Nguyên nhân filler bị di chuyển, vón cục ở vùng mắt, môi theo thời gian và cách phòng ngừa theo từng vùng

Nhiều người nghĩ rằng sau khi tiêm filler, chất làm đầy sẽ giữ nguyên hình dạng ban đầu ở đúng vị trí đã đặt vào. Nhưng thực tế, theo thời gian filler có thể dịch chuyển dần khỏi vị trí ban đầu, hoặc dồn về một phía tạo cảm giác vón cục khi sờ vào. Hiện tượng này thường được gọi là filler bị lan hoặc bị di chuyển.

Việc filler di chuyển và vón cục xuất phát từ nhiều nguyên nhân vật lý cùng tác động. Tính chất của sản phẩm, chuyển động của vùng tiêm, và cách chăm sóc sau tiêm đều là những yếu tố cộng hưởng gây ra hiện tượng này. Bài viết sẽ lý giải từng nguyên nhân và gợi ý cách phòng ngừa theo từng vùng cụ thể.

Vì sao filler không nằm yên mãi ở vị trí đã tiêm?

Mô dưới da mặt không phải một bức tường cố định chắc chắn, mà là cấu trúc mềm mại có thể trượt nhẹ giữa lớp mỡ và lớp cân cơ. Khi filler được đưa vào, nó không cắm chặt như đinh mà tồn tại ở trạng thái mềm tương tự các mô xung quanh. Vì vậy mỗi khi khuôn mặt cười, nhai, hay biểu cảm, filler cũng bị đè nén và đẩy nhẹ theo.

Bên cạnh đó, filler axit hyaluronic (HA) có đặc tính hút nước. Giống như miếng bọt biển thấm nước, filler hút nước từ mô xung quanh khiến thể tích tăng lên, và trong quá trình đó phần filler phình to có thể bị đẩy dần sang phía có áp lực thấp hơn. Nếu có một hướng nào đó áp lực thấp hơn so với vị trí tiêm ban đầu, filler thường có xu hướng di chuyển dần về hướng đó.

Nguyên lý vật lý khiến filler di chuyển

Mức độ di chuyển của filler phụ thuộc vào độ nhớt và độ kết dính của từng sản phẩm. Sản phẩm có độ kết dính thấp thì lực liên kết giữa các phân tử yếu, nên dễ lan ra theo hướng bị đè nén giống như hỗn hợp nhiều nước. Ngược lại, sản phẩm có độ kết dính cao thì lực giữ hình dạng mạnh hơn, khó bị phân tán khi bị đè. Chính vì vậy, ở những vùng vận động liên tục hàng nghìn lần mỗi ngày như môi, người ta thường khuyên dùng sản phẩm có độ kết dính cao để giảm nguy cơ di chuyển.

Độ sâu tiêm cũng đóng vai trò quan trọng. Nếu tiêm vào lớp nông ngay dưới da, mô ở đó mỏng và chịu tác động trực tiếp từ chuyển động bề mặt, nên khả năng di chuyển cao hơn. Ngược lại, nếu filler nằm ở lớp sâu bên dưới cân cơ, đây là lớp tương đối ổn định nên ít bị xê dịch hơn. Đây là lý do vì sao cùng một lượng filler nhưng mức độ di chuyển lại khác nhau tùy vào độ sâu tiêm.

Vì sao vón cục xuất hiện theo thời gian?

Hiện tượng vón cục có nguyên nhân hơi khác so với di chuyển. Nếu vón cục xuất hiện ngay từ giai đoạn đầu sau tiêm, nhiều khả năng do kỹ thuật tiêm dồn quá nhiều filler vào một điểm. Thay vì chia nhỏ lượng filler tiêm vào nhiều điểm khác nhau, việc tập trung vào một chỗ khiến vùng đó nổi gồ lên và có thể sờ thấy như một hạt nhỏ.

Cũng có trường hợp vón cục mới xuất hiện sau một thời gian dài đã tiêm. Cơ thể nhận diện filler như một vật thể lạ chứ không phải chất vốn có sẵn bên trong, nên tạo ra một lớp mô sợi rất mỏng bao bọc xung quanh để phản ứng lại. Bình thường phản ứng này rất nhẹ nên không dễ nhận thấy, nhưng có báo cáo cho thấy trong những giai đoạn hệ miễn dịch hoạt động mạnh hơn như khi bị cảm, sau điều trị nha khoa, hoặc sau tiêm vắc xin, phản ứng này có thể đột ngột trở nên rõ rệt và sờ thấy như vón cục. Nhiễm trùng hoặc màng sinh học (biofilm, một lớp màng mỏng do vi khuẩn bám lên bề mặt tạo thành) cũng có thể là nguyên nhân gây vón cục, nên nếu vùng vón cục bị sưng đỏ hoặc đau, cần cân nhắc khả năng nhiễm trùng đi kèm.

Những vùng dễ di chuyển và vón cục nhất

Mức độ di chuyển của filler khác nhau tùy từng vùng trên khuôn mặt. Vùng dưới mắt (rãnh lệ) có da và mô rất mỏng, lại phải vận động liên tục mỗi khi chớp mắt, nên hiện tượng di chuyển ở đây thường dễ nhận thấy hơn các vùng khác. Ngoài ra, vùng này còn chịu tác động của trọng lực, nên theo thời gian filler có thể dần dịch chuyển xuống dưới hoặc ra ngoài, tạo cảm giác chảy xệ.

Môi cũng là vùng dễ xảy ra di chuyển. Vì cơ vùng miệng co giãn liên tục khi nói, ăn, và biểu cảm, nên nếu tiêm sản phẩm có độ kết dính thấp, filler có thể bị đẩy lên phía nhân trung phía trên môi trên, gây sưng hoặc trông như vón cục. Vùng mũi hay rãnh mũi má có mô dày hơn và ít vận động hơn, nhưng nếu tiêm quá nhiều hoặc tiêm quá nông vẫn có thể lan rộng sang hai bên.

Cách phòng ngừa trong khâu tiêm

Phần lớn hiện tượng di chuyển và vón cục có thể được giảm thiểu nhờ kỹ thuật tiêm. Dưới đây là một số phương pháp thường được áp dụng.

• Chọn sản phẩm phù hợp với từng vùng: Ở những vùng vận động nhiều như môi, nên chọn sản phẩm có độ kết dính cao, còn ở vùng tương đối ổn định có thể chọn sản phẩm mềm hơn để giảm nguy cơ di chuyển. Lý do là mức độ kết dính quyết định khả năng chống chịu với chuyển động của từng vùng.
• Tiêm đúng độ sâu giải phẫu: Nếu filler được đặt chính xác vào lớp mô ổn định về mặt giải phẫu, nó sẽ ít chịu tác động từ chuyển động của mô hơn. Tiêm càng nông thì càng dễ bị ảnh hưởng trực tiếp bởi chuyển động bề mặt da và dễ di chuyển hơn.
• Chia nhỏ lượng filler khi tiêm: Thay vì dồn nhiều filler vào một điểm, việc chia thành nhiều điểm nhỏ giúp giảm áp lực dồn lên từng vị trí. Áp lực càng thấp thì filler càng ít có lý do bị đẩy sang hai bên.
• Tránh tiêm quá liều: Nếu tiêm nhiều hơn lượng cần thiết, áp lực bên trong mô sẽ tăng lên, khiến lực đẩy filler về phía áp lực thấp hơn cũng mạnh hơn. Giữ đúng liều lượng phù hợp được xem là cách cơ bản nhất để hạn chế di chuyển.

Cách chăm sóc sau tiêm giúp hạn chế di chuyển

Chăm sóc sau tiêm cũng ảnh hưởng lớn đến việc filler có bị di chuyển hoặc vón cục hay không, vì trước khi filler ổn định hoàn toàn trong mô, nó vẫn còn rất nhạy cảm với các tác động bên ngoài.

• Tránh nhiệt trong vài ngày đầu: Đi xông hơi hoặc phòng xông nóng có thể khiến mô sưng và giãn nở, làm filler chưa kịp ổn định dễ bị đẩy lệch. Việc tắm nước nóng lâu cũng nên hạn chế trong giai đoạn đầu vì lý do tương tự.
• Không ấn mạnh hoặc chà xát: Những vùng thường xuyên chịu áp lực lặp lại, như sống mũi bị gọng kính đè, hay má bị đè khi nằm sấp ngủ, có thể khiến filler dần bị đẩy sang phía không có áp lực.
• Chú ý tư thế ngủ trong thời gian ngắn: Chỉ cần tạm thay đổi thói quen nằm sấp hoặc nằm nghiêng một bên quá lâu trong vài ngày đầu cũng có thể giúp ích, vì điều này giúp giảm áp lực liên tục dồn lên một bên mặt.
• Hoãn vận động mạnh vài ngày: Vận động mạnh khiến ra nhiều mồ hôi có thể làm tăng thân nhiệt và gây sưng mô, tạo hiệu ứng tương tự như tác động của nhiệt, nên trong giai đoạn đầu nên giảm cường độ tập luyện.

Filler đã bị lan có thể khắc phục được không?

Filler đã bị di chuyển hoặc vón cục vẫn có thể được xử lý, tuy nhiên mức độ hiệu quả của cách khắc phục này khác nhau tùy loại filler.

Filler axit hyaluronic (HA) có thể được hòa tan bằng enzyme hyaluronidase. Enzyme này phân giải thành phần HA thành các mảnh nhỏ để cơ thể hấp thu tự nhiên. Khi tiêm chính xác enzyme này vào vùng bị vón cục hoặc lan rộng, có thể loại bỏ riêng phần bị lỗi mà không ảnh hưởng đến phần còn lại.

Ngược lại, các loại filler không chứa HA như PLLA hay CaHA sẽ không tan bằng enzyme này. Với những dòng filler này, cần chờ cơ thể tự phân hủy theo thời gian, hoặc nếu cần thiết, cân nhắc thủ thuật nhỏ để loại bỏ vật lý. Vì vậy, ở những vùng có nguy cơ di chuyển hoặc vón cục cao hơn, nhiều bác sĩ thường ưu tiên lựa chọn filler HA ngay từ đầu vì dễ khắc phục hơn nếu có sự cố.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).