn nhẹ để chỉnh hình và kiểm tra độ cân đối hai bên. Vì filler vừa tiêm vào chưa ổn định vị trí, nên vẫn còn một khoảng thời gian ngắn để massage điều chỉnh.

Bản thân quy trình tiêm thường được biết đến là hoàn tất trong khoảng 30 phút.

Sưng bao lâu và duy trì được bao lâu?

Ngay sau khi tiêm có thể xuất hiện sưng nhẹ và một chút bầm tím. Đây là do kim hoặc cannula đi qua có thể chạm vào các mạch máu nhỏ, và tình trạng này thường được cho biết là sẽ lắng xuống trong khoảng 1 đến 2 tuần. Để filler ổn định hoàn toàn vào đúng vị trí cần khoảng 4 đến 12 tuần, và trong khoảng thời gian này, những chỗ hơi vón cục hay thiếu tự nhiên thường tự giãn ra.

Vùng quanh miệng là nơi cử động hàng nghìn lần mỗi ngày khi nói, ăn và cười. Vì vậy filler ở đây cũng chịu ảnh hưởng của chuyển động nhanh hơn so với các vùng khác. Do đó, filler HA ở vùng con rối thường được ghi nhận là duy trì khoảng 6 đến 12 tháng, ngắn hơn so với những vùng ít cử động.

Ngoài ra, mức độ chùng của dây chằng nâng đỡ và mức độ mất mỡ vốn đã khác nhau ở mỗi người, nên lượng filler cần dùng và mức độ cảm nhận kết quả cũng khác nhau. Cấu trúc nâng đỡ càng suy yếu nhiều thì thể tích cần bù càng lớn, và theo đó thời điểm cần tiêm bổ sung cũng có thể đến sớm hơn tương đối.

Vì sao hay kết hợp thêm Botox?

Chỉ riêng filler cũng có thể làm đầy cấu trúc, nhưng lực kéo của cơ hạ khóe miệng vẫn còn nguyên đó. Vì vậy, nhiều trường hợp kết hợp thêm việc tiêm một lượng nhỏ botulinum toxin (Botox) vào cơ này để giảm bớt lực kéo.

Khi lực cơ giảm đi, lực kéo thể tích mà filler vừa dựng lên xuống dưới cũng yếu đi theo. Có thể hiểu đơn giản là việc dựng trụ đỡ và việc giảm lực làm lung lay trụ đỡ đó được thực hiện song song. Có báo cáo cho thấy khi kết hợp cả hai phương pháp, kết quả có thể duy trì lâu hơn so với chỉ dùng filler đơn thuần. Tuy nhiên, tiêm Botox vào cơ quanh miệng có thể gây ra thay đổi nhỏ trong phát âm hoặc biểu cảm, nên đây được xem là vùng cần cân nhắc kỹ liều lượng và vị trí tiêm.

Điều cần báo bác sĩ trước khi tiêm

Có một số điều nên kiểm tra trước và sau khi tiêm. Mỗi lưu ý đều có lý do riêng để quá trình hồi phục diễn ra an toàn.

• Nên báo trước cho bác sĩ nếu gần đây có dùng thuốc chống đông máu hoặc aspirin. Nếu có xu hướng dễ chảy máu, vết bầm có thể lớn hơn và kéo dài hơn.
• Nếu từng bị herpes môi (mụn rộp quanh miệng), cần thông báo trước. Vì kích thích từ quá trình tiêm có thể khiến tình trạng này tái phát, nên khi cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định thuốc phòng ngừa trước.
• Trong vài ngày sau khi tiêm, nên tránh há miệng quá to hoặc ấn mạnh vào vùng vừa tiêm. Nếu có lực tác động trước khi filler ổn định vị trí, kết quả có thể bị lệch.

Khi đã kiểm tra trước những điều này, quá trình hồi phục thường diễn ra suôn sẻ trong phạm vi có thể dự đoán được.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).