หลักการที่ฟิลเลอร์มิดเฟซเติมเต็มแก้มที่ยุบตัว สาเหตุที่แก้มยุบลงตามวัย และวิธีฟื้นวอลุ่มให้เป็นธรรมชาติ

เวลาส่องกระจกแล้วสังเกตว่าบริเวณใต้ตาลงมาถึงใต้โหนกแก้มดูยุบตัวผิดปกติ จุดนั้นเรียกว่ามิดเฟซ หรือแก้มส่วนบน เป็นบริเวณตรงกลางใบหน้าที่อยู่ระหว่างใต้ตาและโหนกแก้ม เมื่อจุดนี้ยุบลง ใบหน้าทั้งใบจะดูมีเงา ดูเหนื่อยล้า และดูแก่กว่าอายุจริง

หลายคนเข้าใจว่าปัญหานี้เป็นแค่เรื่องผิวหย่อนคล้อย จึงมองหาแต่หัตถการยกกระชับเพียงอย่างเดียว แต่ในความเป็นจริง มิดเฟซเป็นบริเวณที่ทั้งหย่อนคล้อยและยุบตัวเกิดขึ้นพร้อมกัน จึงต้องมีวิธีเข้าไปเติมปริมาตรที่หายไปโดยเฉพาะ เพราะแรงดึงยกอย่างเดียวไม่สามารถคืนปริมาตรที่สูญเสียไปได้ บทความนี้จะไล่เรียงทีละขั้นว่าทำไมบริเวณนี้ถึงยุบตัวง่ายเป็นพิเศษ และฟิลเลอร์เข้าไปเติมเต็มจุดนั้นได้อย่างไร

ทำไมแก้มถึงยุบตัวลึกลง?

ใต้ผิวบริเวณมิดเฟซมีก้อนไขมันที่เรียกว่า malar fat pad หรือชั้นไขมันใต้ผิวบริเวณโหนกแก้ม ทำหน้าที่สร้างวอลุ่มนุ่ม ๆ ให้กับใบหน้า แต่เมื่ออายุมากขึ้น ชั้นไขมันนี้จะมีปริมาตรลดลงเรื่อย ๆ

เซลล์ไขมันทั่วร่างกายเปลี่ยนแปลงทั้งขนาดและจำนวนไปตามวัย ใบหน้าก็ไม่ใช่ข้อยกเว้น โดยเฉพาะชั้นไขมันตื้นที่ทอดจากใต้ตาไปถึงโหนกแก้มมักบางลงก่อนบริเวณอื่น จุดที่เคยอวบอิ่มตอนวัยสาวจึงค่อย ๆ ดูยุบลงเมื่อเวลาผ่านไป

นอกจากนี้กระดูกก็เปลี่ยนแปลงไปด้วยเช่นกัน กระดูกโหนกแก้มและกระดูกขากรรไกรบนจะค่อย ๆ ถูกดูดซึมที่ผิวจนปริมาตรลดลงตามวัย เท่ากับว่าโครงสร้างกระดูกที่เคยรองรับใบหน้าเล็กลงไปด้วย เมื่อทั้งไขมันและกระดูกลดลงพร้อมกัน ผิวหนังที่คลุมอยู่ด้านบนจึงขาดโครงสร้างรองรับและยุบตัวลงให้เห็นชัดเจน

ความจริงที่ว่าเอ็นยึดและกระดูกที่พยุงใบหน้าก็เปลี่ยนไปด้วย

ใต้ผิวหนังบนใบหน้ามีเอ็นยึด หรือ ligament ซึ่งเป็นโครงสร้างคล้ายเชือกใยเหนียวที่เชื่อมผิวหนังเข้ากับกระดูกอยู่หลายจุด บริเวณโหนกแก้มก็มีเอ็นยึดชนิดนี้เช่นกัน ทำหน้าที่ยึดชั้นไขมันและผิวหนังไม่ให้เลื่อนหลุดจากตำแหน่งเดิม

แต่เอ็นยึดนี้ก็ค่อย ๆ ยืดตัวและหย่อนลงตามกาลเวลา คล้ายกับยางที่ใช้มานานจนหมดความยืดหยุ่นและหลวมลง เมื่อเอ็นยึดหย่อนตัว ชั้นไขมันที่เคยอยู่ตำแหน่งสูงก็จะไหลลงมาต่ำลงตามแรงโน้มถ่วง

สรุปแล้วสาเหตุที่มิดเฟซดูยุบตัวไม่ได้มาจากปัจจัยเดียว แต่เป็นผลรวมของสามการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นพร้อมกัน คือไขมันลดลง กระดูกถูกดูดซึม และเอ็นยึดหย่อนตัว ดังนั้นเวลาดูแลบริเวณนี้ การพิจารณาทั้งปริมาตรและแรงพยุงไปพร้อมกัน แทนที่จะมองแค่ปัจจัยเดียว จึงให้ผลลัพธ์ที่เป็นธรรมชาติกว่า

หลักการที่ฟิลเลอร์เติมเต็มแก้มที่ยุบตัว

ฟิลเลอร์สำหรับมิดเฟซส่วนใหญ่ทำจากกรดไฮยาลูโรนิก (HA) ซึ่งเป็นสารประเภทพอลิแซคคาไรด์ที่มีอยู่ในผิวหนังและข้อต่อตามธรรมชาติ มีคุณสมบัติจับน้ำได้ดี วิธีการคือฉีด HA เข้าไปในตำแหน่งที่ชั้นไขมันเคยอยู่ หรือในชั้นที่ลึกกว่านั้น เพื่อทดแทนปริมาตรที่หายไป

ความลึกในการฉีดขึ้นอยู่กับเป้าหมาย หากวางฟิลเลอร์ไว้เหนือเยื่อหุ้มกระดูก (periosteum) ซึ่งเป็นเยื่อบาง ๆ ที่หุ้มกระดูกอยู่ ก็จะช่วยเสริมโครงสร้างพื้นฐานที่กระดูกสูญเสียไปจากการดูดซึม แต่ถ้าวางในชั้นที่ตื้นกว่านั้น บริเวณที่เคยเป็นชั้นไขมัน ก็จะได้วอลุ่มที่มีเนื้อสัมผัสใกล้เคียงเนื้อแก้มนุ่ม ๆ ตามธรรมชาติ

ด้วยเหตุนี้แพทย์จึงต้องประเมินสภาพใบหน้าของผู้ป่วยแต่ละคนก่อนตัดสินใจว่าจะฉีดชั้นไหนในปริมาณเท่าไร หากกระดูกถูกดูดซึมไปมาก มักเน้นฉีดในชั้นลึกเป็นหลัก แต่ถ้าเป็นแค่ชั้นไขมันที่บางลง ก็อาจพิจารณาฉีดในชั้นตื้นร่วมด้วย นี่คือเหตุผลที่แม้จะเป็นบริเวณเดียวกัน แต่วิธีเข้าถึงกลับต่างกันไปตามสาเหตุ

อีกจุดสำคัญคือปริมาณที่ฉีดในแต่ละครั้ง หากฉีดปริมาณมากเกินไปเมื่อเทียบกับระดับที่ยุบตัว ใบหน้าอาจดูบวมผิดปกติหรือดูนูนแบบไม่เป็นธรรมชาติ จึงมักแนะนำให้เริ่มฉีดเพียงบางส่วนของปริมาณที่ต้องการก่อน แล้วค่อยประเมินผลและเพิ่มเติมในภายหลัง เพื่อให้เนื้อเยื่อมีเวลาปรับตัวเข้ากับฟิลเลอร์ไปพร้อมกัน

การเติมวอลุ่มช่วยให้ผิวหย่อนคล้อยดีขึ้นได้อย่างไร?

อย่างที่กล่าวไปแล้วว่ามิดเฟซเป็นบริเวณที่ทั้งยุบตัวและหย่อนคล้อยเกิดขึ้นพร้อมกัน แต่ที่น่าสนใจคือแค่การเติมวอลุ่มกลับช่วยให้อาการหย่อนคล้อยดีขึ้นไปด้วยในหลายกรณี เหตุผลจะเข้าใจง่ายขึ้นเมื่อมองที่โครงสร้าง

เมื่อฉีดฟิลเลอร์เข้าไปในชั้นลึก ผิวหนังและไขมันที่คลุมอยู่ด้านบนจะถูกดันขึ้นตามปริมาตรของฟิลเลอร์ที่เติมเข้าไป คล้ายกับการกางเต็นท์ เมื่อปักเสาตั้งขึ้น ผ้าใบด้านบนก็จะตึงขึ้นตามไปด้วย ในที่นี้ฟิลเลอร์ทำหน้าที่เหมือนเสาที่พยุงจากด้านล่าง ทำให้เนื้อเยื่อที่เคยหย่อนคล้อยค่อย ๆ ยกกลับขึ้นมาอยู่ในตำแหน่งเดิมอย่างเป็นธรรมชาติ

วิธีนี้ต่างจากการใช้ไหมร้อยหรือหัตถการดึงกระชับที่ดึงยกเนื้อเยื่อโดยตรง แต่เป็นการสร้างฐานรองรับขึ้นใหม่จากด้านล่าง เพื่อให้เนื้อเยื่อด้านบนกลับเข้าที่ได้เอง ด้วยเหตุนี้ แม้ในกรณีที่ร่องแก้ม (nasolabial fold) ดูลึก หรือขอบเขตใต้ตาชัดเจนเกินไป เมื่อเติมวอลุ่มมิดเฟซแล้ว ก็มักเห็นได้ว่าขอบเขตเหล่านั้นดูนุ่มนวลขึ้น

ตำแหน่งและความลึกในการฉีดสร้างความแตกต่างด้านความปลอดภัยและผลลัพธ์อย่างไร?

มิดเฟซให้ผลลัพธ์ที่ดี แต่ในขณะเดียวกันก็เป็นบริเวณที่ต้องระมัดระวังในเชิงกายวิภาคเป็นพิเศษ เพราะมีหลอดเลือดหลักที่ส่งเลือดไปเลี้ยงใบหน้าพาดผ่านบริเวณนี้ และใต้ตายังมีรูเล็ก ๆ ที่เส้นประสาทลอดผ่าน เรียกว่า infraorbital foramen อีกด้วย

หากฟิลเลอร์เข้าไปในหลอดเลือดโดยไม่ตั้งใจ อาจทำให้หลอดเลือดอุดตันและนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่พบได้น้อยแต่รุนแรง เช่น ผิวหนังตายเฉพาะที่ หรือปัญหาการมองเห็น ด้วยเหตุนี้ บริเวณนี้จึงจำเป็นต้องได้รับการฉีดจากแพทย์ที่เข้าใจโครงสร้างกายวิภาคอย่างแม่นยำ และเลือกฉีดในชั้นและมุมที่ปลอดภัย หลีกเลี่ยงตำแหน่งหลอดเลือด

ข้อดีอีกอย่างของฟิลเลอร์ HA คือหากเกิดปัญหาขึ้น สามารถสลายคืนได้ด้วยไฮยาลูโรนิเดส (hyaluronidase) ซึ่งเป็นเอนไซม์ที่ฉีดเข้าไปย่อยสลายส่วนประกอบของฟิลเลอร์ เมื่อเทียบกับฟิลเลอร์ชนิดอื่นที่สลายคืนไม่ได้ จุดนี้ทำให้ HA เป็นตัวเลือกที่ค่อนข้างอุ่นใจแม้สำหรับผู้ที่ลองฉีดเป็นครั้งแรก

นี่จึงเป็นเหตุผลที่ในการปรึกษาก่อนทำหัตถการ แพทย์มักสอบถามเรื่องโรคหลอดเลือดหรือการใช้ยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือด เพราะข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้แพทย์ปรับความเร็วและวิธีการฉีดให้ระมัดระวังมากขึ้น การทำหัตถการที่ปลอดภัยเริ่มต้นจากการแบ่งปันข้อมูลที่ถูกต้องครบถ้วนเสมอ

เกณฑ์การเลือกเพื่อให้ได้วอลุ่มที่เป็นธรรมชาติ

แม้จะเป็นฟิลเลอร์มิดเฟซเหมือนกัน แต่ผลลัพธ์ที่แต่ละคนรู้สึกกลับไม่เหมือนกัน เพราะโครงสร้างใบหน้าและวิธีการฉีดของแต่ละคนแตกต่างกัน ปัจจัยต่อไปนี้ล้วนมีส่วนร่วมกันในการสร้างผลลัพธ์ที่เป็นธรรมชาติ

• รูปทรงโครงกระดูกใบหน้า: หากโหนกแก้มกว้างและเป็นเหลี่ยม หรือแคบและเรียวยาว แม้ฉีดปริมาณเท่ากันก็ให้ความรู้สึกที่ต่างกัน เพราะโครงกระดูกเป็นตัวกำหนดทิศทางของวอลุ่ม
• ระดับการฝ่อของไขมันและการดูดซึมของกระดูก: ความรุนแรงของทั้งสองปัจจัยนี้กำหนดปริมาณและความลึกของฟิลเลอร์ที่จำเป็น เพราะเมื่อสาเหตุต่างกัน ชั้นที่ต้องเติมก็ต่างกันด้วย
• คุณสมบัติของฟิลเลอร์แต่ละตัว: แต่ละผลิตภัณฑ์คงรูปได้แน่นแค่ไหน หรือกระจายตัวนุ่มนวลแค่ไหนไม่เท่ากัน เพราะถ้าใช้เพื่อพยุงโครงสร้างกับใช้เพื่อเติมเนื้อสัมผัสนุ่ม ๆ ต้องใช้คุณสมบัติที่ต่างกัน
• ประสบการณ์ด้านกายวิภาคของแพทย์: แพทย์ที่รู้ตำแหน่งหลอดเลือดและชั้นต่าง ๆ อย่างแม่นยำ จะสร้างผลลัพธ์ที่ปลอดภัยและเป็นธรรมชาติกว่าแม้ใช้ปริมาณเท่ากัน เพราะความสมบูรณ์ของผลลัพธ์มักขึ้นอยู่กับฝีมือแพทย์มากกว่าตัวผลิตภัณฑ์

เพราะทั้งสี่ปัจจัยนี้เชื่อมโยงกันอยู่ การให้แพทย์ตรวจประเมินสภาพใบหน้าของตัวเองอย่างละเอียดในขั้นตอนปรึกษา แล้วกำหนดตำแหน่งและปริมาณที่เหมาะสม จึงเป็นทางลัดที่สุดที่จะได้ผลลัพธ์ที่เป็นธรรมชาติ

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).