Nguyên lý subcision bằng khí nén cắt đứt mô xơ dính dưới sẹo và khác biệt so với phương pháp dùng kim

Trong các loại sẹo mụn, có những vùng lõm sâu bất thường so với phần còn lại. Sờ tay lên thấy bề mặt da vẫn mịn, nhưng bên trong lại có cảm giác bị kéo căng, chắc cứng. Subcision chính là kỹ thuật giải phóng lực kéo bên trong đó. Gần đây, subcision bằng khí nén, tức là thực hiện thao tác này bằng áp lực khí, đang được sử dụng khá phổ biến.

Subcision dùng kim và subcision bằng khí nén có chung một mục tiêu, đó là cắt đứt mô xơ đang dính chặt dưới sẹo, tạo khoảng trống để da có thể nổi trở lên. Điểm khác nhau nằm ở cách truyền lực. Một bên là bàn tay bác sĩ trực tiếp đẩy kim vào, bên còn lại là khí nén đóng vai trò đẩy đầu cannula thay cho bàn tay.

Vì sao sẹo bị dính lại trông sâu hơn thực tế?

Khi tình trạng viêm mụn diễn ra nặng, collagen tại vùng đó đôi khi không tái tạo mịn màng mà co cụm lại thành những sợi mô xơ mảnh và dai, cứng dần theo thời gian. Lớp mô xơ này bám chặt vào lớp bì và lớp cân bên dưới, kéo hai lớp lại với nhau, hiện tượng đó gọi là dính mô (adhesion).

Vùng bị dính có thể hình dung giống như một tấm bạt lều bị cọc ghim chặt xuống đất. Chiếc cọc kéo tấm vải xuống nên đúng vị trí đó bị lõm xuống rõ rệt, và cơ chế ở da cũng tương tự. Mô xơ bên dưới kéo lớp bì xuống, khiến sẹo trông sâu hơn nhiều so với lượng mô thực sự đã mất.

Vì lý do này, những sẹo dạng dính như vậy thường không cải thiện nhiều với các phương pháp chỉ tác động lên bề mặt da như laser hay peeling. Dù bề mặt được làm phẳng đến đâu, lực kéo từ bên dưới vẫn còn nguyên. Chỉ khi cắt đứt được chính lực kéo đó, sẹo mới có cơ hội trở nên phẳng hơn.

Cách hoạt động và giới hạn của subcision dùng kim

Subcision dùng kim là kỹ thuật đâm một cây kim mảnh vào vùng da cạnh sẹo, sau đó di chuyển đầu kim theo hình quạt để cắt mô xơ bên dưới sẹo. Bác sĩ cảm nhận lực cản ở đầu kim bằng chính đầu ngón tay để biết mô xơ đã đứt hay chưa, từ đó điều chỉnh hướng đi tiếp theo.

Điểm mạnh của phương pháp này nằm ở cảm giác nơi đầu ngón tay. Khi cảm nhận được vị trí mô đang bị kẹt chặt, bác sĩ có thể đẩy kim mạnh hơn hoặc đổi góc ngay lập tức, nhờ đó có thể xử lý khác nhau giữa vùng dính nặng và vùng dính nhẹ ngay trong cùng một khu vực.

Tuy vậy, để cắt đứt đủ mô xơ, kim thường phải đi qua đi lại nhiều lần tại cùng một vị trí, và điều đó cũng làm tăng khả năng kim chạm phải mạch máu nhỏ dưới da. Ngoài ra, lực từ bàn tay không thể nào giống hệt nhau ở mỗi người, mỗi thời điểm, nên dù là cùng một bác sĩ thực hiện, lực tác động lên từng vùng cũng khó đồng đều tuyệt đối.

Subcision bằng khí nén khác gì so với dùng kim?

Subcision bằng khí nén sử dụng một thiết bị vận hành bằng khí nén, gắn cannula có đầu tù thay vì kim nhọn. Sau khi tạo một điểm vào duy nhất trên da, thay vì bàn tay đẩy trực tiếp, áp lực khí bên trong máy sẽ khiến cannula di chuyển tới lui liên tục với biên độ ngắn và tốc độ nhanh.

Có thể hình dung đơn giản như một piston nhỏ liên tục đẩy rồi kéo cannula. Bác sĩ chỉ cần giữ hướng di chuyển của cannula, còn thao tác lặp đi lặp lại để cắt mô xơ do chính áp lực khí đảm nhiệm.

Việc dùng cannula đầu tù thay vì kim nhọn cũng có lý do riêng. Đầu tù thường có xu hướng đẩy mạch máu sang bên thay vì cắt trúng, khác với kim nhọn dễ đâm xuyên. Nhờ đó, chỉ với một điểm vào duy nhất, bác sĩ có thể xử lý mô xơ theo nhiều hướng khác nhau mà vẫn hạn chế được tổn thương mô xung quanh.

Nguyên lý khí nén cắt đứt mô xơ

Về bản chất vật lý, cách subcision bằng khí nén cắt đứt mô xơ không khác nhiều so với dùng kim. Đầu cannula va chạm liên tục vào mô xơ khiến mô dần dần tách ra, về cơ bản vẫn là một dạng cắt cơ học.

Điểm khác biệt nằm ở việc lực tác động luôn ổn định. Khí nén hoạt động theo một áp suất cố định đã cài đặt sẵn, nên gần như không có tình trạng lực bỗng mạnh lên hoặc yếu đi bất chợt như khi đẩy bằng tay. Nhờ vậy, tốc độ và lực đi qua lại tại một vị trí được duy trì tương đối đồng đều suốt buổi thực hiện.

Chính sự ổn định này giúp bác sĩ xử lý nhiều điểm dính trong thời gian ngắn mà vẫn đồng đều. Bàn tay con người càng lặp lại thao tác càng dễ mỏi và mất kiểm soát lực, trong khi áp suất khí thì dù lặp lại bao nhiêu lần vẫn giữ nguyên mức đã cài đặt.

Vì sao đau và bầm tím thường ít hơn?

Nhiều người từng trải nghiệm subcision bằng khí nén chia sẻ rằng họ ít đau và ít bầm hơn so với phương pháp dùng kim. Cảm nhận này xuất phát từ vài lý do mang tính vật lý cụ thể.

• Đầu cannula tù: Khác với kim nhọn, đầu tù thường đẩy các mạch máu nhỏ nằm trên đường đi sang bên thay vì cắt đứt chúng, nhờ vậy tổn thương mạch máu giảm đi ngay cả khi xử lý cùng một phạm vi da.
• Chỉ một điểm vào: Với kim, mỗi vùng thường phải đâm lại nhiều lần, còn subcision bằng khí nén chỉ cần đi vào một điểm rồi di chuyển theo nhiều hướng như hình quạt. Nhờ đó số vết thương nhỏ trên bề mặt da cũng ít hơn hẳn.
• Áp lực ổn định: Lực tay có thể bất chợt mạnh lên trong tích tắc, nhưng khí nén chỉ hoạt động ở một mức cố định đã cài sẵn, nên khả năng lực dồn quá mức vào một điểm cũng thấp hơn.

Tất nhiên, mức độ đau và bầm tím còn phụ thuộc vào độ sâu của sẹo, phạm vi mô dính và tình trạng da, mạch máu của từng người. Những lý do trên chỉ phản ánh sự khác biệt vật lý giữa hai kỹ thuật, không có nghĩa là kết quả sẽ giống nhau ở tất cả mọi người.

Điều gì vẫn thua kém so với phương pháp dùng kim?

Subcision bằng khí nén không thay thế hoàn toàn được kim trong mọi trường hợp. Khác biệt lớn nhất nằm ở cảm giác đầu ngón tay. Với kim, bác sĩ cảm nhận lực cản ở đầu kim theo thời gian thực và có thể đổi lực, đổi góc ngay lập tức, còn cannula vận hành bằng khí nén lại di chuyển theo một nhịp cố định, nên khả năng tinh chỉnh linh hoạt như vậy bị hạn chế hơn.

Điểm mạnh của đầu cannula tù trong một số trường hợp lại trở thành điểm yếu. Với mô xơ đã hình thành lâu năm, cứng chắc, dùng kim nhọn cắt trực tiếp đôi khi hiệu quả hơn. Đầu tù xử lý tốt mô xơ mỏng, mềm, nhưng trước mô dày và dai, có thể cần đi qua đi lại nhiều lần mới đủ hiệu quả.

Chính vì vậy, trên thực tế lâm sàng, nhiều bác sĩ kết hợp cả hai phương pháp tùy theo tình trạng sẹo, hoặc chọn cách khác nhau cho từng vùng. Ví dụ, vùng dính nông trải rộng thì xử lý nhanh và đều bằng khí nén, còn một vài điểm dính lâu năm, cứng chắc thì hoàn thiện thêm bằng kim. Không phương pháp nào luôn vượt trội hơn phương pháp kia, việc lựa chọn thực chất là chọn công cụ phù hợp theo độ sâu và độ cứng của sẹo.

Chăm sóc và quá trình hồi phục sau thực hiện

Ngay sau khi thực hiện subcision, vùng da đó thường sưng nhẹ và có thể xuất hiện bầm tím. Nguyên nhân là các mạch máu nhỏ nằm gần mô xơ cũng bị kích thích trong quá trình cắt đứt mô. Tình trạng sưng và bầm này thường giảm dần theo thời gian.

Tại vị trí mô xơ vừa bị cắt đứt sẽ hình thành một khoảng trống nhỏ. Ban đầu, khoảng trống này được lấp đầy tạm thời bởi máu, sau đó dần dần được hấp thu và thay thế bằng collagen mới hình thành. Quá trình sẹo phẳng dần lên gắn liền với tốc độ diễn ra của phản ứng hồi phục này.

Trong vài ngày đầu sau thực hiện, nên tránh ấn mạnh hoặc chà xát lên vùng da đó. Nếu áp lực tác động lên mô còn chưa ổn định, khoảng trống đang hồi phục có thể bị đè xẹp lại, khiến kết quả gần trở về trạng thái ban đầu. Ngoài ra, vùng sẹo sau thực hiện có thể nhạy cảm hơn với ánh nắng, nên duy trì chống nắng đều đặn cũng là điều nên làm.

Không phải trường hợp nào chỉ một lần subcision bằng khí nén cũng giải quyết hết được mô dính. Nếu mô xơ trải rộng hoặc đã dày lâu năm, bác sĩ có thể thực hiện lại tại cùng vị trí sau vài tuần để xử lý dần phần dính còn sót lại. Trong khoảng thời gian đó, việc theo dõi tốc độ hình thành collagen mới để quyết định thời điểm thực hiện lần tiếp theo là quy trình thường gặp.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).