Инээх бүрт нээгддэг хамрын далавч, хамрын далавч нээгч булчинг сулруулах ботоксын зарчим ба үргэлжлэх хугацаа

Толинд харан ихэд инээхэд хамрын хажуугийн арьс хажуу тийш нээгдэж, хамрын нүх томорсон мэт харагддаг хүмүүс байдаг. Энгийн үедээ тийм ч анзаарагддаггүй ч инээх, ярих үед, эсвэл гүнзгий амьсгаа авахад л онцгойлон ажиглагддаг тохиолдол их байдаг. Ийм өөрчлөлтийг хамрын далавч нээгдэх гэж нэрлэдэг бөгөөд энэ нь хамрын хэлбэрээс илүү хамрын хажууд наалдсан жижиг булчин хэр хүчтэй татдагаас шалтгаалдаг асуудал юм.

Тиймээс арга барил нь ч хамрыг тайрч засах, өндөрлөх эмчилгээнээс өөр байдаг. Хамрын далавчны ботокс нь яс, мөгөөрсөнд хүрэлгүйгээр зөвхөн хамрын далавчийг хажуу тийш татдаг булчингийн хүчийг сулруулах эмчилгээ юм. Ганцхан булчингийн хөдөлгөөнийг зохицуулж байхад яагаад царай өөрчлөгдөж харагддагийг, тэр булчин юу болох, ботокс тэнд яаж нөлөөлдгийг нэг нэгээр нь тайлбарлая.

Хамрын далавч яагаад инээхэд нээгддэг вэ?

Ердийн байдалдаа хамрын далавч тийм ч их хөдөлдөггүй. Асуудал нь царай гарган байх үед л гардаг. Ихэд инээх, ярих үед нүүрний булчингууд бүгд хамтдаа хөдөлдөг бөгөөд энэ үед хамрын хажууд наалдсан булчин ч мөн хамт агшиж, хамрын далавчийг гадагш, доош чиглэлд татдаг.

Гүнзгий амьсгаа авах үед ч мөн адилхан зүйл болдог. Агаар их хэрэгтэй мөчид хамрын нүхийг тэлж, агаар илүү сайн орж ирэхийг хангах рефлексийн хөдөлгөөн үүсдэг учраас юм. Энэ нь анх амьсгалахад тусалдаг байгалийн үйл ажиллагаа боловч, энэ булчин онцгой хөгжсөн эсвэл ихэвчлэн ашигладаг хүмүүст царай гаргах бүрт хамрын далавч илт нээгддэг.

Өөрөөр хэлбэл хамрын далавч нээгдэх нь хамрын бүтцийн асуудал биш, булчингийн хариу үйлдэл хэт их гардагаас шалтгаалдаг. Ердийн зурагтай инээж буй зургийг харьцуулж үзвэл хамрын хэлбэр адилхан ч, инээж буй зурган дээр л хамрын далавч том харагдах шалтгаан энд байгаа юм.

Хамрын далавчийг нээдэг булчингийн учир

Энэ хөдөлгөөнийг үүсгэдэг булчин нь хамрын хажууд байрлах хамрын булчингуудын нэг бөгөөд хамрын далавчийг нээх үүрэгтэй тул хамрын далавч нээгч булчин гэж нэрлэдэг. Байршил нь хамрын нүхний ирмэгийг дагаж нимгэн тархсан жижиг булчин юм.

Энэ булчинг резинэн туузтай зүйрлэвэл ойлгоход хялбар. Ердийн үедээ сул наалдаж байдаг бол хүч өгөх мөчид чангарч татагдан хамрын далавчийг хажуу тийш нээдэг гэсэн үг. Булчин агшиж буй чиглэл хамрын далавчийг гадагш татах чиглэлтэй тохирдог тул энэ булчин хүчтэй хөдлөх тусам хамрын далавч ч түүнчлэн ихээр нээгддэг.

Мөн түүний дэргэд дээд уруулыг өргөхийн зэрэгцээ хамрын далавчийг ч татдаг өөр нэг булчин бий. Энэ нь дээд уруул, хамрын далавч хоёуланг нь нэгэн зэрэг татдаг булчин учраас ихэд инээхэд амны булан дээшлэх хөдөлгөөн, хамрын далавч нээгдэх хөдөлгөөн нэг мөчид хамт болдог тохиолдол их. Хоёр булчин өөр өөр байрлалаас ижил төстэй чиглэлд татдаг тул хүн бүрт аль булчин илүү хүчтэй ажилладгаас хамааран хамрын далавч нээгдэх хэмжээ, хэлбэр бага зэрэг өөрөөр илэрдэг.

Ботокс булчингийн хүчийг сулруулдаг зарчим юу вэ?

Ботокс, нарийвчлан хэлбэл ботулинум токсин (botulinum toxin) нь булчинг өөрийг нь устгадаг эм биш. Булчинд дохио дамжуулдаг мэдрэл ба булчингийн хоорондын холбогдох цэгт мэдрэлээс булчинд хөдлөх тушаал дамжихыг зогсоодог эм юм.

Жишээ татвал булчин чанга яригч, мэдрэл нь тэр чанга яригчид дохио дамжуулдаг утас юм. Ботокс чанга яригчийг эвдэхгүй, харин утасны дохиог сулруулах үүрэг гүйцэтгэдэг. Дохио сулрахад чанга яригч буюу булчин ямар ч тушаал авсан хамаагүй урьдын адил хүчтэй хариу үйлдэл үзүүлж чадахаа болино.

Энэ зарчмыг хамрын далавч нээгч булчинд шууд хэрэглэсэн нь хамрын далавчны ботокс юм. Булчинд бага хэмжээний ботокс тарихад тэр булчинд очих мэдрэлийн дохио сулардаг бөгөөд инээх, гүнзгий амьсгаа авах үед булчин агших хүч ч түүнтэй хамт буурдаг. Булчин огт хөдөлж чадахгүй болдог биш, харин хамрын далавчийг хүчтэй татах хэмжээний хүч гарахгүй болдог гэсэн үг. Тиймээс ердийн амьсгалахад саад болохгүйгээр, зөвхөн инээхэд нээгдэх хэмжээ л буурах үр дүнд хүрдэг.

Үр дүн илрэх хугацаа ба үргэлжлэх хугацаа

Ботокс мэдрэл ба булчингийн хоорондох дохиог хаахад цаг хугацаа шаарддаг. Тарьсны дараа тэр даруй үр дүн гарахгүй, хэдхэн хоногоос 1-2 долоо хоногийн турш аажмаар булчингийн хариу үйлдэл буурдаг тохиолдол их байдаг гэж мэдээлдэг. Бие тэр хэсгийн дохио дамжуулах байдлыг шинээр тохируулахад цаг хугацаа шаардлагатай учраас юм.

Үр дүн тогтсоны дараа ч бүрмөсөн үргэлжлэхгүй. Бие цаг хугацаа өнгөрөхөд хаагдсан мэдрэлийн үзүүрийн ойролцоо шинэ холболт дахин үүсгэдэг бөгөөд энэ явцад булчин аажмаар анхны хүчээ буцаан олж авдаг. Бусад хэсгийн ботокстой адил хамрын далавчны ботокс ч ихэвчлэн хэдэн сарын турш үр дүнгээ хадгалж байгаад аажмаар суларддаг гэж мэдэгдэж байна.

Тиймээс нэг удаа хийгээд дуусдаг эмчилгээ биш, үр дүн сулрах үед дахин тарьж хадгалах маягтай. Давтан тариулбал булчин өөрөө аажмаар агшиж, үргэлжлэх хугацаа бага зэрэг уртсдаг гэсэн мэдээлэл ч бий, гэвч хүн бүрийн булчингийн зузаан, ашиглах зуршил өөр байдаг тул ялгаа гардаг.

Хамрын далавчны ботокс тохирох тохиолдол тусад нь бий юу?

Хамрын далавч нээгдэх нь булчингийн шалтгаантай тохиолдол болон хамрын мөгөөрс, ясны бүтэц өөрөө өргөн тохиолдол хоёр холилдсон байж болно. Ботокс нь булчингийн хөдөлгөөнийг сулруулах эмчилгээ учраас, ердийн үедээ хэвийн байгаад инээх, царай гаргах үед л онцгойлон нээгддэг тохиолдолд үр дүн сайн харагддаг.

Харин ч ердийн байгаа үед ч хамрын далавч өргөн, царайнаас үл хамааран байнга тэр байдалтай бол, энэ нь булчингаас илүү бүтэц өөрөө голлох тохиолдол байж болно. Ийм тохиолдолд булчингийн хүчийг сулруулах нэг арга хэмжээгээр л өөрчлөлт хязгаарлагдмал байж болно. Тиймээс эмчилгээний өмнө ердийн байгаа болон инээж буй үеийн хамрын далавчны хэлбэрийг харьцуулан үзэх нь тустай.

Мөн хамраар амьсгалахад хүндрэлтэй, эсвэл ринит зэргээр хамар байнга бөглөрдөг хүмүүст хамрын далавч нээгч булчин анхнаасаа их ажилладаг байдалтай байж болно. Энэ булчинг сулруулбал амьсгалах нь эсрэгээрээ илүү тухгүй болох магадлалтай тул урьдчилан амьсгалын байдлыг хамт шалгах шаардлагатай.

Эмчилгээний үед анхаарах зүйлс

Хамрын далавчны ботокс нь хэсэг нь жижиг, хүчний тохируулга чухал эмчилгээ учраас, эхлэхээс өмнө дараах зүйлсийг хамт шалгадаг тохиолдол их байдаг.

• Тарих тунг тохируулах: Шаардлагатайгаас илүү их тарьвал хамрын далавчийг бүрэн дарж хамраар амьсгалахад тухгүй болох магадлалтай тул бага тунгаар эхэлж хариу үйлдлийг ажиглах нь аюулгүй. Учир нь зорилго нь булчингийн хүчийг сулруулах, огт устгах биш.
• Ойролцоох булчинтай тэнцвэрждэг байдал: Дээд уруулыг өргөдөг булчин ч мөн нөлөөлөгдвөл инээхэд дээд уруул бага дээшилж харагдах магадлалтай тул тарих цэгийг нарийн байрлуулах нь чухал. Булчингуудын байрлал ойрхон байдаг тул тарих цэг бага зэрэг гажвал ч бусад булчинд нөлөөлж болзошгүй учраас.
• Зүүн, баруун тэгш бус байдлыг шалгах: Хамрын далавч нээгдэх хэмжээ зүүн, баруун тал нь өөр байдаг хүн олон тул хоёр талд ижил тунг тарихаас илүү анхны нээгдэх хэмжээнд тохируулан тарьдаг тохиолдол бий. Учир нь булчин татах хүч анхнаасаа зүүн, баруунд өөрөөр хөгжсөн байдаг.
• Амьсгалын байдлыг урьдчилан шалгах: Ердийн үедээ хамар байнга бөглөрдөг, эсвэл таславч муруй тохиолдолд хамрын далавч нээгч булчин амьсгалахад тусалдаг үүргийг ч зэрэг гүйцэтгэж байгаа байж болзошгүй тул урьдчилан шалгахыг зөвлөдөг. Энэ булчингийн хүчийг сулруулахад амьсгалахад тухгүй болох магадлалыг урьдчилан тооцоолохын тулд юм.

Эмчилгээний дараа яаж арчлах ёстой вэ?

Ботокс тогтох хэдэн хоногийн турш тарьсан хэсгийг хүчтэй дарах, массаж хийхгүй байхыг зөвлөдөг. Учир нь тогтоогүй байгаа эм ойр орчинд тархвал зорьоогүй булчин хүртэл сулрах магадлалтай.

Эмчилгээний дараах эхний хэдэн хоногт хаван, хөнгөн цус хурах шинж илэрч болох бөгөөд цаг хугацаа өнгөрөхөд өөрөө буурдаг тохиолдол их гэж хэлдэг. Хамрын далавч шиг нимгэн арьсны доор судас гардаг хэсэг бусад хэсгээс арай илүү хөх дарс мэт харагдаж болно.

Үр дүн илрэх 1-2 долоо хоногийн хооронд толинд өөрийгөө инээлгэж хэмжээг шалгаж үзэх нь тустай. Булчин бүрийн хариу үйлдэл гарах хурд өөр өөр байдаг тул энэ хугацаанд хүч дутуу мэт мэдрэгдсэн ч бага зэрэг хүлээж үзэхийг ихэвчлэн зөвлөдөг. Мөн амьсгалахад тухгүй мэдрэмж гарвал шууд эмчилгээ хийлгэсэн газартаа мэдэгдэх нь аюулгүй.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).