ຫຼັກການເກີດຝ້າຈາກແຜໄໝ້ຫຼັງເຮັດເລເຊີກຳຈັດຂົນ ແລະ ວິທີດູແລຜິວປ້ອງກັນລ່ວງໜ້າ

ຫຼັງຈາກເຮັດເລເຊີກຳຈັດຂົນແລ້ວ ບາງຄັ້ງບໍລິເວນທີ່ເຮັດຈະມີຮອຍດ່າງສີນ້ຳຕານຫຼົງເຫຼືອຢູ່. ເຖິງແມ່ນຂົນຈະໜ້ອຍລົງແລ້ວ ແຕ່ຖ້າຍັງມີຮອຍຢູ່ ກໍ່ຍິ່ງເຮັດໃຫ້ກັງວົນໃຈຫຼາຍຂຶ້ນ. ຮອຍນີ້ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນການເປັນຝ້າ ແລະ ຫາກຕິດຕາມຫາຕົ້ນເຫດ ຈະພົບວ່າມັກມາຈາກແຜໄໝ້ເລັກໆທີ່ຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກໃນລະຫວ່າງການເຮັດ. ຖ້າຄ່ອຍໆເບິ່ງວ່າເປັນຫຍັງເລເຊີທີ່ເບິ່ງຄືວ່າປົກກະຕິຈິ່ງເຮັດໃຫ້ເກີດແຜໄໝ້ ແລະ ແຜໄໝ້ນັ້ນເປັນຫຍັງຈິ່ງກາຍເປັນຝ້າ ກໍ່ຈະເຫັນຊັດເຈນວ່າຄວນປ້ອງກັນຢູ່ຈຸດໃດ.

ຝ້າຫຼັງກຳຈັດຂົນເກີດຂຶ້ນໄດ້ແນວໃດ?

ການເປັນຝ້າແມ່ນປະຕິກິລິຍາທີ່ຜິວໜັງພະຍາຍາມປົກປ້ອງຕົນເອງດ້ວຍການສ້າງເມລານິນອອກມາຫຼາຍຂຶ້ນ ຫຼັງຈາກໄດ້ຮັບການກະຕຸ້ນ. ເມື່ອຜິວໜັງເປັນແຜ ຫຼື ໄດ້ຮັບຄວາມຮ້ອນ ເຊລເມລານິນທີ່ຢູ່ໃນຜິວໜັງຈະຕົກໃຈ ແລະ ຫຼັ່ງສານສີອອກມາຫຼາຍກວ່າປົກກະຕິ.

ໃນການເຮັດເລເຊີກຳຈັດຂົນ ສາເຫດທີ່ພົບເລື້ອຍທີ່ສຸດທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດປະຕິກິລິຍານີ້ກໍ່ຄືແຜໄໝ້. ເມື່ອພະລັງງານເລເຊີບໍ່ພຽງແຕ່ໃສ່ໄປທີ່ຂົນໃນຮາກຂົນ ແຕ່ຍັງເຮັດໃຫ້ຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກຮ້ອນຂຶ້ນເລັກນ້ອຍ ຄວາມຮ້ອນນັ້ນຈະໄປກະຕຸ້ນເຊລເມລານິນ. ດັ່ງນັ້ນ ຫຼາຍໆຄັ້ງໃນຊ່ວງສອງສາມມື້ຫຼັງເຮັດ ຜິວຈະເບິ່ງປົກກະຕິດີ ແຕ່ຫຼັງຈາກນັ້ນປະມານ 2 ອາທິດຫາ 1 ເດືອນ ຮອຍດ່າງສີນ້ຳຕານຈິ່ງຄ່ອຍໆປາກົດຂຶ້ນ.

ຈຸດສຳຄັນຄື ການເປັນຝ້າເອງບໍ່ແມ່ນພະຍາດ ແຕ່ເປັນຂະບວນການຟື້ນຟູປົກກະຕິທີ່ຜິວໜັງຕອບສະໜອງຕໍ່ການກະຕຸ້ນ. ແຕ່ຖ້າປະຕິກິລິຍານັ້ນຮຸນແຮງເກີນໄປ ຫຼື ຄົງຢູ່ດົນເກີນຄວນ ກໍ່ຈະກາຍເປັນຮອຍທີ່ເຮັດໃຫ້ກັງວົນໃນດ້ານຄວາມງາມ. ດັ່ງນັ້ນ ວິທີທີ່ດີທີ່ສຸດໃນການຫຼຸດຜ່ອນຝ້າບໍ່ແມ່ນການລຶບຮອຍທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ແຕ່ແມ່ນການບໍ່ໃຫ້ແຜໄໝ້ ຊຶ່ງເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນ ເກີດຂຶ້ນຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນ.

ຫຼັກການທີ່ເລເຊີເລືອກເຜົາສະເພາະເສັ້ນຂົນ

ການເຮັດເລເຊີກຳຈັດຂົນເຮັດວຽກຕາມຫຼັກການທີ່ເອີ້ນວ່າການທຳລາຍດ້ວຍຄວາມຮ້ອນແບບເລືອກເປົ້າ. ເວົ້າງ່າຍໆກໍ່ຄືການເລືອກຄວາມຍາວຄື້ນແສງທີ່ຖືກດູດຊືມໄດ້ດີສະເພາະສານສີດຳ. ຂົນທີ່ຢູ່ໃນຮາກຂົນມີສານສີເມລານິນເຂັ້ມຂຸ້ນຈິ່ງເບິ່ງເປັນສີດຳ ແລະ ເມລານິນນີ້ຈະດູດຊືມແສງເລເຊີໄດ້ຢ່າງແຮງ ແລ້ວປ່ຽນເປັນຄວາມຮ້ອນ.

ເມື່ອຄວາມຮ້ອນນັ້ນສົ່ງໄປເຖິງຮາກຂົນ ເຊລທີ່ສ້າງຂົນຈະຖືກທຳລາຍ ເຮັດໃຫ້ຂົນບໍ່ສາມາດງອກອອກມາໄດ້ອີກ. ຕາມຫຼັກການແລ້ວແມ່ນເລືອກເຜົາສະເພາະຂົນ. ແຕ່ບັນຫາຄື ຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກກໍ່ມີເມລານິນຢູ່ຄືກັນ. ເມລານິນທີ່ກຳນົດສີຜິວນັ້ນຈະດູດຊືມແສງເລເຊີບາງສ່ວນໄປນຳ.

ຖ້າເຂົ້າໃຈຫຼັກການນີ້ໃຫ້ຊັດເຈນ ກໍ່ຈະເຫັນວ່າເປັນຫຍັງເລເຊີກຳຈັດຂົນຈິ່ງຖືກອອກແບບແຕກຕ່າງຈາກເລເຊີປະເພດອື່ນ. ເລເຊີສີຜິວ ຫຼື ເລເຊີລົບຮອຍສັກ ຈະໃຊ້ວິທີຍິງແສງແບບໄວຫຼາຍໆ ເພື່ອທຳລາຍເປົ້າໝາຍໃນທັນທີແບບແຕກ. ໃນຂະນະທີ່ເລເຊີກຳຈັດຂົນຕ້ອງສົ່ງຄວາມຮ້ອນໄປເຖິງຮາກຂົນຢ່າງຄ່ອຍໆ ດັ່ງນັ້ນ ໄລຍະເວລາຍິງແສງຈິ່ງດົນກວ່າ. ຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ເຮັດໃຫ້ໄລຍະເວລາທີ່ຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກໄດ້ຮັບຄວາມຮ້ອນຍາວຂຶ້ນຕາມໄປນຳ ແລະ ໂອກາດເກີດຄວາມເສຍຫາຍຕໍ່ຜິວໜັງກໍ່ເພີ່ມຂຶ້ນເຊັ່ນກັນ.

ແຜໄໝ້ທີ່ເກີດຂຶ້ນເມື່ອຄວາມຮ້ອນລົ້ນໄປເຖິງຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກ

ຖ້າພະລັງງານເລເຊີສາມາດສົ່ງໄປໄດ້ພຽງແຕ່ລະດັບຄວາມເລິກຂອງຮາກຂົນເທົ່ານັ້ນ ກໍ່ຈະເປັນອຸດົມຄະຕິ ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງບໍ່ໄດ້ເປັນແບບນັ້ນ. ເມື່ອເມລານິນຢູ່ຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກດູດຊືມແສງເລເຊີກ່ອນ ແລ້ວຮ້ອນຂຶ້ນ ຄວາມຮ້ອນນັ້ນຈະໄໝ້ຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກເອງກ່ອນທີ່ຈະໄປເຖິງຮາກຂົນ. ຄ້າຍຄືກັບແສງແດດທີ່ຜ່ານປ່ອງຢ້ຽມແກ້ວ ແລ້ວໄປອຸ່ນຜ້າມ່ານກ່ອນ.

ເມື່ອຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກຮ້ອນເກີນໄປແບບນີ້ ຈະເລີ່ມແດງ ແລະ ຮູ້ສຶກແປບໆ ຖ້າຮຸນແຮງກໍ່ອາດເປັນຕຸ່ມນ້ຳ ຫຼື ສະເກັດແຜ. ຄວາມເສຍຫາຍຈາກຄວາມຮ້ອນລະດັບນີ້ ກໍ່ຄືແຜໄໝ້ນັ້ນເອງ. ເມື່ອແຜໄໝ້ຫາຍ ເມລານິນຈະໄປລວມຕົວກັນຢູ່ບໍລິເວນນັ້ນ ແລ້ວກາຍເປັນຝ້າໃນທີ່ສຸດ.

ເປັນຫຍັງສີຜິວ ແລະ ລະດັບການດຳແດດຈິ່ງເປັນຕົວກຳນົດຄວາມສ່ຽງ

ຍິ່ງເມລານິນຢູ່ຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກມີຫຼາຍ ຈະຍິ່ງດູດຊືມແສງເລເຊີໄວ້ກ່ອນຫຼາຍຂຶ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ຄົນທີ່ມີສີຜິວເຂັ້ມແຕ່ເດີມ ຫຼື ຄົນທີ່ຫາກໍ່ຖືກແດດເຜົາມາ ຈະມີຄວາມສ່ຽງແຜໄໝ້ສູງກວ່າເມື່ອໃຊ້ພະລັງງານເລເຊີເທົ່າກັນ. ເປັນເພາະຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກມີເກາະປ້ອງກັນສີດຳຢູ່ແລ້ວ ຈິ່ງດັກແສງເລເຊີໄວ້ກ່ອນ.

ຖ້າເຮັດເລເຊີກຳຈັດຂົນໃນຊ່ວງຫຼັງດຳແດດໃນລະດູຮ້ອນ ຫຼື ຊ່ວງທີ່ອອກແດດເລື້ອຍໆ ຄວາມສ່ຽງຈະສູງຂຶ້ນເປັນພິເສດ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ຖ້າສີຜິວອ່ອນແຕ່ເດີມ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຖືກແດດເຜົາຊ່ວງທີ່ຜ່ານມາ ຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກຈະມີເມລານິນໜ້ອຍ ແສງເລເຊີກໍ່ຈິ່ງສາມາດໄປເຖິງຮາກຂົນໄດ້ດີກວ່າ. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ໂຮງໝໍຕ້ອງກວດສີຜິວ ແລະ ຖາມວ່າຫາກໍ່ຖືກແດດເຜົາມາບໍ່ ກ່ອນເຮັດການຮັກສາທຸກຄັ້ງ.

ດ້ວຍເຫດຜົນດຽວກັນ ຄວາມສ່ຽງກໍ່ແຕກຕ່າງກັນຕາມສ່ວນຕ່າງໆຂອງຮ່າງກາຍ. ບໍລິເວນທີ່ມີສີເຂັ້ມແຕ່ເດີມເຊັ່ນ ຮັກແຮ້ ຫຼື ຂາໜີບ ຈະມີເມລານິນຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກຫຼາຍກວ່າແຂນ ຫຼື ຂາ ຈິ່ງອາດຕອບສະໜອງໄວກວ່າເມື່ອໃຊ້ພະລັງງານເທົ່າກັນ. ດັ່ງນັ້ນ ແຕ່ລະໂຮງໝໍຈິ່ງຕັ້ງລະດັບພະລັງງານແຕກຕ່າງກັນຕາມແຕ່ລະບໍລິເວນ ແລະ ການປັບນີ້ເອງທີ່ເປັນມາດຕະການປ້ອງກັນແຜໄໝ້ໃນທາງປະຕິບັດ.

ຄວາມຍາວຄື້ນ ແລະ ລະບົບຄວາມເຢັນຊ່ວຍປ້ອງກັນແຜໄໝ້ໄດ້ແນວໃດ

ຖ້າໃຊ້ຄວາມຍາວຄື້ນທີ່ຍາວຂຶ້ນ ແສງຈະໄປເຖິງເມລານິນທີ່ຢູ່ເລິກໃນຮາກຂົນໄດ້ດີກວ່າເມື່ອທຽບກັບເມລານິນຢູ່ຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກ. ເປັນເພາະຄວາມຍາວຄື້ນຍິ່ງຍາວ ຈະຍິ່ງແທດເຂົ້າໄປໃນຜິວໜັງໄດ້ເລິກກວ່າ ອັດຕາການດູດຊືມຕອນຜ່ານຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກຈິ່ງໜ້ອຍລົງ. ດັ່ງນັ້ນ ສຳລັບຄົນທີ່ມີສີຜິວເຂັ້ມ ໂຮງໝໍມັກພິຈາລະນາໃຊ້ເລເຊີຄວາມຍາວຄື້ນຍາວເປັນທາງເລືອກຕົ້ນໆ.

ລະບົບຄວາມເຢັນກໍ່ເຮັດວຽກເພື່ອຈຸດປະສົງດຽວກັນ. ໃນລະຫວ່າງການເຮັດ ຖ້າໃຫ້ຫົວແຕະທີ່ເຢັນ ຫຼື ພົ່ນແກັສເຢັນສຳຜັດຜິວໜັງ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກເຢັນລົງແບບເລືອກເປົ້າ ຊ້າອັດຕາການສະສົມຄວາມຮ້ອນ. ຮາກຂົນຢູ່ເລິກໃນຜິວໜັງຈິ່ງໄດ້ຮັບຜົນຈາກຄວາມເຢັນໜ້ອຍ ໃນຂະນະທີ່ຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກເຢັນລົງທັນທີ ດັ່ງນັ້ນ ເຖິງແມ່ນໃຊ້ພະລັງງານເລເຊີເທົ່າເດີມ ຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກກໍ່ຈະທົນໄດ້ດີຂຶ້ນ.

ກ່ອນເຮັດການຮັກສາຄວນກວດສອບຫຍັງແດ່?

ການກຽມຕົວກ່ອນເຮັດການຮັກສາຊ່ວຍຫຼຸດຄວາມສ່ຽງແຜໄໝ້ໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ. ລາຍການຕໍ່ໄປນີ້ແມ່ນຂະບວນການເຮັດໃຫ້ສະຖານະເມລານິນຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກມີສະຖຽນລະພາບ ເພື່ອໃຫ້ເລເຊີເຮັດວຽກໄດ້ຕາມທີ່ຄາດໄວ້.

• ກວດເບິ່ງວ່າຫາກໍ່ຖືກແດດເຜົາ ຫຼື ໂດນແດດແຮງມາບໍ່: ຖ້າສອງສາມມື້ຜ່ານມາຜິວຫາກໍ່ດຳແດດ ໝາຍຄວາມວ່າເມລານິນຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກເພີ່ມຂຶ້ນຊົ່ວຄາວ ຄວາມສ່ຽງແຜໄໝ້ຈິ່ງສູງຂຶ້ນ ຄວນເລື່ອນການເຮັດອອກໄປຈົນກວ່າຜິວຈະສະຫງົບລົງ.
• ລອງຍິງເລເຊີບໍລິເວນນ້ອຍໆກ່ອນ: ກ່ອນເຮັດບໍລິເວນກວ້າງ ໃຫ້ລອງຍິງເລເຊີບໍລິເວນນ້ອຍໆກ່ອນເພື່ອກວດປະຕິກິລິຍາ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ຮູ້ລ່ວງໜ້າວ່າຜິວຕອບສະໜອງໄວກວ່າທີ່ຄາດໄວ້ບໍ່.
• ກວດເບິ່ງວ່າກຳລັງໃຊ້ຢາ ຫຼື ສານທີ່ເພີ່ມຄວາມໄວແສງບໍ່: ຢາປິວ ຫຼື ຢາຕ້ານເຊື້ອບາງຊະນິດເຮັດໃຫ້ຜິວໄວຕໍ່ແສງຫຼາຍຂຶ້ນ ຄວາມສ່ຽງແຜໄໝ້ຈິ່ງອາດເພີ່ມຂຶ້ນເຖິງແມ່ນໃຊ້ພະລັງງານເທົ່າເດີມ ຄວນແຈ້ງໃຫ້ແພດຊາບກ່ອນ.
• ກວດປະຫວັດການເຮັດຜິວຂາວ ຫຼື ຂັດຜິວມາກ່ອນ: ຖ້າຊັ້ນຜິວໜັງພາຍນອກບາງກວ່າປົກກະຕິ ພະລັງງານເລເຊີອາດແທດເຂົ້າໄປເລິກກວ່າທີ່ຄາດ ຈິ່ງແນະນຳໃຫ້ຖ່າງໄລຍະຫ່າງລະຫວ່າງການເຮັດແຕ່ລະຄັ້ງໃຫ້ພຽງພໍ.

ການດູແລຫຼັງເຮັດເພື່ອຫຼຸດຄວາມສ່ຽງແຜໄໝ້

ຊ່ວງສອງສາມມື້ຫຼັງເຮັດ ຜິວໜັງຍັງອ່ອນໄຫວຢູ່ ການດູແລໃນຊ່ວງນີ້ຈິ່ງເປັນຕົວກຳນົດວ່າຈະລາມໄປເປັນຝ້າຫຼືບໍ່. ເຖິງແມ່ນເກີດແຜໄໝ້ແລ້ວ ຖ້າຈັດການແຕ່ຫົວທີ່ດີ ກໍ່ຈະຊ່ວຍຫຼຸດລະດັບການລາມໄປເປັນຝ້າໄດ້.

• ຖ້າຫຼັງເຮັດແລ້ວຜິວແດງ ຫຼື ຮູ້ສຶກແປບໆ ການປະຄົບເຢັນຈະຊ່ວຍລະບາຍຄວາມຮ້ອນອອກ. ຍິ່ງຄວາມຮ້ອນທີ່ຍັງເຫຼືອຢູ່ດົນເທົ່າໃດ ໄລຍະເວລາທີ່ໄປກະຕຸ້ນເຊລເມລານິນກໍ່ຍິ່ງດົນຂຶ້ນເທົ່ານັ້ນ.
• ບໍລິເວນທີ່ເຮັດຄວນທາຄີມກັນແດດຢ່າງເອົາໃຈໃສ່ຫຼາຍໆມື້ຕໍ່ໆກັນ. ຖ້າຜິວທີ່ອ່ອນໄຫວຢູ່ແລ້ວໄດ້ຮັບແສງແດດເພີ່ມ ຝ້າອາດເຫຼືອຮອຍເຂັ້ມກວ່າເດີມ.
• ຖ້າມີສະເກັດແຜ ຫຼື ຕຸ່ມນ້ຳ ຢ່າແກະ ຫຼື ດຶງອອກໂດຍບໍ່ຈຳເປັນ. ຖ້າໄປແຕະຕ້ອງແຜດ້ວຍຄວາມແຮງ ຂະບວນການຟື້ນຟູຈະເລີ່ມໃໝ່ ອາການອັກເສບອາດຍາວກວ່າເດີມ.
• ຄວນຫຼີກລ່ຽງສະຖານທີ່ຮ້ອນຈັດ ເຊັ່ນ ຊາວນາ ຫຼື ຫ້ອງອົບໄອນ້ຳ ໄປໄລຍະໜຶ່ງ. ຖ້າໄດ້ຮັບຄວາມຮ້ອນເພີ່ມ ເຊລເມລານິນທີ່ຖືກກະຕຸ້ນຢູ່ແລ້ວອາດຕອບສະໜອງອີກຄັ້ງ.

ຖ້າເປັນຝ້າແລ້ວ ຫຼາຍໆຄັ້ງຈະຄ່ອຍໆຈາງລົງຕາມເວລາ ແລະ ການທາຄີມກັນແດດຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີໃນລະຫວ່າງນັ້ນຄືການດູແລພື້ນຖານທີ່ສຸດ. ແຕ່ຖ້າສີເຂັ້ມ ແລະ ຄົງຢູ່ດົນ ຄວນໄປກວດກັບແພດຜິວໜັງເພື່ອຄວາມປອດໄພ. ສຸດທ້າຍແລ້ວ ຄວາມລະອຽດອ່ອນໃນການຫຼຸດຄວາມຮ້ອນທີ່ນຳໄປສູ່ແຜໄໝ້ທັງກ່ອນ ແລະ ຫຼັງເຮັດການຮັກສາ ຄືຕົວກຳນົດວ່າຫຼັງກຳຈັດຂົນຈະໄດ້ຜິວທີ່ລຽບເນີຍ ຫຼື ຮອຍດ່າງ.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).