Vết bầm sau thủ thuật: đổi màu, thời gian tan và cách làm tan nhanh

Sau khi tiêm filler, Botox hay căng chỉ, nhiều người bị bầm tím ngay tại vị trí kim đi qua. Kết quả thẩm mỹ thì ổn, nhưng vài ngày phải đeo khẩu trang hay trang điểm dày để che vết bầm cũng khiến không ít người thấy tiếc.

Vết bầm không phải là dấu hiệu bác sĩ làm sai kỹ thuật. Chỉ cần đầu kim chạm nhẹ vào một mạch máu li ti dưới da cũng đủ gây ra phản ứng tự nhiên này. Và khi hiểu được cơ chế vết bầm hình thành rồi biến mất ra sao, bạn sẽ đỡ lo lắng hơn và chỉ cần tập trung vào việc chăm sóc đúng cách.

Vì sao bị bầm sau thủ thuật?

Dưới da có một mạng lưới mạch máu li ti mà mắt thường không nhìn thấy được. Khi tiêm filler hoặc luồn chỉ căng da, kim hoặc cannula (ống tiêm có đầu tù, tròn) đi qua có thể chạm nhẹ vào một trong những mạch máu nhỏ này, khiến một chút máu rò ra ngoài.

Lượng máu này không còn nằm trong lòng mạch mà tràn ra và đọng lại trong lớp trung bì của da. Vì máu đã thoát khỏi mạch và nằm giữa các mô, cơ thể cần thời gian để dọn dẹp dần lượng máu đọng đó. Vết bầm chính là dấu vết còn lại cho đến khi quá trình dọn dẹp này hoàn tất.

Khả năng xuất hiện vết bầm phụ thuộc vào việc mạch máu nằm nông hay sâu, và mật độ mạch máu tại vùng đó dày hay thưa. Ví dụ, những vùng như môi hay dưới mắt có mạch máu đặc biệt nhiều và nằm nông nên dễ bị bầm hơn hẳn các vùng khác.

Dụng cụ tiêm cũng ảnh hưởng đến nguy cơ này. So với kim có đầu nhọn, cannula đầu tròn thường đẩy mạch máu sang một bên khi đi qua thay vì chọc thẳng vào, nên ít gây tổn thương hơn. Vì vậy ở những vùng dễ bầm, ngày càng nhiều bác sĩ ưu tiên dùng cannula. Tuy nhiên dùng cannula không có nghĩa là hoàn toàn không bị bầm, chỉ là xác suất thấp hơn mà thôi.

Vì sao vết bầm đổi màu từ tím sang vàng?

Màu sắc của vết bầm phản ánh trực tiếp quá trình phân hủy hemoglobin (protein sắc tố đỏ trong hồng cầu, đảm nhiệm vận chuyển oxy) trong máu. Đó cũng là lý do vết bầm mới hình thành thường có màu tím sẫm ánh đỏ, chính là màu của hemoglobin còn giữ oxy.

Sau vài ngày, các tế bào dọn dẹp trong cơ thể bắt đầu phân hủy dần hemoglobin. Và màu sắc vết bầm sẽ thay đổi theo từng giai đoạn.

• Ngày 1 đến ngày 3: Tím sẫm hoặc ánh xanh dương. Đây là lúc hemoglobin đã mất oxy nên có màu tối.
• Ngày 5 đến ngày 7: Ánh xanh lá. Do biliverdin (sản phẩm trung gian màu xanh lá sinh ra khi hemoglobin bị phân hủy) tích tụ lại.
• Ngày 7 đến ngày 10: Ánh vàng. Biliverdin tiếp tục bị phân hủy thêm một bước, chuyển thành bilirubin (sắc tố vàng, cùng loại chất gây vàng da).
• Ngày 10 đến ngày 14: Nhạt dần thành nâu nhạt hoặc vàng nhạt rồi biến mất hẳn. Đây là giai đoạn cuối, khi lượng sắc tố còn lại được cơ thể hấp thu dần.

Nói cách khác, sự thay đổi màu của vết bầm chính là quá trình cơ thể phân hủy và dọn sạch lượng máu rò ra theo từng bước. Màu càng thay đổi thì càng có nghĩa là vết bầm đang lành dần, nên bạn hoàn toàn có thể yên tâm.

Thời gian tan vết bầm theo từng vùng

Dù mạch máu bị chạm với mức độ tương tự nhau, thời gian vết bầm biến mất giữa các vùng cơ thể vẫn khác nhau khá nhiều. Mặt là vùng tuần hoàn máu tốt nên thường chỉ sau khoảng 1 đến 2 tuần là vết bầm đã mờ hẳn.

Ngược lại, những vùng như chân, nơi tuần hoàn máu chậm hơn và phải chống lại trọng lực, có thể mất đến 3 đến 4 tuần mới hết. Nguyên nhân là máu có xu hướng đọng xuống dưới do trọng lực, khiến quá trình dọn dẹp diễn ra chậm hơn. Đây cũng là lý do vì sao vết bầm sau khi tiêm ở vùng mặt thường tan nhanh hơn so với các vùng khác trên cơ thể.

Cách chăm sóc để bầm tan nhanh

Về bản chất, cơ thể sẽ tự xử lý vết bầm theo thời gian. Nhưng một số cách chăm sóc dưới đây có thể giúp đẩy nhanh quá trình đó.

• Chườm lạnh ngay sau khi tiêm: Bọc đá vào khăn rồi chườm nhẹ trong thời gian ngắn giúp mạch máu tại vùng đó co lại, hạn chế máu tiếp tục rò ra ngoài. Cách này giúp vết bầm không lan rộng thêm.
• Chườm ấm sau một hai ngày: Khi vết bầm đã hình thành ổn định, chườm ấm giúp thúc đẩy tuần hoàn máu tại vùng đó. Máu lưu thông tốt hơn giúp các tế bào dọn dẹp thu gom lượng máu đọng lại nhanh hơn.
• Tránh thuốc hoặc thành phần làm loãng máu trong vài ngày sau khi tiêm: Aspirin, omega-3, chiết xuất bạch quả có thể làm chậm quá trình đông máu, khiến vết bầm dễ lan rộng hơn. Nên trao đổi trước với bác sĩ để điều chỉnh phù hợp.
• Không chà xát hay massage: Ấn mạnh hoặc chà xát vào vùng vừa bị bầm có thể khiến lượng máu còn rỉ nhẹ tiếp tục lan ra. Tốt nhất nên chạm nhẹ nhàng cho đến khi vết bầm lắng xuống hẳn.

Kem arnica có thật sự hiệu quả không?

Kem chứa arnica (thành phần chiết xuất từ một loài thực vật họ cúc, được cho là có tác dụng kháng viêm) hoặc vitamin K là những sản phẩm thường được dùng để chăm sóc vết bầm. Tuy nhiên kết quả nghiên cứu thực tế không rõ ràng như mong đợi.

Nhiều nghiên cứu đối chứng so sánh giữa nhóm bôi arnica và nhóm không bôi gì cho thấy sự khác biệt không đáng kể. Kem vitamin K cũng vậy, một số nghiên cứu ghi nhận hiệu quả gần tương đương với giả dược. Nói cách khác, bôi các sản phẩm này không gây hại gì, nhưng cũng khó kỳ vọng hiệu quả rõ rệt.

Dù vậy, việc bôi kem vẫn mang lại cảm giác an tâm về mặt tâm lý, và bản thân việc dưỡng ẩm cũng không gây hại cho da, nên không có lý do gì để khuyên tuyệt đối không dùng. Chỉ cần hiểu rằng hiệu quả của chúng không chênh lệch nhiều so với việc đơn giản là trang điểm che phủ.

Khi nào nên cân nhắc laser trị bầm?

Với những vết bầm quá đậm khó che phủ bằng lớp trang điểm, hoặc muốn vết bầm nhanh biến mất, có thể cân nhắc điều trị bằng laser. Hai loại phổ biến là laser xung nhuộm màu (PDL, phát ra bước sóng chỉ tác động lên sắc tố trong mạch máu) và laser Nd:YAG.

Các loại laser này tác động chọn lọc lên hemoglobin còn sót lại và các sản phẩm phân hủy của nó tại vùng bầm. Năng lượng nhiệt kích thích chính xác vào sắc tố đó, giúp đẩy nhanh quá trình phân hủy và hấp thu. Trên thực tế, đã có nhiều nghiên cứu cho thấy các loại laser này giúp vết bầm mờ nhanh hơn so với để lành tự nhiên.

Tuy nhiên điều trị laser thường chỉ được cân nhắc khi vết bầm quá nặng hoặc nằm ở vùng dễ lộ như khuôn mặt. Phần lớn các vết bầm nhẹ vẫn có thể tự biến mất theo thời gian nhờ những cách chăm sóc đã nêu ở trên, nên chỉ nên dùng laser khi thực sự cần thiết.

Dùng laser không có nghĩa là vết bầm biến mất ngay tại chỗ. Đây chỉ là cách đẩy nhanh quá trình phân hủy sắc tố còn sót lại, nên sau khi điều trị vẫn cần vài ngày để màu sắc mờ dần. Vì vậy phương pháp này chủ yếu được sử dụng khi có sự kiện hay cuộc hẹn quan trọng sắp diễn ra trong vài ngày tới, cần rút ngắn thời gian chờ đợi.

Trường hợp cần liên hệ lại bệnh viện

Hầu hết các vết bầm sẽ mờ dần và biến mất trong khoảng 2 tuần. Nhưng nếu gặp những dấu hiệu sau, tốt nhất nên liên hệ lại với phòng khám đã thực hiện thủ thuật.

• Vết bầm càng lúc càng to ra và sưng cứng lên theo thời gian
• Cơn đau không giảm mà ngày càng nặng hơn
• Vùng da quanh vết bầm chuyển sang trắng bệch hoặc trở nên lạnh bất thường

Những dấu hiệu này có thể cho thấy vấn đề không đơn thuần là máu đọng lại, mà có khả năng liên quan đến tuần hoàn máu, nên việc thăm khám lại cần được ưu tiên hơn là tự chăm sóc tại nhà.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).