Prinsip Penjagaan Kulit Mati: Kaedah Fizikal Menggosok dan Kaedah Kimia Melarutkan, serta Panduan Pemilihan Mengikut Jenis Kulit

Jika anda meraba wajah selepas mencuci muka dan terasa bahagian yang kasar, itu tanda kulit mati sudah menumpuk. Produk penjagaan kulit mati secara umumnya terbahagi kepada dua kumpulan besar, iaitu kaedah fizikal yang menanggalkan kulit mati dengan menggosok menggunakan butiran atau berus, dan kaedah kimia yang bahannya meresap masuk lalu melarutkan gam yang mengikat sel kulit mati. Kedua-duanya membawa hasil akhir yang sama, iaitu mengelupaskan kulit mati lama, tetapi cara ia bertindak pada kulit sejak saat pertama bersentuhan adalah sangat berbeza. Oleh itu, sebelum menentukan kaedah mana yang sesuai untuk kulit anda, elok kita fahami dahulu sebab kedua-duanya bertindak sedemikian.

Mengapa Kulit Mati Terkumpul Secara Semula Jadi?

Kulit sentiasa menghasilkan sel baharu di lapisan paling bawah dan menolaknya ke atas. Apabila sel ini sampai ke permukaan, ia menjadi leper dan mati, lalu membentuk lapisan yang dikenali sebagai stratum korneum atau lapisan kulit mati. Dalam keadaan normal, sel-sel ini akan tertanggal dengan sendirinya dalam tempoh lebih kurang 2 hingga 4 minggu.

Masalahnya, kitaran ini tidak selalu tetap. Semakin bertambah usia, dan semakin lama terdedah kepada sinar UV, kelajuan sel tertanggal semakin perlahan, tetapi kelajuan sel baharu ditolak naik dari bawah tidak banyak berkurang. Akibatnya, sel bertimbun di permukaan, lapisan kulit mati semakin tebal, dan kulit kelihatan kusam serta kasar. Penjagaan kulit mati sebenarnya hanyalah proses membersihkan bahagian yang tersekat ini supaya peredaran sel kulit kembali kelihatan lancar.

Prinsip Tindakan Penjagaan Kulit Mati Secara Fizikal

Seperti namanya, kaedah fizikal menanggalkan kulit mati menggunakan tenaga fizikal, iaitu geseran. Apabila butiran dalam scrub atau berus pengelupas digosok pada permukaan kulit, sel kulit mati yang sudah longgar dan tipis akan tertanggal akibat geseran itu.

Ciri utama kaedah ini ialah kesannya kelihatan sejurus tenaga digunakan. Tidak perlu menunggu bahan kimia meresap dan bertindak balas, kerana sebaik sahaja digosok, bahagian kasar di permukaan terus dibersihkan. Namun, tenaga ini tidak semestinya hanya bertindak pada lapisan kulit mati sahaja. Jika butiran terlalu besar atau tajam, sel yang belum bersedia untuk tertanggal turut boleh tercalar, dan ini boleh meninggalkan kesan lecet halus yang tidak selalu kelihatan dengan mata kasar.

Bentuk dan saiz butiran juga menentukan tahap kerengsaan. Butiran yang bulat dan halus hanya melintasi permukaan kulit dengan lembut, manakala butiran yang bersudut dan besar cenderung tersangkut dan menumpukan tekanan pada satu titik. Itulah sebabnya walaupun digosok dengan kekuatan yang sama, beban yang diterima kulit boleh berbeza bergantung kepada bentuk butiran yang digunakan.

Prinsip Tindakan Penjagaan Kulit Mati Secara Kimia

Penjagaan kulit mati secara kimia menggunakan bahan berasid untuk melonggarkan ikatan seperti gam yang mencantumkan sel kulit mati antara satu sama lain, supaya sel itu tertanggal dengan sendirinya. Bahan utama yang digunakan ialah AHA (alpha hydroxy acid, asid larut air seperti asid glikolik atau asid laktik) dan BHA (beta hydroxy acid, asid larut minyak yang paling dikenali ialah asid salisilik).

Kedua-dua bahan ini mempunyai sifat larutan yang berbeza, jadi kawasan yang dicapainya turut berbeza. AHA larut dalam air, jadi ia tersebar luas pada lapisan kulit mati di permukaan, manakala BHA larut dalam minyak, jadi ia mampu menembusi jauh ke dalam liang pori yang dipenuhi sebum. Itulah sebabnya, jika permukaan kulit kasar dan kusam, AHA dianggap lebih sesuai, manakala jika liang pori tersumbat dengan campuran sebum dan kulit mati, BHA dianggap lebih sesuai. Kulit mati boleh terangkat tanpa digosok kerana sel yang ikatannya telah dilonggarkan akan tertanggal dengan sendirinya semasa mencuci muka atau melalui proses pertukaran kulit yang semula jadi.

Kebelakangan ini, PHA (poly hydroxy acid, asid yang bertindak seakan AHA tetapi bermolekul lebih besar sehingga meresap lebih perlahan ke dalam kulit) turut kerap disebut bersama. Oleh kerana molekulnya besar, ia tidak menembusi dalam sekali gus, sebaliknya bertindak balas secara perlahan-lahan di bahagian permukaan. Ini menjadikannya kurang mengiritasi berbanding AHA atau BHA, tetapi kelajuan mengelupas kulit mati turut menjadi lebih perlahan.

Antara Kedua-dua Kaedah, Yang Manakah Kurang Mengiritasi?

Kerengsaan daripada kaedah fizikal kebanyakannya datang daripada tekanan dan bentuk butiran. Semakin kuat digosok atau semakin kasar butirannya, semakin mudah retakan halus terbentuk pada permukaan lapisan kulit mati, dan retakan ini boleh melemahkan keupayaan penghalang kulit untuk menahan kelembapan. Kelemahan kaedah fizikal ialah tahap tekanan sepenuhnya bergantung kepada tangan pengguna sendiri.

Kerengsaan daripada kaedah kimia pula ditentukan terutamanya oleh kepekatan dan pH, iaitu petunjuk keasaman berdasarkan kepekatan ion hidrogen. Semakin tinggi kepekatan atau semakin rendah pH, semakin kuat daya melonggarkan ikatan itu, dan kerengsaan turut boleh meningkat sejajar dengannya. Namun, oleh kerana kekuatan kaedah kimia boleh dianggarkan melalui kepekatan yang tertera pada label produk, ia dianggap lebih mudah diramal dan dikawal berbanding kaedah fizikal yang bergantung kepada kekuatan tangan.

Panduan Pemilihan Mengikut Jenis Kulit

Beban yang ditanggung kulit daripada kedua-dua kaedah ini berbeza mengikut keadaan kulit. Panduan di bawah boleh membantu anda menentukan arah yang sesuai.

• Kulit berminyak, mudah tersumbat pori: Bahan kimia larut minyak seperti BHA lebih sesuai. Oleh kerana sebum itu sendiri adalah minyak, bahan yang juga larut minyak dapat menembusi bersama sehingga ke dalam liang pori.
• Kulit kering, kerap terasa ketat: AHA berkepekatan rendah lebih baik berbanding geseran fizikal kerana bebannya lebih ringan. Geseran boleh mengiritasi lagi penghalang kulit yang sudah nipis, manakala kaedah kimia dapat membersihkan kulit mati tanpa perlu memberi tekanan.
• Kulit sensitif, kerap kemerahan: Kedua-dua kaedah digalakkan bermula pada intensiti rendah. Apabila penghalang kulit sudah lemah, geseran dan bahan berasid sama-sama berpotensi menjadi punca kerengsaan, jadi lebih selamat memulakan dengan kepekatan rendah dan kekerapan rendah terlebih dahulu untuk melihat tindak balas kulit.
• Kulit kombinasi: Kebanyakannya memerlukan pendekatan berbeza mengikut kawasan wajah. Oleh kerana kawasan berminyak dan kawasan kering wujud bersama pada wajah yang sama, menggunakan satu kaedah sahaja secara seragam pada seluruh wajah mudah menyebabkan satu bahagian menerima terlalu banyak manakala bahagian lain kurang.

Sebab Penjagaan Kulit Mati Terlalu Kerap Boleh Memburukkan Kulit

Penjagaan kulit mati hanya berkesan apabila ia membersihkan sel kulit mati yang sememangnya sudah sedia untuk tertanggal. Namun, jika kekerapannya ditambah, sel yang belum bersedia turut sentiasa terdorong keluar, dan lapisan kulit mati yang sepatutnya melindungi kulit itu sendiri menjadi semakin nipis.

Lapisan kulit mati sering diibaratkan seperti batu bata dan simen. Jika sel diibaratkan batu bata, lipid, iaitu bahan berminyak yang mengisi ruang antara sel kulit, berperanan seperti simen. Jika penjagaan kulit mati dilakukan terlalu kerap, bukan sahaja batu bata, malah simen dalam bentuk lipid turut tercuci bersama, sehingga struktur dinding itu menjadi longgar. Akibatnya, kelembapan lebih mudah terlepas keluar dan bahan luar lebih mudah menembusi masuk, sehingga reaksi seperti kemerahan atau rasa perit boleh menjadi lebih kerap.

Cara Menjaga Kulit Selepas Penjagaan Kulit Mati

Sejurus selepas kulit mati dibersihkan, lapisan lama yang sebelum ini melindungi permukaan kulit menjadi lebih nipis. Cara anda menjaga kulit pada waktu ini akan menentukan hasil daripada penjagaan kulit mati tersebut.

Adalah digalakkan untuk segera menyapu produk pelembap yang mengisi semula kelembapan dan minyak, kerana kelembapan lebih pantas terlepas keluar melalui permukaan yang sudah menipis itu. Selain itu, penggunaan pelindung matahari digalakkan diberi perhatian lebih selepas penjagaan kulit mati, kerana sinar UV lebih mudah menembusi lebih dalam apabila lapisan kulit mati sudah menipis.

Kekerapan penjagaan kulit mati elok ditambah secara perlahan-lahan sambil memerhatikan tindak balas kulit, dan lebih baik dielakkan menggabungkan kaedah fizikal dan kimia secara serentak dengan intensiti tinggi sejak awal. Jika kedua-dua kaedah digunakan pada hari yang sama, beban yang ditanggung lapisan kulit mati akan bertambah berbanding jika digunakan secara berasingan. Oleh itu, lebih selamat untuk membiarkan satu kaedah mantap dahulu, kemudian menambah kaedah satu lagi secara perlahan dengan jarak masa yang mencukupi.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).