Ionzyme หลักการ ส่วนผสมที่ใช้ และกรณีที่ควรเลี่ยง

ทาผลิตภัณฑ์ดูแลผิวดีแค่ไหนก็ตาม บางครั้งการดูดซึมก็ไปติดอยู่แค่ผิวหน้าเท่านั้น เพราะเมื่อชั้นเซลล์ผิวหนาหรือชั้นน้ำมันแน่นเกินไป สารบำรุงจะไปไม่ถึงชั้นหนังแท้ แล้วค้างอยู่แค่ผิวหน้าเท่านั้น Ionzyme เป็นทรีตเมนต์ที่พยายามข้ามด่านการดูดซึมนี้ด้วยแรงไฟฟ้าและอัลตราซาวด์ เป็นเครื่องมือที่มักเจอในคลินิกผิวหนังหรือร้านเอสเทติกภายใต้ชื่อทรีตเมนต์วิตามินหรือทรีตเมนต์ผิวขาวกระจ่างใส แต่หลักการทำงานที่แท้จริงกลับไม่ค่อยมีใครรู้ชัดเจนนัก บทความนี้จะสรุปขั้นตอนและหลักการที่ Ionzyme ใช้ดันสารอาหารเข้าสู่ผิว

Ionzyme เป็นการดูแลผิวแบบไหน?

Ionzyme คือเครื่องมือดูแลผิวที่ใช้ไอออนโตโฟรีซิส (iontophoresis) หรือการนำไอออนด้วยไฟฟ้า ร่วมกับโซโนโฟรีซิส (sonophoresis) หรือคลื่นอัลตราซาวด์ความถี่ต่ำ เพื่อดันสารบำรุงอย่างวิตามินให้ซึมลงไปถึงผิวชั้นลึก คำว่า "ไอออน" มาจากการใช้ไฟฟ้าเคลื่อนย้ายสารบำรุง ส่วนคำว่า "ไซม์" สื่อถึงการกระตุ้นสารอาหารและเอนไซม์ให้ทำงาน

ขั้นตอนหลักคือขจัดเซลล์ผิวก่อน จากนั้นค่อยปล่อยไฟฟ้าและอัลตราซาวด์ร่วมกันเพื่อดันสารบำรุงเข้าไป ตอนที่เราทาเครื่องสำอางด้วยมือ สารบำรุงส่วนใหญ่จะหยุดอยู่แค่ผิวหน้าของชั้นเซลล์ผิว แต่ Ionzyme เพิ่มแรงทางกายภาพเข้ามาช่วยให้ผ่านด่านนั้นไปได้ในระดับตื้นๆ ด้วยเหตุนี้จึงมักใช้กับสารที่แตกตัวเป็นไอออนในน้ำ อย่างวิตามินซีหรือ AHA

จุดที่ต่างจากสกินแคร์ทั่วไปมากที่สุดคือ Ionzyme ไม่ได้แค่ "วางสาร" ไว้บนผิว แต่ "ดันสาร" เข้าไป โลชั่นหรือแอมพูลอาศัยความแตกต่างของความเข้มข้นบนผิวหนัง แล้วรอให้สารซึมเข้าไปเองอย่างช้าๆ แต่ Ionzyme เพิ่มแรงจากภายนอกทั้งไฟฟ้าและแรงสั่นสะเทือนเข้ามาช่วยเร่งความเร็วและความลึก จึงมักถูกพูดถึงเป็นตัวเลือกสำหรับสารที่ดูดซึมได้ช้าเป็นพิเศษ

ทำไมต้องจัดการเซลล์ผิวเก่าก่อน?

ทรีตเมนต์ Ionzyme เริ่มต้นด้วยขั้นตอนขจัดเซลล์ผิวเสมอ ชั้นเซลล์ผิวที่อยู่นอกสุดของผิวหนังประกอบด้วยเซลล์ผิวที่ตายแล้วกับไขมันเรียงซ้อนกันเหมือนอิฐกับปูน ซึ่งโดยธรรมชาติแล้วทำหน้าที่เป็นเกราะป้องกันไม่ให้สารแปลกปลอมเข้าสู่ผิวได้ง่ายๆ

ถ้าเกราะนี้ยังอยู่ครบ ไม่ว่าจะทาสารบำรุงดีแค่ไหนก็มักระเหยหรือถูกล้างออกไปแค่ผิวหน้าเท่านั้น ดังนั้นจึงต้องผลัดเซลล์ผิวหรือใช้การขจัดเซลล์ผิวแบบอ่อนโยนล่วงหน้า เพื่อเปิดช่องเล็กๆ ในโครงสร้างอิฐนี้ก่อน คล้ายกับการเปิดประตูบานเล็กไว้บนกำแพง ต้องมีช่องนี้ก่อน แรงไฟฟ้าและอัลตราซาวด์ที่ตามมาถึงจะมีความหมายจริง

ไฟฟ้าดันสารเข้าไปได้อย่างไร?

ไอออนโตโฟรีซิสคือการปล่อยกระแสไฟฟ้าอ่อนๆ ผ่านผิวหนัง เพื่อดันสารที่มีคุณสมบัติเป็นไอออนให้เคลื่อนไปในทิศทางที่ต้องการ วิตามินซีและสารออกฤทธิ์อีกหลายชนิด เมื่อละลายในน้ำแล้วจะมีประจุบวกหรือประจุลบ เทคนิคนี้ใช้หลักพื้นฐานของไฟฟ้าที่ว่าประจุเดียวกันผลักกัน ประจุตรงข้ามดึงดูดกัน

ลองนึกถึงแม่เหล็กที่ขั้วเดียวกันผลักกันแต่ขั้วต่างกันดึงดูดกัน ก็จะเข้าใจง่ายขึ้น เมื่อเครื่องมือปล่อยประจุที่เหมือนกับสารบำรุงไว้ที่ผิวด้านนอก สารบำรุงจะหนีประจุนั้นแล้วเคลื่อนเข้าไปยังผิวชั้นในแทน ด้วยวิธีนี้สารบำรุงจึงเชื่อว่าเคลื่อนไปได้ลึกกว่าการทาด้วยมือ

ความแรงของกระแสไฟฟ้าที่ใช้จะตั้งไว้อ่อนมาก ต่างจากไฟฟ้ากระตุ้นกล้ามเนื้อที่ทำให้กล้ามเนื้อหดตัว กระแสไฟฟ้าที่ใช้ในไอออนโตโฟรีซิสเพียงแค่ดันไอออนไปเบาๆ เท่านั้น ระหว่างทำทรีตเมนต์จึงมักรู้สึกเพียงซ่าๆ เบาๆ มากกว่าเจ็บแปลบ กระแสยิ่งแรงสารบำรุงก็ยิ่งถูกดันเร็วขึ้นก็จริง แต่ผิวก็ระคายเคืองได้มากขึ้นตามไปด้วย จึงต้องปรับความแรงกับระยะเวลาให้เหมาะสม

อัลตราซาวด์ช่วยการดูดซึมอย่างไร?

Ionzyme ใช้คลื่นอัลตราซาวด์ความถี่ต่ำควบคู่ไปกับไอออนโตโฟรีซิส อัลตราซาวด์คือแรงสั่นสะเทือนความเร็วสูงที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แรงสั่นนี้ทำหน้าที่เปิดช่องว่างเล็กๆ ในชั้นไขมันระหว่างเซลล์ผิว

เมื่อปล่อยคลื่นอัลตราซาวด์ในน้ำจะเกิดปรากฏการณ์ที่เรียกว่าคาวิเตชั่น (cavitation) คือฟองอากาศเล็กๆ เกิดขึ้นแล้วแตกออก แรงนี้จะเขย่าโครงสร้างไขมันบนผิวหนังเบาๆ คล้ายกับแรงสั่นของเครื่องซักผ้าที่ช่วยสะบัดฝุ่นออกจากเนื้อผ้า ถ้าไฟฟ้าเป็นแรงที่ดันสารบำรุง อัลตราซาวด์ก็เปรียบเสมือนตัวที่ช่วยเปิดทางให้สารบำรุงเดินผ่านได้ง่ายขึ้น ทั้งสองแรงต้องทำงานร่วมกัน ประสิทธิภาพการดูดซึมจึงจะเพิ่มขึ้นได้

สาเหตุที่ใช้สองแรงนี้ร่วมกันแล้วดูดซึมดีกว่าใช้แยกกันก็อยู่ตรงนี้เอง ถ้าใช้ไฟฟ้าอย่างเดียวก็เหมือนดันสารบำรุงผ่านทางที่ยังแคบอยู่ ประสิทธิภาพจึงต่ำ ถ้าใช้อัลตราซาวด์อย่างเดียวทางก็กว้างขึ้นก็จริง แต่ไม่มีแรงดัน สารบำรุงจึงต้องรอเข้าไปเองช้าๆ การใช้สองอย่างซ้อนกันตามลำดับจึงเปิดทางให้กว้างขึ้นพร้อมกับดันสารบำรุงเข้าไปในทางนั้น สองขั้นตอนนี้จึงต้องทำงานร่วมกันจึงจะสมบูรณ์

ใส่ส่วนผสมอะไรเข้าไปได้บ้าง?

สารที่นำเข้าผิวด้วย Ionzyme ไม่ได้ตายตัว แต่ส่วนใหญ่จะเลือกสารที่มีคุณสมบัติเป็นไอออนและมีประโยชน์ต่อผิว

• วิตามินซี เมื่อละลายในน้ำจะมีประจุ เข้ากับไอออนโตโฟรีซิสได้ดี และช่วยให้ผิวดูกระจ่างใสขึ้น อีกทั้งยังมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระที่ช่วยปกป้องเซลล์ที่เสียหาย
• เรตินอล (วิตามินเอ) เป็นสารที่กระตุ้นการสร้างเซลล์ใหม่ มีน้ำหนักโมเลกุลราว 286 ซึ่งค่อนข้างเล็ก จึงดูดซึมเข้าผิวได้ดีอยู่แล้วตามธรรมชาติ แต่เรตินอลเป็นสารที่ไม่มีประจุแม้ละลายในน้ำ หลักการดันด้วยไฟฟ้าแบบไอออนโตโฟรีซิสจึงไม่ได้ผลตรงๆ กับเรตินอล หากใช้เรตินอลร่วมกับ Ionzyme มักอาศัยช่องทางเล็กๆ ที่อัลตราซาวด์เปิดไว้มากกว่าแรงไฟฟ้า
• AHA (alpha hydroxy acid) เป็นกรดที่ช่วยละลายเซลล์ผิวให้นุ่มขึ้น เข้ากันดีกับขั้นตอนขจัดเซลล์ผิวล่วงหน้า เมื่อชั้นเซลล์ผิวบางลงแล้วนำเข้าไปก็จะเพิ่มประสิทธิภาพได้โดยไม่ระคายเคือง
• วิตามินอี และเบต้าแคโรทีน เป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่ช่วยปกป้องเกราะผิว มักใช้ร่วมกับสารอื่นๆ

แต่ละสารมีประจุและขนาดโมเลกุลต่างกัน จึงควรเลือกสูตรผสมให้เหมาะกับสภาพผิวแต่ละคน เช่น หากเป้าหมายคือปรับผิวให้กระจ่างใสก็เน้นวิตามินซีเป็นหลัก ส่วนใครที่ผิวหยาบและต้องการฟื้นฟูเซลล์ก็อาจเพิ่มสัดส่วนเรตินอล การปรับสูตรผสมให้ตรงกับปัญหาผิวของแต่ละคนจึงเป็นเรื่องที่พบได้บ่อย

ปัญหาผิวที่เหมาะและกรณีที่ควรเลี่ยง

Ionzyme มักถูกเลือกใช้เมื่อผิวหมองคล้ำ มีฝ้า กระ หรือจุดด่างดำ รวมถึงเมื่อผิวแห้งและขาดความยืดหยุ่น เพราะสารบำรุงเข้าถึงชั้นลึกกว่าแค่ผิวหน้า จึงมักถูกแนะนำว่าไม่ได้แค่ทำให้ผิวชุ่มชื้นดูดีจากภายนอก แต่ช่วยยกระดับสภาพผิวจากภายในอย่างค่อยเป็นค่อยไป เพราะสารบำรุงเข้าไปลึกกว่าแค่ผิวหน้า จึงมักได้ยินว่าถ้าทำอย่างสม่ำเสมอ ผลลัพธ์ที่รู้สึกได้ก็จะค่อยๆ สะสมมากขึ้น

แต่เนื่องจากเป็นทรีตเมนต์ที่ใช้ทั้งไฟฟ้าและอัลตราซาวด์ร่วมกัน จึงควรตรวจสอบข้อควรระวังต่อไปนี้ล่วงหน้า

• ผู้ที่ฝังเครื่องมือไฟฟ้าในร่างกาย เช่น เครื่องกระตุ้นหัวใจ ควรหลีกเลี่ยง เพราะเป็นทรีตเมนต์ที่ใช้กระแสไฟฟ้า
• ผู้ที่กำลังตั้งครรภ์ หรือมีแผลและการอักเสบรุนแรงบนผิว ควรปรึกษาผู้ให้บริการก่อนตัดสินใจทำ
• อาการแดงหรือผิวบางไวหลังทำทรีตเมนต์ มักเกิดขึ้นชั่วคราวหลังขจัดเซลล์ผิว และมักหายไปเองเมื่อเวลาผ่านไป

หลังทำทรีตเมนต์ควรทากันแดดให้เข้มงวดกว่าปกติ เพราะชั้นเซลล์ผิวบางลงเล็กน้อย ผิวจึงไวต่อสิ่งกระตุ้นภายนอกมากขึ้น ส่วนความถี่ในการทำจะขึ้นอยู่กับสภาพผิวของแต่ละคน แต่โดยทั่วไปมักเว้นระยะห่างหลายวันขึ้นไป เพื่อให้ชั้นเซลล์ผิวกลับมาเรียงตัวเป็นปกติก่อน

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).