Rãnh cười phải tìm đúng nguyên nhân trước, hiệu quả và thời gian duy trì của filler, căng chỉ và tiêm collagen

Một trong những vùng khiến chúng ta để ý nhất mỗi khi soi gương chính là rãnh cười, đường hằn chạy từ cạnh mũi xuống hai bên khóe miệng. Càng lớn tuổi rãnh này càng sâu, và những ngày mệt mỏi hay lớp trang điểm bị cứng, nó lại càng lộ rõ. Vì vậy nhiều người tìm hiểu filler, rồi lại phân vân khi nghe nói căng chỉ tốt hơn.

Thế nhưng nguyên nhân gây ra rãnh cười ở mỗi người lại khác nhau. Người thì do má chảy xệ, người thì do mất thể tích, người thì do chính làn da mỏng đi và nếp gấp đã hằn sâu. Nguyên nhân khác nhau thì phương pháp phù hợp cũng khác. Nếu nguyên nhân là chảy xệ mà chỉ lo bơm đầy thể tích thì gương mặt lại trông nặng nề hơn, còn nếu đã mất thể tích mà cứ căng chỉ kéo lên thì mặt lại hóp đi. Vì thế điều cốt lõi là biết trước rãnh cười của mình sinh ra vì lý do gì. Bài viết sẽ lần lượt tổng hợp bằng nghiên cứu thật: cách phân biệt nguyên nhân, phương pháp nào hợp với từng nguyên nhân, hiệu quả kéo dài bao lâu, và cả vấn đề an toàn mạch máu cạnh mũi.

Vì sao mỗi nguyên nhân lại cần một phương pháp khác nhau?

Rãnh cười không chỉ sinh ra từ một nguyên nhân duy nhất. Có ba yếu tố lớn thường chồng lên nhau. Thứ nhất là chảy xệ. Khi lớn tuổi, mỡ và mô ở má trượt xuống dưới, đẩy vào phần trên của rãnh cười khiến nó sâu hơn. Thứ hai là mất thể tích. Lớp mỡ dưới da giảm đi và xương cạnh mũi bị tiêu nhẹ, khiến lực nâng đỡ từ bên trong yếu dần. Thứ ba là chính sự lão hóa của làn da. Khi collagen và độ đàn hồi giảm, vết gấp cứ thế in lại thành nếp nhăn.

Ba yếu tố này được nhắm tới theo những cách khác nhau. Nếu chảy xệ là nguyên nhân chính thì căng chỉ nâng lên sẽ phù hợp, còn nếu nguyên nhân là mất thể tích thì filler hoặc chất kích thích collagen lấp đầy sẽ hợp hơn. Nếu vấn đề nằm ở chính nếp nhăn của da thì cần cách tiếp cận tạo collagen mới hoặc làm mịn bề mặt.

Vì vậy, cùng là rãnh cười nhưng lựa chọn sẽ khác nhau tùy vào đâu là nguyên nhân chính. Trên thực tế, ba yếu tố này thường trộn lẫn ít nhiều, nên đôi khi khó tách bạch chỉ một lý do. Những lúc như vậy, cứ xử lý nguyên nhân lớn nhất trước rồi bổ sung phần còn lại theo thứ tự là được. Cùng một loại filler nhưng tiêm ở đâu cũng đã khác, và nhiều trường hợp còn kết hợp cả căng chỉ lẫn bơm đầy. Chẩn đoán nguyên nhân là bước đầu tiên, phương pháp điều trị mới là bước sau.

Rãnh cười do mất thể tích thì dùng gì?

Với rãnh cười sinh ra do mất thể tích, filler HA (hyaluronic acid) là lựa chọn được dùng phổ biến nhất. Bác sĩ lấp trực tiếp vùng bị hõm, hoặc bơm thêm thể tích vào vùng giữa mặt để nâng đỡ phần má chảy xệ, nhờ đó làm phẳng rãnh cười một cách gián tiếp. Đây là phương pháp thích hợp để bắt đầu vì thấy thay đổi ngay lập tức và cũng đã tích lũy được nhiều bằng chứng.

Hiệu quả kéo dài bao lâu thì có dữ liệu xác nhận. Trong một phân tích gộp nhiều nghiên cứu lâm sàng (51 nghiên cứu, khoảng 4 nghìn người), điểm số rãnh cười cải thiện rõ rệt sau một tháng, giữ tốt đến 6 tháng, rồi dần trở về như cũ từ khoảng 1 năm. Tùy sản phẩm, có báo cáo cho thấy filler tạo thể tích vùng giữa mặt duy trì được đến tối đa 2 năm. Người ta cũng quan sát thấy xu hướng khi tiêm lại thì thời gian duy trì có phần dài hơn.

Tuy nhiên, phần lớn các con số nói rằng rãnh cười cải thiện nhờ bơm thể tích vùng giữa mặt lại đến từ mức độ hài lòng do bệnh nhân cảm nhận. Điều này hơi khác với việc đo khách quan độ sâu thực sự của chính rãnh cười. Bơm thể tích thì rãnh cười giãn ra tự nhiên là đúng, nhưng với trường hợp chảy xệ nặng, filler đơn thuần có thể chưa đủ. Vì thế filler hợp nhất khi mất thể tích là nguyên nhân chính.

Rãnh cười do chảy xệ thì căng chỉ có phải đáp án?

Với rãnh cười sinh ra do má chảy xệ, phương pháp căng chỉ nâng lên sẽ phù hợp. Căng chỉ dùng chỉ tự tiêu đưa vào để nâng cơ học phần mô bị xệ, sau đó collagen hình thành quanh sợi chỉ và giúp cố định lại. Ngay sau khi làm, cảm giác được nâng khá rõ nên độ hài lòng thường cao.

Về thời gian duy trì thì cần nhìn nhận thẳng thắn. Trong một phân tích gộp nhiều nghiên cứu, độ hài lòng với căng chỉ ngay sau khi làm là khoảng 98%, rồi sau một thời gian giảm xuống còn khoảng 88%. Những phản ứng nhẹ như sưng cũng khá thường gặp. Hiệu quả tức thì thì tốt, nhưng nếu làm đơn lẻ thì cảm giác nâng sẽ giảm dần theo thời gian, nên kết hợp với các phương pháp khác như filler hay sóng cao tần sẽ giữ kết quả lâu hơn.

Nếu bạn phân vân nên cân nhắc filler hay chỉ trước, có một nghiên cứu so sánh quy mô nhỏ để tham khảo. Trong nghiên cứu trên 20 người, gương mặt bị mất thể tích thì hợp với filler hơn, còn trường hợp muốn đường nét thon gọn thì căng chỉ tương đối phù hợp hơn. Số người ít và thời gian theo dõi ngắn nên khó khẳng định chắc chắn, nhưng hướng lựa chọn theo nguyên nhân ở đây cũng giống nhau. Chảy xệ nhiều thì nghiêng về căng chỉ, mất thể tích nhiều thì nghiêng về filler.

Nếp nhăn từ chính làn da thì kích thích collagen có hợp không?

Với rãnh cười do da mỏng đi, mất đàn hồi và vết gấp đã hằn lại, chất kích thích collagen rất hợp. Các sản phẩm như Sculptra (PLLA) hay Juvelook (PDLLA) thuộc nhóm này. Thay vì lấp đầy ngay vùng bị hõm, chúng tạo collagen mới trong da để từ từ tăng độ dày và độ đàn hồi theo thời gian.

Nhóm này có bằng chứng khá vững trong lâm sàng về rãnh cười. Trong nghiên cứu lâm sàng pha 3 của Sculptra (233 người), tại thời điểm 13 tháng, tỷ lệ cải thiện đến mức rãnh cười gần như không còn thấy rõ là khoảng 49%. Đây là khác biệt lớn so với 4% của nhóm đối chứng. Vì là nghiên cứu chia nhóm ngẫu nhiên để so sánh nên mức độ bằng chứng cũng cao. Trong nghiên cứu so sánh trực tiếp PLLA với filler HA, PLLA còn cho thấy mức cải thiện không hề thua kém filler.

Bù lại, phương pháp này xuất hiện hiệu quả từ từ. Vì collagen cần thời gian để hình thành, thay đổi bộc lộ dần trong vài tuần đến vài tháng, và thường được chia làm nhiều lần tiêm. Nên hiểu đây là phương pháp lấp đầy tự nhiên theo thời gian hơn là mong đợi hiệu quả ngay trong ngày. Đôi khi người ta còn kết hợp thêm các skinbooster như tiêm căng bóng (giúp cải thiện chất da) hoặc laser.

Trước khi làm cần biết gì về an toàn?

Riêng phần này tôi xin nói rõ ràng. Ở cạnh mũi và vùng rãnh cười có mạch máu dẫn lên mắt đi qua. Nếu filler vô tình đi vào trong động mạch này, hiếm khi xảy ra nhưng có thể gây vấn đề về thị lực. Trong dữ liệu tổng hợp y văn thế giới, khi xét các ca báo cáo có thay đổi thị lực theo từng vị trí, rãnh cười chiếm khoảng 13,3%, xếp sau vùng giữa lông mày và mũi. Con số này là tỷ lệ trong số các ca hiếm gặp, chứ không phải tỷ lệ xảy ra trên mỗi lần tiêm.

Chỉ cần nhớ rằng việc này xảy ra rất hiếm nhưng không phải là 0, nên phòng ngừa là điều quan trọng nhất. May mắn là filler HA khi gặp vấn đề có thể hòa tan và đảo ngược bằng enzyme phân giải tên là hyaluronidase. Ngược lại, mỡ tự thân hay PLLA thì khó hòa tan. Khả năng đảo ngược này là ưu điểm lớn của filler HA.

Vì vậy, khi chọn phương pháp thì người thực hiện cũng quan trọng không kém tên sản phẩm. Được tiêm bởi bác sĩ am hiểu vị trí mạch máu cạnh mũi và độ sâu tiêm chính là cốt lõi của sự an toàn. Nếu là nơi tiêm chậm từng lượng nhỏ, và khi cần thì kiểm tra mạch máu bằng siêu âm, bạn có thể yên tâm hơn. Không cần phải quá lo sợ, nhưng biết rồi mới làm và không biết gì mà làm là hai chuyện khác nhau.

Vậy tổ hợp nào hợp với tôi?

Đáp án nằm ở nguyên nhân. Nếu mất thể tích là nguyên nhân chính thì cách lấp đầy bằng filler hoặc chất kích thích collagen sẽ hợp, chảy xệ nhiều thì cách kéo nâng bằng căng chỉ sẽ hợp, còn nếu vấn đề nằm ở chính nếp nhăn của da thì cách tạo collagen mới sẽ phù hợp. Không có phương pháp nào là đáp án đúng cho tất cả mọi người.

Trên thực tế, trường hợp ba yếu tố trộn lẫn ít nhiều là phổ biến nhất. Vì thế nhiều khi người ta tiếp cận theo cách chia thành từng tầng lớp. Thể tích bị hõm thì nâng đỡ bằng filler hoặc chất kích thích collagen, phần chảy xệ thì kéo lên bằng căng chỉ, chất da thì làm mịn bằng skinbooster hoặc laser. Tuy nhiên, chưa có nhiều nghiên cứu quy mô lớn so sánh xem cách kết hợp này tốt hơn làm đơn lẻ đến đâu, nên hiểu theo hướng đi thì tốt hơn là bám vào con số cụ thể.

Nếu bạn phân vân nên làm gì trước, việc đứng trước gương và nhẹ nhàng nâng má lên một chút cũng có ích. Khi nâng lên mà rãnh cười giãn ra nhiều thì tỷ trọng chảy xệ đang lớn, còn nếu ít thay đổi thì tỷ trọng nghiêng về phía thể tích hoặc da. Dĩ nhiên đánh giá chính xác vẫn đến từ buổi tư vấn được nhìn và sờ trực tiếp. Cùng nhau xác định nguyên nhân và định ra thứ tự, thì dù không làm hết trong một lần, bạn vẫn có thể tạo được kết quả tự nhiên.