Nguyên lý HA trong tiêm meso ôm giữ nước ở lớp trung bì tạo độ căng mọng và thời gian duy trì hiệu quả

Có những ngày soi gương thấy da lên bóng khỏe khác thường. Nhưng cũng có ngày dù thoa bao nhiêu lotion, da vẫn căng rát và khô ráp. Một trong những chất chính tạo nên sự khác biệt này là HA (hyaluronic acid), cái tên quen thuộc trên bảng thành phần mỹ phẩm, nhưng thực ra vốn đã có sẵn trong chính làn da của chúng ta.

Tiêm meso là kỹ thuật pha loãng HA này ở nồng độ rất thấp rồi tiêm dày đặc vào lớp nông của da, cách nhau khoảng 1cm, với khoảng 150 đến 300 mũi tiêm. Vậy vì sao tiêm lại tạo cảm giác căng mọng mạnh hơn hẳn so với việc bôi ngoài da? Hãy cùng tìm hiểu nguyên lý này từng bước dưới đây.

Vì sao HA ôm giữ nước mà không để nước trôi đi?

HA là một phân tử polysaccharide có dạng giống như sợi chỉ dài. Trên bề mặt sợi chỉ này có vô số điểm bám giữ phân tử nước. Giống như nam châm hút mạt sắt, một phân tử HA có thể ôm giữ lượng nước gấp hàng trăm lần trọng lượng của chính nó. Thậm chí có nghiên cứu cho thấy 1 gram HA có thể giữ được gần 6 lít nước. Đó không phải một cốc nước mà là nhiều bình nước lớn, đủ để thấy phân tử nhỏ bé này mang sức mạnh lớn thế nào bên trong làn da.

Khi những sợi HA này đan xen vào nhau trong lớp trung bì, chúng tạo thành một mạng lưới giống như miếng bọt biển. Bọt biển hút nước sẽ căng phồng lên, và khi mạng lưới HA hấp thụ nước, vùng mô da tại đó cũng căng phồng theo. Đây chính là lý do đầu tiên khiến làn da trông căng mọng hơn.

HA trong mỹ phẩm bôi ngoài da phần lớn chỉ giữ nước ở bề mặt lớp sừng. Lớp sừng là hàng rào bảo vệ mỏng nhất ở ngoài cùng của da nên rất khó giữ nước lâu dài. Hơn nữa, phân tử HA có kích thước lớn nên khó xuyên qua được hàng rào này, dù bôi bao nhiêu cũng thường chỉ dừng lại ở bề mặt. Lớp sừng giống như một bức tường gạch xếp khít, khe hở rất hẹp, trong khi phân tử HA lại quá to để vượt qua bức tường đó. Vì vậy các hãng mỹ phẩm hay dùng HA phân tử thấp đã được cắt nhỏ, nhưng càng cắt nhỏ thì khả năng giữ nước của bản thân phân tử lại càng yếu đi.

Ngược lại, tiêm đưa HA trực tiếp bằng kim vào lớp trung bì sâu hơn nên hoàn toàn không gặp vấn đề xuyên thấm này. Vị trí giữ nước khác nhau hoàn toàn chính là điểm khác biệt cốt lõi nhất giữa cách bôi ngoài da và cách tiêm.

HA khi vào lớp trung bì sẽ nằm chính xác ở đâu?

Trung bì là lớp giữa của da, nơi hai loại protein dạng sợi là collagen và elastin đan xen vào nhau để nâng đỡ cấu trúc da. Có thể ví collagen như những trụ cột chống đỡ ngôi nhà, còn elastin giống như dây thun nối các trụ cột đó lại với nhau.

Khoảng trống giữa những trụ cột và dây thun ấy chính là nơi các thành phần nền như HA lấp đầy. HA được tiêm vào qua tiêm meso sẽ thấm vào khoảng trống này và định vị tại đó. Giống như vữa lấp đầy khe hở giữa các viên gạch, HA lấp đầy khoảng trống giữa các mô bằng độ ẩm.

Khi khoảng trống này được lấp đầy nước, thể tích và độ đàn hồi tổng thể của da đều tăng lên. Không chỉ bề mặt trông mọng nước mà thể tích còn được tạo ra từ bên trong, đó là lý do vì sao khi chạm vào da cũng cảm nhận rõ sự khác biệt.

Giống như ngôi nhà gạch cũ khi vữa mục đi khiến khe hở xuất hiện và cả bức tường trở nên lỏng lẻo, khi tuổi tác tăng lên, HA trong lớp trung bì giảm dần tự nhiên cũng khiến da mỏng đi và chảy xệ vì cùng một lý do. Có thể hiểu tiêm meso gần giống như công việc lấp đầy lại những khoảng trống đã lỏng lẻo đó.

Độ ẩm sâu bên trong và độ bóng bề mặt được tạo ra như thế nào?

Độ ẩm sâu bên trong, như đã giải thích ở trên, được tạo ra khi mạng lưới HA trong lớp trung bì hấp thụ nước. Cảm giác đàn hồi khi ấn tay vào da và da bật trở lại căng mọng chính là một trong những dấu hiệu cho thấy độ ẩm sâu đã được lấp đầy.

Còn độ bóng ở bề mặt lại được tạo ra theo một cơ chế khác. Khi bề mặt da gồ ghề, ánh sáng bị phản xạ tán loạn theo nhiều hướng khiến da trông xỉn màu. Ngược lại, khi bề mặt mịn màng và độ ẩm được phân bố đều, ánh sáng sẽ phản xạ đồng đều theo một hướng. Chính sự phản xạ đều này tạo nên cảm giác bóng khỏe, sáng mịn mà mắt chúng ta nhìn thấy.

Nói cách khác, độ căng mọng bên trong là vấn đề về lượng nước trong mô, còn độ bóng lại là vấn đề về độ mịn của bề mặt và cách ánh sáng phản xạ. Có báo cáo cho rằng tiêm meso tác động đồng thời đến cả hai yếu tố này nên mức độ hài lòng thường cao.

Nếu để mặt mộc đứng gần cửa sổ, bạn sẽ nhận ra rõ sự khác biệt giữa cách ánh sáng phản xạ vào ngày da mịn màng và ngày da khô ráp. Khi chụp ảnh, việc một số vùng trên mặt lên bóng rõ trong khi vùng khác lại xỉn màu cũng xuất phát từ cùng nguyên lý này.

Khác biệt giữa tiêm meso và filler là gì?

Filler cũng dùng HA nhưng mục đích và độ sâu tiêm hoàn toàn khác. Filler được tiêm vào lớp trung bì sâu hoặc thậm chí lớp mỡ dưới da để tạo khối tại các vị trí cụ thể như mũi, rãnh mũi má hay má, nhằm định hình đường nét. Vì vậy HA dùng cho filler được liên kết chéo (cross-linking) chắc chắn để duy trì hình dạng lâu dài và cố định tại một vùng nhất định.

Tiêm meso thì ngược lại. HA rất loãng được chia thành khoảng 100 đến 250 mũi tiêm, cách nhau khoảng 1cm, chủ yếu vào lớp nông của trung bì trên toàn bộ khuôn mặt hoặc một vùng rộng. Mục đích không phải là tạo khối lồi tại một điểm cụ thể mà là nâng đều kết cấu và độ ẩm cho toàn bộ làn da.

Nói đơn giản, filler giống như việc xếp gạch tại một điểm để tạo hình khối, còn tiêm meso giống như việc tưới nước đều khắp một mặt sàn rộng. Cả hai đều dùng chung nguyên liệu nhưng cách sử dụng và kết quả hoàn toàn khác nhau.

Ví dụ khi muốn nâng đầu mũi, bác sĩ chỉ tiêm một giọt filler vào đúng một điểm chính xác, còn tiêm meso lại chia thành khoảng 100 đến 200 mũi tiêm nông, trải từ trán qua má đến cằm. Vì mục tiêu khác nhau nên độ dày kim, độ sâu tiêm và thời gian thực hiện cũng được thiết kế khác nhau ngay từ đầu.

Vì sao cần thực hiện nhiều lần chứ không chỉ một lần là xong?

HA đưa vào bằng đường tiêm sẽ dần dần bị phân hủy bởi enzyme trong cơ thể. Enzyme chịu trách nhiệm phân hủy này gọi là hyaluronidase, đây là một quá trình chuyển hóa bình thường của cơ thể để phân giải chính chất vốn đã tồn tại sẵn.

Vấn đề là tốc độ phân hủy này khác nhau tùy từng người và từng vùng da. Người có tốc độ trao đổi chất nhanh sẽ phân hủy HA nhanh hơn, còn khi có nhiều yếu tố gây áp lực cho da như tia UV hay thói quen hút thuốc, mạng lưới HA cũng dễ bị phá vỡ hơn.

Vì vậy nếu chỉ thực hiện một lần, hiệu quả có thể chỉ cảm nhận được trong thời gian ngắn. Thông thường liệu trình phổ biến là khoảng 3 lần, cách nhau 3 đến 4 tuần mỗi lần, và có báo cáo cho rằng khi tiêm chia nhỏ như vậy, mạng lưới HA sẽ dần dày lên, đồng thời khả năng tự giữ nước của làn da cũng được cải thiện theo.

Ví dụ, dù còn trẻ nhưng nếu không chống nắng đều đặn và có hút thuốc, mạng lưới HA có thể lỏng lẻo nhanh hơn so với những người cùng tuổi chăm sóc da đều đặn. Vì vậy khoảng cách và số lần thực hiện đôi khi cũng được điều chỉnh tùy theo tình trạng da của từng người.

Hiệu quả duy trì được bao lâu?

Thời gian duy trì hiệu quả của tiêm meso thường được cho là phụ thuộc vào các yếu tố sau.

• Mức độ liên kết chéo của HA được tiêm: HA có liên kết chéo yếu sẽ phân hủy nhanh hơn nên thời gian duy trì ngắn hơn, ngược lại sản phẩm có liên kết chéo nhiều hơn sẽ giữ được lâu hơn. Nguyên nhân là cấu trúc vật lý quyết định tốc độ phân hủy vốn đã khác nhau.
• Tốc độ chuyển hóa của từng người: Hoạt tính của hyaluronidase thay đổi tùy theo tuổi tác, nội tiết tố và lối sống, nên dù thực hiện cùng một liệu trình, thời gian cảm nhận hiệu quả vẫn khác nhau ở mỗi người.
• Tia UV và thói quen sinh hoạt: Tia UV được biết đến là yếu tố thúc đẩy hoạt động của enzyme phân hủy trong da, nên nếu lơ là việc chống nắng, độ ẩm vừa được lấp đầy có thể tan biến nhanh hơn.

Nhìn chung có nhiều báo cáo cho thấy hiệu quả được cảm nhận trong khoảng 4 đến 8 tuần, nhưng đây là phần có sự khác biệt lớn giữa từng người và còn phụ thuộc vào cách chăm sóc sau khi thực hiện. Khi ba yếu tố trên cộng dồn lại, sự khác biệt về thời gian duy trì có thể trở nên khá rõ rệt, đó cũng là lý do vì sao hai người cùng thực hiện trong một ngày lại cảm nhận mức độ hài lòng khác nhau.

Cần biết gì để thực hiện an toàn, hạn chế tác dụng phụ?

Bản thân HA vốn là thành phần sẵn có trong cơ thể nên phản ứng dị ứng được cho là hiếm gặp. Tuy nhiên, do đặc thù là một thủ thuật tiêm, các hiện tượng như sưng, bầm tím, đỏ nhẹ tại vùng tiêm có thể xuất hiện khá phổ biến. Đây là phản ứng bình thường trước kích thích vật lý do kim tiêm đi qua.

Dù hiếm gặp, nếu kim tiêm vô tình đi vào mạch máu có thể gây rối loạn tuần hoàn, vì vậy nhất định phải thực hiện bởi bác sĩ nắm rõ cấu trúc giải phẫu. Vị trí và độ sâu của mạch máu khác nhau ở từng vùng trên khuôn mặt, nên tay nghề của người thực hiện ảnh hưởng trực tiếp đến độ an toàn.

Nếu vùng tiêm sưng phồng bất thường, đau nhiều hoặc đổi màu, cần báo ngay cho cơ sở y tế. Có báo cáo cho thấy hyaluronidase, enzyme phân hủy HA đã nhắc ở trên, có thể được tiêm để nhanh chóng đảo ngược vùng gặp vấn đề, nên đây cũng là điều đáng tham khảo vì đã có sẵn phương án xử lý. Trước khi thực hiện, tốt nhất nên được tư vấn trước về thời gian sưng bầm sẽ giảm bớt và cách chống nắng phù hợp.

Ví dụ, những vùng có mạch máu đi nông như quanh mắt hay trán cần được tiếp cận cẩn thận hơn. Trong buổi tư vấn trước khi thực hiện, việc chủ động chia sẻ đầy đủ về tình trạng da, tiền sử dị ứng và các loại thuốc đang sử dụng cũng góp phần tạo nên kết quả an toàn.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).