Botox bắp chân vón cục, giảm cơ có thực sự thon gọn và hiệu quả duy trì được bao lâu?

Rất nhiều người ngại mặc quần skinny hay váy ngắn vì phần sau bắp chân nổi lên quá rõ. Khi đi bộ hay đứng, bắp chân cứng lại thành một khối, và ngay cả khi thả lỏng cũng khó mềm ra. Botox bắp chân là phương pháp thường được nhắc đến để giải quyết nỗi lo này.

Đây là cách chủ động làm giảm sức mạnh của cơ để đường nét bắp chân trở nên mềm mại hơn, nhưng nhiều người vẫn chưa hiểu rõ vì sao có sự thay đổi này, mất bao lâu, và liệu có phù hợp với tất cả mọi người hay không. Bài viết sẽ lần lượt giải thích điều gì thực sự xảy ra ở cơ bắp chân, vì sao khối cơ giảm đi, sự khác nhau giữa bắp chân do cơ và do mỡ, và hiệu quả kéo dài bao lâu.

Botox tác động lên cơ bắp chân theo nguyên lý nào?

Để cơ vận động, mệnh lệnh từ não phải truyền qua dây thần kinh đến tận cơ. Chất được sử dụng ở giai đoạn cuối cùng của quá trình truyền tín hiệu này là acetylcholine. Có thể hình dung đơn giản đây là lá thư mà dây thần kinh gửi đến cơ với nội dung "co lại ngay bây giờ".

Vị trí nơi dây thần kinh và cơ tiếp xúc để trao đổi lá thư này được gọi là khớp thần kinh cơ (neuromuscular junction), giống như một hộp thư nơi lá thư được chuyển đi. Botulinum toxin, thường gọi là botox, chặn đứng ngay tại hộp thư này, không cho lá thư được gửi ra. Nói cách khác, nó ngăn chặn chính quá trình acetylcholine được giải phóng ra từ đầu dây thần kinh.

Vì vậy dây thần kinh vẫn tạo ra tín hiệu như bình thường, nhưng tín hiệu đó không đến được cơ. Botox không trực tiếp phá hủy hay làm tổn thương tế bào cơ, mà chỉ cắt đứt mệnh lệnh đến cơ. Cơ không nhận được mệnh lệnh thì không thể phát lực, và tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến sự thay đổi khiến kích thước cơ giảm đi.

Vì sao quá trình bắp chân nhỏ lại rõ rệt cần thời gian?

Dù tín hiệu thần kinh bị chặn, khối bắp chân không biến mất chỉ sau 1 tuần, vì cơ cần thời gian để thon lại. Thông thường, trong khoảng 1 đến 2 tuần sau khi tiêm, sức mạnh của cơ suy giảm rõ rệt, còn sự thay đổi về thể tích thực sự được ghi nhận là bắt đầu cảm nhận được từ khoảng tuần thứ 3 đến tuần thứ 4.

Quá trình này được gọi là teo cơ (muscle atrophy), nói đơn giản là hiện tượng cơ dần nhỏ lại khi không được sử dụng. Có thể bạn từng thấy chân bó bột lâu ngày thì phần cơ ở đó teo lại rõ rệt, nguyên lý ở đây khá tương tự. Chỉ khác là bó bột ngăn chặn vận động về mặt vật lý, còn botox tạo ra kết quả tương tự bằng cách chặn tín hiệu thần kinh về mặt hóa học.

Cơ bụng chân (gastrocnemius, cơ tạo nên khối bắp chân ở phía sau) là cơ liên tục hoạt động mỗi khi đi bộ hay chạy, nên tốc độ teo cơ đôi khi được cảm nhận là chậm hơn so với cơ tay hay cơ mặt. Vì vậy, thông thường người ta khuyến cáo rằng phải chờ khoảng một tháng sau khi tiêm mới có thể xác nhận rõ sự thay đổi đường nét, thay vì ngay sau khi thực hiện.

Bắp chân vón cục là do cơ hay do mỡ?

Botox bắp chân phát huy hiệu quả khi nguyên nhân chính tạo nên khối cơ là do cơ. Nếu bắp chân to là do lớp mỡ dày, thì dù giảm sức mạnh của cơ, vòng bắp chân cũng không thay đổi nhiều. Vì vậy, trước khi cân nhắc thực hiện, xác định đúng nguyên nhân là bước đầu tiên quyết định kết quả. Dưới đây là những tiêu chí thường được dùng để kiểm tra.

• Kiểm tra xem khi kiễng chân lên, bắp chân có cứng lại thành khối rõ ràng hay không. Nếu độ dày thay đổi rõ rệt giữa lúc gồng và lúc thả lỏng thì cơ đóng vai trò lớn, còn nếu gồng lên mà không thay đổi nhiều thì tỷ lệ mỡ chiếm phần lớn hơn.
• Ngồi thả lỏng chân và quan sát mức độ rung lắc của phần thịt. Nếu lắc nhẹ mà thấy rung nhiều thì nghiêng về dạng mỡ, còn nếu ít rung và chắc thì nghiêng về dạng cơ.
• Dùng tay bóp phần thịt bắp chân để ước lượng độ dày. Nếu phần thịt bóp được khá dày thì tỷ lệ mỡ lớn, và phương pháp giảm mỡ trực tiếp có thể phù hợp hơn so với việc giảm sức mạnh của cơ.

Trên thực tế, trường hợp cơ và mỡ trộn lẫn cùng tạo nên khối bắp chân cũng khá phổ biến. Trong trường hợp này, chỉ dùng botox có thể mang lại thay đổi hạn chế, nên khi tư vấn, các phương pháp làm đẹp cơ thể khác cũng có thể được cân nhắc thêm. Vì vậy, trước khi quyết định thực hiện, nên xác định trước bắp chân của mình nghiêng về dạng nào nhiều hơn.

Cơ nào sẽ được tiêm?

Phần lớn khối bắp chân được tạo nên bởi cơ bụng chân (gastrocnemius). Đây là cơ nổi lên ở phía sau bắp chân tạo thành hình khối, co mạnh khi kiễng chân hoặc đi bộ. Bên dưới có cơ dép (soleus, cơ nằm ở lớp sâu hơn cơ bụng chân), nhưng vì cơ này liên tục tham gia giữ tư thế đứng nên thường không được động đến.

Lý do chỉ nhắm chọn lọc vào cơ bụng chân ở lớp nông là vì nếu làm giảm sức mạnh cả cơ dép quá mức thì có thể ảnh hưởng đến chính động tác đi bộ. Vì vậy, vị trí tiêm và liều lượng được xác định dựa trên vùng nổi khối rõ nhất, tức là điểm cơ bụng chân lồi lên nhiều nhất.

Bắp chân là cơ liên tục được sử dụng để nâng đỡ trọng lượng cơ thể và di chuyển, nên đây là vùng cần chú ý hơn về nguy cơ suy giảm sức cơ so với tay hay mặt. Vì vậy, cách làm thường được khuyến nghị là bắt đầu với liều thấp, sau đó theo dõi xem có bất tiện khi đi bộ hay lên xuống cầu thang hay không rồi mới điều chỉnh.

Hiệu quả duy trì bao lâu và khi nào cần tiêm lại?

Sức mạnh cơ bị làm giảm nhờ botox không phải là vĩnh viễn. Theo thời gian, đầu dây thần kinh sẽ mọc ra những nhánh mới, tạo nên con đường truyền tín hiệu đến cơ trở lại. Đây là quá trình tương tự như một hộp thư từng bị chặn nay được mở thêm lối đi mới. Khi con đường này được mở lại, cơ cũng dần trở về kích thước ban đầu.

Nhìn chung, hiệu quả được ghi nhận kéo dài từ 4 đến 6 tháng. Tuy nhiên, khoảng thời gian này khác nhau tùy người, tùy vào liều lượng đã tiêm, mức độ phát triển ban đầu của cơ, và thói quen đi bộ hay vận động hằng ngày. Nếu thường xuyên vận động nhiều bằng bắp chân như đi bộ hay leo núi, cơ có xu hướng phục hồi nhanh hơn.

Nếu muốn duy trì đường nét liên tục, có thể cân nhắc tiêm lại vào thời điểm hiệu quả bắt đầu giảm. Lúc này, thay vì lặp lại đúng liều lượng như lần đầu mỗi lần, cách được khuyến cáo là an toàn hơn là kiểm tra mức độ cơ đã phục hồi rồi chỉ điều chỉnh vừa đủ cần thiết. Có báo cáo cho thấy sau nhiều lần tiêm lặp lại, cơ có xu hướng duy trì ở trạng thái thon nhỏ dần, nhưng đây là phần khác biệt lớn tùy từng người.

Cần lưu ý gì trước và sau khi thực hiện?

Khi cân nhắc tiêm botox bắp chân, có một số điều nên biết trước sẽ rất hữu ích.

1. Không có thuốc riêng để đảo ngược tác dụng. Một khi hiệu quả đã xuất hiện, phải chờ tác dụng tự nhiên giảm dần theo thời gian, nên bắt đầu với liều thấp và theo dõi sự thay đổi dáng đi là cách an toàn hơn.
2. Nếu bạn thường vận động nhiều hoặc làm công việc sử dụng nhiều sức bắp chân, nên báo trước khi tư vấn. Vì ảnh hưởng đến sức cơ có thể cảm nhận khác nhau ở mỗi người, thông tin về mức độ vận động sẽ giúp điều chỉnh liều lượng phù hợp hơn.
3. Nếu bắp chân là dạng kết hợp giữa cơ và mỡ, nên ước lượng trước mức độ thay đổi có thể kỳ vọng. Nếu tỷ lệ mỡ lớn, chỉ dùng botox có thể không mang lại thay đổi nhiều, nên có thể cân nhắc kết hợp thêm phương pháp khác khi tư vấn.
4. Cũng nên biết trước rằng ngay sau khi tiêm, có thể cảm thấy chân yếu đi tạm thời. Cảm giác này thường được ghi nhận là sẽ giảm dần khi cơ thích nghi.

Nắm trước những điều này sẽ giúp thu hẹp khoảng cách giữa kỳ vọng và kết quả thực tế sau khi tiêm. Nói tóm lại, botox bắp chân là phương pháp làm giảm sức mạnh của cơ trong khoảng 4 đến 6 tháng để đường nét bắp chân trở nên mềm mại hơn, khi nguyên nhân tạo nên khối cơ nằm ở cơ.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).