Nguyên lý chăm sóc lạnh cryo làm dịu da đỏ ửng sau laser và peel, cùng cách chăm sóc đúng

Sau khi làm laser hay peel da, nhiều người thấy da nóng rát và đỏ ửng. Nguyên nhân là mô bị tổn thương bắt đầu phản ứng phục hồi nên nhiệt tăng lên, và nếu để nhiệt này kéo dài thì sưng và kích ứng cũng lâu hết hơn. Vì vậy ngay sau thủ thuật, người ta thường kết hợp thêm bước hạ nhanh nhiệt độ da, đó chính là chăm sóc lạnh cryo.

Chăm sóc lạnh cryo là gì?

Cryo bắt nguồn từ từ có nghĩa là lạnh. Nên chăm sóc lạnh cryo đúng như tên gọi, là truyền nhiệt độ thấp lên da để hạ nhiệt. Nguyên lý gần giống với việc chườm túi đá ở bệnh viện, chỉ khác là nhiệt độ và cách tiếp xúc được điều chỉnh tinh tế hơn nhiều.

Khi thiết bị hoặc túi làm lạnh chạm nhẹ vào vùng thủ thuật trong thời gian ngắn, nhiệt độ bề mặt da giảm rất nhanh. Sự thay đổi nhiệt độ này tác động qua nhiều bước, từ mạch máu, thần kinh cho đến phản ứng viêm. Vì thế tác dụng của nó không chỉ dừng ở cảm giác mát mẻ đơn thuần.

Vì sao lạnh làm co mạch máu?

Trong da có hệ mao mạch, những mạch máu rất nhỏ đan xen dày đặc. Khi da bị kích thích do thủ thuật, các mạch máu này giãn ra khiến máu dồn về nhiều hơn, và kết quả là da đỏ lên. Có thể hình dung giống như một vòi nước đang mở hết cỡ, nước chảy ào ạt.

Khi nhiệt độ lạnh chạm vào da, lớp cơ trơn quanh thành mạch máu co lại. Nhờ đó đường kính mạch hẹp bớt, lượng máu dồn về vùng đó cũng giảm theo. Điều này tương tự như dùng tay bóp nhẹ vòi nước để dòng chảy nhỏ lại.

Khi lưu lượng máu giảm, nhiệt dồn tới cũng ít hơn, đỏ ửng và sưng vì thế cũng dịu bớt. Các chất gây viêm di chuyển theo dòng máu cũng tích tụ ít hơn ở vùng đó, nên tốc độ kích ứng lan rộng chậm lại đáng kể.

Lạnh làm chậm dẫn truyền thần kinh, giảm cảm giác nóng rát thế nào?

Ở đầu tận cùng của thần kinh da có những protein nhỏ đóng vai trò như cảm biến nhiệt độ. Khi nhận kích thích lạnh, cảm biến này phản ứng trước tiên và nhanh chóng gửi tín hiệu mát lên não.

Trong khi đó, tín hiệu đau hoặc nóng rát cũng đi qua cùng một con đường thần kinh. Vì vậy khi tín hiệu mát đến trước và mạnh, tín hiệu nóng rát đi sau sẽ bị truyền đi yếu hơn tương đối. Có thể ví như hai âm thanh cùng cố lọt qua một cánh cửa hẹp, âm nào vang lên trước và to hơn sẽ át đi âm còn lại.

Nhờ quá trình này, cảm giác châm chích hay nóng rát ngay sau thủ thuật được cảm nhận nhẹ hơn so với thực tế. Tất nhiên tổn thương không vì thế mà biến mất, nhưng việc giảm khó chịu giúp giai đoạn phục hồi trôi qua thoải mái hơn.

Vì sao lạnh làm chậm phản ứng viêm?

Khi da bị tổn thương, cơ thể huy động nhiều tế bào miễn dịch đến để phục hồi vùng đó. Những tế bào này giải phóng các chất gây viêm, và chính các chất này làm giãn mạch máu, kích thích thần kinh, dẫn đến sưng và đau.

Các phản ứng hóa học kiểu này khá nhạy với nhiệt độ. Giống như thức ăn để trong tủ lạnh hỏng chậm hơn so với để ở nhiệt độ phòng, các phản ứng hóa học diễn ra trong tế bào cũng chậm lại khi nhiệt độ giảm. Vì thế khi hạ nhiệt độ da, tốc độ sinh ra và lan tỏa của các chất gây viêm cũng chậm theo.

Tốc độ phản ứng chậm lại không có nghĩa là quá trình phục hồi dừng lại. Chỉ là thay vì dồn dập cùng lúc, phản ứng diễn ra êm hơn, và nhờ vậy mức độ đỉnh điểm của sưng và kích ứng cũng có thể được kìm bớt.

Khi nào cần chăm sóc lạnh sau laser?

Laser hay peel da là những thủ thuật chủ động tạo tổn thương vi mô trên bề mặt da để kích thích tái tạo. Vì vậy ngay sau thủ thuật, da thường để lại cảm giác nóng gần giống như bị bỏng nhẹ. Chăm sóc lạnh giúp xoa dịu phần nhiệt và sưng dư thừa ở giai đoạn này. Dưới đây là một số tình huống thường gặp mà chăm sóc lạnh phát huy tác dụng.

• Nóng rát ngay sau laser toning: Trong quá trình năng lượng laser phá vỡ sắc tố trong da, nhiệt cũng được sinh ra cùng lúc, nên hạ nhiệt độ da ngay sau thủ thuật giúp cảm giác nóng không kéo dài.
• Đỏ ửng sau peel da: Thành phần peel bào mòn lớp sừng khiến hàng rào bảo vệ da tạm thời mỏng đi, lúc này kích thích lạnh giúp kìm bớt giãn mạch, nhờ đó đỏ ửng cũng nhanh dịu hơn.
• Sưng sau filler hoặc căng chỉ: Khi kim hoặc chỉ đi qua mô gây ra phản ứng tổn thương vi mô, dùng lạnh để điều chỉnh phản ứng này có thể giúp sưng ban đầu xẹp nhanh hơn.

Dù loại thủ thuật khác nhau, ba phản ứng chung là nhiệt, đỏ ửng và sưng vẫn xuất hiện cùng lúc, nên nguyên lý của chăm sóc lạnh được áp dụng gần như tương tự sau mọi thủ thuật. Chính vì vậy dù vùng thủ thuật hay phương pháp khác nhau, người ta vẫn thường kết hợp chăm sóc lạnh song song.

Các cách làm lạnh khác nhau thế nào?

Dù cùng gọi là chăm sóc lạnh, phương pháp thực hiện lại khá đa dạng. Với kiểu tiếp xúc trực tiếp như túi đá hay mặt nạ gel lạnh, vật lạnh sẽ lấy đi nhiệt của da theo cơ chế dẫn nhiệt. Nguyên lý này giống như khi hai vật chạm nhau, nhiệt luôn di chuyển từ phía nóng sang phía lạnh.

Ngược lại, thiết bị phun khí lạnh làm mát da bằng luồng khí lạnh tiếp xúc với bề mặt. So với kiểu tiếp xúc trực tiếp, cách này điều chỉnh nhiệt độ tinh tế hơn, và vì không có áp lực đè lên da nên tương đối nhẹ nhàng với vùng da còn nhạy cảm ngay sau thủ thuật.

Cả hai cách đều hướng tới cùng một mục tiêu, đó là hạ nhanh nhiệt độ bề mặt da để dẫn đến co mạch máu và phản ứng thần kinh. Tuy nhiên tùy vùng thủ thuật và mức độ nhạy cảm mà nên chọn phương pháp tiếp xúc hay không tiếp xúc cho an toàn hơn.

Chẳng hạn vùng da mỏng và nhạy cảm như quanh mắt hay quanh miệng thường phù hợp với kiểu không tiếp xúc vì ít áp lực hơn. Ngược lại, những vùng da dày hơn như má rộng hay trán thường được hưởng lợi nhiều hơn từ kiểu tiếp xúc trực tiếp vì hạ nhiệt rõ rệt hơn.

Cần lưu ý gì khi chăm sóc lạnh?

Không phải cứ lạnh, để lâu và mạnh là tốt. Khi thực hiện chăm sóc lạnh tại phòng khám hoặc tự làm tại nhà, cần chú ý những điểm sau.

• Không để quá lạnh hoặc quá lâu: Tiếp xúc với nhiệt độ thấp quá lâu có thể khiến mạch máu co lại quá mức, làm giảm oxy và dinh dưỡng đến mô da. Tình trạng này có thể dẫn đến tổn thương giống như bỏng lạnh, nên cần kiểm soát thời gian và cường độ hợp lý.
• Chú ý vệ sinh vùng vừa thủ thuật: Ngay sau laser hay peel da, hàng rào bảo vệ da đang yếu, nên nếu dụng cụ làm lạnh không sạch sẽ có thể làm tăng nguy cơ kích ứng hoặc nhiễm trùng.
• Tránh chuyển đột ngột sang môi trường nóng sau khi làm lạnh: Nếu mạch máu vừa co lại đột nhiên gặp kích thích nóng, mạch có thể giãn ra trở lại và khiến đỏ ửng nặng hơn. Vì vậy ngay sau khi làm lạnh, nên tránh xông hơi hay rửa mặt bằng nước nóng, những kích thích khiến nhiệt độ thay đổi mạnh.

Chỉ cần lưu ý những điều này, chăm sóc lạnh cryo là phương pháp có thể áp dụng tương đối an toàn.

Thói quen nên kết hợp sau khi làm thủ thuật

Chăm sóc lạnh không phải là bước cuối cùng của quá trình phục hồi. Sau thủ thuật, việc chống nắng đều đặn rất quan trọng. Da vừa tổn thương dễ hình thành sạm da hơn bình thường, nên chỉ riêng việc che chắn tia UV cũng có thể tạo ra khác biệt lớn cho kết quả phục hồi.

Bên cạnh đó, dưỡng ẩm cũng cần được chú trọng. Hàng rào bảo vệ da khi đang mỏng đi thì khả năng giữ nước cũng yếu hơn, nên dưỡng ẩm đầy đủ sẽ giúp hàng rào da nhanh ổn định trở lại. Ngược lại, những sản phẩm dễ gây kích ứng như tẩy tế bào chết hay mùi hương mạnh nên tạm hoãn lại cho đến khi da phục hồi hoàn toàn.

Chăm sóc lạnh cryo phát huy hiệu quả tốt hơn khi đi cùng những thói quen này. Không phải chỉ một bước thủ thuật là kết thúc mọi chuyện, mà chính khi hạ nhiệt, giảm kích ứng và bảo vệ hàng rào da được duy trì liên tục, làn da mới có thể ổn định trở lại một cách thoải mái.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).