Laser Vbeam: hiệu quả với mạch máu li ti và vết đỏ, thời gian nghỉ dưỡng

Soi gương thấy những mạch máu li ti màu đỏ cứ hiện lên ở má và hai bên cánh mũi. Trang điểm che đi thì hôm sau lại lộ ra, còn hễ trời lạnh hoặc chỉ nhấp một ngụm rượu là cả gương mặt đỏ bừng lên ngay. Với những ai đang gặp tình trạng này, cái tên mà bác sĩ da liễu nhắc đến nhiều nhất chính là Vbeam.

Vbeam thuộc dòng laser dye, nhưng thay vì nhắm vào sắc tố, thiết bị này được thiết kế để nhắm vào mạch máu. Bài viết sẽ lần lượt giải thích vì sao trong vô số mô ở da, nó lại chỉ tìm đúng những mạch máu bị giãn để xử lý.

Laser màu chuyên dành cho mạch máu

Vbeam thuộc nhóm PDL (pulsed dye laser, laser nhuộm xung), tên gọi này xuất phát từ việc thiết bị dùng dung dịch nhuộm màu làm môi trường tạo ra ánh sáng laser.

Trước khi có thiết bị này, các loại laser dùng điều trị bệnh lý mạch máu thường làm tổn thương luôn cả mô lành xung quanh. Vbeam được thiết kế để phát ra ánh sáng vàng ở bước sóng 585 đến 595 nanomet, chỉ phản ứng với sắc tố trong mạch máu và ít ảnh hưởng đến vùng da lân cận hơn.

Hemoglobin hấp thụ ánh sáng vàng thế nào?

Máu có màu đỏ là nhờ hemoglobin, một loại protein mang sắc tố nằm trong hồng cầu. Hemoglobin đảm nhận việc vận chuyển oxy đi khắp cơ thể, đồng thời cũng có đặc tính hấp thụ đặc biệt tốt một dải màu ánh sáng nhất định.

Giống như một vệt sơn xanh lá bắn lên áo đỏ sẽ nổi bật ngay lập tức, mỗi chất lại có một dải màu ánh sáng mà nó hấp thụ mạnh nhất. Với hemoglobin, dải đó rơi vào vùng ánh sáng vàng, và bước sóng 585 đến 595 nanomet mà Vbeam phát ra nằm rất gần vùng này.

Ngược lại, melanin (sắc tố tạo màu da) hay thành phần nước trong da lại hấp thụ bước sóng này ít hơn hẳn. Vì vậy khi chiếu cùng một luồng ánh sáng, hemoglobin trong mạch máu sẽ hấp thụ năng lượng nhiều hơn hẳn so với mô xung quanh, và chính sự chênh lệch này là chìa khóa giúp laser chỉ xử lý mạch máu mà không ảnh hưởng đến những vùng khác. Trong da liễu, nguyên lý này được gọi là quang nhiệt phân chọn lọc, tức là chọn một màu sắc cụ thể làm mục tiêu rồi tập trung tổn thương nhiệt đúng vào chỗ đó.

Quá trình ánh sáng thành nhiệt làm đông mạch máu

Sau khi hấp thụ năng lượng ánh sáng, hemoglobin lập tức chuyển hóa thành nhiệt nóng trong tích tắc. Lượng nhiệt này truyền thẳng sang thành mạch máu, nơi hemoglobin đang tồn tại.

Những mao mạch bị giãn có thành mạch mỏng và yếu. Khi nhiệt tác động vào, các tế bào ở thành mạch bên trong bị tổn thương và mạch máu co lại rồi đông cứng. Có thể hình dung quá trình đông này giống như lòng trắng trứng gặp nhiệt rồi chuyển sang màu trắng đục và cứng lại, tức là máu và mô mạch vốn ở dạng lỏng bị nhiệt làm đông đặc thành hình dạng cố định.

Vbeam được cài đặt để phát nhiệt chỉ trong khoảng thời gian cực ngắn, tính bằng mili giây. Vì laser kết thúc trước khi nhiệt kịp lan ra ngoài mạch máu, tổn thương chỉ khu trú trong mạch máu mục tiêu còn vùng da lành xung quanh ít bị ảnh hưởng.

Mạch máu đã đông biến mất khỏi cơ thể thế nào?

Mạch máu đã bị đông sau laser không biến mất ngay lập tức. Cơ thể cần thời gian để dọn dẹp dần dần mô mạch máu đã tổn thương này.

Thành mạch đã đông theo thời gian sẽ được phân hủy và hấp thu bởi đại thực bào, loại tế bào miễn dịch chuyên dọn dẹp trong cơ thể. Có thể hình dung tương tự như những chiếc xe tải chở đi vật liệu thừa sau khi công trình xây dựng hoàn tất. Quá trình hấp thu này được ghi nhận kéo dài khoảng 1 đến 4 tuần sau điều trị, nên thay vì thấy rõ ngay trong ngày làm, người điều trị sẽ cảm nhận vết đỏ mờ dần theo từng tuần.

Vì sao có xuất huyết ngay sau thủ thuật?

Sau khi điều trị Vbeam, vùng da được chiếu laser thường chuyển sang màu tím sẫm hoặc tím đỏ giống như bị bầm. Hiện tượng này được gọi là phản ứng xuất huyết dưới da, hay còn gọi là purpura.

Vết bầm này hình thành do nhiệt từ laser làm tổn thương thành mạch, khiến một phần thành phần máu trong mạch rò rỉ nhẹ ra mô xung quanh. Trên thực tế, sự xuất hiện của vết bầm còn được xem là dấu hiệu cho thấy năng lượng laser đã đến đúng mạch máu mục tiêu và tạo ra phản ứng. Tuy nhiên vết bầm không phải là điều bắt buộc, tùy theo cách cài đặt máy mà có thể điều trị theo hướng không gây bầm.

Thời gian nghỉ dưỡng để hết xuất huyết là bao lâu?

Khi có xuất hiện vết bầm, thời gian hồi phục thường được ghi nhận khoảng 1 tuần đến 10 ngày. Trong khoảng thời gian này, làn da sẽ trải qua các thay đổi theo trình tự sau.

• Ngay sau điều trị, vùng da xuất hiện các đốm tím kèm sưng nhẹ, do phản ứng viêm tạm thời quanh mạch máu bị tổn thương.
• Sau 3 đến 5 ngày, màu tím dần chuyển sang nâu rồi vàng nhạt, cho thấy thành phần máu rò rỉ ra ngoài đang được đại thực bào phân hủy dần.
• Khoảng 7 đến 10 ngày, vết bầm hầu như biến mất và da trở lại màu sắc ban đầu, báo hiệu quá trình hấp thu mô mạch máu tổn thương đã bước vào giai đoạn hoàn tất.

Trong giai đoạn này, tránh chà xát vùng điều trị hoặc chườm nóng được cho là sẽ giúp ích cho quá trình hồi phục, vì thành mạch đang tổn thương và còn rất nhạy cảm với kích ứng.

Vì sao phải chia thành nhiều lần?

Các mao mạch và vết đỏ rải rác trên mặt có độ dày và độ sâu khác nhau. Vì vậy trong một lần điều trị thường có cả những mạch máu mà năng lượng laser tiếp cận được lẫn những mạch máu chưa tiếp cận tới.

Vì vậy phác đồ thường được khuyến nghị là chia thành 3 đến 5 buổi, cách nhau 4 đến 6 tuần mỗi lần. Ở mỗi buổi, những mạch máu phản ứng mạnh sẽ được xử lý trước, còn những mạch máu còn sót lại sẽ tiếp tục là mục tiêu ở buổi tiếp theo. Có ghi nhận cho thấy càng qua nhiều buổi, vết đỏ tổng thể càng mờ dần theo kiểu tích lũy.

Vết đỏ nào Vbeam hiệu quả và trường hợp nào không?

Vì đối tượng mà Vbeam phản ứng cuối cùng vẫn là mạch máu chứa hemoglobin, nên vết đỏ càng có nguyên nhân từ mạch máu thì hiệu quả điều trị càng được ghi nhận tốt.

• Những mao mạch mảnh như sợi chỉ hiện lên ở má hoặc hai bên mũi, tức chứng giãn mao mạch, có phản ứng khá rõ rệt, vì bản thân mạch máu chính là mục tiêu và nằm mỏng, gần bề mặt da nên ánh sáng laser dễ tiếp cận.
• Chứng đỏ mặt do rượu hoặc thay đổi nhiệt độ, đặc biệt là vết đỏ mạn tính do rosacea, cũng là chỉ định tiêu biểu. Vì nguyên nhân là các mạch máu nhỏ giãn ra trên toàn bộ khuôn mặt, nên cách tiếp cận là chiếu laser lặp lại trên diện rộng.
• Vết đỏ còn sót lại sau khi mụn lành cũng thường được cải thiện, vì bản chất là tình trạng mạch máu giãn ra. Tuy nhiên vết thâm nâu thì nguyên nhân là melanin chứ không phải mạch máu, nên trường hợp này cần loại laser bước sóng khác phù hợp hơn.

Ngược lại, những vấn đề không liên quan đến màu sắc mà do thay đổi cấu trúc mô, như sẹo lõm hay lỗ chân lông to, thì Vbeam đơn thuần không thể giải quyết được, vì mục tiêu của thiết bị này không phải là mạch máu.

Thói quen chăm sóc trước và sau thủ thuật

Vbeam được biết đến là phương pháp có thời gian hồi phục khá nhanh, nhưng nếu chú ý ba điều dưới đây, quá trình hồi phục sẽ diễn ra suôn sẻ hơn.

1. Cần thoa kem chống nắng đầy đủ cả trước lẫn sau điều trị. Vì làn da vừa bị kích thích bởi laser rất dễ tăng sắc tố, nếu tiếp xúc với tia UV thì vùng đó dễ để lại vết thâm nâu.
2. Trong lúc vết bầm còn tồn tại, nên tránh tẩy tế bào chết hoặc massage mạnh. Vì nếu mô mạch máu đang hồi phục chịu thêm kích thích vật lý, phản ứng viêm có thể bùng lên trở lại.
3. Nên hoãn tắm hơi nóng hoặc tập luyện cường độ cao khoảng 3 đến 5 ngày. Vì khi thân nhiệt và tuần hoàn máu tăng đột ngột, nhiệt có thể dồn ngược lại quanh mạch máu vừa mới đông.

Kết hợp những cách chăm sóc này được cho là giúp ích cả cho tốc độ tan vết bầm lẫn mức độ cải thiện vết đỏ.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD) và U.S. Food and Drug Administration (FDA).