TCA CROSS chấm axit nồng độ cao vào đáy sẹo rỗ, nguyên lý lấp đầy sẹo và số lần cần thực hiện

Có những lúc soi gương gần, bạn để ý thấy trên má có vài vết lõm nhỏ, hẹp và sâu bất thường. Khác với sẹo lan rộng trên bề mặt, những vết này trông như bị kim châm, hẹp và nhọn, người ta gọi là sẹo rỗ dạng đáy nhọn (ice pick scar). Nhìn bề ngoài chúng có vẻ nhỏ, nhưng độ sâu lại đáng kể, nên laser hay peel thông thường nhiều khi không chạm tới được đáy sẹo.

Một trong những cách thường dùng cho trường hợp này là TCA CROSS. Đây là kỹ thuật chấm axit nồng độ cao chính xác vào bên trong từng vết sẹo, để ngay tại điểm hẹp đó collagen mới được kích thích sinh ra. Vì sao chấm axit lại giúp lấp sẹo, và vì sao cách này lại đặc biệt hợp với sẹo hẹp và sâu, chúng ta cùng đi từng bước một.

TCA CROSS là gì, hiểu cho đúng?

TCA là viết tắt của trichloroacetic acid, một loại axit peel hóa học đã được dùng trong da liễu từ lâu. Còn CROSS là viết tắt của Chemical Reconstruction Of Skin Scars, nghĩa là dùng hóa chất để tái tạo lại cấu trúc da tại vùng sẹo.

Peel thông thường thường trải một lớp axit nồng độ tương đối thấp lên diện rộng của cả khuôn mặt. Ngược lại, TCA CROSS dùng axit ở nồng độ rất cao, khoảng 65 đến 100%, chấm một lượng rất nhỏ lên đầu tăm gỗ vót nhọn hoặc dụng cụ đầu mảnh, rồi đặt chính xác vào đáy từng vết sẹo một. Có thể hình dung đơn giản là thay vì bôi trải rộng, kỹ thuật này chỉ tập trung tác động vào một điểm hẹp duy nhất.

Cùng là một loại axit, nhưng peel bôi nồng độ thấp trên toàn mặt và CROSS chấm nồng độ rất cao vào một điểm sẹo lại có mục đích hoàn toàn khác nhau. Peel diện rộng chủ yếu để làm sạch và làm đều lớp sừng bề mặt, còn CROSS nhắm đến việc tái tạo lại mô tại một vị trí cục bộ. Chính sự khác biệt này khiến hai phương pháp dùng cùng một hoạt chất nhưng cho kết quả rất khác nhau.

Vì sao axit nồng độ cao lại kích thích được đáy sẹo?

Khi axit nồng độ cao chạm vào da, protein tại chỗ đó lập tức đông lại. Cơ chế này khá giống với việc luộc trứng, lòng trắng trong suốt gặp nhiệt liền chuyển thành màu trắng đục. Trong da liễu, phản ứng chuyển trắng này được gọi là frosting.

Vùng vừa xuất hiện frosting được cơ thể nhận diện như một vết thương nhỏ. Khi có tổn thương, cơ thể tự động khởi động quá trình phục hồi, và tế bào đóng vai trò trung tâm ở đây là nguyên bào sợi (fibroblast). Nguyên bào sợi là loại tế bào chuyên sản xuất collagen trong da, còn collagen có thể ví như những cây cột chống đỡ da từ bên dưới. Khi cột chống đỡ đã sập khiến bề mặt lõm xuống, việc chấm axit vào đó như một tín hiệu kích hoạt, kéo nguyên bào sợi tập trung đến để dựng lại những cây cột mới.

Vì sao lại đặc biệt hợp với sẹo rỗ hẹp và sâu?

Điều quan trọng ở đây nằm ở cách axit lan tỏa. Khi nhỏ một giọt axit vào một vết sẹo hẹp và sâu, axit đó có xu hướng không lan rộng sang hai bên mà chảy dồn xuống dọc theo lòng sẹo, giống như mực nhỏ vào một ống hút mảnh. Nhờ vậy, tác động tập trung đúng vào bên trong sẹo, còn vùng da lành xung quanh ít bị ảnh hưởng hơn.

Với sẹo rộng và nông, cách làm này lại kém hiệu quả, vì không có lòng sẹo đủ hẹp để axit đọng lại và thấm sâu như mong muốn. Ngược lại, những vết sẹo dạng đáy nhọn với bề rộng chỉ khoảng 2 milimét và có độ sâu, axit sẽ tự nhiên đọng xuống tận đáy, nên theo các báo cáo, cách này truyền tác động hiệu quả hơn hẳn so với việc bôi nồng độ thấp trên diện rộng.

Một điểm đáng chú ý khác là gánh nặng lên vùng da xung quanh. Vì axit bị giữ lại trong lòng sẹo hẹp, không tràn ra hai bên, nên khả năng vùng da bình thường bao quanh sẹo cũng bị kích ứng theo sẽ giảm đi. Nếu bôi cùng nồng độ đó trên diện rộng, cả vùng da lành cũng chịu kích ứng, còn với CROSS thì lực tác động chỉ dồn vào đúng mục tiêu là vết sẹo, vừa hiệu quả vừa an toàn hơn.

Quá trình collagen sinh ra và lấp đầy sẹo diễn ra thế nào?

Ngay sau khi xuất hiện frosting, bên ngoài chỉ thấy vùng da đó ửng đỏ và đóng vảy trong khoảng 5 đến 7 ngày. Nhưng bên trong da, quá trình phục hồi đã bắt đầu hoạt động mạnh ngay từ thời điểm này. Sau giai đoạn viêm ban đầu để dọn dẹp mô tổn thương, nguyên bào sợi sẽ định vị và bắt đầu xây dựng từng sợi collagen mới.

Lượng collagen này thường tăng dần trong khoảng 4 đến 8 tuần sau thủ thuật, và được cho là tiếp tục trải qua quá trình tái cấu trúc, sắp xếp lại và trở nên chắc chắn hơn trong 3 đến 6 tháng tiếp theo. Có thể hình dung như việc đổ nhựa đường mới lấp dần từ đáy một ổ gà trên đường, mô mới được bồi đắp từ đáy sẹo lên, và theo thời gian, chênh lệch độ sâu so với bề mặt da xung quanh sẽ dần thu hẹp lại.

Vì sao phải chia làm nhiều lần?

Lượng collagen sinh ra sau một lần thủ thuật có giới hạn nhất định. Vì vậy, sẹo càng sâu thì càng cần lặp lại kích thích khoảng 3 đến 6 lần, đây là khuyến nghị phổ biến. Việc chia nhỏ số lần cũng có những lý do riêng.

• Collagen sinh ra từ một lần kích thích thường không đủ để lấp đầy một sẹo sâu ngay lập tức, nên cần tích lũy qua 3 đến 6 lần mới đạt được lượng cần thiết.
• Nếu kích thích lại khi vùng vừa điều trị chưa hồi phục đủ, mô có thể bị tổn thương quá mức, nên thông thường cần cách nhau khoảng 4 đến 8 tuần giữa các lần.
• Độ sâu và tốc độ đáp ứng của mỗi vết sẹo khác nhau, nên việc theo dõi tình trạng hồi phục giữa các lần rồi chỉ tiếp tục khi cần sẽ giúp tránh kích thích quá mức.

Vì những lý do này, theo các báo cáo, phần lớn trường hợp thường được thực hiện khoảng 3 đến 4 lần, có khi lên tới 6 hoặc 7 lần, tùy theo tình trạng sẹo và có khoảng nghỉ hợp lý giữa các lần.

Sau thủ thuật cần chăm sóc như thế nào?

Vùng vừa xuất hiện frosting sẽ đỏ và hơi sưng, đóng một lớp vảy mỏng trong khoảng 5 đến 7 ngày, đây là diễn tiến tự nhiên. Lớp vảy này có vai trò che chắn vết thương trong lúc bên dưới đang hồi phục, nên được khuyến nghị để nó tự bong chứ không nên cố cạy ra.

Vùng da vừa tái tạo rất nhạy cảm với ánh nắng. Nếu tiếp xúc nhiều với ánh nắng trong giai đoạn này, khả năng để lại sắc tố đậm tại chỗ được cho là tăng lên, nên việc bôi kem chống nắng đều đặn luôn được nhấn mạnh. Bên cạnh đó, giữ ẩm đầy đủ để giảm kích ứng trong lúc hàng rào da phục hồi cũng là điều được khuyến nghị đi kèm.

Có phải phương pháp này hợp với mọi loại sẹo?

TCA CROSS là kỹ thuật tập trung cho sẹo rỗ dạng đáy nhọn, hẹp và sâu. Ngược lại, với sẹo có đáy rộng và góc cạnh như hình hộp, hoặc sẹo lượn sóng thoai thoải, theo các báo cáo, riêng phương pháp này khó mang lại cải thiện đủ rõ rệt. Với những dạng sẹo này, thường cần kết hợp thêm các cách như tách mô dính dưới đáy sẹo, filler, hoặc các phương pháp laser khác.

Ngoài ra, ở những người có tông da sẫm, phản ứng sạm màu tạm thời sau kích thích được cho là dễ xảy ra hơn tương đối. Vì vậy, việc đánh giá tình trạng da trước khi thực hiện và điều chỉnh nồng độ cũng như số lần là điều quan trọng cần cân nhắc. Đây là thủ thuật đòi hỏi độ chính xác cao, chấm đúng vị trí với đúng nồng độ, nên nên thực hiện ở nơi có bác sĩ đủ kinh nghiệm.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).