ສິວໄວລຸ້ນ ສາເຫດ ແລະ ວິທີດູແລ, ເມື່ອໃດຄວນໄປຮັກສາທີ່ໂຮງໝໍ

ເມື່ອເຂົ້າສູ່ໄວລຸ້ນ ຫຼາຍຄົນສັງເກດເຫັນສິວຂຶ້ນຢູ່ໜ້າຜາກ ແກ້ມ ແລະ ຄາງແບບກະທັນຫັນ. ມື້ວານຜິວຍັງໃສສະອາດ ແຕ່ມື້ນີ້ມີຕຸ່ມສິວຂຶ້ນທີລະໜ້ອຍ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ທັງລູກ ແລະ ພໍ່ແມ່ຮູ້ສຶກຕົກໃຈໄດ້ງ່າຍ. ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວ ສິວໃນຊ່ວງນີ້ຄືປະຕິກິລິຍາທຳມະຊາດຂອງຮ່າງກາຍທີ່ກຳລັງປ່ຽນຈາກເດັກໄປສູ່ຜູ້ໃຫຍ່. ຮໍໂມນກະຕຸ້ນຕ່ອມນ້ຳມັນ, ຮູຂຸມຂົນອຸດຕັນ ແລະ ເຊື້ອແບັກທີເຣຍເລິບໂອກາດເຂົ້າມາ ສາມຂັ້ນຕອນນີ້ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ເນື່ອງກັນຈົນປາກົດອອກມາເທິງໜ້າ. ຖ້າສືບຄົ້ນທີລະຂັ້ນຕອນ ກໍຈະເຂົ້າໃຈໄດ້ຢ່າງເປັນທຳມະຊາດວ່າເປັນຫຍັງໄວລຸ້ນຈຶ່ງເປັນສິວຫຼາຍ ແລະ ຄວນດູແລແນວໃດ.

ເປັນຫຍັງສິວຈຶ່ງຂຶ້ນຫຼາຍໃນໄວລຸ້ນ?

ເມື່ອເຂົ້າສູ່ໄວລຸ້ນ ຕ່ອມໃຕ້ສະໝອງ ຕ່ອມຫມາກໄຂ່ຫຼັງ ແລະ ອະໄວຍະວະສືບພັນຈະຜະລິດຮໍໂມນກຸ່ມແອນໂດຣເຈນ (androgen) ອອກມາຫຼາຍຂຶ້ນ. ແອນໂດຣເຈນເປັນຮໍໂມນທີ່ສ້າງລັກສະນະຄວາມເປັນຊາຍຄືກັບເທສໂຕສະເຕີໂຣນ ແຕ່ໃນຮ່າງກາຍເດັກຍິງກໍມີການຜະລິດອອກມາໃນລະດັບໜຶ່ງ ແລະ ອອກລິດທິແບບດຽວກັນ. ເມື່ອຮໍໂມນນີ້ໄປກະຕຸ້ນຕ່ອມນ້ຳມັນ (ຕ່ອມນ້ອຍໆທີ່ຜະລິດນ້ຳມັນໃນຜິວໜັງ) ຕ່ອມກໍຈະຂະຫຍາຍໃຫຍ່ຂຶ້ນ ແລະ ຜະລິດນ້ຳມັນອອກມາຫຼາຍຂຶ້ນ. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ຜິວທີ່ເຄີຍລຽບໃສກ່ອນໄວລຸ້ນ ຢູ່ໆກໍເລີ່ມມັນ ແລະ ມີຕຸ່ມສິວຂຶ້ນ.

ໃນຊ່ວງໄວເຕີບໂຕ ການປ່ຽນແປງຂອງຮໍໂມນນີ້ຄ່ອຍໆເກີດຂຶ້ນຕະຫຼອດຫຼາຍປີ ດັ່ງນັ້ນສິວກໍມັກບໍ່ໄດ້ໜັກຂຶ້ນທັນທີ ແຕ່ຄ່ອຍໆເພີ່ມຂຶ້ນຮອບໆຊ່ວງທີ່ມີປະຈຳເດືອນເທື່ອທຳອິດ ຫຼືສຽງແຫບ. ນອກຈາກນັ້ນ ແຕ່ລະຄົນມີຄວາມອ່ອນໄຫວຂອງຕ່ອມນ້ຳມັນຕໍ່ຮໍໂມນບໍ່ຄືກັນ ເຖິງອາຍຸໃກ້ຄຽງກັນ ບາງຄົນກໍແທບບໍ່ມີສິວ ໃນຂະນະທີ່ບາງຄົນສິວຂຶ້ນເຕັມໜ້າ. ຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ບໍ່ໄດ້ມາຈາກການເບິ່ງແຍງຜິວບໍ່ດີ ແຕ່ແມ່ນມາຈາກຄວາມແຕກຕ່າງທາງພັນທຸກຳຂອງຄວາມອ່ອນໄຫວຂອງຕ່ອມນ້ຳມັນ ແລະ ຮໍໂມນ.

ຮໍໂມນມີຜົນຕໍ່ຕ່ອມໄຂມັນແນວໃດ?

ຕາມທຳມະຊາດແລ້ວ ຕ່ອມນ້ຳມັນມີໜ້າທີ່ສ້າງຊັ້ນນ້ຳມັນເພື່ອປົກປ້ອງຜິວ. ນ້ຳມັນໃນປະລິມານພໍດີຊ່ວຍປ້ອງກັນຜິວແຫ້ງ. ບັນຫາຄືຮໍໂມນໄວລຸ້ນໄປກະຕຸ້ນຕ່ອມນ້ຳມັນນີ້ຫຼາຍເກີນຄວາມຈຳເປັນ. ເມື່ອແອນໂດຣເຈນຈັບກັບເຊລຕ່ອມນ້ຳມັນ ເອນໄຊທີ່ສ້າງໄຂມັນພາຍໃນເຊລກໍເຮັດວຽກຫຼາຍຂຶ້ນ ເປັນຜົນເຮັດໃຫ້ປະລິມານນ້ຳມັນຜະລິດອອກມາເພີ່ມຂຶ້ນຫຼາຍເທົ່າຕົວທຽບກັບກ່ອນໄວລຸ້ນ.

ນ້ຳມັນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນນີ້ຈະໄຫຼອອກມາທາງຮູຂຸມຂົນ ແຕ່ຖ້າມີປະລິມານຫຼາຍເກີນໄປ ກໍໄຫຼອອກບໍ່ທັນ ແລ້ວຄ້າງຢູ່ພາຍໃນຮູຂຸມຂົນ. ຄືກັນກັບນ້ຳມັນທີ່ໄຫຼລົງທໍ່ລະບາຍນ້ຳຢູ່ຕະຫຼອດ ຈົນຄ່ອຍໆອຸດຕັນ. ນອກຈາກນັ້ນ ຄວາມຄຽດຈາກການສອບເສັງ ຫຼືການນອນບໍ່ພຽງພໍທີ່ເປັນເອກະລັກຂອງໄວລຸ້ນ ຍັງເຮັດໃຫ້ຮໍໂມນຄວາມຄຽດຄໍຕິໂຊນເພີ່ມຂຶ້ນນຳ ຊຶ່ງມີລາຍງານວ່າຍິ່ງກະຕຸ້ນການຜະລິດນ້ຳມັນໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນອີກ. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ຫຼາຍຄົນຮູ້ສຶກວ່າສິວຂຶ້ນໜັກຂຶ້ນທັນທີໃນຊ່ວງໃກ້ສອບເສັງ.

ຂັ້ນຕອນທີ່ຮູຂຸມຂົນອຸດຕັນກາຍເປັນຫົວສິວ

ບໍ່ແມ່ນວ່າມີນ້ຳມັນຫຼາຍແລ້ວຈະເປັນສິວທັນທີ. ຂັ້ນຕອນຕໍ່ໄປຄືເຊລພາຍໃນຮູຂຸມຂົນຫຼຸດອອກບໍ່ທັນເວລາ ຈຶ່ງສະສົມກັນ. ຕາມປົກກະຕິ ຝາຮູຂຸມຂົນຈະລອກເຊລເກົ່າອອກ ແລ້ວທົດແທນດ້ວຍເຊລໃໝ່ຕາມຮອບວຽນທີ່ແນ່ນອນ ແຕ່ໃນຊ່ວງໄວລຸ້ນ ຂະບວນການລອກເຊລນີ້ຈະປ່ຽນເປັນບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີ ເຮັດໃຫ້ເຊລທີ່ຕາຍແລ້ວສະສົມຢູ່ໃນຮູຂຸມຂົນໄດ້ງ່າຍ.

ເມື່ອບວກກັບນ້ຳມັນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນ ປາກຮູຂຸມຂົນກໍຄ່ອຍໆອຸດຕັນດ້ວຍເຊລຕາຍ ແລະ ນ້ຳມັນ. ສະພາບອຸດຕັນເບື້ອງຕົ້ນນີ້ເອີ້ນວ່າຄອມິໂດນ (comedone) ຖ້າເບິ່ງເປັນສີຂາວກໍເອີ້ນວ່າໄຂຫົວຂາວ (whitehead) ຖ້າອອກຊິໄດ໌ຈົນເປັນສີດຳກໍເອີ້ນວ່າໄຂຫົວດຳ (blackhead). ໃນຂັ້ນຕອນນີ້ຍັງບໍ່ທັນມີການອັກເສບ ຄຳໃສ່ຈະຮູ້ສຶກແຂງຄືກ້ອນນ້ອຍໆ. ແຕ່ເມື່ອເຊື້ອແບັກທີເຣຍເລີ່ມເພີ່ມຈຳນວນຢູ່ພາຍໃນຮູຂຸມຂົນທີ່ອຸດຕັນນີ້ ເລື່ອງກໍປ່ຽນໄປ.

ເຊື້ອສິວເພີ່ມການອັກເສບແນວໃດ?

ພາຍໃນຮູຂຸມຂົນທີ່ອຸດຕັນ ມີນ້ຳມັນຫຼາຍ ແຕ່ອົກຊິເຈນໜ້ອຍ ຈຶ່ງເປັນສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເໝາະສົມສຳລັບເຊື້ອສິວ Cutibacterium acnes (C. acnes, ຊື່ເກົ່າ Propionibacterium acnes) ຊຶ່ງເປັນເຊື້ອທີ່ບໍ່ມັກອົກຊິເຈນ. ເຊື້ອນີ້ຕາມປົກກະຕິແມ່ນເຊື້ອປະຈຳຕົວທີ່ມີຢູ່ໃນຜິວໜັງທຸກຄົນໃນປະລິມານໜ້ອຍ ແຕ່ເມື່ອຢູ່ໃນຮູຂຸມຂົນອຸດຕັນ ແລ້ວໄດ້ນ້ຳມັນເປັນອາຫານ ມັນກໍເພີ່ມຈຳນວນຢ່າງໄວ ຈຶ່ງກາຍເປັນບັນຫາ.

ເມື່ອເຊື້ອເພີ່ມຈຳນວນ ສານທີ່ມັນຜະລິດອອກມາ ພ້ອມທັງເອນໄຊທີ່ລະຄາຍເຄືອງຝາຮູຂຸມຂົນ ກໍກະຕຸ້ນໃຫ້ເຊລພູມຄຸ້ມກັນຂອງຮ່າງກາຍລົມກັນເຂົ້າມາບໍລິເວນນັ້ນ ເກີດເປັນປະຕິກິລິຍາອັກເສບ. ປະຕິກິລິຍານີ້ເອງທີ່ເຮັດໃຫ້ສິວແດງບວມ ແລະ ເຈັບ. ຖ້າການອັກເສບຢຸດຢູ່ຊັ້ນຕື້ນ ກໍຈະຜ່ານໄປພຽງເປັນຕຸ່ມແດງນ້ອຍໆ ແຕ່ຖ້າແຜ່ລາມໄປເຖິງຊັ້ນເລິກ ກໍອາດພັດທະນາເປັນສິວຫົວໜອງທີ່ບວມໃຫຍ່ ແລະ ມີຄວາມສ່ຽງເປັນຮອຍແປ້ວສູງຂຶ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ການເລີ່ມດູແລແຕ່ໄວມີລາຍງານວ່າຊ່ວຍຫຼຸດຄວາມສ່ຽງເປັນຮອຍແປ້ວໄດ້.

ວິທີດູແລທີ່ເຮັດເອງຢູ່ເຮືອນໄດ້

ສິວໄວລຸ້ນບໍ່ສາມາດປ້ອງກັນໄດ້ 100% ແຕ່ມີວິທີຫຼຸດປັດໄຈທີ່ເຮັດໃຫ້ອາການໜັກຂຶ້ນ. ນິໄສຕໍ່ໄປນີ້ມີລາຍງານວ່າຊ່ວຍໄດ້:

• ລ້າງໜ້າມື້ລະສອງເທື່ອດ້ວຍນ້ຳອຸ່ນ ແລະ ຄລີນເຊີສູດອ່ອນໂຍນ. ຖ້າຖູແຮງເກີນໄປ ຈະໄປລະຄາຍເຄືອງເກາະປ້ອງກັນຜິວ ແລ້ວອາດເຮັດໃຫ້ການອັກເສບໜັກຂຶ້ນແທນ.
• ໃຊ້ຜະລິດຕະພັນທີ່ມີເບັນຊອຍເປີຣັອກໄຊ (benzoyl peroxide) ໂດຍເລີ່ມຈາກປະລິມານໜ້ອຍໆກ່ອນ. ສານນີ້ອອກລິດທິໂດຍເພີ່ມລະດັບອົກຊິເຈນພາຍໃນຮູຂຸມຂົນ ເຮັດໃຫ້ C. acnes ຢູ່ອາໄສໄດ້ຍາກຂຶ້ນ.
• ໃຊ້ສານກຸ່ມເຣຕີໂນອິດ (retinoid) ເຊັ່ນອາດາປາລີນ (adapalene) ໃນຕອນກາງຄືນ. ສານນີ້ຊ່ວຍປັບຄວາມໄວຂອງການລອກເຊລໃຫ້ເປັນປົກກະຕິ ເຮັດໃຫ້ເຊລເກົ່າຫຼຸດອອກເອງກ່ອນທີ່ຮູຂຸມຂົນຈະອຸດຕັນ.
• ຫ້າມບີບ ຫຼືແກະສິວດ້ວຍມື. ການບີບດ້ວຍມືຈະເຮັດໃຫ້ສານອັກເສບແຕກທະລຸຝາຮູຂຸມຂົນ ແລ້ວແຜ່ລາມໄປສູ່ເນື້ອເຍື່ອຊັ້ນເລິກກວ່າ ເພີ່ມຄວາມສ່ຽງເປັນຮອຍແປ້ວ.
• ທາຄຣີມກັນແດດທຸກມື້. ແສງແດດມີແນວໂນ້ມເຮັດໃຫ້ຮອຍດຳຫຼັງການອັກເສບເຂັ້ມ ແລະ ຄ້າງຢູ່ດົນຂຶ້ນ.

ຖ້າດູແລຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ໂດຍທົ່ວໄປຈະເລີ່ມເຫັນຄວາມປ່ຽນແປງທີ່ຊັດເຈນພາຍໃນ 4 ຫາ 12 ອາທິດ. ແຕ່ຖ້າຍັງບໍ່ທັນເຫັນຜົນທັນທີແລ້ວຢຸດກາງຄັນ ຜິວກໍອາດຖືກກະຕຸ້ນຄືນໃໝ່ ດັ່ງນັ້ນຄວນດູແລຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງຢ່າງນ້ອຍ 2 ຫາ 3 ເດືອນ.

ຖ້າບໍ່ຫາຍ ຄວນໄປໂຮງໝໍບໍ?

ຖ້າດູແລເອງແລ້ວບໍ່ດີຂຶ້ນ ຫຼືເປັນສິວຫົວໜອງຊ້ຳໆ ຄວນໄປພົບແພດຜິວໜັງ. ຖ້າສິວແຜ່ລາມກວ້າງໄປເຖິງຄາງ ຫຼັງ ຫຼືໜ້າເອິກ ຫຼືມີຮອຍແດງຄ້າງຢູ່ດົນ ການເລີ່ມຮັກສາກ່ອນທີ່ຈະກາຍເປັນຮອຍແປ້ວຖາວອນຈະໄດ້ຜົນດີກວ່າ.

ໂດຍທົ່ວໄປແພດຈະເລີ່ມດ້ວຍຢາຕ້ານເຊື້ອຊະນິດທາ ຫຼືຊະນິດກິນເພື່ອຫຼຸດຈຳນວນເຊື້ອກ່ອນ ໃນກໍລະນີໜັກອາດພິຈາລະນາຢາກິນເຊັ່ນອິໂຊເຕຣຕິໂນອິນ (isotretinoin). ຢານີ້ອອກລິດທິໂດຍຫຼຸດຂະໜາດຂອງຕ່ອມນ້ຳມັນເອງ ຈຶ່ງຫຼຸດປະລິມານນ້ຳມັນທີ່ຜະລິດອອກມາຢ່າງລົງເລິກ ແຕ່ຕ້ອງເຝົ້າລະວັງຜົນຂ້າງຄຽງ ຈຶ່ງຄວນຕັດສິນໃຈຮ່ວມກັບແພດຜູ້ຊ່ຽວຊານ.

ສຳລັບເດັກຍິງ ຖ້າສິວຂຶ້ນຕາມແນວຄາງເປັນປະຈຳ ແລະ ໜັກຂຶ້ນຕາມຮອບປະຈຳເດືອນ ແພດອາດພິຈາລະນາການຮັກສາທີ່ເບິ່ງແຍງຄວາມສົມດຸນຂອງຮໍໂມນຮ່ວມນຳ. ນີ້ເປັນເພາະລະດັບແອນໂດຣເຈນຂຶ້ນລົງຕາມຮອບການຕົກໄຂ່ ແລະ ປະຈຳເດືອນ ຊຶ່ງພົວພັນໂດຍກົງກັບການກະຕຸ້ນຕ່ອມນ້ຳມັນ. ໃນກໍລະນີແບບນີ້ ການພິຈາລະນາທັງຮອບຮໍໂມນຮ່ວມກັບການດູແລຜິວ ມີລາຍງານວ່າໃຫ້ຜົນດີກວ່າການເບິ່ງແຍງພຽງຜິວຢ່າງດຽວ.

ສິວໄວລຸ້ນສ່ວນຫຼາຍຈະຄ່ອຍໆດີຂຶ້ນເອງເມື່ອຜ່ານຊ່ວງທ້າຍຂອງໄວລຸ້ນ ແລະ ຮໍໂມນເລີ່ມສະຖຽນລະພາບ ໂດຍທົ່ວໄປຖ້າດູແລຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ 6 ຫາ 12 ເດືອນ ອາການຈະຄົງທີ່ຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດ. ກ່ອນຮອດຈຸດນັ້ນ ບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງໃຈຮ້ອນ ພຽງແຕ່ດູແລຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງເພື່ອຫຼຸດການອັກເສບ ແລະ ຫຼຸດຄວາມສ່ຽງເປັນຮອຍແປ້ວກໍພຽງພໍແລ້ວ.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).