Đường hàm mờ: nguyên nhân do mỡ hay chảy xệ, cách phân biệt và so sánh thủ thuật

Khi cảm thấy đường viền hàm không còn rõ nét, hầu hết mọi người nghĩ ngay đến một phương pháp quen thuộc. Nhưng đường viền hàm mờ đi không chỉ vì một lý do duy nhất. Có trường hợp mỡ dưới cằm tích tụ nhiều hơn, cũng có trường hợp mỡ vẫn giữ nguyên nhưng da và lớp cân cơ bên dưới (lớp màng mỏng bao bọc cơ) bị chảy xệ. Hai nguyên nhân này nhìn bề ngoài khá giống nhau, nhưng khi sờ tay vào thì khác biệt rõ rệt, và vì vậy phương pháp phù hợp cũng khác nhau. Nếu chọn phương pháp trước khi xác định đúng nguyên nhân, kết quả có thể không đạt như mong đợi.

Đường hàm mờ do mỡ hay do chảy xệ?

Về mặt hình thức, đường viền hàm mờ do hai nguyên nhân trông gần như giống nhau. Khi nhìn nghiêng, ranh giới giữa cằm và cổ bị mờ tròn là kết quả chung, dù nguyên nhân là mỡ tích tụ hay da chảy xệ.

Tuy nhiên, mô gây ra hiện tượng này lại hoàn toàn khác nhau. Mỡ là mô dự trữ mềm, nằm ở lớp nông ngay dưới da, còn chảy xệ là hiện tượng cấu trúc nâng đỡ, tức là da và cân cơ, tự sụp xuống. Điều này giống như việc kho chứa quá nhiều đồ so với việc kệ trong kho bị sập xuống, cả hai đều khiến kho trông bừa bộn, nhưng nguyên nhân lại hoàn toàn khác nhau.

Phần thịt mềm nắm được có phải là mỡ không?

Với đường viền hàm do mỡ, khi dùng ngón tay bóp nhẹ vùng dưới cằm, thường sẽ cảm nhận được lớp mỡ mềm. Da vẫn còn độ đàn hồi tốt, chỉ có lớp mỡ bên dưới là dày hơn bình thường.

Trường hợp này thường xuất hiện ngay cả ở người trẻ tuổi. Có người vốn có cơ địa dễ tích mỡ ở vùng cằm, và khi tăng cân thì vùng này thường lộ rõ trước tiên. Nếu kéo nhẹ da lên phía trên mà đường viền hàm rõ nét hẳn lên, đó là dấu hiệu cho thấy tỷ lệ do mỡ lớn hơn so với chảy xệ.

Không nắm được thịt mà vẫn mờ thì nghi ngờ chảy xệ

Với đường viền hàm do chảy xệ, hầu như không bóp được lớp mỡ nào, hoặc rất ít, nhưng đường viền vẫn mờ. Nguyên nhân không phải do mỡ nhiều, mà do cân cơ và da từng nâng đỡ khuôn mặt đã tự chùng xuống.

Trường hợp này thường xuất hiện dần dần theo tuổi tác. Collagen và sợi đàn hồi trong da giảm dần theo thời gian, còn lớp cân cơ nâng đỡ toàn bộ khuôn mặt cũng dần chùng xuống theo trọng lực. Điều này giống như một thanh treo rèm cũ hơi cong xuống khiến cả tấm rèm bị chùng theo. Khi kéo da lên, đường viền hàm không rõ nét đột ngột như trường hợp do mỡ, mà thay vào đó là cả khuôn mặt trông như chùng xuống cùng lúc.

Cách giảm mỡ khi nguyên nhân là mỡ

Nếu mỡ là nguyên nhân chính, việc giảm chính lượng mỡ là hướng tiếp cận hợp lý. Một số phương pháp tiêu biểu gồm:

• Tiêm tan mỡ: tiêm trực tiếp thành phần deoxycholic acid (một chất vốn có sẵn trong cơ thể, có tác dụng phá vỡ màng tế bào mỡ) vào lớp mỡ. Vì cơ chế là làm tan màng tế bào mỡ để loại bỏ hẳn tế bào mỡ, nên các tế bào mỡ đã giảm được cho là không quay lại tăng thêm.
• Hút mỡ: đưa một ống nhỏ vào để hút mỡ ra một cách vật lý. Có thể giảm lượng mỡ nhiều hơn trong một lần so với tiêm, nhưng thời gian phục hồi và sưng cũng thường lớn hơn.
• Kích thích mỡ bằng RF hoặc HIFU: dùng năng lượng nhiệt tạo áp lực lên tế bào mỡ để giảm thể tích dần dần. Cách này không trực tiếp bằng tiêm tan mỡ, nhưng có thêm ưu điểm là hỗ trợ cải thiện độ đàn hồi da.

Các phương pháp trên đều tập trung vào việc giảm mỡ, nên nếu áp dụng cho gương mặt mà nguyên nhân chính là chảy xệ, mỡ sẽ giảm nhưng phần chảy xệ vẫn còn nguyên, thậm chí khuôn mặt có thể trông hóp hơn. Vì khi khuôn mặt đã ít mỡ mà giảm thêm, phần thể tích nâng đỡ cũng mất đi. Vì vậy, khi tư vấn, thay vì chỉ nói đường viền hàm bị mờ, nên chia sẻ thêm liệu có bóp được lớp mỡ hay không, điều này sẽ giúp ích rất nhiều.

Thủ thuật nào phù hợp khi nguyên nhân là chảy xệ?

Nếu chảy xệ là nguyên nhân chính, cần một hướng tiếp cận giúp dựng lại cấu trúc nâng đỡ. Thiết bị sóng cao tần (RF) hoặc siêu âm hội tụ (HIFU) truyền nhiệt đến lớp sâu của da và cân cơ để kích thích các sợi collagen. Nhiệt kích thích tạo ra phản ứng tương tự quá trình lành vết thương, trong quá trình đó collagen mới được hình thành và mô hiện có cũng săn chắc hơn. Có thể hình dung giống như khi ủi nóng một tấm vải nhăn, nếp nhăn sẽ căng phẳng trở lại.

Phương pháp chỉ căng da bổ sung thêm lực kéo vật lý. Các gai nhỏ trên bề mặt chỉ sẽ giữ và kéo mô lên, sau đó khi chỉ tan, collagen sẽ lấp đầy vào vị trí đó, hoạt động theo hai giai đoạn như vậy. Nhờ đó, cả sự thay đổi thấy rõ ngay lập tức lẫn sự thay đổi tích lũy dần theo thời gian đều xảy ra song song. Chảy xệ càng nặng thì càng cần lực kéo vật lý, nên chỉ căng da hoặc các phương pháp dùng chỉ thường được chọn nhiều hơn. Ngược lại, nếu chảy xệ còn nhẹ ở giai đoạn đầu, chỉ riêng RF hoặc HIFU cũng đủ mang lại hiệu quả kích thích collagen mà không cần thêm lực kéo, nên nhiều trường hợp không cần dùng thêm chỉ.

Nếu có cả mỡ và chảy xệ thì làm theo thứ tự nào?

Trên thực tế, hai nguyên nhân này thường không tách bạch rõ ràng mà đan xen với nhau. Có không ít gương mặt vừa có mỡ vừa bị chảy xệ da và cân cơ, vì khi tuổi tác tăng lên, chính sự phân bố lớp mỡ cũng thay đổi. Mỡ ở phần trên khuôn mặt có xu hướng giảm, còn mỡ ở phần dưới lại có xu hướng chảy xệ và tích tụ, nên tình trạng mỡ và chảy xệ diễn ra đồng thời khá phổ biến.

Trong trường hợp này, một phương pháp duy nhất có thể chưa đủ. Nên cân nhắc kết hợp cả phương pháp giảm mỡ và phương pháp làm săn chắc da, cân cơ, nhưng cần sắp xếp thứ tự thực hiện hợp lý. Nếu lượng mỡ không quá nhiều, cải thiện chảy xệ trước rồi điều chỉnh phần mỡ còn lại sau sẽ ít gây áp lực hơn cho cơ thể. Ngược lại, nếu mỡ rõ rệt, giảm mỡ trước rồi đánh giá lại mức độ chảy xệ sau là hướng đi hợp lý. Thay vì thực hiện cả hai phương pháp dồn vào cùng một ngày, việc chia ra và cách nhau một khoảng thời gian để phản ứng phục hồi không chồng lấn cũng giúp kiểm soát sưng và kích ứng dễ dàng hơn.

Điều nên tự kiểm tra trước khi đi tư vấn

Việc tự ước lượng nguyên nhân trước cũng rất hữu ích. Kiểm tra những điểm sau sẽ giúp buổi tư vấn trở nên chính xác và cụ thể hơn nhiều:

• Dùng tay bóp thử vùng dưới cằm xem có bóp được lớp mỡ dày hay gần như không bóp được gì. Bóp được nhiều thịt là dấu hiệu tỷ lệ mỡ lớn, ít hoặc không bóp được là dấu hiệu tỷ lệ chảy xệ lớn.
• Đứng trước gương và kéo nhẹ da về phía tai. Nếu đường viền hàm rõ nét hẳn lên, yếu tố chảy xệ chiếm phần lớn, còn nếu không thay đổi nhiều, yếu tố mỡ chiếm phần lớn hơn.
• Nhớ lại xem sự thay đổi cân nặng và đường viền hàm có đi cùng nhau hay không. Nếu mỗi lần tăng, giảm cân đường viền hàm cũng thay đổi theo, tỷ lệ mỡ thường lớn hơn, còn nếu đường viền mờ dần bất kể cân nặng, tỷ lệ chảy xệ thường lớn hơn.
• Tuổi tác và tốc độ thay đổi cũng là yếu tố tham khảo. Nếu xuất hiện đột ngột ở độ tuổi còn khá trẻ, khả năng cao nghiêng về mỡ, còn nếu diễn ra từ từ qua nhiều năm, khả năng cao nghiêng về chảy xệ.

Những cách kiểm tra này không thể đưa ra chẩn đoán chính xác tuyệt đối, nhưng đủ để giúp xác định nên trao đổi tập trung vào hướng nào khi đi tư vấn. Cuối cùng, cách tiếp cận ít gây áp lực nhất cho việc chăm sóc đường viền hàm là trước tiên ước lượng xem mỡ hay chảy xệ đang chiếm tỷ lệ lớn hơn, sau đó chọn phương pháp phù hợp với điều đó.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).