รีจูราน PDRN: กลไก ผล และผลข้างเคียงของการปลุกฟื้นเซลล์ผิวด้วย DNA ปลาแซลมอน

ชื่อ "DNA ปลาแซลมอน" ฟังดูแปลกเมื่อพูดถึงการฉีดบำรุงผิวหน้า แต่รีจูราน (Rejuran) กลายเป็นหนึ่งในหัตถการที่ถูกถามถึงมากที่สุดในคลินิกความงามทั่วประเทศไทยมาหลายปีแล้ว คำถามที่ได้ยินซ้ำๆ คือมันได้ผลจริงไหม ต่างจากฟิลเลอร์หรือโบท็อกซ์ตรงไหน แล้ว DNA ปลาแซลมอนทำอะไรกับผิวเรากันแน่ สารหลักในยานี้คือ PDRN (polydeoxyribonucleotide) ซึ่งไม่ใช่แค่กระแสความงามที่ผ่านมาแล้วก็จากไป แต่มีกลไกการทำงานและหลักฐานทางคลินิกที่เป็นรูปธรรมพอสมควร มาดูกันว่า DNA จากปลาแซลมอนทำอะไรอยู่ใต้ชั้นผิวเรา และหลักฐานที่มีตอนนี้บอกอะไรบ้าง

รีจูรานคืออะไรกันแน่?

ผลิตภัณฑ์ในรูปที่เห็นทั้งหมดอยู่ในตระกูลเดียวกัน รีจูรานเป็นชื่อทางการค้าของยาฉีดกลุ่ม PDRN ที่พัฒนาโดยบริษัท Pharma Research ของเกาหลี ส่วนตัวสาร PDRN นั้นสกัดจากเซลล์อสุจิของปลาแซลมอนหรือปลาเทราต์ PN (polynucleotide) ที่ชื่อคล้ายกันก็มาจาก DNA ปลาแซลมอนเช่นกัน แต่ต่างกันที่ PDRN เป็นสายสั้นกว่า ออกฤทธิ์คล้ายยาโดยกระตุ้นตัวรับบนผิวเซลล์โดยตรง ส่วน PN ที่เป็นสายยาวกว่านั้นทำหน้าที่เชิงโครงสร้าง คือดักจับและกักเก็บความชุ่มชื้นในชั้นผิว

ความต่างจากฟิลเลอร์ชัดเจนตรงนี้ ฟิลเลอร์เติมปริมาตรด้วยการเพิ่มมวลเข้าไปในเนื้อเยื่อโดยตรง แต่การฉีด PDRN ไม่ได้เพิ่มปริมาตร แทนที่จะเติมเต็มช่องว่าง มันกระตุ้นให้ผิวสร้างคอลลาเจนเองและสร้างหลอดเลือดฝอยใหม่ ผลลัพธ์จึงค่อยๆ ปรากฏในหลายสัปดาห์ ไม่ใช่ทันทีหลังฉีด พูดง่ายๆ คือมันเหมือนการกดสวิตช์ฟื้นฟูผิวจากข้างใน

ในประเทศไทย รีจูรานได้รับการรับรองให้ใช้เป็นเครื่องมือแพทย์สำหรับความงาม แต่สาร PDRN เดียวกันนั้นยังมีการนำไปใช้เป็นยารักษาแผลในรูปแบบที่ได้รับการรับรองต่างออกไปด้วย เมื่อเวลาผ่านไป PDRN จะถูกย่อยสลายตามธรรมชาติเป็นหน่วยนิวคลีโอไทด์และถูกดูดซึม เนื่องจากวัตถุดิบมาจากปลา ผู้ที่มีประวัติแพ้ปลาหรืออาหารทะเลจึงต้องแจ้งแพทย์ก่อนรับการฉีดทุกครั้ง สายผลิตภัณฑ์รีจูรานมีหลายรุ่นตามขนาดโมเลกุลและข้อบ่งชี้ ได้แก่ Healer, HB, Eye และ S

เพื่อให้เห็นภาพชัดขึ้น ตารางด้านล่างเปรียบเทียบสามรุ่นที่ถูกถามถึงบ่อยที่สุด

รายการ	Rejuran Healer	Rejuran Eye (I)	Rejuran HB
ผู้ผลิต	PharmaResearch	PharmaResearch	PharmaResearch
ส่วนผสมหลัก	PN (polynucleotide) เพียงอย่างเดียว	PN (polynucleotide) เพียงอย่างเดียว	PN + กรดไฮยาลูโรนิก (HA)
บริเวณที่ใช้หลัก	ผิวหน้าทั่วไป	รอบดวงตา ใต้ตา	ผิวหน้าทั่วไป
ผลที่มุ่งหวัง	ฟื้นฟูเนื้อสัมผัสและความยืดหยุ่น	ริ้วรอยใต้ตาบาง ผิวคล้ำใต้ตา	เพิ่มความชุ่มชื้นและผิวเปล่งแสงควบคู่การฟื้นฟู
ลักษณะสูตร	ความหนืดมาตรฐาน	ความหนืดต่ำกว่าสำหรับบริเวณรอบตา	เสริม HA เพื่อเพิ่มความชุ่มชื้น
ปริมาณ	ประมาณ 2 mL	ประมาณ 1 mL	ประมาณ 2 mL
ข้อสังเกต	อาจมีก้อนนูนและบวมหลังฉีด	บริเวณรอบตาช้ำได้ง่าย	HA อาจทำให้ผิวดูอิ่มขึ้นทันทีหลังฉีด

จากตาราง ทั้งสามรุ่นไม่ได้แข่งขันกัน แต่แบ่งตามบริเวณและจุดประสงค์การใช้งาน PN ซึ่งเป็นแกนหลักของการฟื้นฟูนั้นมีครบทั้งสามรุ่น ความต่างอยู่ที่ Eye ลดความหนืดให้เหมาะกับผิวบางรอบตา ส่วน HB เพิ่ม HA เข้าไปเพื่อให้ได้ทั้งความชุ่มชื้นและผิวเปล่งแสงไปพร้อมกัน

เกิดอะไรขึ้นกับเซลล์ผิวชั้นในบ้าง?

กราฟข้างบนนี้มาจากงานวิจัยที่เพาะเลี้ยงไฟโบรบลาสต์ในชั้นหนังแท้ของมนุษย์ แล้วเติม PDRN ลงไปโดยตรง ก่อนวัดผลหลัง 48 ชั่วโมง แกนนอน 100% คือกลุ่มควบคุมที่ไม่ได้รับอะไรเลย เมื่อเพิ่มความเข้มข้น PDRN ตั้งแต่ 12.5 ขึ้นไปจนถึง 200 แท่งกราฟสูงขึ้นเรื่อยๆ และที่ความเข้มข้นสูงสุด เซลล์แบ่งตัวเพิ่มขึ้นถึงประมาณ 130% มากขึ้นตามความเข้มข้นอย่างชัดเจน

ช่องทางที่ PDRN ทำสิ่งนี้คือตัวรับ adenosine A2A บนผิวเซลล์ เปรียบได้กับปุ่มสวิตช์สัญญาณ เมื่อ PDRN จับกับตัวรับนี้ ไฟโบรบลาสต์จะถูกกระตุ้นให้สร้างคอลลาเจน และหลั่งสารเร่งการเจริญเติบโตอย่าง VEGF ซึ่งนำไปสู่การสร้างหลอดเลือดฝอยใหม่ นั่นหมายความว่าทั้งออกซิเจนและสารอาหารจะไหลเวียนมาเลี้ยงผิวได้มากขึ้น

ที่น่าสนใจอีกอย่างคือ เมื่อสาย DNA สลายตัวแล้วไม่ได้หายไปเฉยๆ ร่างกายจะนำชิ้นส่วนนิวคลีโอไทด์กลับมาใช้สร้างวัสดุพันธุกรรมใหม่ได้ด้วย นอกจากนี้ PDRN ยังมีฤทธิ์ต้านการอักเสบเรื้อรัง คนที่มีผิวระคายเคียงจากแสงแดดหรือเคยมีปัญหาสิวมากจึงมักได้รับทั้งการฟื้นฟูและการสงบการอักเสบไปพร้อมกัน กระบวนการเหล่านี้เกิดลึกลงไปในชั้นหนังแท้พร้อมกัน ความเปลี่ยนแปลงที่ปรากฏบนผิวจึงต่างจากการเพิ่มความชุ่มชื้นทั่วไปอย่างมีนัยสำคัญ นั่นเป็นเหตุผลที่หลายคนบอกว่าหลังฉีดแล้วรู้สึกผิว "มีชีวิตชีวาขึ้น" ต่างจากการทาครีมบำรุงธรรมดา

สร้างคอลลาเจนได้จริงหรือ?

รู้แล้วว่าเซลล์ถูกกระตุ้น แต่คำถามต่อมาคือ แล้วคอลลาเจนเพิ่มขึ้นจริงไหม กราฟข้างบนนี้เปรียบเทียบปริมาณคอลลาเจนใหม่ในแผลที่ได้รับ PDRN กับแผลที่ไม่ได้รับในการทดลองกับสัตว์ โดยใช้กลุ่มที่ไม่รักษาเป็น 1.0 เท่า ในวันที่ 7 คอลลาเจนชนิดที่ 1 เพิ่มขึ้นเป็น 1.36 เท่า ส่วนคอลลาเจนชนิดที่ 3 ซึ่งสำคัญมากในระยะแรกของการสมานแผล เพิ่มขึ้นถึง 3.07 เท่า คอลลาเจนชนิดที่ 3 คือชนิดที่สร้างก่อนในช่วงการฟื้นฟู ก่อนที่จะเจริญเติบโตเป็นคอลลาเจนชนิดที่ 1 ที่แข็งแรงกว่าในภายหลัง การที่ชนิดที่ 3 เพิ่มขึ้นเกือบสามเท่าบ่งบอกว่ากระบวนการฟื้นฟูผิวเริ่มต้นขึ้นอย่างจริงจัง

ทิศทางการทำงานก็ไม่ได้เป็นแบบทางเดียว งานวิจัยในเซลล์พบว่า PDRN เปิดใช้งานสัญญาณ ERK ในไฟโบรบลาสต์เพื่อกระตุ้นการสร้างคอลลาเจน ขณะเดียวกันก็ลดการทำงานของเอนไซม์ MMP ที่ทำลายคอลลาเจนได้พร้อมกัน (Shin et al., 2023) ผิวของเราสลับกันสร้างและย่อยสลายคอลลาเจนอยู่ตลอดเวลา แต่เมื่ออายุมากขึ้น ดุลนั้นเอียงไปทางสลายมากกว่าสร้าง PDRN ช่วยปรับดุลนี้กลับมา

แน่นอนว่าหลักฐานในระดับนี้ยังเป็นการศึกษาในเซลล์และสัตว์ การศึกษาขนาดใหญ่ที่ตรวจชิ้นเนื้อจากผิวมนุษย์โดยตรงว่าคอลลาเจนเพิ่มขึ้นมากน้อยแค่ไหนยังมีไม่มาก แต่กลไกการทำงานและข้อมูลจากสัตว์ชี้ไปทางเดียวกันอย่างชัดเจน และเราสามารถนำหลักฐานทางคลินิกมาตรวจสอบต่อได้

มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับมากแค่ไหน?

หลักฐานทางคลินิกที่แข็งแกร่งที่สุดของ PDRN ไม่ได้มาจากงานด้านความงาม แต่มาจากการรักษาแผล กราฟข้างบนนี้มาจากการศึกษาแบบปกปิดสองทาง (double-blind) ในผู้ป่วยที่มีแผลเบาหวานที่เท้าซึ่งรักษาไม่หาย ผลที่ 8 สัปดาห์พบว่ากลุ่มที่ได้รับ PDRN มีอัตราการหายสมบูรณ์ 37.3% เทียบกับกลุ่มยาหลอก 18.9% ต่างกันเกือบเท่าตัว (Squadrito et al., 2014) ในการศึกษาเดียวกัน สัดส่วนของแผลที่มีผิวใหม่ปกคลุมอยู่ที่ 82% ในกลุ่ม PDRN เทียบกับ 49% ในกลุ่มยาหลอก และระยะเวลาในการหายสมบูรณ์เฉลี่ยอยู่ที่ 30 วัน เทียบกับ 49 วัน

งานนี้มีน้ำหนักมากเพราะมีขนาดถึง 216 คน และทั้งผู้ป่วยและแพทย์ต่างไม่รู้ว่าใครได้รับยาจริงหรือยาหลอก ผลลัพธ์จึงยากที่จะอธิบายด้วยความคาดหวังหรือความบังเอิญ การวิเคราะห์รวมงานวิจัยหลายชิ้นเกี่ยวกับโรคข้อเข่าเสื่อมก็ยืนยันว่า PDRN ช่วยลดความเจ็บปวดได้เช่นกัน

ประเด็นหลักคือกลไกการทำงานเป็นอย่างเดียวกัน เส้นทาง A2A receptor ที่ช่วยสมานแผลและลดการอักเสบนั้นเป็นกลไกเดียวกับที่ถูกนำมาใช้กับผิวที่เสื่อมสภาพตามวัยในรีจูราน เมื่อเทียบกับหลักฐานที่มั่นคงจากงานด้านแผลและข้อต่อ การศึกษาขนาดใหญ่ที่เน้นความงามโดยตรงยังมีน้อยกว่า แต่กลไกชัดเจนและงานวิจัยขนาดเล็กชี้ไปทางเดียวกันอย่างสม่ำเสมอ ฐานหลักฐานที่สะสมมาจากการรักษาแผลในระดับการศึกษาหลายร้อยคนนั้นทำให้รากฐานของสาร PDRN หนาแน่นกว่าส่วนผสมบำรุงผิวจำนวนมากในท้องตลาด

แล้วได้ผลกับผิวและรอยสิวจริงไหม?

มาดูงานวิจัยรอยสิวก่อน กราฟข้างบนแสดงการปรับปรุงคะแนนรอยแผลเป็นจากสิวหลังฉีด 16 สัปดาห์ PDRN เดี่ยวได้ 6.1 คะแนน โบทูลินัมเดี่ยวได้ 9 คะแนน และการใช้ร่วมกันให้ผลดีที่สุดที่ 12 คะแนน (Park et al., 2025) สิ่งที่น่าสังเกตคือ PDRN เดี่ยวให้ผลน้อยกว่าทั้งสองกรณีที่เหลือ ซึ่งบ่งบอกว่า PDRN มีบทบาทเสริมมากกว่าจะเป็นการรักษาหลักแบบยืนหยัดได้คนเดียว

งานวิจัยขนาดเล็กอื่นๆ เกี่ยวกับความยืดหยุ่น เนื้อสัมผัส และรูขุมขนก็ชี้ไปในทิศทางที่ดีขึ้นโดยทั่วไป การศึกษาหนึ่งที่ติดตามริ้วรอยรอบดวงตาพบว่าความลึกของริ้วรอยลดลงมากที่สุดระหว่างสัปดาห์ที่ 8-10 แต่กลับมาบางส่วนในสัปดาห์ที่ 18 ซึ่งแสดงให้เห็นชัดเจนว่าผลลัพธ์ต้องรักษาต่อเนื่อง ไม่ใช่ฉีดครั้งเดียวแล้วหยุด

PDRN ไม่ใช่การรักษาที่ให้ผลดราม่าชั่วข้ามคืน แต่เป็นการค่อยๆ ยกระดับสภาพพื้นฐานของผิว ถ้าเป้าหมายคือเติมรอยบุ๋มลึกหรือแก้ไขโครงหน้าที่หย่อนคล้อย มีวิธีอื่นที่ตรงกว่า แต่ถ้าต้องการปรับปรุงเนื้อสัมผัส สีผิวหมองคล้ำ ริ้วรอยเล็กน้อย หรือคุณภาพโดยรวมของรอยสิว PDRN แสดงศักยภาพที่ชัดเจน จากที่เห็นในคลินิก ผู้ที่ใช้ PDRN ควบคู่กับเลเซอร์อย่าง Fraxel หรือ Laser Toning มักพอใจกับผลลัพธ์มากกว่าการใช้ PDRN เดี่ยว ซึ่งก็สอดคล้องกับผลของงานวิจัยรอยสิวที่พบว่าการรักษาผสมผสานให้ผลดีกว่า

เหมาะกับใครบ้าง?

มีบางกลุ่มที่ได้ประโยชน์จากการรักษานี้มากเป็นพิเศษ กลุ่มที่ชัดที่สุดคือผู้ที่มีรอยสิวตื้น รูขุมขนขยาย หรือเนื้อสัมผัสผิวหยาบหลังสิวหาย เพราะ PDRN กระตุ้นการฟื้นฟูชั้นหนังแท้จากภายใน ต่างจากการขัดผิวหรือทำให้ผิวด้านนอกลอกออก ริ้วรอยเล็กน้อยและผิวหมองคล้ำไร้ชีวิตชีวาก็เป็นกรณีที่ตอบสนองดีเช่นกัน

บริเวณใต้ตาเป็นที่นิยมมาก ผิวใต้ตาบางที่สุดในบรรดาผิวหน้า ในกรณีของดาร์กเซอร์เคิลแบบหลอดเลือด ที่มีสีม่วงหรือน้ำเงินเพราะหลอดเลือดใต้ผิวโปร่งแสง ฤทธิ์ของ PDRN ในการสร้างหลอดเลือดฝอยใหม่และกระตุ้นการไหลเวียนบางครั้งช่วยให้ดีขึ้นได้ อย่างไรก็ตาม ต้องแยกให้ออกก่อนว่าเป็นดาร์กเซอร์เคิลแบบสีน้ำตาลจากเม็ดสีหรือแบบหลอดเลือด เพราะสาเหตุต่างกัน วิธีแก้ก็ต่างกันด้วย ผิวที่เสียหายสะสมจากแสงแดด ซึ่งในประเทศไทยที่มีแดดแรงตลอดปีนั้นเป็นปัญหาพบบ่อยมาก รวมถึงผิวที่ระคายเคียงและแดงจากการทำหัตถการซ้ำๆ ก็ตอบสนองดี และผู้ที่เริ่มสูญเสียคอลลาเจนและความยืดหยุ่นในช่วงอายุประมาณ 35-50 ปีก็เป็นกลุ่มที่เหมาะ

ถ้าเป้าหมายคือเติมปริมาตรในบริเวณที่ยุบหรือแก้ไขโครงหน้าที่หย่อน ฟิลเลอร์หรือหัตถการยกกระชับน่าจะตรงกว่า PDRN ไม่ได้แข่งขันกับหัตถการเหล่านั้น แต่ทำหน้าที่ยกระดับพื้นฐานของผิวและเสริมผลลัพธ์ของหัตถการอื่น ตัวอย่างเช่น หลังรับการรักษาด้วยเครื่องยกกระชับอย่าง Thermage หรือ Ulthera ที่นิยมกันมากในไทย การฉีด PDRN เสริมจะช่วยกระตุ้นการฟื้นฟูผิวชั้นบนไปพร้อมกัน ทำให้เห็นผลชัดขึ้นและฟื้นตัวเร็วกว่า

ผลจะเห็นเมื่อไหร่ อยู่ได้นานแค่ไหน?

คำถามที่ได้ยินบ่อยที่สุดคือ ผลจะเริ่มเห็นเมื่อไหร่ PDRN ต้องรอให้เซลล์ตื่นตัว สร้างคอลลาเจน และหลอดเลือดฝอยสร้างตัวให้มั่นคง ไม่ใช่หัตถการที่เปลี่ยนแปลงได้ทันที โดยทั่วไปจะเริ่มสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงประมาณ 4-6 สัปดาห์หลังฉีด ถึงจุดสูงสุดราว 2-3 เดือน จากนั้นค่อยๆ จางลงภายในประมาณ 6 เดือน

ลำดับที่รู้สึกก็มีแบบแผน เนื้อสัมผัสผิวที่เรียบขึ้นและความชุ่มชื้นจากข้างในมักรู้สึกก่อน ส่วนการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างอย่างรอยสิวหรือความยืดหยุ่นใช้เวลานานกว่า แทนที่จะจ้องกระจกทุกวันรอดูการเปลี่ยนแปลง ดีกว่ามองว่าสภาพผิวจะค่อยยกระดับขึ้นในหนึ่งถึงสองเดือน และควรรอประเมินผลหลังครบชุดมากกว่าหลังฉีดครั้งหนึ่งหรือสองครั้ง

จึงนิยมฉีดเป็นชุด ประมาณ 3-4 ครั้งห่างกัน 4 สัปดาห์ การฉีดต่อเนื่องทำให้คอลลาเจนและหลอดเลือดฝอยสะสมทีละชั้น ผลลัพธ์ชัดขึ้นและอยู่ได้นานกว่า การดูแลหลังครบชุดก็สำคัญไม่แพ้กัน แสงแดดเป็นตัวทำลายคอลลาเจนหลักอันดับหนึ่ง ในประเทศไทยที่มีแดดตลอดปี การทาครีมกันแดดทุกวันโดยไม่ขาดจึงสำคัญมากเป็นพิเศษในการรักษาผลลัพธ์ การลดสูบบุหรี่ก็ช่วยให้ผลอยู่ได้นานขึ้นอย่างชัดเจน รูปแบบที่พบบ่อยในคลินิกคือฉีดครบชุดแรก แล้วกลับมาบำรุงซ่อมทุก 6-12 เดือน โดยผู้ที่เห็นผลดีจากชุดแรกมักเลือกเดินหน้าต่อในรูปแบบนี้

ขั้นตอนการฉีดและข้อควรระวัง

ตัวหัตถการนั้นฉีดยาเป็นจุดเล็กๆ หลายสิบถึงหลายร้อยจุดทั่วใบหน้าด้วยเข็มขนาดเล็กมาก ทายาชาทิ้งไว้ก่อนฉีดเพื่อลดความเจ็บปวด ทั้งหมดใช้เวลาประมาณ 30-40 นาที เสร็จแล้วกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้ทันที หลังฉีดทันทีอาจมีรอยจ้ำเลือดเล็กๆ หรือรอยนูนเล็กน้อย แต่ส่วนใหญ่ยุบลงภายใน 2-4 วัน ควรวางแผนไม่ให้มีงานสำคัญในช่วงนั้น

ข้อควรระวังมีชัดเจน เนื่องจากวัตถุดิบมาจากปลา ผู้ที่มีประวัติแพ้ปลาหรืออาหารทะเลต้องแจ้งแพทย์ก่อนทุกครั้ง ผู้ที่รับประทานยาละลายลิ่มเลือดหรือช้ำง่าย รวมถึงผู้ที่มีแนวโน้มเป็นคีลอยด์ ควรแจ้งให้แพทย์ทราบเช่นกัน ห้ามฉีดระหว่างตั้งครรภ์หรือเมื่อมีการอักเสบหรือติดเชื้อในบริเวณที่จะฉีด ผลข้างเคียงที่พบบ่อยคือบวมและช้ำ และบางครั้งอาจคลำพบก้อนเล็กๆ ที่จุดฉีดได้

วันที่ทำหัตถการควรหลีกเลี่ยงเครื่องสำอางเข้มข้น ซาวน่า การออกกำลังกายหนัก และแอลกอฮอล์ สองสามวันแรกควรล้างหน้าเบาๆ และใช้ผลิตภัณฑ์บำรุงที่มีส่วนผสมสงบผิวเพื่อช่วยให้อาการบวมและแดงลดเร็วขึ้น บางคนอาจรู้สึกผิวไวต่อสิ่งกระตุ้นเล็กน้อยในช่วงแรก แต่ส่วนใหญ่จะดีขึ้นเองตามธรรมชาติ ก่อนเริ่มรับการรักษา ควรปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับสภาพผิว ประวัติการแพ้และโรคประจำตัว รวมถึงความเปลี่ยนแปลงที่คาดหวัง เพื่อให้แน่ใจว่าหัตถการนี้เหมาะสมกับคุณจริงๆ