ສະຫຼ້າງຜົມເລື້ອຍປານໃດກໍຍັງມີຂີ້ຮັງແຄ ແລະ ຄັນຫົວຊ້ຳໆ, ຫນັງຫົວມັນແທ້ຈິງແລ້ວເກີດຈາກຫຍັງ?

ຫາກໍສະຫຼ້າງຜົມແທ້ໆ ຍັງບໍ່ທັນຄົບ 1 ມື້ ຫນັງຫົວກໍຄັນແລ້ວ, ພໍຫວີຜົມ ຂີ້ໄຄສີຂາວກໍຫຼົ່ນໃສ່ບ່າ. ປ່ຽນແຊມພູແລ້ວກໍດີຂຶ້ນຊົ່ວຄາວເທົ່ານັ້ນ ພໍຜ່ານໄປ 2 ຫາ 3 ມື້ອາການເກົ່າກໍກັບມາຄືເດີມ. ຫາກຮູບແບບນີ້ເກີດຂຶ້ນຊ້ຳໆ ຫຼາຍຄົນມັກຄິດວ່າເປັນເລື່ອງຄວາມສະອາດ ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວ ສ່ວນຫຼາຍມີສາເຫດມາຈາກຂະບວນການທາງຊີວະວິທະຍາສະເພາະທີ່ເກີດຂຶ້ນຢູ່ເທິງຫນັງຫົວ.

ດ້ວຍເຫດນີ້ ຫຼາຍຄົນຈຶ່ງຄິດວ່າ "ອາດຈະສະຫຼ້າງບໍ່ພຽງພໍ" ແລ້ວພະຍາຍາມສະຫຼ້າງໃຫ້ຫນັກຂຶ້ນ, ແຕ່ວິທີນີ້ກັບກາຍເປັນສາເຫດທີ່ເຮັດໃຫ້ອາການຄ້າງຄາຢູ່ດົນຂຶ້ນແທນ. ຖ້າຢາກຮູ້ວ່າເປັນຫຍັງການສະຫຼ້າງຢ່າງດຽວຈຶ່ງແກ້ບໍ່ໄດ້, ຕ້ອງເລີ່ມຈາກການເຂົ້າໃຈວ່າແທ້ຈິງແລ້ວມີຫຍັງເກີດຂຶ້ນຢູ່ໜ້າຫນັງຫົວກ່ອນ.

ອາການນີ້ເອີ້ນວ່າ ຫນັງຫົວມັນ ຫຼື ໂຣກຜິວໜັງອັກເສບຈາກໄຂມັນ (seborrheic dermatitis). ດັ່ງຊື່ ມັນກ່ຽວຂ້ອງໂດຍກົງກັບໄຂມັນ ຫຼື ຊີບັມ (sebum) ທີ່ຜິວໜັງຜະລິດອອກມາ. ແຕ່ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງຂອງໄຂມັນຢ່າງດຽວ, ຍັງມີເຊື້ອລາທີ່ອາໄສຢູ່ເທິງນັ້ນ ແລະ ວິທີທີ່ຮ່າງກາຍຂອງເຮົາຕອບໂຕ້ຕໍ່ມັນ ສາມຢ່າງນີ້ພົວພັນກັນຈົນເກີດເປັນອາການ. ບົດຄວາມນີ້ຈະອະທິບາຍເປັນຂັ້ນຕອນວ່າເປັນຫຍັງບັນຫາຈຶ່ງເກີດຢູ່ບ່ອນທີ່ມັນຫຼາຍ ແລະ ເປັນຫຍັງເຖິງດູແລແນວໃດກໍຍັງກັບມາອີກ.

ເປັນຫຍັງຫນັງຫົວຈຶ່ງມີໄຂມັນອອກຫຼາຍກວ່າບ່ອນອື່ນ?

ໄຂມັນ ຫຼື ຊີບັມ ຕາມທຳມະຊາດແລ້ວແມ່ນສານທີ່ຊ່ວຍປົກປ້ອງຜິວໜັງ. ມັນສ້າງເປັນຊັ້ນບາງໆເທິງໜ້າຜິວ ເພື່ອປ້ອງກັນຄວາມຊຸ່ມຊື່ນລະເຫີຍອອກ ແລະ ປ້ອງກັນຜິວຈາກສິ່ງລະຄາຍເຄືອງພາຍນອກ. ອາດປຽບໄດ້ຄືກັບຮົ່ມທີ່ກາງໄວ້ເທິງຜິວໜັງເພື່ອສ້າງເປັນເກາະປ້ອງກັນ.

ບັນຫາແມ່ນຫນັງຫົວເປັນບ່ອນທີ່ມີຕ່ອມໄຂມັນໃຫຍ່ ແລະ ໜາແໜ້ນທີ່ສຸດໃນຮ່າງກາຍ ຮ່ວມກັບບໍລິເວນ T-zone ຂອງໃບໜ້າ. ຕ່ອມໄຂມັນທີ່ໃຫຍ່ ແລະ ຫຼາຍ ຫມາຍຄວາມວ່າໄຂມັນຈະຖືກຜະລິດອອກມາງ່າຍ. ນອກຈາກນັ້ນ ຮໍໂມນແອນໂດຣເຈນ (androgen) ເຊິ່ງເປັນຮໍໂມນເພດຊາຍ ຍັງກະຕຸ້ນຕ່ອມໄຂມັນໃຫ້ຜະລິດໄຂມັນອອກມາຫຼາຍຂຶ້ນອີກ. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ຫນັງຫົວມັກມັນຫຼາຍຫຼັງໄວລຸ້ນ, ຫຼືເວລາຄວາມຄຽດສູງ ຫຼືນອນບໍ່ພຽງພໍ ຫນັງຫົວກໍຈະມັນຂຶ້ນ. ຕ່ອມໄຂມັນຢູ່ຫນັງຫົວມີຄວາມອ່ອນໄຫວຕໍ່ການປ່ຽນແປງຂອງຮໍໂມນ ແລະ ສະພາບຮ່າງກາຍພາຍໃນຫຼາຍ.

ເປັນຫຍັງເຊື້ອລາຈຶ່ງມັກໄຂມັນນີ້?

ຢູ່ຫນັງຫົວຂອງເຮົາມີເຊື້ອລາຊະນິດໜຶ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າ ມາລາເຊເຊຍ (Malassezia) ອາໄສຢູ່ຕາມທຳມະຊາດຢູ່ແລ້ວ. ມັນເປັນເຊື້ອປະຈຳຖິ່ນທີ່ມີຢູ່ໃນຫນັງຫົວຂອງທຸກຄົນ ດັ່ງນັ້ນການມີເຊື້ອນີ້ຢູ່ ບໍ່ໄດ້ໝາຍຄວາມວ່າເປັນພະຍາດ. ອາດປຽບໄດ້ຄືກັບຜູ້ເຊົ່າທີ່ອາໄສຢູ່ນຳເຮືອນຂອງເຮົາຕະຫຼອດ.

ແຕ່ບັນຫາແມ່ນອາຫານທີ່ເຊື້ອລານີ້ກິນ ກໍຄືໄຂມັນນັ້ນເອງ. ຫນັງຫົວທີ່ມີໄຂມັນຫຼາຍຈຶ່ງກາຍເປັນແຫຼ່ງອາໄສທີ່ອຸດົມສົມບູນສຳລັບມາລາເຊເຊຍ. ຄືກັນກັບຜູ້ເຊົ່າທີ່ຈະເພີ່ມຂຶ້ນຖ້າອາຫານມີຫຼາຍ, ຫນັງຫົວທີ່ມີໄຂມັນຫຼາຍກໍເຮັດໃຫ້ຈຳນວນມາລາເຊເຊຍເພີ່ມຂຶ້ນຕາມທຳມະຊາດ. ຂັ້ນຕອນນີ້ເອງຍັງບໍ່ແມ່ນບັນຫາໃຫຍ່ ແຕ່ຄວາມລະຄາຍເຄືອງທີ່ແທ້ຈິງຈະເລີ່ມຢູ່ຂັ້ນຕອນຕໍ່ໄປ.

ເມື່ອເຊື້ອລາເພີ່ມຂຶ້ນ ຈະເກີດຫຍັງຂຶ້ນຢູ່ຫນັງຫົວ?

ມາລາເຊເຊຍບໍ່ໄດ້ພຽງແຕ່ກິນໄຂມັນ ແຕ່ຍັງປ່ອຍເອນໄຊທ໌ອອກມາເພື່ອຍ່ອຍສະຫຼາຍໄຂມັນນັ້ນອີກດ້ວຍ. ໃນຂະບວນການນີ້ ຈະເກີດເປັນສານກົດໄຂມັນ (fatty acid) ທີ່ລະຄາຍເຄືອງ ເຊິ່ງເປັນສານທີ່ໄປສຳຜັດຜິວໜັງຫນັງຫົວໂດຍກົງ. ອາດປຽບໄດ້ຄືກັບເສດອາຫານທີ່ຜູ້ເຊົ່າຍ່ອຍແລ້ວເຫຼືອຖິ້ມໄວ້ ໄປລະຄາຍເຄືອງທົ່ວທັງເຮືອນ.

ຜິວໜັງຫນັງຫົວ ໂດຍສະເພາະຄົນທີ່ຜິວອ່ອນໄຫວ ຈະຮັບຮູ້ສານລະຄາຍເຄືອງນີ້ວ່າເປັນໄພຄຸກຄາມ. ຮ່າງກາຍຈຶ່ງສົ່ງເຊວພູມຄຸ້ມກັນເຂົ້າໄປບໍລິເວນນັ້ນເພື່ອສົ່ງສັນຍານເຕືອນ ນີ້ຄືສິ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າການອັກເສບ. ເມື່ອການອັກເສບເລີ່ມ ເສັ້ນເລືອດຈະຂະຫຍາຍຕົວເຮັດໃຫ້ຫນັງຫົວແດງ ແລະ ເສັ້ນປະສາດຖືກກະຕຸ້ນຈົນຮູ້ສຶກຄັນ. ໃນທີ່ສຸດ ບໍ່ແມ່ນຕົວເຊື້ອລາເອງ ແຕ່ເປັນປະຕິກິລິຍາຂອງຮ່າງກາຍຕໍ່ສານທີ່ເຊື້ອລາຜະລິດອອກມາ ທີ່ເປັນສາເຫດຂອງອາການແທ້ໆ.

ຂີ້ຮັງແຄເກີດຂຶ້ນຈາກຂະບວນການໃດແທ້?

ຕາມທຳມະຊາດ ຜິວໜັງຈະລອກເຊລແກ່ອອກ ແລ້ວແທນທີ່ດ້ວຍເຊລໃໝ່ຢູ່ຕະຫຼອດ. ຂະບວນການນີ້ເອີ້ນວ່າ ການປ່ຽນເຊລຜິວ (turnover) ຄ້າຍຄືກັບການປ່ຽນເຈ້ຍຕິດຝາທີ່ເກົ່າອອກເທື່ອລະໜ້ອຍ. ໃນສະພາບປົກກະຕິ ຄວາມໄວຂອງການປ່ຽນນີ້ຈະຊ້າ ຈົນເຊລແກ່ຫຼົ່ນອອກເປັນຊິ້ນນ້ອຍໆທີ່ຕາເບິ່ງບໍ່ເຫັນ.

ແຕ່ຫນັງຫົວທີ່ມີການອັກເສບ ຄວາມໄວການປ່ຽນເຊລນີ້ຈະໄວຂຶ້ນຜິດປົກກະຕິ. ຄືກັນກັບການລອກເຈ້ຍຕິດຝາໄວເກີນໄປຈົນຫຼຸດອອກເປັນຕ່ອນໃຫຍ່, ເຊລຜິວທີ່ຍັງເຕີບໂຕບໍ່ທັນ ກໍຫຼຸດອອກມາເປັນກ້ອນສີຂາວໃຫຍ່ໆທີ່ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນ. ນີ້ຄືຂີ້ຮັງແຄ. ເວົ້າອີກແບບໜຶ່ງ ຂີ້ຮັງແຄແມ່ນຜົນຂອງການທີ່ສານລະຄາຍເຄືອງຈາກເຊື້ອລາ ແລະ ການອັກເສບທີ່ຕາມມາ ໄປເຮັດໃຫ້ຄວາມໄວການປ່ຽນເຊລໄວຂຶ້ນ.

ສະຫຼ້າງແລ້ວສະຫຼ້າງອີກ ເປັນຫຍັງຍັງຄັນ ແລະ ມີຂີ້ຮັງແຄຄືນມາອີກ?

ເຫດຜົນທີ່ຫນັງຫົວມັນບໍ່ດີຂຶ້ນງ່າຍໆ ແລະ ເປັນຊ້ຳໆ ກໍເພາະຂະບວນການນີ້ບໍ່ແມ່ນສາເຫດດຽວ ແຕ່ເປັນວົງຈອນທີ່ຕ່າງກະຕຸ້ນກັນເອງ. ສາມຢ່າງລຸ່ມນີ້ພົວພັນກັນແລ້ວໝູນວຽນຢູ່ຕະຫຼອດ.

• ເມື່ອໄຂມັນອອກຫຼາຍ ອາຫານຂອງມາລາເຊເຊຍກໍຫຼາຍຂຶ້ນ, ເຮັດໃຫ້ຈຳນວນເຊື້ອລາເພີ່ມຂຶ້ນຕາມທຳມະຊາດ.
• ເມື່ອເຊື້ອລາເພີ່ມຂຶ້ນ ສານລະຄາຍເຄືອງກໍເພີ່ມຂຶ້ນນຳ, ເຮັດໃຫ້ຫນັງຫົວອັກເສບໜັກຂຶ້ນເຖິງແມ່ນເປັນຄົນດຽວກັນ.
• ການອັກເສບຮັກສາຄວາມໄວການປ່ຽນເຊລໃຫ້ໄວຢູ່ຕະຫຼອດ, ບໍ່ໃຫ້ຂີ້ຮັງແຄ ແລະ ອາການຄັນທຸເລົາລົງໄດ້.

ຖ້າສະຫຼ້າງເອົາເຊລແກ່ ແລະ ໄຂມັນອອກດ້ວຍແຊມພູ ຕ່ອມໄຂມັນກໍຈະຜະລິດໄຂມັນອອກມາໃໝ່ພາຍໃນ 1 ຫາ 2 ມື້, ແລະ ມາລາເຊເຊຍກໍເປັນເຊື້ອປະຈຳຖິ່ນທີ່ຍັງຄົງຢູ່ຫນັງຫົວ ບໍ່ສາມາດກຳຈັດອອກໝົດໄດ້. ດັ່ງນັ້ນ ການສະຫຼ້າງຢ່າງດຽວຈຶ່ງຕັດວົງຈອນນີ້ໄດ້ຍາກ ອາການຈຶ່ງກັບຄືນມາອີກພາຍໃນ 2 ຫາ 3 ມື້ຊ້ຳໆ.

ຖ້າສະຫຼ້າງເລື້ອຍເກີນໄປ ຈະເຮັດໃຫ້ອາການແຍ່ລົງບໍ?

ເມື່ອຄັນຫຼາຍ ຫຼາຍຄົນກໍມັກສະຫຼ້າງເລື້ອຍ ແລະ ແຮງຂຶ້ນໂດຍທຳມະຊາດ. ແຕ່ວິທີນີ້ບໍ່ໄດ້ຊ່ວຍໄດ້ສະເໝີໄປ.

ຖ້າໃຊ້ແຊມພູທີ່ມີລິດຊະດອກແຮງ ສະຫຼ້າງຫນັງຫົວເລື້ອຍເກີນໄປ ໄຂມັນຈະຖືກລ້າງອອກຫຼາຍກວ່າທີ່ຈຳເປັນ. ຜິວໜັງກໍຈະຄິດວ່າຂາດໄຂມັນ ແລ້ວສັ່ງໃຫ້ຕ່ອມໄຂມັນເຮັດວຽກໜັກຂຶ້ນເພື່ອຜະລິດໄຂມັນຄືນມາໄວໆ. ຄ້າຍຄືກັບການຕັກນ້ຳອອກຈາກນ້ຳສ້າງໄວເທົ່າໃດ ນ້ຳກໍຈະຂຶ້ນມາໄວເທົ່ານັ້ນ. ຜົນກໍຄື ຫຼັງສະຫຼ້າງໃໝ່ໆອາດຮູ້ສຶກສະບາຍ ແຕ່ພຽງ 1 ຫຼື 2 ມື້ຫຼັງຈາກນັ້ນ ໄຂມັນອາດຂຶ້ນໄວກວ່າເກົ່າອີກ.

ນອກຈາກນັ້ນ ສານທຳຄວາມສະອາດທີ່ແຮງຍັງລ້າງເອົາຊັ້ນປົກປ້ອງບາງໆເທິງຜິວອອກໄປນຳ. ເມື່ອຊັ້ນປົກປ້ອງນີ້ບາງລົງ ຫນັງຫົວກໍຈະອ່ອນໄຫວຕໍ່ອຸນຫະພູມ ຫຼືການເສຍດສີພາຍນອກຫຼາຍຂຶ້ນ ແລະ ຄວາມຊຸ່ມຊື່ນກໍລະເຫີຍງ່າຍ ຈົນຜິວແຫ້ງ. ຜິວແຫ້ງເອງກໍເຮັດໃຫ້ຄັນຢູ່ແລ້ວ, ຖ້າມາລວມກັບການລະຄາຍເຄືອງຈາກມາລາເຊເຊຍ ອາການຄັນກໍຈະຮ້າຍແຮງເປັນ 2 ເທົ່າ. ດັ່ງນັ້ນ ສຳລັບຫນັງຫົວມັນ ບໍ່ແມ່ນວ່າສະຫຼ້າງເລື້ອຍປານໃດ ແຕ່ສະຫຼ້າງດ້ວຍຫຍັງ ແລະ ອ່ອນໂຍນປານໃດ ຕ່າງຫາກທີ່ສຳຄັນກວ່າ.

ຄົນແບບໃດທີ່ມັກເປັນຫນັງຫົວມັນຫຼາຍກວ່າຄົນອື່ນ?

ເຖິງຢູ່ໃນສະພາບແວດລ້ອມດຽວກັນ ບາງຄົນກໍຈະມີອາການຫນັງຫົວມັນຮຸນແຮງກວ່າຄົນອື່ນ. ນີ້ຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າ ໃນສາມປັດໄຈທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງ ອັນໃດເດັ່ນຊັດກວ່າກັນ.

• ຄົນທີ່ຕ່ອມໄຂມັນໃຫຍ່ ແລະ ເຮັດວຽກໄວຢູ່ແລ້ວ ຈະມີອາຫານໃຫ້ມາລາເຊເຊຍຫຼາຍ ຈຶ່ງມີແນວໂນ້ມທີ່ຈຳນວນເຊື້ອລາຈະຫນາແໜ້ນຂຶ້ນງ່າຍ.
• ຄົນທີ່ລະບົບພູມຄຸ້ມກັນ ຫຼືປະຕິກິລິຍາອັກເສບອ່ອນໄຫວ ຈະຕອບໂຕ້ຕໍ່ສານລະຄາຍເຄືອງດຽວກັນຮຸນແຮງກວ່າ ຈຶ່ງມີອາການແດງ ແລະ ຄັນຫຼາຍກວ່າ.
• ຄົນທີ່ຄວາມຄຽດສູງ ນອນບໍ່ພຽງພໍ ຫຼືຢູ່ໃນລະດູທີ່ອາກາດແຫ້ງ ການຫຼັ່ງໄຂມັນ ແລະ ປະຕິກິລິຍາອັກເສບຈະປັ່ນປ່ວນພ້ອມກັນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ອາການຮຸນແຮງຂຶ້ນທັນທີໄດ້ຫຼາຍ.

ດ້ວຍເຫດນີ້ ຫນັງຫົວມັນຈຶ່ງບໍ່ຈຳກັດຢູ່ອາຍຸ ຫຼືລະດູໃດລະດູໜຶ່ງ ແຕ່ຈະຂຶ້ນລົງຕາມສະພາບຮ່າງກາຍ ແລະ ອາລົມຂອງແຕ່ລະຄົນໃນແຕ່ລະມື້.

ການດູແລ ແລະ ການປິ່ນປົວກ່ຽວຂ້ອງກັບຫຼັກການນີ້ແນວໃດ?

ເມື່ອເຂົ້າໃຈຫຼັກການທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງແລ້ວ ກໍຈະເຂົ້າໃຈງ່າຍຂຶ້ນວ່າເປັນຫຍັງສານບາງຢ່າງ ຫຼືວິທີດູແລບາງແບບຈຶ່ງຖືກແນະນຳ. ຫົວໃຈຂອງການດູແລກໍຄື ການກົດຈຸດໃດຈຸດໜຶ່ງໃນວົງຈອນນີ້ໃຫ້ຢູ່ ບໍ່ວ່າຈະເປັນໄຂມັນ, ເຊື້ອລາ ຫຼືການອັກເສບ.

ແຊມພູສະເພາະຫນັງຫົວທີ່ມີສານຕ້ານເຊື້ອລາ ຈະຊ່ວຍຫຼຸດຈຳນວນເຊື້ອລາລົງໂດຍກົງ ຊຶ່ງເປັນການຫຼຸດການຜະລິດສານລະຄາຍເຄືອງແຕ່ຕົ້ນທາງ. ສ່ວນສານທີ່ຊ່ວຍຫຼຸດການອັກເສບ ຈະຊ່ວຍກົດອາການແດງ ແລະ ຄັນທີ່ເລີ່ມແລ້ວໃຫ້ທຸເລົາລົງ ບໍ່ໃຫ້ຄວາມໄວການປ່ຽນເຊລໄວຂຶ້ນອີກ. ແຕ່ເນື່ອງຈາກຫຼັກການນີ້ເຮັດວຽກເປັນວົງຈອນ ຄວນຈື່ໄວ້ວ່າຖ້າດີຂຶ້ນແລ້ວຢຸດການດູແລທັນທີ ໄຂມັນ ແລະ ເຊື້ອລາອາດເພີ່ມຂຶ້ນອີກ ແລ້ວອາການກໍອາດກັບຄືນມາໄດ້.

ນອກຈາກນັ້ນ ວິທີການສະຫຼ້າງທີ່ກ່າວມາກ່ອນໜ້ານີ້ກໍສຳຄັນເຊັ່ນກັນ. ຖ້າໃຊ້ຜະລິດຕະພັນສະເພາະຫນັງຫົວທີ່ອ່ອນໂຍນ ສະຫຼ້າງພຽງພໍດີ ຈະຮັກສາຊັ້ນປົກປ້ອງໄວ້ໄດ້ ພ້ອມທັງລົດໄຂມັນທີ່ເປັນອາຫານຂອງເຊື້ອລາລົງໄດ້ພໍດີ. ກົງກັນຂ້າມ ຖ້າໃຊ້ແຊມພູທົ່ວໄປທີ່ມີແຕ່ລິດຊະດອກແຮງ ແລ້ວສະຫຼ້າງເກີນ 3 ຄັ້ງຕໍ່ມື້ ຈະໄປກັດກ່ອນຊັ້ນປົກປ້ອງຢູ່ຕະຫຼອດ ຈົນອາດເຮັດໃຫ້ປະສິດທິພາບຂອງສານຕ້ານເຊື້ອລາຫຼຸດລົງເຄິ່ງໜຶ່ງໄດ້.

ຖ້າອາການເປັນໜ້ອຍ ຂຶ້ນໆລົງໆ ໂດຍທົ່ວໄປສາມາດຄວບຄຸມໄດ້ດ້ວຍແຊມພູສະເພາະຫນັງຫົວ ແລະ ການດູແລຊີວິດປະຈຳວັນ. ແຕ່ຖ້າອາການແດງຮຸນແຮງ ຫຼືມີຂີ້ໄຄສະສົມໜາ ພ້ອມທັງມີອາການເຈັບຮ່ວມ ຄວນໄປພົບແພດຜິວໜັງເພື່ອວິນິດໄສຫາສາເຫດ ແລະ ຮັບການປິ່ນປົວທີ່ເໝາະສົມ ຈະປອດໄພກວ່າການດູແລດ້ວຍຕົນເອງ.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).