ໜັງຫົວມັນ ສາເຫດ, ເປັນຫຍັງໜັງຫົວຈຶ່ງມັນກ່ອນໃບໜ້າ?

ຫຼາຍຄົນຮູ້ສຶກວ່າໜັງຫົວຂອງຕົນມັນຫຼາຍເປັນພິເສດ. ຕອນເຊົ້າຫາກໍ່ສະຫຼ້າງຜົມ ແຕ່ພໍຮອດຕອນແລງຜົມໜ້າກໍ່ຕິດຫນັບກັນແລ້ວ ພໍໃຊ້ນິ້ວມືຖູໜັງຫົວກໍ່ຮູ້ສຶກໝຽນໆ. ການທີ່ໜັງຫົວມັນງ່າຍກວ່າຜິວໜ້ານັ້ນມີເຫດຜົນຢູ່ແທ້ໆ.

ການຫຼັ່ງໄຂມັນທີ່ໜັງຫົວບໍ່ແມ່ນເລື່ອງຂອງນິໄສການລ້າງພຽງຢ່າງດຽວ. ມັນເປັນປະກົດການທີ່ເກີດຈາກຫຼາຍປັດໃຈຮ່ວມກັນ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຄວາມໜາແໜ້ນຂອງຕ່ອມໄຂມັນ ການເຮັດວຽກຂອງຮໍໂມນ ແລະຈຸລິນຊີທີ່ອາໄສຢູ່ເທິງໜັງຫົວ. ມາເບິ່ງກັນວ່າເປັນຫຍັງໜັງຫົວຈຶ່ງມັນງ່າຍ ແລະສ່ວນປະກອບ ພ້ອມທັງວິທີດູແລແບບໃດທີ່ຊ່ວຍໄດ້ແທ້ ນັບແຕ່ຫຼັກການພື້ນຖານ.

ເປັນຫຍັງໜັງຫົວຈຶ່ງມັນກວ່າໃບໜ້າ?

ໃນທຸກຮາກຜົມມີຕ່ອມໄຂມັນຕິດຢູ່ນຳ. ແຕ່ຄວາມໜາແໜ້ນຂອງຮາກຜົມເທິງໜັງຫົວນັ້ນສູງກວ່າໃບໜ້າຫຼາຍ. ຜົມທີ່ຂຶ້ນຖີ່ໆ ໝາຍຄວາມວ່າຈຳນວນຕ່ອມໄຂມັນທີ່ຢູ່ໃຕ້ນັ້ນກໍ່ຫຼາຍຕາມໄປນຳ.

ນອກຈາກນັ້ນ ໜັງຫົວຍັງຖືກປົກປິດດ້ວຍໝວກ ໝວກກັນກະທົບ ຫຼືໝອນເປັນເວລານານໃນແຕ່ລະມື້. ໃນພື້ນທີ່ອັບ ໄຂມັນ ຄວາມຮ້ອນ ແລະຄວາມຊຸ່ມກັກຢູ່ນຳກັນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກໝຽນຫຼາຍຂຶ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ເຖິງແມ່ນປະລິມານໄຂມັນຈະເທົ່າກັນ ຄົນເຮົາກໍ່ຈະຮູ້ສຶກວ່າໜັງຫົວມັນຫຼາຍກວ່າໃບໜ້າຢູ່ດີ.

ເປັນຫຍັງກາງຫົວຈຶ່ງມັນກ່ອນ

ຕ່ອມໄຂມັນເປັນອະໄວຍະວະນ້ອຍໆທີ່ຕິດຢູ່ຂ້າງຮາກຜົມ ເຮັດໜ້າທີ່ຫຼັ່ງໄຂມັນອອກທາງຊ່ອງຮາກຜົມ. ໄຂມັນນີ້ຈະລອຍຂຶ້ນຕາມຮາກຜົມ ຈາກນັ້ນເຄືອບຜົມ ແລະຜິວໜັງຫົວໄວ້ບາງໆ. ຈຸດປະສົງເດີມແມ່ນເປັນເກາະປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໜັງຫົວແຫ້ງ.

ບັນຫາແມ່ນຕ່ອມໄຂມັນເຫຼົ່ານີ້ຈະໜາແໜ້ນເປັນພິເສດຢູ່ບໍລິເວນກາງຫົວ ແລະຮອຍຕໍ່ໜ້າຜາກ. ດັ່ງນັ້ນບໍລິເວນນີ້ຈຶ່ງມັນກ່ອນ ແລະຜົມກໍ່ຕິດຫນັບກັນກ່ອນສ່ວນອື່ນເລື້ອຍໆ. ບໍລິເວນທີ່ຕ່ອມໄຂມັນຫນາແໜ້ນ ປະລິມານການຫຼັ່ງກໍ່ຈະຫຼາຍຕາມໄປນຳ ຈຶ່ງເປັນຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ເກີດຂຶ້ນເອງຕາມທຳມະຊາດ.

ບົດບາດຂອງ DHT ຕໍ່ປະລິມານໄຂມັນ

ຕົວຄວບຄຸມຫຼັກຂອງປະລິມານໄຂມັນທີ່ຫຼັ່ງອອກແມ່ນຮໍໂມນເພດຊາຍ. ເມື່ອ testosterone ໃນຮ່າງກາຍພົບກັບເອນໄຊມ໌ 5-alpha reductase (ເອນໄຊມ໌ໃນຜິວໜັງທີ່ປ່ຽນຮໍໂມນໃຫ້ມີລິດທານແຮງຂຶ້ນ) ມັນຈະຖືກປ່ຽນເປັນ dihydrotestosterone ຫຼືເອີ້ນສັ້ນໆວ່າ DHT.

ເມື່ອ DHT ນີ້ໄປຈັບກັບຕົວຮັບໃນຈຸລັງຂອງຕ່ອມໄຂມັນ ຈຸລັງເຫຼົ່ານັ້ນຈະຂະຫຍາຍໃຫຍ່ຂຶ້ນ ພ້ອມທັງເຮັດວຽກຫຼາຍຂຶ້ນ. ເປັນຄືກັນກັບການເໜັບຄັນເລ່ງລົດແຮງຂຶ້ນ. ດັ່ງນັ້ນຫຼັງໄວແຕກເໜື່ອ ທັງຜູ້ຊາຍ ແລະຜູ້ຍິງຈະຫຼັ່ງໄຂມັນຫຼາຍຂຶ້ນ ແລະຄົນທີ່ເອນໄຊມ໌ນີ້ເຮັດວຽກແຂງແຮງຕາມພັນທຸກຳ ໜັງຫົວກໍ່ຈະມັນຫຼາຍຕາມໄປນຳ.

ນອກຈາກນີ້ ຮໍໂມນຄວາມຄຽດ ຫຼືການປ່ຽນແປງຂອງຮໍໂມນຕາມຮອບປະຈຳເດືອນກໍ່ມີສ່ວນຮ່ວມນຳ. ທຸກຄັ້ງທີ່ຮໍໂມນຂຶ້ນລົງ ຕ່ອມໄຂມັນຈະຮັບສັນຍານນັ້ນ ແລ້ວປັບປະລິມານການຫຼັ່ງຕາມໄປ.

ດ້ວຍເຫດນີ້ ເຖິງອາຍຸເທົ່າກັນ ໃຊ້ແຊມພູຊະນິດດຽວກັນ ແຕ່ລະຄົນກໍ່ຍັງມີສະພາບໜັງຫົວທີ່ຕ່າງກັນ. ເປັນເພາະປະລິມານໄຂມັນທີ່ຫຼັ່ງອອກນັ້ນຂຶ້ນກັບພັນທຸກຳສ່ວນໃຫຍ່. ແຕ່ນັ້ນບໍ່ໄດ້ໝາຍຄວາມວ່າຈະດູແລບໍ່ໄດ້ ເພາະສ່ວນປະກອບຕໍ່ໄປນີ້ຈະເຂົ້າໄປຈັດການຢູ່ຈຸດນີ້ໂດຍກົງ.

ສ່ວນປະກອບແຕ່ລະຢ່າງເຈາະຈຸດຕ່າງກັນແນວໃດ

ສ່ວນປະກອບທີ່ມັກມີໃນຜະລິດຕະພັນສຳລັບໜັງຫົວ ແຕ່ລະຕົວອອກລິດຢູ່ຄົນລະຈຸດ. ຮູ້ຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ໄວ້ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ເລືອກຜະລິດຕະພັນທີ່ເໝາະກັບໜັງຫົວຂອງຕົນໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ.

• salicylic acid: ລະລາຍໃນນ້ຳມັນໄດ້ດີ ຈຶ່ງແຊບເຂົ້າໄປໃນຮາກຜົມທີ່ອຸດຕັນດ້ວຍໄຂມັນ ຊ່ວຍລະລາຍເຄີຣາຕິນ ແລະໄຂມັນທີ່ຈັບກັນເປັນກ້ອນຢູ່ໃນນັ້ນ ຈຶ່ງລົດການອຸດຕັນຂອງຮູຂຸມຂົນລົງໄດ້.
• niacinamide: ຊ່ວຍລົດການສ້າງໄຂມັນຢູ່ພາຍໃນຕ່ອມໄຂມັນເອງ ຄືການລົດປະລິມານການຜະລິດຈາກຕົ້ນທາງ ຈຶ່ງແຕກຕ່າງຈາກການເຊັດຖູໄຂມັນທີ່ອອກມາແລ້ວອອກ.
• zinc pyrithione, ketoconazole: ຊ່ວຍຢັບຢັ້ງການເຕີບໂຕຂອງເຊື້ອລາ Malassezia ທີ່ອາໄສຢູ່ເທິງໜັງຫົວ. ເມື່ອເຊື້ອນີ້ຍ່ອຍໄຂມັນ ມັນຈະສ້າງສານທີ່ລະຄາຍໜັງຫົວ ນຳໄປສູ່ອາການລອກ ແລະຄັນ ດັ່ງນັ້ນເມື່ອລົດຈຳນວນເຊື້ອລົງ ອາການລະຄາຍກໍ່ຈະລົດຕາມ.

ທັງສາມກຸ່ມນີ້ລ້ວນແຕ່ຈັດການກັບໄຂມັນ ແຕ່ຈຸດເປົ້າໝາຍຕ່າງກັນ ຄື ພາຍໃນຮູຂຸມຂົນ ຕ່ອມໄຂມັນ ແລະເຊື້ອລາ ຈຶ່ງມັກຖືກໃຊ້ຮ່ວມກັນຕາມອາການທີ່ພົບ.

ສະຫຼ້າງຜົມເລື້ອຍ ໄຂມັນຈະເພີ່ມຂຶ້ນບໍ?

ຫຼາຍຄົນເຂົ້າໃຈວ່າຖ້າໜັງຫົວມັນຄວນສະຫຼ້າງເລື້ອຍໆ ແຕ່ກໍ່ມີຄຳເວົ້າວ່າຖ້າສະຫຼ້າງເລື້ອຍເກີນໄປ ໄຂມັນຈະຍິ່ງອອກຫຼາຍຂຶ້ນ. ຄວາມຈິງແລ້ວແມ່ນຖືກພຽງສ່ວນໜຶ່ງເທົ່ານັ້ນ.

ເມື່ອສະຫຼ້າງຜົມ ຊັ້ນໄຂມັນຈະຖືກລ້າງອອກ ໜັງຫົວຈຶ່ງພະຍາຍາມສ້າງໄຂມັນຂຶ້ນມາໃໝ່ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ແຫ້ງ. ແຕ່ນັ້ນບໍ່ໄດ້ໝາຍຄວາມວ່າຕ່ອມໄຂມັນຈະຫຼັ່ງອອກແບບພຸ່ງແຮງພາຍໃນ 1 ຫາ 2 ວັນ. ແຕ່ຖ້າໃຊ້ແຊມພູທີ່ລ້າງໄຂມັນແຮງເກີນໄປ ພ້ອມກັບຖູແຮງທຸກມື້ ຊັ້ນປ້ອງກັນຂອງໜັງຫົວຈະບາງລົງ ແລະຄວາມລະຄາຍທີ່ເກີດຊ້ຳໆນັ້ນອາດເຮັດໃຫ້ຕ່ອມໄຂມັນຕອບສະໜອງໄວ ແລະແຮງຂຶ້ນໄດ້.

ດັ່ງນັ້ນ ສິ່ງສຳຄັນບໍ່ແມ່ນຈຳນວນຄັ້ງທີ່ສະຫຼ້າງ ແຕ່ແມ່ນຄວາມແຮງຂອງແຊມພູ ແລະແຮງທີ່ໃຊ້ນິ້ວມືຖູ. ຖ້າສະຫຼ້າງເບົາເກີນໄປ ໄຂມັນ ແລະເຄີຣາຕິນຈະສະສົມ ຖ້າສະຫຼ້າງແຮງເກີນໄປ ຄວາມລະຄາຍກໍ່ຈະສະສົມເຊັ່ນກັນ. ການຫາຈຸດສົມດຸນລະຫວ່າງສອງອັນນີ້ຄືຫົວໃຈຫຼັກຂອງການດູແລແທ້ໆ.

ເປັນຫຍັງຂີ້ຮັງແຄ ແລະ ກິ່ນຈຶ່ງເກີດພ້ອມກັນ?

ໜັງຫົວທີ່ມີໄຂມັນຫຼາຍ ມັກຈະມີທັງລອກ ແລະກິ່ນປະກົດພ້ອມກັນ. ສອງອາການນີ້ບໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແຍກກັນ ແຕ່ແຕກແຂງອອກມາຈາກຮາກດຽວກັນ.

ເມື່ອໜັງຫົວມີໄຂມັນຫຼາຍຂຶ້ນ ເຊື້ອລາ Malassezia ທີ່ກິນໄຂມັນເປັນອາຫານກໍ່ຈະເພີ່ມຂຶ້ນຕາມ. ໃນຂະບວນການທີ່ເຊື້ອນີ້ຍ່ອຍກົດໄຂມັນ ມັນຈະສ້າງສານທີ່ລະຄາຍ ເຮັດໃຫ້ໜັງຫົວລອກໄວຂຶ້ນ ໃນຂະນະດຽວກັນ ກົດໄຂມັນທີ່ຖືກຍ່ອຍບາງສ່ວນກໍ່ເປັນຕົ້ນເຫດຂອງກິ່ນສະເພາະນັ້ນ.

ເວົ້າອີກແງ່ໜຶ່ງ ທັງລອກ ແລະກິ່ນລ້ວນແຕ່ເປັນຜົນພະຈາກໄຂມັນ ແລະເຊື້ອລາທີ່ພົບກັນ. ດັ່ງນັ້ນຖ້າແຕ່ຂູດລອກ ຫຼືໃຊ້ຜະລິດຕະພັນກິ່ນແຮງໆເພື່ອກົບກິ່ນ ຕົ້ນເຫດແທ້ຈິງກໍ່ຍັງບໍ່ຫາຍໄປ.

ຖ້າລອກມີກ້ອນໃຫຍ່ ສີເຫຼືອງຫຼຸດອອກເປັນແຜ່ນ ຫຼືໜັງຫົວແດງພ້ອມກັບຄັນ ອາການແບບນີ້ໃກ້ຄຽງກັບໂຣກ seborrheic dermatitis ຫຼາຍກວ່າລອກແຫ້ງທຳມະດາ. ໃນກໍລະນີແບບນີ້ ຄວນເລືອກໃຊ້ສ່ວນປະກອບທີ່ລົດເຊື້ອລາເປັນອັນດັບຕົ້ນ ເພາະຕົ້ນເຫດຕ່າງກັນ ລຳດັບການດູແລກໍ່ຕ້ອງຕ່າງກັນໄປນຳ.

ຖ້າດູແລເອງທີ່ບ້ານບໍ່ໄດ້ຜົນ ຈະມີການດູແລແບບໃດ?

ຖ້າແຊມພູ ຫຼືໂທນິກທີ່ໃຊ້ຢູ່ເຮືອນຄວບຄຸມບໍ່ໄດ້ຜົນ ຫຼາຍຄົນຈຶ່ງພິຈາລະນາເຂົ້າຮັບການດູແລທີ່ຄລີນິກຜິວໜັງ. ຫັດຖະການທີ່ນິຍົມແມ່ນ scalp scaling ແລະການໃຊ້ຢາທາທ້ອງຖິ່ນຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນຕ່ຳ.

Scalp scaling ແມ່ນການໃຊ້ເຄື່ອງມື ຫຼືອຸປະກອນດູດ ເພື່ອກຳຈັດໄຂມັນ ແລະເຄີຣາຕິນທີ່ສະສົມຢູ່ຜິວໜັງຫົວອອກທາງກາຍະພາບ. ເນື່ອງຈາກເປັນການເອົາກ້ອນທີ່ສະສົມອອກໂດຍກົງ ຜົນຈຶ່ງເຫັນໄດ້ໄວ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ລົດການເຮັດວຽກຂອງຕ່ອມໄຂມັນເອງ ດັ່ງນັ້ນໂດຍທົ່ວໄປຈຶ່ງແນະນຳໃຫ້ເຮັດຊ້ຳທຸກ 4 ຫາ 8 ອາທິດ.

ໃນກໍລະນີທີ່ມີການອັກເສບຮ່ວມນຳ ຢ່າງ seborrheic dermatitis ບາງທີກໍ່ໃຊ້ຢາຕ້ານເຊື້ອລາທາທ້ອງຖິ່ນ ຫຼືສະເຕີຣອຍຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນຕ່ຳຮ່ວມນຳ. ການຮັກສາແບບນີ້ເນັ້ນລົດເຊື້ອລາ ແລະການອັກເສບ ຖ້າໃຊ້ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ອາການມັກຈະດີຂຶ້ນພາຍໃນ 4 ຫາ 12 ອາທິດ. ແຕ່ນີ້ບໍ່ແມ່ນການຮັກສາທີ່ປ່ຽນລັກສະນະການຫຼັ່ງໄຂມັນຂອງຮ່າງກາຍໄດ້ໝົດ ດັ່ງນັ້ນຫຼັງອາການດີຂຶ້ນແລ້ວ ກໍ່ຄວນສືບຕໍ່ດູແລໄປເລື້ອຍໆ.

ທັງສອງວິທີນີ້ບໍ່ໄດ້ກຳຈັດຕ່ອມໄຂມັນອອກ ແຕ່ຊ່ວຍຊະລໍຄວາມໄວທີ່ໄຂມັນສະສົມ ແລະເຊື້ອລາເພີ່ມຂຶ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນການດູແລແບບເຮັດຄັ້ງດຽວແລ້ວຈົບ ຫຼັງອາການດີຂຶ້ນຖ້າຍັງສືບຕໍ່ນິໄສການລ້າງ ແລະໃຊ້ສ່ວນປະກອບເໝາະສົມຮ່ວມນຳ ໄລຍະຫ່າງກ່ອນອາການກັບມາອີກກໍ່ຈະຍາວຂຶ້ນ.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).