Sẹo ice pick: hiệu quả TCA CROSS, khoảng cách giữa các lần làm và thời gian hồi phục

Có những trường hợp mụn đã lành hẳn nhưng trên má vẫn còn lại vết lõm nhỏ như bị kim châm. Loại sẹo này được gọi là sẹo đá nhọn, tiếng Anh là ice pick scar. Đúng như tên gọi, đặc điểm của nó là miệng sẹo rất hẹp nhưng ăn sâu xuống da. Và loại sẹo này thường được nhắc đến như một trong những dạng sẹo mụn khó cải thiện nhất. Trên thực tế, chỉ dùng laser hay filler thông thường thì kết quả thường không được như mong đợi. Vì vậy, bài viết này sẽ giải thích vì sao lại như vậy, và phương pháp điều trị nào thực sự phù hợp với loại sẹo này, từ nguyên lý cho đến cách thực hiện cụ thể. Trước tiên cần hiểu vì sao sẹo lại có hình dạng hẹp và sâu như thế, từ đó mới thấy được vì sao có phương pháp chạm tới được tận đáy sẹo còn phương pháp khác thì không.

Vì sao sẹo ice pick hẹp mà sâu?

Sẹo đá nhọn có miệng hẹp, thường dưới 2mm, nhưng lại ăn sâu xuống tận lớp mỡ dưới da, vượt qua cả lớp chân bì. Nhìn thoáng qua có thể tưởng nhầm là lỗ chân lông giãn to, nhưng khi sờ vào sẽ thấy rõ sự khác biệt. Đó là một lỗ nhỏ và hẹp, đâm thẳng xuống dưới như bị vật nhọn chọc vào bề mặt da.

Sở dĩ có hình dạng như vậy là vì tình trạng viêm đã ăn sâu xuống tận lớp chân bì, phá hủy collagen và mô nâng đỡ tại chỗ. Sau khi viêm lắng xuống, nếu mô bị phá hủy không được lấp đầy trở lại thì sẹo sẽ giữ nguyên hình dạng đường hầm đó. Vị trí thường gặp là vùng má, đặc biệt là cạnh mũi và quanh hàm.

Khác biệt cấu trúc so với sẹo boxcar và sẹo rolling

Sẹo box car có đáy phẳng, hình dạng như chiếc hộp với các cạnh vuông vức, còn sẹo rolling có đáy rộng và lượn sóng thoai thoải. Trong khi đó, sẹo đá nhọn có chiều sâu lớn hơn hẳn so với chiều rộng, giống như một đường hầm hẹp, nên về bản chất cấu trúc hoàn toàn khác hai loại kia.

Và chính sự khác biệt về cấu trúc này quyết định mức độ khó trong điều trị. Vì đáy rộng, sẹo box car hay rolling chỉ cần mài bề mặt hoặc nâng đáy lên là đã có hiệu quả. Nhưng với sẹo đá nhọn, đường hầm quá hẹp và sâu nên cách tiếp cận tập trung vào bề mặt không thể chạm tới tận đáy. Cũng giống như muốn sửa vách trong lòng giếng mà chỉ mài miệng giếng, nhìn bên ngoài có vẻ giống nhau nhưng cách xử lý cần thiết lại hoàn toàn khác.

Vì sao laser và filler khó lấp đầy?

Laser fractional tạo ra nhiều tổn thương siêu nhỏ trên bề mặt da để kích thích tái tạo, nhưng chủ yếu tác động ở lớp biểu bì và phần nông của chân bì. Vì vậy, vùng da quanh miệng sẹo có thể mịn hơn, nhưng năng lượng lại không đủ để chạm tới đáy đường hầm ăn sâu bên dưới.

Filler cũng gặp vấn đề tương tự. Vì có kết cấu gel mềm, khi bơm vào đường hầm hẹp và sâu, filler khó giữ nguyên vị trí mà dễ tràn ra các mô xung quanh. Còn subcision, kỹ thuật dùng kim cắt đứt dải xơ dưới da để nâng đáy sẹo lên, vốn chỉ hiệu quả khi có dải xơ kéo da xuống như ở sẹo rolling. Nhưng sẹo đá nhọn không phải do dải xơ kéo mà chỉ đơn thuần là một lỗ hẹp, nên nhiều trường hợp không hề có dải xơ nào để cắt. Vì vậy, cả ba phương pháp trên đều khó phát huy tác dụng trước sẹo đá nhọn.

TCA CROSS lấp đầy sẹo bằng cách nào?

TCA CROSS là viết tắt của chemical reconstruction of skin scars, tức tái cấu trúc mô sẹo bằng hóa chất, sử dụng trichloroacetic acid. Cách thực hiện khá đơn giản. Bác sĩ chấm một lượng nhỏ TCA nồng độ cao, thường trong khoảng 65% đến 100%, lên đầu một dụng cụ mảnh như tăm, rồi chấm chính xác vào bên trong lỗ sẹo.

Điều quan trọng là chỉ tập trung thoa vào bên trong lỗ hẹp đó, gần như không chạm vào vùng da lành xung quanh. Nơi tiếp xúc với acid nồng độ cao sẽ chuyển sang màu trắng, hiện tượng này gọi là frosting. Đây là dấu hiệu cho thấy mô đã được tạo ra một tổn thương có kiểm soát tới đúng độ sâu cần thiết.

Cơ thể nhận diện tổn thương này như một vết thương và kích hoạt phản ứng phục hồi. Nguyên bào sợi, tức tế bào sản sinh collagen trong da, sẽ tập trung xuống đáy đường hầm để lấp đầy collagen mới, và theo thời gian, đáy sẹo vốn bị lõm sẽ dần được đẩy lên. Điểm mấu chốt của phương pháp này chính là nhờ lỗ sẹo hẹp mà acid mới có thể được giữ chính xác bên trong, không lan ra ngoài.

Có thể hình dung giống như đổ đất vào một chiếc chậu miệng hẹp. Nếu miệng chậu rộng, đất đổ vào sẽ tràn ra ngoài, nhưng nếu miệng chậu hẹp, đất đổ bao nhiêu sẽ được giữ nguyên bấy nhiêu bên trong. TCA cũng vậy, phản ứng chỉ tập trung trong đường hầm hẹp đó, nhờ vậy có thể kích hoạt phục hồi ngay tại đáy sẹo mà không cần gây tổn thương trên diện rộng cho vùng da lành.

Nên làm cách nhau mấy tuần?

Quy trình thực hiện là chấm đầu dụng cụ vào từng vết sẹo một, giống như đang chấm từng điểm nhỏ. Vì vậy, số lượng sẹo càng nhiều thì thời gian thực hiện càng lâu, nhưng nhìn chung đây không phải là thủ thuật mất nhiều thời gian trong một lần.

Tuy nhiên, một lần thực hiện không thể lấp đầy hoàn toàn đáy đường hầm. Vì collagen mới cần thời gian để tích lũy, và chỉ một lần kích thích thường chưa đủ để lấp đầy độ sâu đó. Vì vậy, thông thường sẽ lặp lại nhiều lần, cách nhau khoảng 4 đến 6 tuần.

Trên thực tế, một nghiên cứu ghi nhận khoảng 82% bệnh nhân cải thiện rõ rệt khi dùng nồng độ 65%, và khoảng 94% khi dùng nồng độ 100%. Một phân tích tổng hợp nhiều nghiên cứu khác cũng cho thấy phần lớn bệnh nhân có mức cải thiện sẹo trên 70% sau khi hoàn tất 4 lần thực hiện. Tuy nhiên, các con số này có thể khác nhau tùy vào độ sâu, số lượng sẹo và tình trạng da của từng người.

Đóng vảy và thời gian hồi phục sau thủ thuật

Ngay sau khi thực hiện, mỗi điểm được xử lý sẽ đóng vảy. Lớp vảy này thường tự bong ra trong khoảng 5 đến 7 ngày. Trong thời gian đó, điều quan trọng là không được cạy vảy ra sớm. Vì bên dưới lớp vảy, mô mới đang trong quá trình hình thành, nếu cạy ra sớm có thể làm gián đoạn quá trình này.

Sau khi vảy bong, vùng da đó có thể ửng đỏ hoặc sạm màu nâu trong một thời gian, và tình trạng này có xu hướng kéo dài hơn ở những người có tông da sẫm màu. Vì vậy, sau khi thực hiện, nên chống nắng kỹ hơn bình thường.

Hiệu quả nhìn thấy được không dừng lại ở việc vảy bong một lần. Vì tốc độ tích lũy collagen khá chậm, sự thay đổi khi đáy sẹo dần được đẩy lên thường thể hiện rõ trong khoảng 4 đến 12 tuần. Và ngay cả sau khi hoàn tất toàn bộ liệu trình, da vẫn thường tiếp tục cải thiện thêm trong khoảng 6 đến 12 tháng.

Nếu có nhiều loại sẹo lẫn lộn thì làm sao?

Nếu chỉ có sẹo đá nhọn đơn thuần, riêng TCA CROSS có thể đã đủ. Nhưng trên thực tế, phần lớn trường hợp có nhiều loại sẹo khác nhau xen lẫn trên cùng một khuôn mặt. Vì vậy, tùy tình huống, phương pháp này thường được kết hợp thêm với các cách khác.

• Kết hợp laser fractional: laser đảm nhiệm việc cải thiện kết cấu da tổng thể và các sẹo nông, còn TCA CROSS xử lý sẹo đá nhọn sâu, phân chia vai trò như vậy giúp bù đắp điểm yếu của nhau.
• Kết hợp subcision: nếu có kèm theo dải xơ kéo da như ở sẹo rolling, thường sẽ cắt dải xơ đó trước, sau đó mới áp dụng TCA CROSS cho phần lỗ hẹp còn lại.
• Kết hợp kỹ thuật punch: với một số sẹo có đường hầm đặc biệt rộng và sâu, có thể dùng kỹ thuật punch để nâng lên hoặc cắt bỏ phần đó trước, rồi mới áp dụng TCA CROSS cho các sẹo hẹp còn lại.

Khi phân loại sẹo và áp dụng phương pháp phù hợp cho từng loại như vậy, kết quả tổng thể thường đồng đều hơn so với việc chỉ dùng một phương pháp duy nhất. Tuy nhiên, việc kết hợp phương pháp nào còn cần được đánh giá trực tiếp dựa trên hình dạng sẹo thực tế.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).