Viêm nang lông sau khi cạo râu, cứ tái đi tái lại, liệu triệt lông laser có thực sự giúp giảm được không?

Lưỡi dao chỉ lướt qua trong tích tắc, nhưng 1 đến 3 ngày sau, những nốt đỏ li ti lại thường nổi lên ở cằm hay ống chân. Khi tình trạng này cứ lặp đi lặp lại, việc cạo râu tự nó trở thành một nỗi ám ảnh. Phần lớn những nốt li ti này là viêm nang lông, tức tình trạng viêm xảy ra ở lỗ nhỏ nơi sợi lông mọc ra.

Những vùng da phải cạo thường xuyên càng dễ gặp tình trạng này, nên nhiều người tìm đến triệt lông laser với hy vọng lông ít đi thì kích ứng cũng giảm theo. Vùng quai hàm, cổ, nách hay ống chân, những nơi phải đưa dao gần như mỗi ngày hoặc cứ 2 đến 3 ngày một lần, lại càng khiến người ta trăn trở nhiều hơn. Muốn biết kỳ vọng này có căn cứ hay không, trước hết cần hiểu cách cạo râu gây kích ứng nang lông và cách laser tác động lên nang lông khác nhau ra sao.

Vì sao cứ cạo là những nốt li ti lại nổi lên?

Dao cạo là dụng cụ cắt lông ngay trên bề mặt da. Vấn đề nằm ở chỗ, ngay khoảnh khắc lưỡi dao lướt qua, miệng nang lông cũng bị cọ xát theo. Nang lông là một ống nhỏ nơi từng sợi lông mọc ra, chỉ cần một vết xước li ti ở đây cũng đủ tạo khe hở cho vi khuẩn xâm nhập.

Vết xước này càng dễ xuất hiện khi lưỡi dao đã cùn, khi cạo đi cạo lại từ 3 lần trở lên trên cùng một vùng, hoặc khi cạo trực tiếp lên da khô. Vi khuẩn thường trú trên da, phổ biến nhất là tụ cầu khuẩn, lọt qua khe hở này và gây viêm, tạo thành những nốt đỏ, gồ nhẹ, tức là viêm nang lông. Một vài lần thì không sao, nhưng nếu cứ cạo cùng một vùng, vết xước và viêm cũng lặp lại theo từng lần.

Nói cách khác, bản thân việc cạo râu chính là hành động liên tục gây ra những vết xước nhỏ ở miệng nang lông, và những vết xước ấy trở thành lối mở cho viêm nhiễm. Nếu tiếp tục cạo mà không đổi vùng da, nang lông chưa kịp hồi phục đã lại bị kích thích, khiến tình trạng viêm dễ trở thành mạn tính.

Lúc này, cơ thể huy động bạch cầu đến khu vực đó để tiêu diệt vi khuẩn. Trong lúc bạch cầu tập trung, các mạch máu xung quanh giãn ra để đưa máu đến nhiều hơn, đó là lý do vì sao những nốt li ti thường đỏ rõ và chạm vào có cảm giác nóng rát. Suy cho cùng, mụn đỏ mà ta nhìn thấy không phải là vi khuẩn, mà là dấu vết cho thấy cơ thể đang chiến đấu với vi khuẩn.

Vì sao lông lại mọc ngược, đâm ngược vào trong da?

Đầu lông bị dao cạo cắt đứt thường sắc như bị cắt bằng dao. Đặc biệt với lông xoăn hoặc lông dày, hướng mọc dễ bị cong trong quá trình dài ra, và đầu lông sắc bén ấy nhiều khi không trồi ra ngoài được mà lại đâm ngược vào trong da. Đó chính là lông mọc ngược (ingrown hair), hay còn gọi là hiện tượng lông cắm vào da.

Với làn da, sợi lông đâm ngược này bị coi như một dị vật. Cơ thể phản ứng bằng cách gây viêm xung quanh để đẩy dị vật ra ngoài, và phản ứng đó biểu hiện bên ngoài là một nốt sần cứng, đỏ. Nếu nặng hơn, có thể mưng mủ thành một túi mủ nhỏ.

Mức độ lông bị cong phụ thuộc vào góc mà nang lông cắm vào da. Nếu nang lông nằm chếch, nghiêng so với bề mặt da, sợi lông mọc theo ống đó cũng dễ cong theo hướng nghiêng ấy. Đó cũng là lý do người có tóc, lông xoăn thường bị lông mọc ngược nhiều hơn, vì ngay từ đầu nang lông của họ đã nằm nghiêng gần như song song với da, khiến lông gần như buộc phải cong lại.

Lông mọc ngược thường xuất hiện nhiều hơn ở những vùng có nhiều lông xoăn, vùng cạo thường xuyên, và vùng da bị dày sừng sau khi cạo. Lớp sừng càng dày, lông càng khó xuyên qua bề mặt da để trồi ra ngoài. Vì vậy, lông mọc ngược và viêm nang lông không phải hai vấn đề tách biệt, mà là hai kết quả bắt nguồn từ cùng một nguyên nhân.

Viêm nang lông cứ tái đi tái lại, vì sao không nên bỏ qua?

• Có thể để lại thâm sạm. Khi viêm tái diễn nhiều lần, da phản ứng lại bằng cách sản sinh nhiều melanin hơn, và sau khi vết viêm lành, vùng da đó dễ để lại vết thâm, gọi là tăng sắc tố sau viêm.
• Có thể hình thành sẹo. Nếu tình trạng viêm nang lông mưng mủ lặp lại nhiều lần, cấu trúc collagen, tức loại protein đóng vai trò như trụ đỡ cho da, có thể bị xáo trộn và để lại sẹo lồi lõm.
• Hàng rào bảo vệ da bị suy yếu. Vùng da liên tục bị tổn thương và viêm khó giữ được lớp sừng nguyên vẹn, khiến da trở nên nhạy cảm hơn, dễ phản ứng ngay cả với kích thích nhỏ.

Chính vì vậy, thay vì xem viêm nang lông là chuyện đương nhiên mỗi lần cạo râu, nên chủ động tìm cách giảm bớt nguyên nhân gây tái phát thì hợp lý hơn.

Triệt lông laser giúp giảm nang lông bằng cách nào?

Nguyên lý của triệt lông laser khá đơn giản. Bên trong nang lông có một cụm tế bào gốc nhỏ chuyên tạo ra sợi lông, và cả cụm tế bào này lẫn sợi lông mọc lên phía trên đều chứa sắc tố melanin. Laser phát ra bước sóng ánh sáng được melanin hấp thụ chọn lọc, tạo ra nhiệt trong tích tắc.

Lý do laser nhắm vào melanin cũng dễ hiểu. Melanin là sắc tố gần với màu đen nên hấp thụ ánh sáng ở một số bước sóng nhất định rất mạnh, trong khi vùng da xung quanh hấp thụ ít hơn hẳn. Vì vậy, cùng một luồng ánh sáng, nhiệt sẽ tập trung ở nang lông nơi melanin dồn nhiều, còn vùng da bình thường bên cạnh gần như không bị nóng lên đáng kể. Cơ chế này gọi là quang nhiệt phân chọn lọc, hiểu đơn giản là chỉ nhắm và đốt đúng mục tiêu màu đen.

Khi nhiệt này truyền tới vùng gốc nang lông, chức năng của các tế bào tạo lông bị suy giảm hoặc bị phá hủy. Có thể ví như tắt điện dần từng nhà máy nhỏ vốn liên tục sản xuất lông. Nhà máy nào ngừng hoạt động, nang lông đó không còn tạo ra lông dày và sẫm màu nữa, nếu có mọc lại thì cũng chỉ là lông tơ mảnh, nhạt màu.

Lặp lại quá trình này khoảng 6 đến 8 lần, số lượng nang lông còn hoạt động sẽ giảm dần, và sợi lông mọc từ những nang còn lại cũng mảnh hơn. Kết quả là tổng lượng lông cần cạo giảm đi rõ rệt, đó chính là thay đổi mà triệt lông laser mang lại.

Nang lông giảm thì vì sao mụn viêm cũng giảm theo?

Như đã nói ở trên, cả viêm nang lông lẫn lông mọc ngược đều bắt nguồn từ hành động cạo râu, và từ chính đầu lông sắc bén mà việc cạo tạo ra. Khi laser làm giảm số lượng nang lông và độ dày sợi lông, số lần và diện tích cần đưa dao cạo qua cũng giảm theo.

Cạo ít lại, cơ hội miệng nang lông bị xước cũng ít đi tương ứng, và lông còn lại mỏng hơn thì lực đâm ngược của đầu lông sau khi cắt cũng yếu hơn. Điều này cũng giống như một sợi chỉ mảnh khó đâm xuyên qua da hơn một sợi dây thép cứng và dày. Đã có những báo cáo ghi nhận tình trạng viêm nang lông và lông mọc ngược giảm rõ sau khi triệt lông laser theo cơ chế này.

Hơn nữa, khi lông mảnh đi, ma sát giữa da với da hoặc giữa da với quần áo cũng giảm theo. Ở những vùng da và quần áo thường xuyên cọ xát như nách hay bẹn, đầu lông cứng cứ mỗi lần cọ lại làm xước da ở mức độ vi mô, còn khi lông mảnh và thưa hơn, kiểu kích ứng do ma sát này cũng tự nhiên nhẹ bớt.

Tuy vậy, cần nói rõ đây không phải liệu trình loại bỏ hoàn toàn nang lông, mà là làm giảm số lượng và làm mảnh sợi lông. Ở những nang lông còn sót lại hoặc những vùng chăm sóc chưa kỹ, tình trạng viêm vẫn có thể xuất hiện.

Đang bị viêm nang lông mưng mủ thì có nên chiếu laser ngay không?

Nếu những nốt li ti do cạo râu đã sưng đỏ hoặc mưng mủ, việc chiếu laser trực tiếp lên đó không được khuyến khích. Vùng da đang viêm vốn đã nhạy cảm với nhiệt và kích ứng, nếu cộng thêm nhiệt từ laser, tình trạng thâm sạm hoặc kích ứng có thể trở nên nặng hơn.

Vì vậy, với vết viêm cấp tính đang mưng mủ, nên để tình trạng lắng xuống trước rồi mới đặt lịch điều trị sẽ an toàn hơn. Nếu báo trước tình trạng này khi tư vấn, kỹ thuật viên có thể bỏ qua vùng đó hoặc điều chỉnh giảm mức năng lượng.

Ngược lại, với những nốt li ti nhẹ, mạn tính, thường có thể tiến hành điều trị mà không gặp trở ngại lớn. Tuy nhiên, để biết chính xác tình trạng da hiện tại thuộc trường hợp nào, cách tốt nhất vẫn là để chuyên gia trực tiếp thăm khám và đánh giá.

Triệt lông laser cần bao nhiêu buổi, chăm sóc thế nào cho đúng?

Lông mọc theo nhiều giai đoạn khác nhau như giai đoạn tăng trưởng và giai đoạn nghỉ, còn laser phản ứng tốt nhất với những sợi lông đang trong giai đoạn tăng trưởng và có sắc tố đậm. Vì không phải toàn bộ lông đều ở giai đoạn tăng trưởng cùng lúc, một buổi điều trị khó có thể tác động hết tất cả các nang lông. Do đó, cách tiếp cận thường được khuyến nghị là chia thành 6 đến 8 buổi, mỗi buổi cách nhau 4 đến 6 tuần.

• Số buổi cần thiết khác nhau tùy vùng da. Vùng lông dày và mọc dày đặc thường cần nhiều buổi hơn, đồng thời cũng khác nhau tùy màu và độ dày lông của từng người.
• Cần tuân thủ khoảng cách giữa các buổi. Nếu điều trị quá dày mà không tính đến chu kỳ mọc lông, những nang lông đang trong giai đoạn nghỉ sẽ không phản ứng, khiến hiệu quả giảm sút.
• Chống nắng là điều quan trọng sau khi điều trị. Vùng da quanh nang lông vừa bị laser kích thích có thể nhạy cảm hơn với thay đổi sắc tố trong một thời gian, nên cần thoa kem chống nắng đều đặn.
• Không nhổ hay wax lông trong khoảng thời gian giữa các buổi. Laser chỉ có thể phản ứng ở buổi tiếp theo khi sắc tố vẫn còn trong gốc nang lông, nếu dùng nhíp hay wax nhổ tận gốc, nang lông đó sẽ không còn mục tiêu nào để laser nhắm vào nữa. Ngược lại, nếu chỉ cạo thì gốc lông vẫn còn nguyên, vẫn phản ứng bình thường ở buổi kế tiếp.

Trong 1 đến 3 ngày sau điều trị, có thể xuất hiện chút đỏ nhẹ hoặc châm chích, nhưng phần lớn sẽ dịu dần theo thời gian. Trong giai đoạn này, nên tránh những cách chăm sóc gây kích ứng mạnh như chườm nước nóng hay tẩy da chết mạnh, thay vào đó ưu tiên rửa mặt dịu nhẹ và dưỡng ẩm. Việc cạo lông trước khi điều trị và không thoa lotion hay mỹ phẩm vào ngày điều trị cũng được xem là bước chuẩn bị cơ bản, giúp nhiệt truyền đúng vào nang lông thay vì lan sang những vùng không mong muốn.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).