Chăm sóc da nam: rửa mặt và dưỡng ẩm theo thứ tự nào?

Nhiều người vẫn nghĩ chăm sóc da nam giới chỉ đơn giản là rửa mặt sạch sẽ mỗi ngày. Trên thực tế, khá nhiều nam giới đến phòng khám khi được hỏi về skincare cũng chỉ nghĩ ra một lọ lotion là hết. Nhưng da nam giới có vài khác biệt sinh học khá rõ so với da nữ giới, và khi hiểu được những khác biệt đó, thứ tự chăm sóc sẽ tự nhiên trở nên rõ ràng hơn. Từ kích thước tuyến bã nhờn, độ dày da cho đến việc cạo râu lặp lại mỗi ngày, da nam giới có những điều kiện riêng mà da nữ giới không gặp phải.

Da nam khác da nữ như thế nào?

Nhìn chung, da nam giới dày hơn và có mật độ collagen cao hơn da nữ giới. Nguyên nhân là do androgen, hormone sinh dục nam, kích thích nguyên bào sợi (tế bào sản sinh collagen trong da) hoạt động mạnh hơn. Giống như một ngôi nhà gạch dày vững vàng hơn trước tác động bên ngoài so với một căn nhà ván mỏng, da nam giới nhìn chung có sức chống chịu tốt hơn với các kích ứng.

Tuy nhiên, chắc khỏe hơn không có nghĩa là không cần chăm sóc. Ngược lại, vì tuyến bã nhờn và lỗ chân lông của nam giới lớn hơn và hoạt động mạnh hơn, da nam giới lại dễ gặp những vấn đề khác. Vì vậy, chăm sóc da nam giới không nên đơn giản là dùng lại sản phẩm của nữ giới với liều lượng ít hơn, mà cần định hướng lại cho phù hợp với những khác biệt này.

Vì sao nam giới nhiều bã nhờn hơn?

Tuyến bã nhờn có các thụ thể phản ứng với androgen, hormone sinh dục nam. Nồng độ androgen càng cao thì tuyến bã nhờn càng phát triển và tiết ra càng nhiều dầu. Vì nồng độ androgen ở nam giới nhìn chung cao hơn nữ giới, ngay cả ở cùng độ tuổi, lượng dầu tiết ra ở nam giới cũng thường nhiều hơn.

Bản thân dầu nhờn không phải là điều xấu. Lớp dầu mỏng trên bề mặt da đóng vai trò như một lớp màng bảo vệ, ngăn nước bốc hơi khỏi da. Vấn đề chỉ nảy sinh khi lượng dầu này tích tụ quá nhiều, trộn lẫn với tế bào chết và làm bít lỗ chân lông, từ đó dễ dẫn đến mụn trứng cá hay mụn viêm. Vì vậy, nhiệm vụ đầu tiên trong chăm sóc da nam giới không phải là loại bỏ hoàn toàn dầu nhờn, mà là kiểm soát nó ở mức vừa phải.

Cạo râu hằng ngày ảnh hưởng đến da ra sao?

Cạo râu là một dạng kích thích vật lý đặc thù, chỉ lặp lại mỗi ngày ở da nam giới. Khi lưỡi dao sắc bén lướt qua bề mặt da, nó không chỉ cắt râu mà còn cạo đi cả một phần tế bào ở lớp biểu bì ngoài cùng. Lớp sừng, hàng rào bảo vệ mỏng manh của da trước các tác nhân bên ngoài, vì thế bị bào mòn nhẹ mỗi ngày.

Kết quả là hàng rào bảo vệ da mỏng đi và nước dễ thoát ra ngoài hơn. Ở những vị trí hàng rào bị suy yếu, các chất kích ứng từ bên ngoài cũng dễ xâm nhập hơn. Đây cũng là lý do vì sao sau khi cạo râu, da thường có cảm giác châm chích, đỏ rát, hoặc dễ bị viêm nang lông (tình trạng viêm nhỏ ở nang chân lông, nơi sợi lông mọc lên).

Cạo theo đúng chiều mọc của râu và làm mềm da bằng bọt hoặc gel trước khi cạo sẽ giúp ích rất nhiều. Ma sát giảm đi bao nhiêu thì lớp sừng cũng bị bào mòn ít đi bấy nhiêu. Ngay sau khi cạo, nên chọn sản phẩm làm dịu da ít gây kích ứng thay vì các sản phẩm chứa nhiều cồn, vì điều này có lợi hơn cho quá trình phục hồi hàng rào bảo vệ da.

Bản thân lưỡi dao cạo cũng ảnh hưởng không nhỏ. Khi lưỡi dao đã cùn, thay vì cắt gọn một lần, dao sẽ phải cạo đi cạo lại cùng một vị trí, và chính ma sát lặp lại này càng làm tổn thương lớp sừng nhiều hơn. Chỉ cần thay lưỡi dao thường xuyên hơn cũng đã giúp giảm đáng kể kích ứng sau khi cạo.

Số lần và cách rửa mặt đúng

Da nhiều dầu không có nghĩa là nên rửa mặt thật mạnh và thật nhiều lần. Các thành phần hoạt động bề mặt trong sữa rửa mặt không chỉ cuốn trôi dầu nhờn mà còn lấy đi cả lớp lipid tự nhiên vốn tạo nên hàng rào bảo vệ da. Nếu rửa mặt quá thường xuyên, da sẽ khô đi, và để bảo vệ vùng da khô đó, cơ thể lại có xu hướng tiết ra nhiều dầu hơn, tạo thành một vòng lặp ngược lại với mong muốn ban đầu.

Nhìn chung, rửa mặt hai lần một ngày, vào buổi sáng và buổi tối, bằng nước ấm vừa phải là mức được khuyến nghị. Nên tránh nước quá nóng vì nó làm tan lớp màng dầu bảo vệ quá mức, khiến hàng rào da yếu đi thêm. Sau khi rửa mặt, thay vì chà khăn, chỉ nên áp nhẹ khăn để thấm bớt nước, cách này ít gây kích ứng lớp sừng hơn. Với những người vận động nhiều, đổ mồ hôi và muốn rửa mặt trên ba lần một ngày, có thể chỉ tráng lại bằng nước ấm thay vì dùng sữa rửa mặt ở những lần đó, để giảm bớt gánh nặng cho hàng rào bảo vệ da.

Nhiều dầu có cần kem dưỡng ẩm và kem chống nắng không?

Nhiều người nghĩ rằng da nhiều dầu thì có thể bỏ qua bước dưỡng ẩm, nhưng dầu nhờn và độ ẩm là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau. Dầu là thành phần chất béo, còn nước trong da lại là một yếu tố cần được chăm sóc riêng, vì vậy da nhiều dầu vẫn hoàn toàn có thể thiếu nước. Nên chọn kem dưỡng dạng gel hoặc lotion nhẹ, vừa cấp ẩm vừa không gây cảm giác bết dính.

Kem chống nắng là bước chăm sóc cơ bản nhất, không phân biệt tuổi tác. Tia UV làm tăng hoạt động của các enzyme phân giải collagen trong da, từ đó đẩy nhanh quá trình mất độ đàn hồi và hình thành sắc tố. Nam giới thường hoạt động ngoài trời nhiều hơn nên tổng lượng tiếp xúc với tia UV tích lũy cũng lớn hơn, và thói quen thoa kem chống nắng mỗi sáng được cho là giúp làm chậm tốc độ lão hóa da về lâu dài.

Bốn thành phần phù hợp với da nam

Thay vì tăng thêm nhiều bước phức tạp, việc hiểu rõ một vài thành phần chủ chốt và dùng đúng thứ tự sẽ dễ thực hiện hơn nhiều. Dưới đây là những thành phần được cho là phù hợp với đặc điểm da nam giới.

• niacinamide: giúp làm dịu hoạt động quá mức của tuyến bã nhờn và làm dịu lỗ chân lông. Đồng thời hỗ trợ tổng hợp ceramide, thành phần cấu tạo nên hàng rào bảo vệ da, nên cũng có lợi cho việc phục hồi hàng rào da bị mỏng đi do cạo râu.
• salicylic acid: có tính tan trong dầu, nên có thể thâm nhập sâu vào lỗ chân lông đang bị bít bởi dầu nhờn để làm sạch tế bào chết gây tắc nghẽn. Với da tiết nhiều dầu như da nam giới, thành phần này thường được dùng để phòng ngừa mụn và các vấn đề ở lỗ chân lông.
• retinol: thúc đẩy quá trình tái tạo tế bào da (chu kỳ thay mới tế bào bề mặt) và đồng thời kích thích sản sinh collagen. Tuy nhiên thành phần này có thể gây kích ứng, nên được khuyến nghị bắt đầu với lượng nhỏ rồi tăng dần.
• ceramide: là một trong những thành phần lipid cấu tạo nên hàng rào bảo vệ da, giúp bù đắp lại phần hàng rào đã bị bào mòn do cạo râu hoặc rửa mặt. Khi hàng rào bảo vệ vững chắc hơn, tình trạng mất nước cũng tự nhiên giảm đi.

Chăm sóc thay đổi thế nào sau giữa tuổi 30

Ở độ tuổi 20, trọng tâm chăm sóc thường là kiểm soát dầu nhờn và ngăn ngừa mụn, nhưng khi bước qua giữa độ tuổi 30, vấn đề giảm collagen và mất độ đàn hồi bắt đầu trở nên đáng lưu tâm hơn. Dù nồng độ androgen không giảm nhiều, nhưng hoạt động của nguyên bào sợi, tế bào sản sinh collagen, lại có xu hướng suy giảm dần theo tuổi tác.

Từ giai đoạn này, bên cạnh các thành phần kiểm soát dầu, việc bổ sung thêm retinol hoặc các thành phần chống oxy hóa sẽ mang lại lợi ích rõ rệt. Và chống nắng vẫn luôn là bước cơ bản nhất, cần duy trì đều đặn ở mọi độ tuổi.

Giấc ngủ và stress cũng ảnh hưởng đến tình trạng da. Trong lúc ngủ, hoạt động phục hồi những tổn thương da tích lũy trong ngày diễn ra mạnh mẽ hơn, nên nếu thiếu ngủ, thời gian phục hồi này bị rút ngắn, khiến quá trình tái tạo hàng rào bảo vệ da chậm lại. Hormone stress cũng có con đường tác động trùng lặp với con đường kích thích tuyến bã nhờn, nên cảm giác nổi mụn nhiều hơn trong giai đoạn căng thẳng thực chất cũng có cơ sở khoa học.

Nhìn chung, chăm sóc da nam giới, dù ở độ tuổi nào, đều có thể hiểu đơn giản bằng hai nguyên tắc cốt lõi là bảo vệ hàng rào da và chống nắng, sau đó bổ sung thêm những thành phần cần thiết tùy từng giai đoạn. Không cần thêm quá nhiều bước cầu kỳ, chỉ cần kiên trì giữ vững hai nguyên tắc này, tình trạng da cũng đã có thể cải thiện rõ rệt.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).