ເປັນຫຍັງຜິວແຫ້ງ ແລະລະຄາຍງ່າຍເມື່ອເກາະປ້ອງກັນຜິວເສຍຫາຍ, ຫຼັກການທີ່ເຊຣາໄມດ໌ຊ່ວຍຕື່ມເຕັມຮອຍແຕກນັ້ນ

ພຽງແຕ່ລ້າງໜ້າ ແຕ່ໃບໜ້າກັບຮູ້ສຶກຕຶງ, ຫຼືເຄື່ອງສຳອາງທີ່ໃຊ້ປະຈຳກັບເຮັດໃຫ້ແສບຮ້ອນຂຶ້ນມາທັນທີ ນີ້ຄືສັນຍານວ່າເກາະປ້ອງກັນຜິວ (skin barrier) ຂອງທ່ານກຳລັງມີບັນຫາ. ເກາະປ້ອງກັນຜິວແມ່ນເຍື່ອບາງໆທີ່ປົກຄຸມຊັ້ນນອກສຸດຂອງຜິວໜັງ ເມື່ອເຍື່ອນີ້ບາງລົງ ຫຼືແຕກຮ້າວ ຄວາມຊຸ່ມຊື່ນຈະຮົ່ວອອກ ແລະສິ່ງລະຄາຍເຄືອງຈາກພາຍນອກຈະເຂົ້າມາໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ.

ວັດຖຸດິບຫຼັກທີ່ຕື່ມເຕັມເຍື່ອປ້ອງກັນນີ້ຄື ເຊຣາໄມດ໌ (ceramide). ບົດຄວາມນີ້ຈະອະທິບາຍທີລະຂັ້ນຕອນ ວ່າເປັນຫຍັງເຊຣາໄມດ໌ຈຶ່ງສຳຄັນ, ເກາະປ້ອງກັນຜິວເສຍຫາຍໄດ້ແນວໃດ ແລະຈະຟື້ນຟູເກາະທີ່ເສຍຫາຍນັ້ນຄືນໄດ້ແນວໃດ.

ໂຄງສ້າງ ແລະໜ້າທີ່ຂອງເກາະປ້ອງກັນຜິວ

ເກາະປ້ອງກັນຜິວຢູ່ໃນຊັ້ນຂີ້ໄຄຼ (stratum corneum) ເຊິ່ງເປັນຊັ້ນນອກສຸດຂອງຜິວໜັງ. ຊັ້ນຂີ້ໄຄຼປະກອບດ້ວຍເຊວຂີ້ໄຄຼທີ່ຕາຍແລ້ວວາງຊ້ອນກັນເປັນຫຼາຍຊັ້ນ ໂດຍມີໄຂມັນ (lipid) ອັດແໜ້ນຢູ່ລະຫວ່າງເຊວເຫຼົ່ານັ້ນ.

ໂຄງສ້າງນີ້ມັກຖືກປຽບທຽບກັບກ້ອນອິດ ແລະປູນຊີມັງ. ຖ້າເຊວຂີ້ໄຄຼແມ່ນກ້ອນອິດ ໄຂມັນທີ່ອັດແໜ້ນຢູ່ລະຫວ່າງກໍຄືປູນຊີມັງ. ຖ້າມີແຕ່ກ້ອນອິດແຕ່ບໍ່ມີປູນຊີມັງ ນ້ຳ ແລະລົມຈະສາມາດຊຶມຜ່ານກຳແພງໄດ້ງ່າຍສັນໃດ ຜິວທີ່ມີເຊວຂີ້ໄຄຼແຕ່ຂາດໄຂມັນກໍຈະເຮັດໃຫ້ຄວາມຊຸ່ມຊື່ນຮົ່ວອອກ ແລະສິ່ງແປກປອມແຊກຊຶມເຂົ້າມາໄດ້ງ່າຍສັນນັ້ນ.

ດັ່ງນັ້ນ ເກາະປ້ອງກັນຜິວຈຶ່ງເຮັດໜ້າທີ່ສອງຢ່າງພ້ອມກັນ ໜຶ່ງຄືການກັກຄວາມຊຸ່ມຊື່ນພາຍໃນຜິວບໍ່ໃຫ້ຮົ່ວອອກ ສອງຄືການປ້ອງກັນເຊື້ອແບັກທີເຣຍ ຫຼືສານກໍ່ພູມແພ້ບໍ່ໃຫ້ເຂົ້າມາລົບກວນ. ໜ້າທີ່ທັງສອງນີ້ຕ້ອງເຮັດວຽກໄປພ້ອມກັນ ຜິວຈຶ່ງຈະຊຸ່ມຊື່ນ ແລະບໍ່ລະຄາຍງ່າຍ.

ເປັນຫຍັງຜິວຈຶ່ງລະຄາຍງ່າຍເມື່ອເກາະປ້ອງກັນເສຍຫາຍ?

ເມື່ອປູນຊີມັງ ຫຼືໄຂມັນທີ່ປະກອບເປັນເກາະປ້ອງກັນຫຼຸດລົງ ຊ່ອງຫວ່າງລະຫວ່າງເຊວຂີ້ໄຄຼກໍຈະກວ້າງຂຶ້ນ. ລອງນຶກເຖິງຮົ້ວທີ່ປູນຊີມັງລະຫວ່າງກ້ອນອິດແຕກຮ້າວ ຝົນ ແລະລົມຈະຊຶມຜ່ານຮົ້ວທີ່ມີຊ່ອງຫວ່າງນັ້ນໄດ້ງ່າຍສັນໃດ ຜິວທີ່ຂາດໄຂມັນກໍຈະບໍ່ສາມາດກັກຄວາມຊຸ່ມຊື່ນໄວ້ໄດ້ ແລະຮັບເອົາສິ່ງລະຄາຍເຄືອງຈາກພາຍນອກເຂົ້າມາໄດ້ງ່າຍສັນນັ້ນ.

ຄວາມໄວທີ່ຄວາມຊຸ່ມຊື່ນຈາກຜິວລະເຫີຍອອກໄປນີ້ ເອີ້ນວ່າ ການສູນເສຍນ້ຳຜ່ານຜິວໜັງ (transepidermal water loss). ຖ້າເກາະປ້ອງກັນຜິວແຂງແຮງ ອັດຕາການສູນເສຍນີ້ຈະຊ້າ ແຕ່ຖ້າເກາະປ້ອງກັນເສຍຫາຍ ອັດຕານີ້ຈະໄວຂຶ້ນ ເຮັດໃຫ້ຜິວແຫ້ງງ່າຍ. ຜິວທີ່ແຫ້ງຈະມີພື້ນຜິວຫຍາບກະດ້າງ ແລະຮອຍຫ່ຽວຍົ່ນເລັກໆກໍຈະເຫັນຊັດຂຶ້ນ.

ໃນຂະນະດຽວກັນ ເມື່ອສານລະຄາຍເຄືອງ ແລະເຊື້ອຈຸລິນຊີເຂົ້າມາທາງຊ່ອງຫວ່າງນັ້ນໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ ເຊວພູມຄຸ້ມກັນໃນຜິວກໍຈະຕອບໂຕ້ໄວຂຶ້ນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຜິວທີ່ເກາະປ້ອງກັນເສຍຫາຍຈຶ່ງມັກຮູ້ສຶກແສບຮ້ອນ ຫຼືແດງຂຶ້ນ ເຖິງແມ່ນຈະໃຊ້ເຄື່ອງສຳອາງຊະນິດເກົ່າທີ່ເຄີຍໃຊ້ໄດ້ດີ. ອາດເວົ້າໄດ້ວ່າ ຍິ່ງເກາະປ້ອງກັນບາງລົງເທົ່າໃດ ຂອບເຂດການກັ່ນຕອງສິ່ງລະຄາຍເຄືອງກໍຍິ່ງຫຼຸດຕ່ຳລົງເທົ່ານັ້ນ.

ໜ້າທີ່ຂອງເຊຣາໄມດ໌

ເຊຣາໄມດ໌ແມ່ນສ່ວນປະກອບໄຂມັນທີ່ມີສັດສ່ວນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນບັນດາໄຂມັນທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງເຊວຂີ້ໄຄຼ. ມັນວາງຊ້ອນກັນເປັນຫຼາຍຊັ້ນຮ່ວມກັບໂຄເລສເຕີຣອນ ແລະອາຊິດໄຂມັນ (fatty acid) ຈົນເກີດເປັນເຍື່ອບາງໆຫຼາຍຊັ້ນ.

ເຍື່ອນີ້ຄ້າຍຄືກັບການເອົາຝາປິດອາຫານແບບພລາສະຕິກມາຊ້ອນກັນຫຼາຍຊັ້ນ. ຝາປິດແຜ່ນດຽວບາງ ແລະທະລຸໄດ້ງ່າຍ ແຕ່ຖ້າຊ້ອນກັນຫຼາຍແຜ່ນ ຈະທະລຸໄດ້ຍາກຂຶ້ນເຖິງແມ່ນຈະຖືກແຮງກະທົບພໍສົມຄວນກໍຕາມ. ເມື່ອເຊຣາໄມດ໌ ໂຄເລສເຕີຣອນ ແລະອາຊິດໄຂມັນວາງຊ້ອນກັນຢ່າງສົມດຸນ ເຍື່ອປ້ອງກັນຫຼາຍຊັ້ນນີ້ກໍຈະຖືກສ້າງຂຶ້ນ ເຮັດໃຫ້ຄວາມຊຸ່ມຊື່ນຢູ່ພາຍໃນ ແລະສິ່ງລະຄາຍເຄືອງຖືກກັນໄວ້ຢູ່ພາຍນອກ.

ເມື່ອອາຍຸເພີ່ມຂຶ້ນ ຫຼືມີພະຍາດຜິວໜັງບາງຊະນິດ ປະລິມານເຊຣາໄມດ໌ມັກຈະຫຼຸດລົງຕາມທຳມະຊາດ. ເມື່ອວັດຖຸດິບໜ້ອຍລົງ ເຍື່ອກໍຈະບາງລົງ ແລະເຍື່ອທີ່ບາງລົງນີ້ກໍຈະເກີດຊ່ອງຫວ່າງໄດ້ງ່າຍຄືກັບຕົວຢ່າງກ້ອນອິດ ແລະປູນຊີມັງທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ວົງການຜິວໜັງຈຶ່ງຖືວ່າເຊຣາໄມດ໌ເປັນວັດຖຸດິບຫຼັກໃນການຟື້ນຟູເກາະປ້ອງກັນຜິວ.

ພຶດຕິກຳປະຈຳວັນທີ່ເຮັດໃຫ້ເກາະປ້ອງກັນຜິວເສຍຫາຍ

ເກາະປ້ອງກັນຜິວບໍ່ໄດ້ເສຍຫາຍພາຍໃນມື້ດຽວ. ພຶດຕິກຳນ້ອຍໆທີ່ເຮັດຊ້ຳໆທຸກມື້ຄ່ອຍໆສຶກກັດໄຂມັນອອກ ຈົນເຮັດໃຫ້ເກາະປ້ອງກັນບາງລົງເທື່ອລະໜ້ອຍ. ພຶດຕິກຳຕໍ່ໄປນີ້ຄືສາເຫດຫຼັກທີ່ພົບເລື້ອຍ.

• ລ້າງໜ້າ ຫຼືອາບນ້ຳຮ້ອນເປັນເວລາດົນ: ນ້ຳຮ້ອນຈະລະລາຍໄຂມັນລະຫວ່າງເຊວຂີ້ໄຄຼອອກໄປ. ຄືກັນກັບການໃຊ້ນ້ຳຮ້ອນລ້າງເຄື່ອງມັນ ໄຂມັນຜິວກໍຖືກລະລາຍອອກໄປພ້ອມກັນ.
• ໃຊ້ຄຣີມລ້າງໜ້າທີ່ມີລິດຊະນະລ້າງແຮງແບບຊ້ຳສອງຊັ້ນ: ສານທຳຄວາມສະອາດບໍ່ໄດ້ລ້າງແຕ່ໄຂມັນສ່ວນຫຼໍ (sebum) ເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງລ້າງໄຂມັນທີ່ປະກອບເປັນເກາະປ້ອງກັນອອກໄປນຳ. ຍິ່ງລ້າງເລື້ອຍ ແລະແຮງ ໄຂມັນກໍຍິ່ງຖືກສຶກກັດອອກໂດຍບໍ່ມີເວລາໃຫ້ຟື້ນຄືນ.
• ໃຊ້ຜະລິດຕະພັນຂັດຂີ້ໄຄຼຊ້ອນກັນຫຼາຍເກີນໄປ: ອາຊິດ ຫຼືເມັດຂັດຈະບັງຄັບຫຼຸດເຊວຂີ້ໄຄຼອອກ ພ້ອມທັງໄຂມັນທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງນັ້ນກໍຫຼຸດອອກໄປນຳ. ຍິ່ງຊັ້ນຂີ້ໄຄຼບາງລົງເທົ່າໃດ ເກາະປ້ອງກັນກໍຍິ່ງບາງລົງເທົ່ານັ້ນ.
• ໂດນແສງແດດຕິດຕໍ່ກັນເປັນເວລາດົນ: ແສງແດດເຮັດໃຫ້ໄຂມັນເກີດການອອກຊິເດຊັນ (oxidation) ຈົນເສຍໜ້າທີ່ໄປ ຄ້າຍຄືກັບການປ່ຽນແປງທີ່ເກີດຂຶ້ນເມື່ອນ້ຳມັນເກົ່າຫືນ.
• ຢູ່ໃນສະພາບແວດລ້ອມແຫ້ງເປັນເວລາດົນ: ເມື່ອຄວາມຊຸ່ມຊື່ນໃນອາກາດຕ່ຳ ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຄວາມຊຸ່ມຊື່ນລະຫວ່າງຜິວກັບອາກາດຈະຫ່າງກັນຫຼາຍຂຶ້ນ ເຮັດໃຫ້ຄວາມຊຸ່ມຊື່ນຖືກດູດອອກໄວຂຶ້ນ ນັບເປັນພາລະໜັກຂຶ້ນສຳລັບເກາະປ້ອງກັນຜິວທີ່ຕ້ອງທົນຮັບ.

ເຊຣາໄມດ໌ຖືກດູດຊຶມ ແລະເຂົ້າໄປປະຈຳຢູ່ໃນຜິວແນວໃດ?

ເມື່ອທາເຄື່ອງສຳອາງທີ່ມີເຊຣາໄມດ໌ລົງເທິງຜິວ ສານນີ້ຈະຄົ້ນຫາຊ່ອງຫວ່າງລະຫວ່າງເຊວຂີ້ໄຄຼແລ້ວແຊກຊຶມເຂົ້າໄປ. ເນື່ອງຈາກມີໂຄງສ້າງຄ້າຍຄືກັບໄຂມັນເດີມທີ່ຢູ່ໃນຜິວ ມັນຈຶ່ງສາມາດເຂົ້າໄປແທນທີ່ບໍລິເວນທີ່ເສຍຫາຍໄດ້ຢ່າງເປັນທຳມະຊາດ.

ອາດປຽບທຽບໄດ້ກັບການຫຼິ້ນຈິ໊ກຊໍພັດ (jigsaw puzzle). ຖ້າເອົາຊິ້ນສ່ວນທີ່ຮູບຮ່າງຄ້າຍກັນມາໃສ່ບ່ອນທີ່ຂາດຫາຍໄປ ພາບກໍຈະຕໍ່ກັນຄືນໄດ້ສັນໃດ ເຊຣາໄມດ໌ກໍເຂົ້າໄປປະຈຳຢູ່ໃນຊ່ອງຫວ່າງທີ່ໄຂມັນເດີມເຄີຍຢູ່ ແລ້ວຟື້ນຟູຄວາມຕໍ່ເນື່ອງຂອງເຍື່ອປ້ອງກັນຄືນມາໄດ້ສັນນັ້ນ.

ແນວໃດກໍຕາມ ເຊຣາໄມດ໌ຢ່າງດຽວບໍ່ພຽງພໍທີ່ຈະສ້າງເຍື່ອປ້ອງກັນທີ່ສົມບູນໄດ້. ຄືກັນກັບເກາະປ້ອງກັນທຳມະຊາດທີ່ຕ້ອງມີໂຄເລສເຕີຣອນ ແລະອາຊິດໄຂມັນປະກອບຮ່ວມກັນຈຶ່ງຈະແຂງແຮງ ເຄື່ອງສຳອາງກໍເຊັ່ນກັນ ຖ້າມີໄຂມັນທັງສາມຊະນິດນີ້ຮ່ວມກັນ ເຍື່ອປ້ອງກັນຈະຖືກສ້າງຄືນຢ່າງໝັ້ນຄົງກວ່າ. ນອກຈາກນີ້ ການດູດຊຶມຈະດີກວ່າເມື່ອທາລົງໃນຜິວທີ່ຍັງມີຄວາມຊຸ່ມຊື່ນເລັກນ້ອຍ ຈຶ່ງແນະນຳໃຫ້ທາທັນທີຫຼັງລ້າງໜ້າ ໃນຂະນະທີ່ຜິວຍັງມີຄວາມຊຸ່ມຢູ່ໜ້ອຍໜຶ່ງ.

ສ່ວນປະກອບທີ່ຄວນໃຊ້ຮ່ວມກັບເຊຣາໄມດ໌

ເຊຣາໄມດ໌ຢ່າງດຽວບໍ່ພຽງພໍທີ່ຈະຟື້ນຟູເກາະປ້ອງກັນຜິວທັງໝົດ. ດັ່ງນັ້ນ ການໃຊ້ຮ່ວມກັບສ່ວນປະກອບອື່ນຈຶ່ງຊ່ວຍໃຫ້ການຟື້ນຟູໄດ້ຜົນດີຂຶ້ນ.

• ໂຄເລສເຕີຣອນ ແລະອາຊິດໄຂມັນ: ເປັນໄຂມັນອີກສອງຊະນິດທີ່ປະກອບເປັນເກາະປ້ອງກັນຮ່ວມກັບເຊຣາໄມດ໌. ເມື່ອທັງສາມຢູ່ຮ່ວມກັນ ຈະໄດ້ເຍື່ອທີ່ໃກ້ຄຽງກັບໂຄງສ້າງເກາະປ້ອງກັນທຳມະຊາດ ຈຶ່ງໝັ້ນຄົງກວ່າການໃຊ້ເຊຣາໄມດ໌ຢ່າງດຽວ.
• ນຽອາຊິນາໄມດ໌ (niacinamide): ເຊື່ອວ່າຊ່ວຍໃຫ້ຜິວສ້າງໄຂມັນຂອງຕົນເອງໄດ້ດີຂຶ້ນ. ຕ່າງຈາກເຊຣາໄມດ໌ທີ່ຕື່ມວັດຖຸດິບຈາກພາຍນອກ ນຽອາຊິນາໄມດ໌ຈະຊ່ວຍກະຕຸ້ນຄວາມສາມາດຂອງຜິວໃນການສ້າງໄຂມັນເອງ.
• ແພນທີນອນ (panthenol): ເປັນສານທີ່ຮູ້ຈັກກັນວ່າຊ່ວຍໃນຂະບວນການຟື້ນຟູຜິວທີ່ເສຍຫາຍ. ຍັງມີຄຸນສົມບັດຊ່ວຍສະຫງົບຜິວໃນຂະນະທີ່ບາດແຜກຳລັງຮັກສາ ຈຶ່ງຊ່ວຍຫຼຸດຄວາມຮູ້ສຶກລະຄາຍເຄືອງ.
• ສານໃຫ້ຄວາມຊຸ່ມຊື່ນ ເຊັ່ນ ກີເຊີຣິນ (glycerin) ແລະໄຮອາລູຣອນິກແອຊິດ (hyaluronic acid): ເຮັດໜ້າທີ່ດຶງດູດ ແລະກັກນ້ຳໄວ້. ຖ້າເຊຣາໄມດ໌ເປັນສ່ວນທີ່ກໍ່ກຳແພງ ສານໃຫ້ຄວາມຊຸ່ມຊື່ນເຫຼົ່ານີ້ກໍຄືສ່ວນທີ່ຕື່ມນ້ຳເຂົ້າໄປພາຍໃນກຳແພງນັ້ນ.

ຂັ້ນຕອນການດູແລເພື່ອຟື້ນຟູເກາະປ້ອງກັນຜິວທີ່ເສຍຫາຍ

ຖ້າເກາະປ້ອງກັນຜິວບາງລົງແລ້ວ ສິ່ງທຳອິດທີ່ຄວນເຮັດບໍ່ແມ່ນການເພີ່ມຫຍັງເຂົ້າໄປໃໝ່ ແຕ່ແມ່ນການຫຼຸດການລະຄາຍເຄືອງລົງກ່ອນ. ການໃຫ້ເວລາໄຂມັນຄືນມາເຕັມທີ່ຄືຂັ້ນຕອນທຳອິດຂອງການຟື້ນຟູ.

ລ້າງໜ້າດ້ວຍນ້ຳອຸ່ນເລັກນ້ອຍ ແລະໃຊ້ເວລາສັ້ນໆ ໂດຍໃຊ້ຄຣີມລ້າງໜ້າສູດອ່ອນໂຍນພຽງຊະນິດດຽວແທນຄຣີມລ້າງໜ້າທີ່ມີລິດຊະນະລ້າງແຮງ. ຄວນຢຸດການລ້າງໜ້າແບບຊ້ຳສອງຊັ້ນ ຫຼືການຂັດຂີ້ໄຄຼເລື້ອຍໆໄວ້ກ່ອນຈົນກວ່າຈະຟື້ນຕົວ. ເພາະຖ້າຍັງລ້າງອອກຢູ່ຕະຫຼອດກ່ອນທີ່ໄຂມັນຈະສະສົມຄືນ ຄວາມໄວໃນການຟື້ນຟູກໍຈະຊ້າລົງ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ໃຫ້ທາຄຣີມບຳລຸງທີ່ມີເຊຣາໄມດ໌ໃຫ້ພຽງພໍເພື່ອຕື່ມເຕັມເຍື່ອທີ່ບາງລົງ. ໃນຊ່ວງນີ້ ຄວນເລື່ອນການໃຊ້ຜະລິດຕະພັນຂັດຂີ້ໄຄຼທີ່ມີອາຊິດ ຫຼືສານທີ່ລະຄາຍແຮງເຊັ່ນ ເຣຕິນອລ (retinol) ອອກໄປກ່ອນ ຈົນກວ່າເກາະປ້ອງກັນຈະຟື້ນຄືນລະດັບໜຶ່ງ ຈຶ່ງຈະປອດໄພກວ່າ. ແລະຄວນທາຄຣີມກັນແດດຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ເພາະຖ້າແສງແດດຍັງອອກຊິເດຊັນໄຂມັນຢູ່ຕໍ່ໄປ ເກາະປ້ອງກັນທີ່ຫາກໍຟື້ນຟູອາດບາງລົງອີກຄັ້ງ.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).