หลักการรักษาสีผิวด้วยเลเซอร์ CureMax บทบาทของแต่ละความยาวคลื่นและระบบพัลส์นาโนวินาที จนถึงการดูแลหลังทำ

หลายคนคงเคยได้ยินคำว่าเลเซอร์โทนนิ่ง และก็คงเคยผ่านตาชื่อ CureMax มาบ้าง เพราะเป็นเครื่องมือกลุ่ม Nd:YAG (Neodymium ธาตุที่ใส่ในผลึกเพื่อใช้เป็นตัวกลางผลิตแสงเลเซอร์) ที่คลินิกผิวหนังในเกาหลีใช้บ่อยสำหรับดูแลฝ้า จุดด่างดำ และกระตามวัย ชื่ออาจฟังดูเหมือนเทคโนโลยีใหม่ แต่จริง ๆ แล้วหลักการยังคงเป็นการทำลายเม็ดสีแบบเลือกเฉพาะจุด (selective photothermolysis) ซึ่งได้รับการพิสูจน์มานานแล้ว เพียงแต่วิธีจัดการความยาวคลื่นและพัลส์ถูกพัฒนาให้ละเอียดขึ้นเท่านั้นเอง

เลเซอร์ CureMax คืออะไร

CureMax เป็นเลเซอร์รักษาเม็ดสีระบบ Q-switch ที่สลับใช้สองความยาวคลื่นตามสถานการณ์ ได้แก่ 532 นาโนเมตร และ 1064 นาโนเมตร คำว่า Q-switch หมายถึงอุปกรณ์ที่ปล่อยพลังงานเลเซอร์ออกมาพร้อมกันในช่วงเวลาสั้น ๆ มาก ลองนึกภาพความต่างระหว่างการบีบปืนฉีดน้ำเบา ๆ กับการอัดน้ำปริมาณเท่ากันให้พุ่งออกมาแรงในจังหวะเดียว

เหตุผลที่ต้องยิงพลังงานสั้นและแรงคือ ต้องเล็งให้โดนเฉพาะเม็ดสีให้แม่นยำที่สุด ส่วนพลังงานสั้นและแรงนี้จะไปถึงความลึกระดับไหน ความยาวคลื่นเป็นตัวกำหนด นี่จึงเป็นจุดเด่นของ CureMax ที่สามารถจัดการเม็ดสีทั้งชั้นตื้นและชั้นลึกได้ในเครื่องเดียว

เหตุผลที่แยกใช้สองความยาวคลื่น

ความยาวคลื่น 532 นาโนเมตรสั้นกว่า จึงเข้าถึงได้แค่บริเวณใกล้ผิวหนังชั้นบน มักใช้กับกระหรือจุดด่างดำตื้น ๆ ที่อยู่ในชั้นหนังกำพร้า ในทางกลับกัน 1064 นาโนเมตรมีความยาวคลื่นมากกว่า จึงทะลุลึกเข้าไปในชั้นผิวได้มากกว่า จึงเหมาะกับเม็ดสีที่ฝังตัวในชั้นหนังแท้อย่างฝ้า หรือรอยที่มีสีเข้มจนต้องใช้พลังงานสูงกว่า

ลองเปรียบเทียบกับการฉายไฟฉายลงไปในน้ำ แสงความยาวคลื่นสั้นจะกระจายตัวส่วนใหญ่อยู่ใกล้ผิวน้ำ ส่วนแสงความยาวคลื่นยาวจะเดินทางลึกลงไปได้มากกว่า ในเนื้อเยื่อผิวหนังก็เช่นกัน ระยะที่แสงเดินทางได้ขึ้นอยู่กับความยาวคลื่น จึงต้องเลือกความยาวคลื่นให้เหมาะกับความลึกของรอยโรค การที่เครื่องเดียวสามารถแบ่งจัดการเม็ดสีตื้นและลึกได้แบบนี้เอง คือจุดแข็งของเลเซอร์สองความยาวคลื่นอย่าง CureMax

หลักการทำลายเฉพาะเมลานิน

เหตุผลที่เลเซอร์ไม่เผาผิวทั้งหมดแต่เลือกทำลายเฉพาะเม็ดสี มาจากหลักการทำลายเม็ดสีแบบเลือกเฉพาะจุด (selective photothermolysis) ซึ่งอาศัยคุณสมบัติที่เมลานินดูดซับแสงบางความยาวคลื่นได้ดีเป็นพิเศษ

ลองนึกถึงกระจกสีก็เข้าใจง่ายขึ้น กระจกสีแดงจะปล่อยให้แสงสีแดงผ่านไป แต่ดูดซับแสงสีอื่นแล้วเปลี่ยนเป็นความร้อน เมลานินก็คล้ายกัน คือดูดซับแสงในช่วง 532 และ 1064 นาโนเมตรได้มากกว่าเนื้อเยื่อรอบข้างอย่างชัดเจน เมื่อเลเซอร์ยิงผ่านไป อุณหภูมิจึงพุ่งสูงเฉพาะจุดที่มีเมลานิน ส่วนผิวรอบข้างที่ไม่มีเม็ดสีจะแทบไม่เปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ

สิ่งที่สำคัญตรงนี้คือระยะเวลาพัลส์ หากตั้งระยะเวลาพัลส์ให้สั้นกว่าเวลาที่เมลานินใช้ระบายความร้อนออกไป ปฏิกิริยาจะจบลงภายในตัวเมลานินก่อนที่ความร้อนจะกระจายไปยังบริเวณรอบข้าง เหมือนกับการเทน้ำร้อนลงบนก้อนน้ำแข็งในหม้ออย่างรวดเร็ว น้ำแข็งจะละลายเร็ว แต่ตัวหม้อเองไม่ร้อนขึ้นมากนัก

กระบวนการที่พัลส์นาโนวินาทีสลายเม็ดสี

CureMax ใช้ระบบยิงพลังงานเป็นหน่วยนาโนวินาที (หนึ่งในพันล้านวินาที) เมื่อพลังงานแรงระดับนี้กระแทกลงบนเมลานินในเวลาสั้นเพียงเท่านั้น อุณหภูมิภายในเม็ดเมลานินจะพุ่งขึ้นอย่างฉับพลันจนเม็ดสีแตกออกเป็นชิ้นเล็ก ๆ ไม่ใช่แค่ความร้อนเท่านั้นที่ทำงาน แต่ยังมีแรงทางกายภาพคล้ายการระเบิดจิ๋วเกิดขึ้นร่วมด้วย

ลองเทียบกับการค่อย ๆ ละลายก้อนน้ำตาลในน้ำร้อน กับการใช้ค้อนทุบให้แตกละเอียด พัลส์นาโนวินาทีทำงานคล้ายแบบหลังมากกว่า คือทุบก้อนเมลานินให้แตกเป็นชิ้นเล็กจนแทบมองไม่เห็น เศษเม็ดสีที่แตกละเอียดเหล่านี้จะถูกแมคโครฟาจ (macrophage เซลล์ภูมิคุ้มกันที่กลืนกินเศษของเสีย) ในร่างกายกินเข้าไป แล้วค่อย ๆ กำจัดออกทางระบบต่าง ๆ หรือผ่านการไหลเวียนน้ำเหลือง จึงเป็นเหตุผลที่รอยเม็ดสีมักไม่หายทันทีหลังทำ แต่จะค่อย ๆ จางลงในระยะเวลาหลายสัปดาห์

เหมาะกับปัญหาสีผิวแบบไหน

เลเซอร์นาโนวินาทีสองความยาวคลื่นแบบ CureMax ถูกนำมาใช้กับรอยเม็ดสีหลายชนิด เพราะแต่ละรอยโรคมีตำแหน่งและความเข้มของสีต่างกัน จึงต้องปรับทั้งความยาวคลื่นและระดับพลังงานให้เหมาะสมไปพร้อมกัน

• ฝ้า: เป็นเม็ดสีที่กระจายตัวเป็นบริเวณกว้างใกล้รอยต่อระหว่างหนังแท้กับหนังกำพร้า จึงมักใช้พลังงานต่ำและทำหลายครั้งแทนการยิงแรงครั้งเดียว เพราะหากกระตุ้นแรงเกินไปอาจทำให้ฝ้ากลับมาเข้มขึ้นได้
• จุดด่างดำและกระ: เป็นเม็ดสีตื้นใกล้ผิวชั้นบน จึงมักใช้ความยาวคลื่น 532 นาโนเมตรเป็นหลัก เพราะพลังงานสามารถถูกดูดซับได้เต็มที่ตั้งแต่ใกล้ผิว
• กระตามวัย: มักมีสีเข้มและรวมตัวอยู่ในชั้นหนังกำพร้า จึงบางครั้งใช้พลังงานสูงยิงครั้งเดียวเพื่อกระตุ้นปฏิกิริยา เนื่องจากยิ่งเม็ดสีหนาแน่นมากเท่าไร ก็ยิ่งดูดซับพลังงานได้มากขึ้นเท่านั้น
• เม็ดสีในชั้นหนังแท้อย่างปานโอตะ: เป็นเม็ดสีที่ฝังลึกในชั้นหนังแท้ จึงจำเป็นต้องใช้ความยาวคลื่นที่เข้าถึงลึกอย่าง 1064 นาโนเมตร เพราะความยาวคลื่นสั้นแทบไม่สามารถไปถึงรอยโรคได้ตั้งแต่แรก

ต่างจากเลเซอร์รักษาสีผิวแบบอื่นอย่างไร

ปัจจุบันเลเซอร์ที่ยิงพลังงานเป็นหน่วยพิโควินาที (หนึ่งในล้านล้านวินาที) ก็ถูกนำมาใช้รักษาเม็ดสีเช่นกัน เมื่อเทียบกับระบบนาโนวินาทีอย่าง CureMax แล้ว ระบบพิโควินาทีมีระยะเวลาพัลส์ที่สั้นกว่ามาก ส่งผลให้สัดส่วนพลังงานที่กระจายเป็นความร้อนลดลง ขณะที่แรงทางกายภาพที่ทำให้เม็ดสีแตกละเอียดมีสัดส่วนมากขึ้น จึงมีการพูดถึงว่าความร้อนตกค้างในผิวจะน้อยกว่า

แต่นั่นไม่ได้แปลว่าระบบนาโนวินาทีด้อยกว่า เลเซอร์ Q-switch แบบนาโนวินาทีถูกใช้งานมานานและมีข้อมูลสะสมจำนวนมาก และสำหรับเม็ดสีที่เข้มและแน่นหนา พลังงานความร้อนที่มากพอบางครั้งกลับช่วยกระตุ้นปฏิกิริยาได้ดีกว่าด้วยซ้ำ ความเหมาะสมของแต่ละระบบขึ้นอยู่กับชนิด ความเข้ม และสภาพผิวของแต่ละคน ดังนั้นทั้งสองระบบจึงเป็นทางเลือกที่เสริมกันมากกว่าจะแทนที่กันโดยตรง

นอกจากนี้เครื่องที่แบ่งใช้สองความยาวคลื่นแบบ CureMax ยังมีข้อดีตรงที่จัดการเม็ดสีทั้งชั้นตื้นและชั้นลึกได้ในเครื่องเดียว ทำให้ขั้นตอนการรักษายืดหยุ่นมากขึ้น หากผิวมีเม็ดสีปะปนอยู่หลายชั้น แพทย์ก็สามารถสลับความยาวคลื่นเพื่อดูแลทั้งสองระดับความลึกได้ภายในการรักษาครั้งเดียว

การดูแลและฟื้นตัวหลังทำ

หลังทำเสร็จใหม่ ๆ บริเวณที่รักษาอาจมีอาการแดงหรือมีสะเก็ดเล็ก ๆ ขึ้นได้ โดยเฉพาะจุดที่ใช้พลังงานสูง มักมีสะเก็ดสีน้ำตาลอ่อนขึ้นอยู่ไม่กี่วันแล้วค่อย ๆ หลุดลอกไปเอง หากแกะสะเก็ดออกก่อนเวลาอาจทำให้เกิดการระคายเคืองซ้ำในจุดนั้น จึงแนะนำให้ปล่อยให้หลุดลอกไปเองตามธรรมชาติ

หลังทำการป้องกันแสงแดดเป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะผิวที่ถูกกระตุ้นด้วยเลเซอร์จะมีเซลล์สร้างเม็ดสีที่ไวต่อสิ่งเร้าเป็นการชั่วคราว หากโดนแสงแดดโดยตรงในช่วงนี้ อาจนำไปสู่ภาวะเม็ดสีเข้มขึ้นหลังการอักเสบ (post-inflammatory hyperpigmentation) ได้ ขึ้นอยู่กับชนิดของรอยโรค บางกรณีต้องทำซ้ำหลายครั้งโดยเว้นระยะห่างกันเป็นสัปดาห์ ไม่ใช่จบในครั้งเดียว ทั้งนี้เพื่อปรับระดับการกระตุ้นให้สอดคล้องกับความเร็วในการฟื้นตัวของผิวที่เม็ดสีค่อย ๆ จางลง

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).