Botox bắp chân hiệu quả và tác dụng phụ ra sao, liều lượng và thời gian duy trì ở dạng cơ kéo dài bao lâu?

Nhiều người cảm thấy lo lắng khi bắp chân nổi lên quá rõ, nhất là lúc mặc váy ngắn hay quần slacks. Nếu nguyên nhân là do cơ, botox bắp chân là cách làm yếu bớt cơ tạo nên múi bắp chân đó, giúp đường nét trở nên mềm mại hơn.

Tuy nhiên, không phải bắp chân nào cũng có hiệu quả như nhau. Kết quả sẽ khác nhau rất nhiều tùy vào việc đó là dạng cơ săn chắc hay dạng nhiều mỡ, và vị trí tiêm cùng liều lượng cũng cần được xác định riêng cho từng người. Bài viết tổng hợp số liệu nghiên cứu thực tế, từ đặc điểm cơ bụng chân, loại cơ tạo nên múi bắp chân, tiêu chí phân biệt dạng cơ và dạng mỡ, liều lượng theo vùng và mức độ giảm, thời gian duy trì, cho đến ảnh hưởng lên dáng đi và sức cơ.

Botox bắp chân giảm múi cơ theo nguyên lý nào?

Cơ bụng chân, tức cơ sinh đôi, là cơ có hai đầu, nổi lên ở mặt sau bắp chân. Đây là cơ hoạt động khi nhón gót hoặc chạy, và cơ này càng phát triển thì múi bắp chân càng nổi rõ. Botox chặn tín hiệu thần kinh đi đến cơ bụng chân, khiến cơ không thể phát lực.

Cơ mất tín hiệu sẽ dần thon lại giống như cơ không được sử dụng. Không phải mỏng đi ngay sau khi tiêm, mà thể tích sẽ giảm dần trong khoảng 3 đến 4 tuần, giúp đường nét trở nên mềm mại hơn. Nguyên lý này giống với botox thu gọn hàm vuông hay botox cơ thang, nhưng vì bắp chân là cơ dùng để đi lại và chạy nhảy, nên liều lượng và vị trí tiêm cần được tính toán cẩn thận hơn.

Hiệu quả không kéo dài vĩnh viễn. Vài tháng sau, khi tín hiệu thần kinh phục hồi, cơ cũng dần trở lại kích thước ban đầu, nên cần lặp lại thủ thuật để duy trì đường nét. Vì vậy, nếu đang cân nhắc botox bắp chân, bước đầu tiên là xác định xem múi cơ đó có thực sự do cơ gây ra hay không.

Liều tiêm khác nhau ra sao theo từng vị trí?

Phương pháp chuẩn là chia liều tiêm thành nhiều điểm trên một bên cơ bụng chân. Trong một nghiên cứu, 15 điểm tiêm được xác định trên một bên bắp chân, mỗi điểm 10 đơn vị, tổng cộng 150 đơn vị tiêm vào cơ bụng chân. Liều được chia đều cho đầu trong và đầu ngoài để cân bằng hai bên.

Cũng có cách phân bổ khác cho cùng tổng liều. Đó là nhắm đồng thời vào cơ dép, cơ nằm bên dưới cơ bụng chân giúp nâng đỡ cơ thể khi đứng, chia mỗi điểm tiêm thành 6 đơn vị cho cơ bụng chân và 4 đơn vị cho cơ dép. Trong nghiên cứu theo dõi 34 người trong 6 tháng, nhóm chỉ tiêm cơ bụng chân giảm chu vi 1,26cm, còn nhóm tiêm kết hợp cả cơ bụng chân và cơ dép giảm 1,46cm, sự khác biệt giữa hai phương pháp không rõ rệt về mặt thống kê.

Trong thực tế điều trị, liều cơ bản khoảng 100 đơn vị cho một bên bắp chân là phổ biến nhất, và nếu cơ lớn hoặc muốn giảm rõ rệt, liều có thể tăng lên từ 150 đơn vị trở lên. Tổng liều theo các nghiên cứu dao động khá rộng, từ 100 đơn vị đến khoảng 300 đơn vị, nhưng đây là con số do người thực hiện quyết định riêng cho từng người dựa trên kích thước cơ và mức độ mong muốn, nên cần hiểu đây là một khoảng giá trị chứ không phải một con số cố định.

Dạng cơ và dạng mỡ được phân biệt bằng cách nào?

Botox bắp chân chỉ có hiệu quả khi nguyên nhân gây múi cơ là do cơ. Nếu bắp chân to là do nhiều mỡ, dù có làm giảm cơ thì kích thước cũng không thay đổi nhiều. Vì vậy, việc xác định đó là dạng cơ hay dạng mỡ trước khi thực hiện sẽ quyết định kết quả.

Cách đơn giản nhất là kiểm tra bằng động tác nhón gót. Khi nhón gót, cơ bắp chân co lại khiến vùng múi cơ trở nên cứng và lồi lên rõ. Nếu vùng co cứng rõ ràng, đây được xem là dạng cơ. Nếu nhón gót mà phần thịt vẫn mềm như cũ, khả năng cao nghiêng về dạng mỡ.

Phương pháp đo độ dày lớp mỡ cũng thường được dùng kèm. Trong bài kiểm tra kẹp da bằng ngón tay để đo độ dày, nếu vượt quá 2cm thì được xem là lớp mỡ dày, trường hợp này các phương pháp như hút mỡ sẽ phù hợp hơn botox. Trên thực tế, nhiều trường hợp cơ và mỡ đan xen nhau, nên kết hợp cả hai cách kiểm tra rồi mới quyết định phương pháp sẽ an toàn hơn.

Phân loại	Dạng cơ	Dạng mỡ
Kiểm tra nhón gót	Cứng và lồi rõ	Vẫn mềm
Kiểm tra kẹp da	Dưới 2cm	Từ 2cm trở lên
Phương pháp phù hợp	Botox	Hút mỡ và các cách khác

Trong dạng cơ, vị trí tiêm có khác nhau không?

Không phải tất cả dạng cơ đều có hình dạng giống nhau. Một nghiên cứu dựa trên kiểm tra nhón gót đã chia phì đại cơ bụng chân thành hai dạng: dạng lồi một bên chỉ nổi một đầu cơ, và dạng lồi hai bên với cả đầu trong và đầu ngoài nổi đều nhau.

Trong nghiên cứu này, dạng lồi một bên chiếm 69%, dạng lồi hai bên chiếm 31%, cho thấy trường hợp chỉ lồi một bên phổ biến hơn. Ở dạng lồi một bên, đầu trong thường nổi rõ hơn, vì đầu trong đảm nhận vai trò nâng đỡ trọng tâm cơ thể nhiều hơn khi đứng.

Vị trí tiêm cũng thay đổi theo từng dạng. Với dạng lồi một bên, liều lượng sẽ được tập trung vào đầu cơ đó. Với dạng lồi hai bên, liều được chia đều cho cả đầu trong và đầu ngoài. Việc đánh dấu trước vị trí lồi bằng ảnh chụp và sờ nắn, rồi tiêm đúng vào đó, giúp tránh tình trạng vùng cơ co cứng vẫn giữ nguyên trong khi chỗ khác lại bị giảm nhầm.

Mức độ hiệu quả và thời gian duy trì là bao nhiêu?

Mức độ hiệu quả được ghi nhận có phần khác nhau giữa các nghiên cứu. Trong nghiên cứu đối chứng ngẫu nhiên dùng liều 60 đơn vị, sau 8 tuần chu vi bắp chân trung bình giảm từ 36,35cm xuống 35,87cm, tức khoảng 0,48cm. Đây là mức giảm có ý nghĩa thống kê, nhưng về cảm nhận thực tế thì đường nét chỉ thon gọn nhẹ nhàng chứ không phải giảm mạnh hẳn.

Trong một nghiên cứu khác, khi tiêm liều 32 đến 72 đơn vị, mức giảm bắt đầu từ tuần đầu tiên và duy trì đến 6 tháng, còn nghiên cứu dùng liều cao hơn cho thấy giảm bắt đầu từ tuần thứ 3 và hiệu quả kéo dài từ 6 đến 8 tháng. Nhìn chung, liều càng cao và càng nhắm đồng thời vào cả cơ bụng chân lẫn cơ dép thì hiệu quả có xu hướng duy trì lâu hơn một chút.

Xét theo diễn tiến thời gian, hiệu quả bắt đầu trong khoảng 1 đến 3 tuần, rõ rệt nhất quanh mốc 4 tuần, và thời gian duy trì dao động từ ngắn nhất 3 tháng đến dài nhất khoảng 8 tháng. Giống như botox ở các vùng khác, cơ sẽ dần trở lại kích thước ban đầu theo thời gian, nên để duy trì đường nét, cần lặp lại thủ thuật theo chu kỳ này.

Nghiên cứu	Liều dùng	Thời điểm đo	Thời gian duy trì
Đối chứng ngẫu nhiên (60 đơn vị)	60 đơn vị mỗi bên	8 tuần	Khoảng 3 tháng
Quan sát ban đầu	32 đến 72 đơn vị mỗi bên	1 tuần đến 6 tháng	Khoảng 6 tháng
Quan sát liều cao	300 đến 360 đơn vị mỗi bên	Từ tuần 3	6 đến 8 tháng
Cơ bụng chân kết hợp cơ dép	150 đơn vị mỗi bên	6 tháng	Từ 6 tháng trở lên

Dáng đi và sức cơ có bị ảnh hưởng không?

Tác dụng phụ nhìn chung nhẹ và mang tính tạm thời. Trong nghiên cứu theo dõi 34 người trong 6 tháng, đau cơ tại vị trí tiêm được báo cáo ở 35%, cảm giác nhức mỏi hoặc yếu cơ ở mức chịu được xuất hiện ở 24%, và phần lớn đều thuyên giảm trong vòng một tháng. Co rút cơ tạm thời hiếm gặp hơn, chỉ khoảng 3%.

Vì cơ bụng chân là cơ dùng để đi lại và chạy nhảy, nhiều người thắc mắc về ảnh hưởng đến sức cơ và dáng đi. Trong nghiên cứu phân tích dáng đi trước và sau thủ thuật trên 15 người, thể tích bắp chân giảm rõ rệt ở mốc 1 tháng và 3 tháng, nhưng các chỉ số đi bộ cơ bản như tốc độ hay độ dài sải chân không thay đổi nhiều. Tuy nhiên, có ghi nhận thay đổi nhỏ trong cách giữ thăng bằng ở khoảnh khắc chuyển trọng lượng từ đứng hai chân sang một chân, cho thấy dù dáng đi tổng thể không đổi, cảm giác thăng bằng vẫn có thể thay đổi đôi chút.

Vì vậy, nếu thường xuyên chạy bộ hoặc leo núi, nên bắt đầu với liều thấp và theo dõi phản ứng để an toàn hơn. Không có thuốc giải riêng, nên nếu lực cơ giảm quá mức, cần chờ thời gian để tác dụng thuốc tự hết. Nếu xác định trước là dạng cơ, tính toán cẩn thận vị trí và liều lượng, rồi duy trì hiệu quả bằng cách lặp lại thủ thuật định kỳ, botox bắp chân có thể trở thành phương pháp làm thon gọn đường nét mà không gây trở ngại lớn khi đi lại.