Tiêm Botox giảm bắp tay có thật sự giúp đường nét cánh tay mượt mà, hiệu quả duy trì được bao lâu?

Nhiều người để ý thấy phần bắp mặt trong hoặc mặt sau cánh tay phồng lên rõ rệt mỗi khi mặc áo ba lỗ hay áo cộc tay. Khi gập tay lại thì bắp cơ săn cứng, còn khi duỗi thẳng thì riêng chỗ đó vẫn nhô lên trông thấy. Trong trường hợp này, tiêm Botox bắp tay thường được nhắc đến như một cách làm giảm nhẹ lực cơ để đường nét cánh tay trở nên mềm mại hơn.

Nguyên lý thì giống với Botox bắp chân hay Botox hàm vuông, nhưng cánh tay là bộ phận dùng liên tục để cầm nắm và vận động đồ vật, nên cách tiếp cận cần tinh tế hơn một chút. Dưới đây là phần trình bày lần lượt về việc Botox thực sự tác động thế nào lên cơ, vì sao bắp tay nhỏ lại, cách phân biệt dạng cơ và dạng mỡ, và hiệu quả kéo dài được bao lâu.

Botox làm giảm lực cơ tay theo nguyên lý nào?

Để cơ cử động được, dây thần kinh phải gửi tín hiệu đến cơ. Chất truyền tín hiệu này là acetylcholine. Nói đơn giản, đây là tin nhắn mà thần kinh gửi cho cơ với nội dung "co lại ngay bây giờ". Điểm tiếp xúc giữa thần kinh và cơ được gọi là khớp thần kinh cơ (neuromuscular junction), giống như một chiếc hòm thư nơi tin nhắn đó được trao đổi.

Botulinum toxin, thường gọi là Botox, chặn đứng việc tin nhắn được gửi đi từ chính chiếc hòm thư này. Nó ngăn quá trình acetylcholine được giải phóng ở đầu dây thần kinh, khiến tín hiệu dù có muốn gửi đi cũng không đến được cơ. Nói cách khác, Botox không tác động trực tiếp lên cơ mà cắt đứt chỉ thị đi đến cơ.

Cơ không nhận được chỉ thị thì không phát huy được lực. Khi gập tay, cơ không còn săn cứng như trước, và theo thời gian thể tích cơ cũng giảm dần. Nguyên lý này giống như cánh tay bó bột lâu ngày trở nên gầy đi, vì cơ không được vận động sẽ tự nhiên nhỏ lại. Chỉ cần 8 đến 12 tuần không đến phòng gym, bắp tay cũng mềm nhẽo trở lại là cùng một lý do. Cơ phải liên tục nhận tín hiệu để làm việc mới giữ được độ săn chắc, còn Botox thì làm chậm tín hiệu đó lại, khiến cơ tự thu nhỏ kích thước.

Quá trình bắp tay nhỏ lại rõ rệt diễn ra thế nào?

Tín hiệu thần kinh bị chặn không có nghĩa là bắp tay biến mất ngay ngày hôm sau. Cơ cần thời gian để nhỏ dần lại. Thông thường, lực cơ bắt đầu yếu đi rõ rệt trong khoảng 1 đến 2 tuần sau khi tiêm, còn sự thay đổi về thể tích thì cảm nhận được rõ từ khoảng tuần thứ 3 đến tuần thứ 4.

Quá trình này gọi là teo cơ (muscle atrophy), tức là hiện tượng cơ nhỏ dần lại khi không được sử dụng. Nguyên lý này giống hệt việc chỉ cần nghỉ tập 4 đến 6 tuần là cơ đã mềm nhẽo và nhỏ lại, còn Botox thì chủ động chặn tín hiệu thần kinh để đẩy nhanh quá trình này hơn.

Ở giai đoạn này, đường nét không thay đổi đột ngột mà mềm đi từ từ trước. Khi gập tay, độ săn cứng giảm bớt, còn khi duỗi thẳng thì đường viền cơ cũng bớt nổi rõ. Tuy nhiên mức độ hiệu quả khác nhau khá nhiều tùy vào tỷ lệ cơ trong bắp tay ban đầu của mỗi người. Chẳng hạn, người có thói quen tập luyện nên bắp tay dày cơ thì sự thay đổi sẽ rõ rệt hơn, còn người vốn ít cơ thì đường nét chỉ gọn lại một chút. Vì vậy, thay vì đánh giá kết quả qua vài tấm ảnh trước, nên đặt kỳ vọng dựa trên tình trạng cánh tay thực tế của mình để tránh thất vọng.

Bắp tay to là do cơ hay do mỡ?

Botox bắp tay phát huy hiệu quả tốt khi nguyên nhân gây bắp là cơ. Nếu cánh tay to vì lớp mỡ dày thì dù có giảm lực cơ, độ to cũng không thay đổi nhiều. Vì vậy, việc xác định nguyên nhân trước khi tiêm chính là yếu tố quyết định kết quả. Một số tiêu chí thường dùng để kiểm tra như sau.

• Kiểm tra xem tay có săn cứng lại khi gồng lên hay không. Nếu sự khác biệt giữa lúc thả lỏng và lúc gồng lên rõ rệt thì cơ đóng vai trò lớn, còn nếu gồng lên mà vẫn mềm nhũn thì tỷ lệ mỡ cao hơn.
• Quan sát xem phần thịt có rung lắc khi để tay buông thõng hay không. Nếu để tay buông xuống rồi lắc mà thịt rung nhiều thì gần với dạng mỡ, còn rung ít thì gần với dạng cơ.
• Dùng tay bóp thử phần thịt để ước lượng độ dày. Nếu phần thịt bóp được dày thì tỷ lệ mỡ cao, khi đó phương pháp giảm mỡ trực tiếp có thể phù hợp hơn là tiêm giảm cơ.

Trên thực tế, nhiều cánh tay có cả cơ lẫn mỡ trộn lẫn với nhau. Trong trường hợp này, mức thay đổi mà chỉ riêng Botox mang lại có thể hạn chế, nên đôi khi cần cân nhắc kết hợp thêm hút mỡ hoặc các phương pháp tạo hình cơ thể khác. Nhìn bề ngoài thì bắp tay nào cũng có vẻ giống nhau, nhưng nhìn sâu vào bên trong thì được chia thành ba nhóm, cánh tay nhiều cơ, cánh tay nhiều mỡ, và cánh tay có cả hai pha trộn, nên cách tiếp cận cũng cần khác nhau. Vì vậy, trước khi quyết định tiêm, bước đầu tiên là xác định xem bắp tay của mình gần với nhóm nào hơn.

Mũi tiêm sẽ nhắm vào cơ nào?

Ở bắp tay, vị trí thường được nhận diện là bắp có hai nơi. Cơ nhị đầu cánh tay (biceps, cơ tạo bắp ở mặt trước cánh tay) phồng lên ở mặt trước khi gập tay, và cơ tam đầu cánh tay (triceps, cơ nằm ở mặt sau cánh tay) đảm nhiệm lực duỗi tay và cũng liên quan đến hiện tượng chảy xệ ở mặt sau.

Cùng là Botox bắp tay, nhưng vị trí tiêm sẽ khác nhau tùy vào cơ nào phát triển tạo nên bắp. Nếu mặt trước cánh tay phồng rõ khi gập tay thì nhắm vào cơ nhị đầu, còn nếu mặt sau có vẻ dày thì xem xét cơ tam đầu. Nếu cả hai cơ đều phát triển thì có thể tiếp cận cả hai cùng lúc.

Cánh tay tuy không được dùng liên tục như cơ bắp chân khi đi bộ hay chạy, nhưng vẫn được sử dụng thường xuyên trong đời sống để cầm hoặc đẩy đồ vật. Xách giỏ đi chợ hay bế con lên cũng đều là công việc của những cơ này, nên nếu giảm lực quá mức thì sinh hoạt hằng ngày có thể trở nên bất tiện. Vì vậy, việc xác định liều lượng sao cho không ảnh hưởng quá nhiều đến sức cơ là điều quan trọng, và phần này được điều chỉnh riêng cho từng người dựa trên kích thước cơ ban đầu cùng mức độ vận động thường ngày.

Hiệu quả duy trì được bao lâu và khi nào cần tiêm lại?

Lực cơ đã được giảm nhờ Botox không phải là vĩnh viễn. Theo thời gian, đầu dây thần kinh sẽ mọc ra nhánh mới để truyền tín hiệu trở lại cho cơ. Có thể hình dung như chiếc hòm thư từng bị chặn nay đã có đường mới được khai thông. Khi tín hiệu hồi phục, cơ cũng dần dần trở về kích thước ban đầu.

Nhìn chung, hiệu quả được ghi nhận kéo dài trong khoảng 3 đến 6 tháng. Tuy nhiên, khoảng thời gian này khác nhau tùy người, phụ thuộc vào liều lượng đã tiêm, kích thước cơ ban đầu, và mức độ sử dụng cánh tay thường ngày. Nếu thường xuyên tập các bài vận động nhiều cánh tay thì cơ có xu hướng hồi phục nhanh hơn theo một số ghi nhận.

Nếu muốn duy trì đường nét liên tục, có thể cân nhắc tiêm nhắc lại vào thời điểm hiệu quả bắt đầu giảm. Tuy nhiên, thay vì lặp lại cùng một liều mỗi lần, nên kiểm tra mức độ hồi phục của cơ ở từng thời điểm và chỉ điều chỉnh đúng mức cần thiết để đảm bảo an toàn.

Cần lưu ý gì trước và sau khi tiêm?

Có một số điều nên biết trước khi cân nhắc tiêm.

1. Không có thuốc giải riêng để đảo ngược tác dụng. Một khi hiệu quả đã xuất hiện thì phải chờ thời gian trôi qua để tự nhiên hết tác dụng, vì vậy bắt đầu với liều thấp rồi theo dõi phản ứng là cách an toàn.
2. Nếu công việc hoặc môn thể thao đòi hỏi dùng nhiều lực tay, nên báo trước khi tư vấn. Mức độ ảnh hưởng đến sức cơ có thể khác nhau tùy người, nên thông tin về mức độ vận động thường ngày sẽ giúp điều chỉnh liều lượng phù hợp hơn.
3. Nếu là trường hợp cơ và mỡ trộn lẫn, nên ước lượng trước mức thay đổi có thể kỳ vọng. Nếu tỷ lệ mỡ lớn thì chỉ riêng Botox có thể không mang lại thay đổi nhiều, nên có thể trao đổi thêm về các phương pháp kết hợp khác khi tư vấn.

Nắm trước những điều này sẽ giúp thu hẹp khoảng cách giữa kỳ vọng và kết quả thực tế sau khi tiêm. Tóm lại, Botox bắp tay là phương pháp làm mềm đường nét cánh tay bằng cách tạm thời giảm lực cơ, áp dụng khi nguyên nhân gây bắp nằm ở cơ.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).