Laser trị đỏ mặt: cần loại thiết bị mạch máu nào và bao nhiêu lần để giảm đỏ, giãn mao mạch

Má lúc nào cũng đỏ, mao mạch li ti hiện rõ hai bên cánh mũi, hay chỉ cần hơi nóng một chút là mặt đỏ bừng lên, tình trạng đỏ mặt này khó che bằng trang điểm nên khiến nhiều người khá lo lắng. Chỉ dùng sản phẩm bôi ngoài da thì hiệu quả có giới hạn, vì vậy laser và ánh sáng nhắm thẳng vào mạch máu được sử dụng phổ biến.

Laser hiệu quả với tình trạng đỏ mặt vì cơ chế hoạt động rất rõ ràng. Laser chỉ chọn hemoglobin trong các mạch máu bị giãn, làm đông lại bằng nhiệt, nhờ đó mạch máu gây đỏ được thu nhỏ lại. Tuy nhiên đỏ mặt cũng có nhiều dạng khác nhau và mỗi thiết bị lại mạnh ở một vị trí riêng, nên việc chọn đúng thiết bị phù hợp với tình trạng đỏ của mình rất quan trọng. Bài viết này sẽ đi qua từng phần, gồm cơ chế giảm đỏ, thế mạnh của từng thiết bị dựa trên các nghiên cứu thực tế, nên chọn thiết bị nào theo từng dạng đỏ mặt, và cần điều trị bao nhiêu lần cùng thời gian nghỉ dưỡng ra sao.

Vì sao mặt bị đỏ?

Da bị đỏ là do các mạch máu gần bề mặt da giãn ra hoặc tăng số lượng, khiến màu đỏ hiện rõ trên da. Có thể chia thành 3 dạng chính. Thứ nhất là đỏ lan tỏa, cả hai má ửng đỏ nhẹ nhàng. Thứ hai là mao mạch giãn, những đường chỉ đỏ mảnh nhìn thấy rõ bằng mắt thường. Thứ ba là đỏ phản ứng, mặt đỏ bừng lên khi bị kích thích rồi lại lặn xuống.

Cơ chế laser làm giảm đỏ mặt đơn giản hơn nhiều người nghĩ. Máu đỏ trong các mạch máu bị giãn hấp thụ rất tốt ánh sáng vàng và xanh lục, bước sóng 532 đến 595nm. Khi chiếu tia laser này, chỉ mạch máu hấp thụ ánh sáng mới nóng lên và co lại, còn vùng da xung quanh vẫn bình thường. Nói cách khác, laser chỉ nhắm đúng vào mạch máu gây đỏ rồi loại bỏ nó.

Nếu laser trị nám nhắm vào sắc tố nâu, thì laser trị đỏ mặt nhắm vào máu đỏ trong mạch máu. Và tùy màu ánh sáng mà độ sâu tác động cũng khác nhau. Ánh sáng bước sóng ngắn như xanh lục hấp thụ mạnh nhưng chỉ vào nông, phù hợp với mao mạch mảnh trên bề mặt. Ánh sáng bước sóng dài gần với màu đỏ thì vào sâu hơn, phù hợp với mạch máu to và nằm sâu. Vì vậy tùy tình trạng đỏ của mình nông hay sâu mà thiết bị sử dụng sẽ khác nhau.

Có những loại laser nào và mỗi loại mạnh ở điểm gì?

Có 4 loại thiết bị chính được dùng để điều trị đỏ mặt.

Thứ nhất là laser PDL(595nm, Vbeam), thiết bị được biết đến nhiều nhất. Ánh sáng vàng bước sóng 595nm được hấp thụ mạnh vào mạch máu đỏ, giúp thu nhỏ đúng mạch máu cần điều trị. Đây là thiết bị cơ bản và được dùng phổ biến nhất trong điều trị đỏ mặt. Trong một nghiên cứu, sau 3 lần điều trị mạch máu giảm khoảng 75%. Thiết bị thường phun khí lạnh làm mát da trong lúc chiếu laser để giảm đau.

Thứ hai là laser KTP(532nm, ánh sáng xanh lục). KTP là tên một loại tinh thể đặc biệt cho phép ánh sáng đi qua, khi ánh sáng đi qua tinh thể này sẽ tạo ra ánh sáng xanh lục bước sóng 532nm. Ánh sáng xanh lục này hấp thụ vào mạch máu đỏ mạnh hơn, nên đặc biệt hiệu quả với mao mạch mảnh và nông. Sau 3 lần điều trị, mạch máu giảm tới khoảng 85%. Tuy nhiên sau điều trị da thường đỏ hoặc sưng nhẹ hơn một chút. Tại Hàn Quốc, thiết bị Excel V kết hợp cả ánh sáng xanh lục 532nm này với ánh sáng vào sâu hơn 1064nm, xử lý cùng lúc mạch máu và các đốm sắc tố, nên rất được ưa chuộng.

Thứ ba là laser IPL. Nếu các loại laser trên chỉ chiếu một màu ánh sáng, thì IPL chiếu nhiều màu ánh sáng cùng lúc. Vì vậy IPL phù hợp để xử lý đồng thời tình trạng đỏ lan tỏa nhẹ trên toàn bộ má và các đốm sắc tố. Trong một nghiên cứu, sau 4 lần điều trị, tình trạng đỏ ở má giảm khoảng 39% và mao mạch giãn giảm khoảng 55%.

Thứ tư là laser Nd:YAG(1064nm). Với bước sóng 1064nm, laser này đi sâu hơn các loại laser khác nên được dùng cho mạch máu to, khó điều trị ở hai bên cánh mũi. Hiệu quả có thể hơi yếu hơn nhưng ít đau hơn.

Nên chọn điều trị nào theo từng dạng đỏ mặt?

Việc chọn thiết bị phụ thuộc vào dạng đỏ mặt của từng người. Nếu là đỏ lan tỏa nhẹ trên toàn bộ má thì IPL hoặc PDL với thông số không gây bầm tím sẽ phù hợp. Nếu có kèm sắc tố thì IPL hoặc Excel V sẽ có lợi vì xử lý được cả đỏ mặt và đốm sắc tố cùng lúc.

Nếu là mao mạch mảnh nhìn rõ thì KTP(532nm) hoặc PDL sẽ tốt. Đặc biệt mạch máu nông và mảnh đáp ứng rất tốt với KTP. Ngược lại, mạch máu to và đậm ở hai bên cánh mũi, hoặc mạch máu sâu khó xử lý bằng PDL, thì Nd:YAG(1064nm) với khả năng đi sâu sẽ là lựa chọn phù hợp.

Nói đơn giản, có thể chia là đỏ nền dùng IPL, mao mạch mảnh dùng KTP hoặc PDL, mạch máu to ở mũi dùng Nd:YAG. Tất nhiên nhiều trường hợp đỏ mặt có nhiều dạng trộn lẫn với nhau, nên trên thực tế bác sĩ thường kết hợp nhiều thiết bị hoặc dùng thiết bị đa năng xử lý cả sắc tố và mạch máu. Ví dụ như dùng IPL xử lý đỏ nền ở má, sau đó dùng PDL hoặc KTP để hoàn thiện các mao mạch còn rõ. Vì vậy việc gặp bác sĩ có kinh nghiệm, đánh giá đúng tình trạng đỏ mặt của mình để chọn thiết bị phù hợp sẽ ảnh hưởng rất lớn đến kết quả. Cùng là đỏ mặt nhưng độ sâu và độ lớn của mạch máu ở mỗi người khác nhau, nên thay vì dùng một thiết bị duy nhất ngay từ đầu, việc theo dõi phản ứng rồi điều chỉnh dần sẽ an toàn hơn.

Cần điều trị bao nhiêu lần và thời gian nghỉ dưỡng ra sao?

Thường cần điều trị nhiều lần thay vì chỉ một lần là xong. Dạng đỏ lan tỏa trên toàn bộ má thường tiêu chuẩn là 3–5 lần, cách nhau 3–4 tuần, còn mao mạch cục bộ có thể cải thiện chỉ sau 1–3 lần. Hiệu quả sẽ tích lũy dần qua mỗi lần điều trị.

Thời gian nghỉ dưỡng tùy thuộc vào thông số sử dụng. Thông số PDL truyền thống có thể gây bầm tím kéo dài vài ngày, nhưng gần đây nhờ thông số không gây bầm tím với độ rộng xung dài hơn và chia nhỏ nhiều lần chiếu, nhiều trường hợp không để lại vết bầm nào. Dùng kèm khí lạnh hoặc luồng khí mát cũng giúp giảm đau và sưng.

Tác dụng phụ nhìn chung nhẹ và tạm thời. Sau điều trị có thể đỏ hoặc sưng nhẹ trong khoảng 1–2 ngày, phần lớn sẽ tự hết. Mức độ đau tùy thiết bị, trong một nghiên cứu Nd:YAG gây đau ít hơn PDL. Hiếm khi có thể xuất hiện tăng sắc tố, nhưng thường sẽ trở lại bình thường sau một thời gian. Nếu chọn đúng thiết bị phù hợp với tông da thì tác dụng phụ sẽ càng thấp hơn. Ngay trong ngày điều trị vẫn có thể rửa mặt và trang điểm nhẹ bình thường, chỉ cần tránh tẩy tế bào chết mạnh hoặc xông hơi nóng trong vài ngày. Ngay sau điều trị nên bôi kem chống nắng kỹ để giảm nguy cơ tăng sắc tố.

Laser không thể làm được điều gì?

Cũng có điều cần nói thẳng thắn. Laser chỉ giúp thu nhỏ những mạch máu và tình trạng đỏ đã hình thành và nhìn thấy được, chứ không thay đổi được cơ địa dễ bị đỏ mặt. Vì vậy theo thời gian, mạch máu mới có thể hình thành trở lại và tình trạng đỏ dần quay lại.

Thực tế, một nghiên cứu cho thấy khoảng 30% tái phát sau 6 tháng điều trị IPL, còn một theo dõi dài hạn khác cho thấy khoảng 8% tái phát sau 2 năm. Vì vậy nên xem điều trị đỏ mặt không phải là chuyện làm một lần là xong, mà là một quá trình duy trì định kỳ để giữ trạng thái đã cải thiện, như vậy sẽ nhẹ nhàng hơn về mặt tâm lý. Nếu duy trì điều trị đều đặn thì phần lớn có thể giữ được kết quả hài lòng trong thời gian dài.

Quan trọng nhất là cần kết hợp chăm sóc trong sinh hoạt hằng ngày. Tia UV là yếu tố hàng đầu làm đỏ mặt nặng hơn, nên bôi kem chống nắng mỗi ngày là cách giữ hiệu quả laser lâu dài nhất. Giảm các yếu tố khiến mặt đỏ bừng như nhiệt độ nóng, thay đổi nhiệt độ đột ngột hay uống rượu bia nhiều cũng có ích. Nếu tình trạng đỏ kéo dài và rõ rệt, có thể đang kèm theo bệnh trứng cá đỏ(rosacea), trường hợp này nếu kết hợp thêm điều trị bằng thuốc thì hiệu quả laser sẽ duy trì lâu hơn.

Ai nên điều trị laser trị đỏ mặt?

Laser trị đỏ mặt phù hợp với những người mà chỉ chăm sóc làm dịu bằng sản phẩm bôi ngoài da không cải thiện được tình trạng đỏ. Nếu má lúc nào cũng đỏ khó che bằng trang điểm, mao mạch bên cánh mũi nổi rõ gây khó chịu, hoặc chỉ cần hơi nóng là mặt đỏ bừng lên, thì đây là lựa chọn tốt. Ưu điểm lớn là không cần dao kéo mà vẫn có thể chọn lọc thu nhỏ mạch máu.

Nên đặt kỳ vọng thực tế nhưng vẫn có thể lạc quan. Đây không phải là xóa sạch đỏ mặt chỉ trong một lần, mà là giảm dần từng bước qua nhiều lần điều trị và duy trì trạng thái đã cải thiện. Mạch máu nông và mao mạch giãn thường đáp ứng rất tốt nên mức độ hài lòng khá cao.

Đỏ mặt là vấn đề hoàn toàn có thể kiểm soát được, thay vì chỉ chịu đựng sống chung. Nhiều người cảm thấy cuộc sống hằng ngày thoải mái hơn hẳn sau khi thoát khỏi sự tự ti vì đỏ mặt. Nếu gặp được bác sĩ có kinh nghiệm, đánh giá đúng dạng đỏ mặt và tông da của mình để chọn thiết bị và thông số phù hợp, thì kết quả sẽ vừa an toàn vừa hài lòng. Đặc biệt nếu tông da sẫm màu hoặc đang rám nắng thì cần cân nhắc kỹ thông số hơn vì nguy cơ tăng sắc tố, nên nói trước điều này khi tư vấn. Nếu kết hợp thêm chống nắng và chăm sóc trong sinh hoạt, làn da sáng khỏe sẽ được giữ lâu hơn.