ฟิลเลอร์ไหปลาร้า อาการบวมและระยะเวลาคงอยู่ประมาณเท่าไร?

ฟิลเลอร์กระดูกไหปลาร้าใช้หลักการเดียวกับฟิลเลอร์ที่ฉีดบนใบหน้า แต่จุดประสงค์ต่างกันโดยสิ้นเชิง ถ้าฟิลเลอร์หน้าเน้นเติมแก้มตอบหรือร่องลึกให้ดูนุ่มขึ้น ฟิลเลอร์กระดูกไหปลาร้ากลับเน้นทำให้เส้นโค้งของกระดูกดูชัดเจนขึ้นแทน เวลาใส่เสื้อเปิดไหล่หรือคอวีแล้วสังเกตว่าเส้นไหปลาร้าไม่ต่อเนื่อง มีรอยบุ๋ม หรือสองข้างสูงต่ำไม่เท่ากัน ก็จะใช้กรดไฮยาลูรอนิกฟิลเลอร์ (HA) เติมลงในจุดบุ๋มนั้นเพื่อให้เส้นดูต่อเนื่องเป็นธรรมชาติ

ต่างจากใบหน้าตรงที่บริเวณไหปลาร้ามีชั้นไขมันบางมากและคลำเจอกระดูกได้เกือบทันที ทำให้หลักการฉีดและความลึกที่ใช้ต้องคิดต่างจากฟิลเลอร์หน้าเล็กน้อย บทความนี้จะพาไปดูทีละประเด็น ว่าทำไมถึงต่างกัน และเหมาะกับใครบ้าง

ทำไมแนวไหปลาร้าถึงดูขาดตอน?

ความแตกต่างระหว่างคนที่มีเส้นไหปลาร้าคมชัดกับคนที่ไม่ชัด ส่วนใหญ่ไม่ได้อยู่ที่รูปร่างกระดูกเอง แต่อยู่ที่เนื้อเยื่อรอบ ๆ ใต้ผิวหนังบริเวณไหปลาร้ามีชั้นไขมันและพังผืดบาง ๆ ปกคลุมอยู่ ความหนาของชั้นนี้แตกต่างกันไปในแต่ละคน และยังเปลี่ยนไปตามอายุอีกด้วย

ถ้าไขมันกระจายตัวสม่ำเสมอ เส้นไหปลาร้าจะดูเป็นเส้นโค้งลื่นไหลต่อเนื่อง แต่ถ้าบางช่วงมีไขมันน้อยเป็นพิเศษ หรือส่วนที่กระดูกนูนกับส่วนที่บุ๋มต่างกันมาก เส้นก็จะดูขาดตอนหรือขรุขระ เปรียบเหมือนริบบิ้นที่รีดเรียบกับริบบิ้นที่มีรอยพับเป็นทาง ความแตกต่างไม่ได้อยู่ที่รูปทรงของเสื้อผ้า แต่อยู่ที่พื้นผิวของริบบิ้นเอง

อีกเรื่องที่พบได้บ่อยคือความสูงหรือความโค้งของไหปลาร้าสองข้างไม่เท่ากันมาแต่เดิม ถ้าข้างหนึ่งบุ๋มตื้นแต่อีกข้างบุ๋มลึก เวลาใส่เสื้อสายตาก็มักจะไปตกอยู่ที่จุดต่างนั้นโดยอัตโนมัติ ฟิลเลอร์กระดูกไหปลาร้าจึงถูกนำมาใช้เติมส่วนบุ๋มเหล่านี้ เพื่อปรับสมดุลสองข้างและให้เส้นไหลลื่นขึ้น

เติมจุดที่บุ๋มอย่างไร?

หลักการพื้นฐานของฟิลเลอร์กระดูกไหปลาร้าเหมือนกับฟิลเลอร์หน้าทุกประการ คือนำกรดไฮยาลูรอนิก (HA สารที่มีอยู่แล้วในผิวหนังและข้อต่อ ทำหน้าที่จับน้ำไว้เพื่อสร้างปริมาตร) มาทำเป็นเจลแล้วฉีดด้วยเข็มหรือแคนนูลา เมื่อเจลเข้าไปแทนที่ ปริมาตรตรงนั้นก็จะถูกเติมเต็มจนพื้นผิวเรียบขึ้น

แต่ตำแหน่งที่เติมนั้นต่างจากใบหน้าอย่างชัดเจน บริเวณไหปลาร้าจะเลือกฉีดเฉพาะร่องแคบ ๆ ที่บุ๋มลงระหว่างกระดูกหรือเหนือกระดูก โดยแบ่งฉีดทีละน้อยเฉพาะจุดนั้น ไม่ใช่การเติมให้หนาทั้งบริเวณ ลองนึกภาพว่าเป็นการเติมเฉพาะส่วนที่บุ๋ม เพื่อให้ได้เส้นเรียบเสมอกัน ก็จะเข้าใจง่ายขึ้น

คล้ายกับการซ่อมหลุมบนถนนด้วยยางมะตอย ไม่ได้ปูใหม่ทั้งถนน แต่เติมเฉพาะจุดที่เป็นหลุมให้พื้นผิวเรียบเสมอกัน ฟิลเลอร์กระดูกไหปลาร้าก็เช่นกัน ปล่อยส่วนที่นูนของกระดูกไว้ตามเดิม แล้วเติมเฉพาะส่วนบุ๋มข้าง ๆ เพื่อให้เส้นโดยรวมต่อเนื่องเป็นธรรมชาติ ด้วยเหตุนี้ปริมาณที่ฉีดต่อครั้งจึงมักน้อยกว่าฟิลเลอร์หน้า

ทำไมต้องฉีดใกล้กระดูก ไม่ฉีดชั้นตื้น?

ฟิลเลอร์หน้าจะฉีดในระดับความลึกที่หลากหลายตามชั้นผิว เช่น ชั้นหนังแท้ ชั้นไขมันใต้ผิวหนัง หรือเหนือชั้นพังผืด แต่บริเวณไหปลาร้าอย่างที่กล่าวไปแล้วว่าชั้นไขมันระหว่างผิวหนังกับกระดูกบางมาก ถ้าฉีดตื้นเกินไป ฟิลเลอร์อาจจับตัวเป็นก้อนใต้ผิวหนังจนเห็นได้ชัดหรือคลำเจอเป็นลอน

ด้วยเหตุนี้ ฟิลเลอร์กระดูกไหปลาร้ามักฉีดในชั้นที่ค่อนข้างลึก คือเหนือเยื่อหุ้มกระดูก (periosteum เยื่อบาง ๆ ที่ห่อหุ้มกระดูก) ขึ้นมาเล็กน้อย เพราะเป็นวิธีที่อธิบายกันว่าปลอดภัยและให้ผลลัพธ์เป็นธรรมชาติที่สุด เมื่อฉีดในชั้นลึกใกล้กระดูก ไขมันและผิวหนังที่อยู่ด้านบนจะปกคลุมฟิลเลอร์อย่างเป็นธรรมชาติ ทำให้ขอบเขตดูกลมกลืน เหมือนมีผ้าห่มบาง ๆ ชั้นบนคลุมฟิลเลอร์เอาไว้พอดี

นอกจากนี้บริเวณนี้ยังเป็นจุดที่มีหลอดเลือดใหญ่และเส้นประสาทพาดผ่าน ดังนั้นในการฉีดจึงมักใช้แคนนูลา (อุปกรณ์รูปท่อปลายทู่ ซึ่งกล่าวกันว่ามีความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บต่ำกว่าเข็มปลายแหลม เพราะดันหลอดเลือดออกจากทางแทนที่จะทิ่มเข้าไป) ค่อย ๆ แบ่งฉีดทีละน้อยตามชั้นที่กำหนดไว้ นี่จึงเป็นเหตุผลที่ระบุกันเสมอว่าต้องเข้าใจโครงสร้างทางกายวิภาคอย่างแม่นยำก่อนลงมือฉีด

กรณีที่ควรและไม่ควรทำฟิลเลอร์ไหปลาร้า

ไม่ใช่ไหปลาร้าทุกแบบที่จำเป็นต้องฉีดฟิลเลอร์ ถ้าสองข้างสมดุลกันดีอยู่แล้วและเส้นโค้งเรียบ ก็ไม่ได้จำเป็นต้องเติมอะไรมากนัก

กรณีที่อาจได้ประโยชน์จากการฉีด กับกรณีที่ควรระมัดระวังเป็นพิเศษ สรุปได้ดังนี้

• สองข้างสูงต่ำต่างกันชัดเจน: อาจพิจารณาเติมเฉพาะข้างที่บุ๋มเพื่อปรับสมดุล เพราะความลึกของร่องที่ต่างกันทำให้สายตามักไปตกอยู่ที่ฝั่งที่ไม่สมดุล
• อายุมากขึ้นจนไขมันบางลงและร่องลึกขึ้น: จุดที่เคยเรียบเนียนกลับบุ๋มลงตามกาลเวลา จึงเข้าไปเติมเฉพาะส่วนนั้น เพราะเป็นการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติที่ไขมันใต้ผิวทั่วร่างกายค่อย ๆ ลดลง
• กระดูกนูนออกมามากผิดปกติหรือมีอาการปวด: กรณีนี้อาจต้องตรวจหาสาเหตุอื่นก่อนพิจารณาฉีดฟิลเลอร์ เพราะฟิลเลอร์เป็นการเติมความบุ๋มของพื้นผิวเท่านั้น ไม่ได้เปลี่ยนโครงสร้างของกระดูก
• มีโรคหลอดเลือดหรือเส้นประสาท หรือเคยผ่าตัดบริเวณนี้มาก่อน: โครงสร้างทางกายวิภาคอาจเปลี่ยนไปจากปกติ จึงจำเป็นต้องปรึกษาแพทย์อย่างละเอียดก่อนตัดสินใจ

บวมและช้ำหลังทำกี่วัน?

หลังฉีดทันทีมักมีอาการบวมและแดงเล็กน้อยบริเวณที่ฉีด เป็นปฏิกิริยาปกติที่เกิดจากเนื้อเยื่อถูกกระตุ้นชั่วคราวขณะเข็มหรือแคนนูลาผ่านเข้าไป

บางคนอาจมีรอยฟกช้ำร่วมด้วย ซึ่งเกิดจากหลอดเลือดเล็ก ๆ บริเวณทางที่ฉีดถูกกระทบ และมักจางลงเองเมื่อเวลาผ่านไป หลักการเดียวกับอาการบวมช้ำหลังฉีดฟิลเลอร์หน้า แต่เพราะไหปลาร้ามีชั้นไขมันบาง ในช่วงแรกฟิลเลอร์อาจดูเด่นชัดกว่าปกติเล็กน้อย

เมื่อเวลาผ่านไป ฟิลเลอร์จะค่อย ๆ เข้าที่กับเนื้อเยื่อรอบข้าง อาการบวมช่วงแรกก็จะยุบลง จุดที่เติมจะดูกลมกลืนเหมือนเป็นเนื้อเยื่อเดิมที่มีอยู่แล้ว ระหว่างนี้ควรเลี่ยงการนวดหรือกดทับแรง ๆ เพราะอาจทำให้ตำแหน่งของฟิลเลอร์เคลื่อนได้

เงื่อนไขที่กำหนดระยะเวลาคงอยู่

ฟิลเลอร์กระดูกไหปลาร้าก็เช่นเดียวกับฟิลเลอร์ HA ชนิดอื่น คือค่อย ๆ สลายไปในร่างกาย เพราะกรดไฮยาลูรอนิกเป็นสารที่จับน้ำไว้เพื่อคงปริมาตร แต่เมื่อเวลาผ่านไป เอนไซม์ในร่างกายก็จะค่อย ๆ ย่อยสลายสารนี้ทีละน้อย

อย่างไรก็ตาม ความเร็วในการสลายตัวแตกต่างกันไปในแต่ละคนและตามชนิดของฟิลเลอร์ที่ใช้ ปัจจัยหลักที่มีผลต่อระยะเวลาคงอยู่มีดังนี้

• ลักษณะการเชื่อมโยงโมเลกุลและความหนืดของฟิลเลอร์: ฟิลเลอร์ที่ผ่านการเชื่อมโยงโมเลกุลให้แน่นหนา (cross-link) มักใช้เวลาสลายตัวนานกว่า เหมือนตาข่ายที่ถักแน่น เอนไซม์ก็ต้องใช้เวลาคลี่ออกนานกว่า
• การเคลื่อนไหวและแรงกดบริเวณที่ฉีด: ไหปลาร้าเป็นจุดที่ผิวหนังยืดและถูกกดอยู่ตลอดตามการเคลื่อนไหวของไหล่และแขน บริเวณที่เคลื่อนไหวบ่อยฟิลเลอร์ก็อาจถูกดูดซึมได้เร็วขึ้นตามไปด้วย
• เมแทบอลิซึมและการไหลเวียนเลือดของแต่ละคน: คนที่มีเมแทบอลิซึมสูง เอนไซม์ที่ย่อยสลายกรดไฮยาลูรอนิกก็มักทำงานเร็วตามไปด้วย ทำให้ระยะเวลาคงอยู่สั้นลง
• ปริมาณและความลึกที่ฉีด: การฉีดลึกใกล้กระดูกในปริมาณที่พอเหมาะและแบ่งฉีดทีละน้อย มักอยู่ได้นานกว่าการฉีดตื้นในปริมาณมากครั้งเดียว เพราะชั้นลึกได้รับผลกระทบจากการเคลื่อนไหวน้อยกว่า

โดยทั่วไปแล้วระยะเวลาคงอยู่ของฟิลเลอร์ HA ที่ฉีดตามร่างกายมีช่วงกว้างมาก ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและความแตกต่างของแต่ละคน เมื่อผลค่อย ๆ จางลงตามธรรมชาติ ก็มักฉีดเติมปริมาณเล็กน้อยเพื่อปรับแต่งอีกครั้ง

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).