Sưng sau thủ thuật: lúc nào sưng nhất và khi nào bắt đầu xẹp?

Sau khi làm các thủ thuật thẩm mỹ, khuôn mặt thường sưng trong vài ngày. Dù là laser, tiêm filler hay căng chỉ, mức độ có khác nhau nhưng sưng gần như là phản ứng đi kèm khó tránh khỏi. Vậy nhưng nhiều người không được giải thích rõ vì sao sưng xuất hiện, khi nào nặng nhất và khi nào mới hết, nên chỉ đành chịu đựng cho qua.

Sưng là phản ứng bình thường mà cơ thể kích hoạt để phục hồi tổn thương. Tuy nhiên nếu hiểu được phản ứng này diễn ra theo trình tự nào, cách chăm sóc cũng sẽ khác đi. Nếu chỉ chăm chăm chườm lạnh mãi, hoặc ngược lại bắt đầu massage quá sớm, quá trình phục hồi có thể bị chậm lại thay vì nhanh hơn. Hãy cùng xem qua từng giai đoạn hình thành và tan biến của sưng.

Vì sao sưng sau thủ thuật?

Kim tiêm, nhiệt laser hay chỉ căng da đều tạo ra những tổn thương nhỏ tại vùng điều trị. Khi phát hiện tổn thương này, cơ thể sẽ giãn mạch máu tại đó và làm thành mạch trở nên lỏng lẻo hơn một chút. Lúc này huyết tương (phần chất lỏng trong suốt của máu sau khi loại bỏ tế bào) rò rỉ ra các mô xung quanh, và đó chính là bản chất của hiện tượng sưng.

Có thể ví như một tấm lưới bọt biển vốn dày đặc bỗng xuất hiện vài lỗ thủng, khiến nước thấm qua dễ dàng hơn bình thường. Nước chỉ tràn sang mô trong khoảng thời gian ngắn khi thành mạch còn lỏng lẻo, và khi thành mạch se lại theo thời gian, nước cũng không rò rỉ thêm nữa.

Các chất như histamine và prostaglandin (chất truyền tín hiệu gây ra phản ứng viêm) tham gia vào quá trình này. Khi các chất đó tăng lên, mạch máu giãn ra và khoảng hở giữa thành mạch cũng lớn hơn, giúp máu và tế bào miễn dịch cần thiết cho phục hồi tập trung nhiều hơn về vùng tổn thương. Sưng chính là sản phẩm phụ do các chất này tạo ra.

Thời điểm sưng nhất và quá trình xẹp dần

Sưng thường nặng nhất vào khoảng ngày thứ nhất đến ngày thứ hai sau thủ thuật. Ngay sau tổn thương, phản ứng giãn mạch chưa diễn ra đầy đủ, nhưng khi trôi qua khoảng một ngày, phản ứng viêm sẽ đạt đỉnh điểm.

Sau đó sưng không biến mất cùng lúc mà tan theo hai giai đoạn. Trước tiên, phần nước được hấp thu trở lại vào mạch máu khiến kích thước giảm rõ rệt, sau đó phần sưng nhỏ còn lại sẽ được đào thải dần qua hệ bạch huyết. Mạch bạch huyết là con đường riêng biệt với mạch máu, có nhiệm vụ thu gom dịch giữa các mô rồi đưa trở lại tĩnh mạch.

Với các thủ thuật nhẹ, sưng nhìn thấy rõ thường lắng xuống trong khoảng 1 đến 2 tuần, nhưng với laser hay căng chỉ có phạm vi tổn thương mô rộng hơn thì có thể kéo dài từ 2 đến 4 tuần. Phần sưng rất nhỏ đôi khi vẫn còn tồn tại thêm vài tháng rồi mới tan hết dần.

Khi nào nên đổi từ chườm lạnh sang chườm ấm?

Ngay sau khi làm thủ thuật, chườm lạnh nên được ưu tiên. Nhiệt độ lạnh giúp co mạch máu, nhờ đó giảm lượng huyết tương rò rỉ ra mô. Có thể hiểu đơn giản là thu hẹp bớt những lỗ rò nước lại, nên chườm lạnh giúp giảm cả sưng lẫn bầm tím ở giai đoạn đầu.

Tuy nhiên nếu tiếp tục chườm lạnh quá lâu, quá trình phục hồi lại có thể bị chậm đi. Khi mạch máu cứ co lại mãi, lượng máu cần thiết cho phục hồi cũng đến ít hơn. Vì vậy, thông thường sau khoảng 2 đến 3 ngày kể từ khi làm thủ thuật, nên chuyển sang chườm ấm. Nhiệt ấm ngược lại sẽ giúp giãn mạch, thúc đẩy tuần hoàn máu, nhờ đó vận chuyển nhanh hơn phần nước và chất thải đã rò rỉ ra ngoài.

Tóm tắt cách dùng chườm lạnh và chườm ấm như sau.

• Ngày làm thủ thuật đến ngày thứ 2: Chườm lạnh. Vì giúp co mạch, hạn chế sưng và bầm tím lan rộng ngay từ đầu.
• Sau ngày thứ 3: Chườm ấm. Vì thúc đẩy tuần hoàn máu, giúp hấp thu nhanh hơn phần sưng đã hình thành.
• Nhiệt độ và thời gian chườm: Không nên quá lạnh hoặc quá nóng, mỗi lần khoảng 10 đến 15 phút. Vì nhiệt độ quá mức sẽ gây thêm kích ứng cho da, khiến phục hồi chậm lại.

Khi nào massage bạch huyết được?

Sau khi sưng đã giảm bớt phần nào, massage bạch huyết nhẹ nhàng có thể giúp ích. Mạch bạch huyết không thể tự co bóp mạnh như cơ bắp mà phải dựa vào chuyển động của các mô xung quanh để đẩy dịch đi. Vì vậy khi ấn nhẹ theo đúng hướng, dịch đang ứ đọng sẽ dễ dàng chảy về phía tĩnh mạch hơn.

Tuy nhiên massage không nên bắt đầu ngay sau thủ thuật mà phải chờ mô ổn định phần nào đã. Nếu ấn mạnh vào mô còn chưa ổn định, các mạch máu nhỏ có thể vỡ trở lại hoặc khiến sưng tăng thêm. Với những thủ thuật cần đeo băng ép hoặc mặt nạ áp lực, chính lực ép đó đóng vai trò thu hẹp khoảng không giữa các mô, ngăn dịch tích tụ trở lại.

Độ cao gối và đồ ăn mặn ảnh hưởng đến sưng thế nào?

Chỉ cần kê đầu cao hơn một chút khi ngủ cũng đã giúp ích cho việc kiểm soát sưng. Nếu nằm lâu ở tư thế mặt thấp hơn tim, do tác động của trọng lực, máu và dịch mô sẽ dồn về phía mặt nhiều hơn. Nếu kê thêm một chiếc gối để đặt mặt cao hơn tim một chút, phần dịch này sẽ dễ chảy xuống dưới theo tự nhiên hơn.

Ăn mặn cũng là yếu tố khiến sưng tăng lên. Natri có tính chất giữ nước trong cơ thể, nên khi ăn mặn, lượng nước trong toàn cơ thể tăng lên và theo đó lượng nước rò rỉ ra giữa các mô cũng nhiều hơn. Ngược lại, uống đủ nước sẽ giúp thận lọc natri và chất thải ra ngoài hiệu quả hơn.

Vận động nhẹ như đi bộ cũng có ích. Khi cơ chân co giãn liên tục, chuyển động đó hoạt động như một chiếc bơm, đẩy dịch trong tĩnh mạch và mạch bạch huyết về phía tim. Nếu ngồi yên một chỗ cả ngày, tác dụng bơm này gần như không xảy ra, khiến dịch dễ ứ đọng ở cả phần thân dưới lẫn khuôn mặt.

Thói quen cần tránh trong giai đoạn đầu phục hồi

Trong vài ngày sau thủ thuật, nên tránh những thói quen sau để quá trình phục hồi thuận lợi hơn.

• Uống rượu bia: Cồn làm giãn mạch máu, khiến sưng tăng thêm. Điều này giống như làm giãn trở lại mạch máu vừa được chườm lạnh co bớt, nên đặc biệt cần tránh trong giai đoạn đầu.
• Vận động mạnh: Khi nhịp tim tăng, lưu lượng máu toàn thân tăng lên và lượng máu đến vùng thủ thuật cũng tăng theo. Ở những mạch máu chưa ổn định, lượng máu tăng thêm này có thể khiến sưng nặng hơn.
• Xông hơi hoặc tắm hơi: Nhiệt nóng làm giãn mạch máu mạnh, có thể khiến sưng và cảm giác nóng rát tăng lên trong giai đoạn đầu phục hồi.
• Nằm sấp khi ngủ: Khi mặt bị đè xuống, dịch mô càng dễ tích tụ ở vùng đó.

Trường hợp sưng nào cần báo cho bệnh viện?

Phần lớn tình trạng sưng là phản ứng bình thường và sẽ tự lắng xuống theo thời gian. Tuy nhiên nếu sưng chỉ nặng bất thường ở một bên, càng ngày càng nặng hơn thay vì giảm, hoặc kèm theo cảm giác nóng và đau tăng dần, đó có thể là dấu hiệu nhiễm trùng hoặc vấn đề khác, nên đến bác sĩ kiểm tra để an toàn.

Nhìn chung, phần sưng nhìn thấy được thường lắng xuống trong khoảng 1 đến 4 tuần tùy mức độ thủ thuật, còn phần sưng rất nhỏ có thể kéo dài lâu hơn thế. Thay vì vội vàng lặp lại massage hay chườm quá mức, việc kiên nhẫn theo đúng trình tự phục hồi tự nhiên của cơ thể thường mang lại kết quả nhanh hơn về lâu dài.

Tốc độ tan sưng khác nhau tùy từng người. Càng lớn tuổi, độ đàn hồi của mạch máu và mạch bạch huyết càng giảm nên tốc độ phục hồi cũng có xu hướng chậm hơn, còn những người có tuần hoàn tốt thường thấy sưng tan nhanh hơn dù làm cùng một thủ thuật. Vì vậy, thay vì so sánh tốc độ phục hồi với người khác, tốt hơn nên theo dõi theo nhịp độ cơ thể của chính mình.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS). </content>