ຮູຂຸມຂົນທີ່ເຄີຍຂະຫຍາຍໃຫຍ່ຄັ້ງໜຶ່ງ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ຫຍຸບກັບຄືນເອງ ທັງທີ່ດູແລແນວໃດກໍຍັງໃຫຍ່ຄືນ?

ບາງມື້ເອົາແວ່ນສ່ອງໜ້າໃກ້ໆ ຈະເຫັນຮູຂຸມຂົນຂ້າງດັງ ຫຼື ແກ້ມໃຫຍ່ຜິດປົກກະຕິ. ຕໍ່ໃຫ້ແຕ້ງໜ້າແນບຊິດປານໃດ ຈຸດນັ້ນກໍຍັງບໍ່ຖືກປົກປິດຄືເກົ່າ ແລະ ພາຍໃຕ້ແສງໄຟກໍປາກົດເປັນຮອຍເງົາຄ້າຍຈຸດດຳນ້ອຍໆ. ຫຼາຍຄົນຄິດວ່າຖ້າດູແລດີພຽງພໍ ຮູຂຸມຂົນຈະຫຍຸບນ້ອຍລົງເອງໄດ້ ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວ ຮູຂຸມຂົນທີ່ເຄີຍຂະຫຍາຍໃຫຍ່ຄັ້ງໜຶ່ງແລ້ວ ໜ້ອຍທີ່ຈະຫຍຸບກັບຄືນເອງໄດ້.

ການທີ່ຮູຂຸມຂົນຂະຫຍາຍໃຫຍ່ຂຶ້ນນັ້ນມີເຫດຜົນທີ່ຊັດເຈນ. ມີແຮງດັນຈາກຂ້າງໃນ ແລະ ມີແຮງດຶງຮັ້ງໄວ້ຈາກຂ້າງນອກ ເມື່ອໃດຄວາມສົມດຸນຂອງສອງແຮງນີ້ເສຍໄປ ຮູຂຸມຂົນຈຶ່ງຈະຂະຫຍາຍໃຫຍ່ຂຶ້ນ. ຂໍອະທິບາຍເທື່ອລະຂັ້ນຕອນວ່າເປັນຫຍັງເລື່ອງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ ແລະ ເປັນຫຍັງມັນຈຶ່ງບໍ່ກັບຄືນສະພາບເດີມໄດ້ງ່າຍໆ.

ຕົ້ນເຫດແທ້ໆ ຮູຂຸມຂົນມີໄວ້ເພື່ອຫຍັງ?

ຮູຂຸມຂົນບໍ່ແມ່ນຮູທີ່ເຈາະທະລຸຜິວໜັງ ແຕ່ເປັນທໍ່ທາງທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງຮາກຜົມທີ່ສ້າງເສັ້ນຂົນ ກັບຕ່ອມໄຂມັນທີ່ຜະລິດນ້ຳມັນ. ນ້ຳມັນຈາກຕ່ອມໄຂມັນຕ້ອງໄຫຼຂຶ້ນມາຕາມທໍ່ນີ້ຈົນເຖິງໜ້າຜິວໜັງ ຜິວຈຶ່ງຈະບໍ່ແຫ້ງ ແລະ ຮັກສາຄວາມຊຸ່ມຊື່ນໄວ້ໄດ້.

ບັນຫາຢູ່ບ່ອນຂະໜາດຂອງທໍ່ນີ້ບໍ່ໄດ້ຄົງທີ່ຕະຫຼອດ. ຖ້າມີສິ່ງເສດເຫຼືອສະສົມຢູ່ໃນທໍ່ຫຼາຍຂຶ້ນ ຫຼື ຝາທໍ່ອ່ອນກຳລັງລົງ ປາກທໍ່ກໍຈະຂະຫຍາຍອອກ ເຮັດໃຫ້ຮູຂຸມຂົນທີ່ເຫັນດ້ວຍຕາໃຫຍ່ຂຶ້ນ. ເວົ້າອີກແບບໜຶ່ງ ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງຮູຂຸມຂົນບໍ່ແມ່ນທໍ່ໃໝ່ເກີດຂຶ້ນ ແຕ່ເປັນທໍ່ເດີມທີ່ມີຢູ່ແລ້ວຖືກຍືດອອກຍ້ອນຫຼາຍສາເຫດ.

ເປັນຫຍັງນ້ຳມັນຈຶ່ງດັນຮູຂຸມຂົນອອກຈາກຂ້າງໃນ?

ຕ່ອມໄຂມັນມີຂະໜາດ ແລະ ລະດັບການເຄື່ອນໄຫວແຕກຕ່າງກັນຕາມແຕ່ລະບໍລິເວນຂອງໜ້າ. ບໍລິເວນທີ່ຕ່ອມໄຂມັນໃຫຍ່ ແລະ ຫຼວມຫຼາຍ ເຊັ່ນ ດັງ ໜ້າຜາກ ແລະ ແກ້ມ ຈະສັງເກດເຫັນຮູຂຸມຂົນໄດ້ຊັດເຈນກວ່າ ຍ້ອນຕ່ອມໄຂມັນຍິ່ງເຄື່ອນໄຫວແຮງ ຜະລິດນ້ຳມັນຫຼາຍເທົ່າໃດ ປະລິມານທີ່ໄປອັດແໜ້ນຢູ່ໃນທໍ່ກໍຍິ່ງເພີ່ມຂຶ້ນເທົ່ານັ້ນ.

ຄືກັນກັບເປົ່າລົມໃສ່ບານແລ້ວຝາບານຖືກຍືດອອກຈົນຕຶງ, ຮາກຜົມທີ່ຜະລິດນ້ຳມັນຫຼາຍກໍຖືກແຮງດັນຈາກຂ້າງໃນຄ່ອຍໆຍືດຝາທໍ່ໃຫ້ກວ້າງອອກເຊັ່ນກັນ. ພະຍາຍາມຄິດເບິ່ງວ່າຖ້າເຊລຜິວທີ່ຕາຍແລ້ວບໍ່ຫຼຸດອອກທັນເວລາ ແລະ ໄປສະສົມຢູ່ໃນທໍ່ພ້ອມກັນ ນ້ຳມັນກັບເຊລຜິວຕາຍກໍຈະປົນກັນເປັນກ້ອນ ເຮັດໃຫ້ແຮງດັນຂ້າງໃນທໍ່ແຮງຂຶ້ນໄປອີກ.

ທໍ່ທີ່ຖືກຍືດອອກແບບນີ້ ຈະບໍ່ຫຍຸບກັບຄືນຂະໜາດເດີມທັນທີ ເຖິງແມ່ນນ້ຳມັນຈະຫຼຸດການຜະລິດລົງແລ້ວກໍຕາມ. ເນື້ອເຍື່ອຝາທໍ່ທີ່ຖືກຍືດອອກແລ້ວມີແນວໂນ້ມຢາກຄົງຮູບຮ່າງນັ້ນໄວ້ໃນລະດັບໜຶ່ງ ດັ່ງນັ້ນ ພຽງແຕ່ຫຼຸດນ້ຳມັນຢ່າງດຽວຈຶ່ງບໍ່ພຽງພໍທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ຮູຂຸມຂົນຫຍຸບນ້ອຍລົງຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດ.

ເປັນຫຍັງເມື່ອຄວາມຢືດຢຸ່ນຫຼຸດລົງ ຮູຂຸມຂົນຈຶ່ງໃຫຍ່ຂຶ້ນ?

ອ້ອມຮອບຝາຮູຂຸມຂົນມີເສັ້ນໄຍໂປຣຕີນຊື່ ຄໍລາເຈນ (collagen) ແລະ ອີລາສະຕິນ (elastin) ພັນກັນເປັນຕາໜ່າງເຮັດໜ້າທີ່ດຶງຮັ້ງທໍ່ໄວ້. ຖ້າຄິດວ່າຄໍລາເຈນເປັນເສົາຄ້ຳຜິວໜັງ ອີລາສະຕິນກໍຄືເສັ້ນຢາງທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງເສົາເຫຼົ່ານັ້ນ. ຕາບໃດທີ່ເສົາ ແລະ ເສັ້ນຢາງນີ້ຍັງແໜ້ນໜາດີ ທໍ່ຮູຂຸມຂົນກໍຈະຄົງຢູ່ໃນລັກສະນະແຄບ.

ແຕ່ເມື່ອອາຍຸຫຼາຍຂຶ້ນ ຫຼື ຖືກແສງແດດ (UV) ດົນນານ ເອນໄຊທີ່ຕັດຄໍລາເຈນຊື່ວ່າ MMP (matrix metalloproteinase, ຄືສານທີ່ເຮັດໜ້າທີ່ຄືກັນຕັດຄໍລາເຈນອອກເປັນຕ່ອນນ້ອຍໆ) ຈະເຄື່ອນໄຫວແຮງຂຶ້ນ ໃນຂະນະທີ່ຄວາມສາມາດສ້າງຄໍລາເຈນໃໝ່ກັບຫຼຸດລົງແທນ. ເມື່ອເສົາຄ່ອຍໆນ້ອຍລົງ ແລະ ເສັ້ນຢາງເສຍຄວາມຢືດຢຸ່ນ ແຮງດຶງຮັ້ງຝາຮູຂຸມຂົນກໍອ່ອນລົງ ຈົນສູ້ແຮງໂນ້ມຖ່ວງ ແລະ ນ້ຳໜັກຂອງຜິວໜັງເອງບໍ່ໄດ້ ຮູຂຸມຂົນຈຶ່ງຫ້ອຍລົງ ແລະ ຂະຫຍາຍໃຫຍ່ຂຶ້ນ.

ຂະບວນການນີ້ຕ່າງຈາກການຂະຫຍາຍຕົວທີ່ເກີດຈາກນ້ຳມັນຫຼາຍເກີນໄປ. ຮູຂຸມຂົນແບບນ້ຳມັນເກີດຈາກແຮງດັນຂ້າງໃນ ສ່ວນຮູຂຸມຂົນແບບຄວາມຢືດຢຸ່ນຫຼຸດເກີດຈາກແຮງດຶງຮັ້ງຂ້າງນອກອ່ອນລົງ. ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ ທັງສອງສາເຫດນີ້ມັກເກີດຮ່ວມກັນ ຕອນໜຸ່ມມັກເປັນຍ້ອນນ້ຳມັນເປັນຫຼັກ ແລ້ວເມື່ອອາຍຸຫຼາຍຂຶ້ນ ຄວາມຢືດຢຸ່ນທີ່ຫຼຸດລົງກໍເພີ່ມເຕີມເຂົ້າມາ ເຮັດໃຫ້ຮູຂຸມຂົນຄ່ອຍໆເຫັນຊັດຂຶ້ນເລື້ອຍໆ.

ເປັນຫຍັງຮູຂຸມຂົນຈຶ່ງບໍ່ຫຍຸບກັບຄືນເອງ?

ຮອຍຊ້ຳ ຫຼື ບາດແຜ ຮ່າງກາຍຈະຟື້ນຟູໃຫ້ເອງເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ຫຼາຍຄົນຈຶ່ງສົງໄສວ່າເປັນຫຍັງຮູຂຸມຂົນຈຶ່ງບໍ່ເປັນແບບນັ້ນ. ເຫດຜົນກໍຄື ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງຮູຂຸມຂົນບໍ່ແມ່ນຄວາມເສຍຫາຍແບບກະທັນຫັນ ແຕ່ເປັນການປ່ຽນແປງໂຄງສ້າງທີ່ຄ່ອຍໆດຳເນີນໄປແບບຊຳເຮື້ອ.

• ເມື່ອເສັ້ນໄຍຄໍລາເຈນທີ່ປະກອບເປັນຝາທໍ່ຂາດ ຫຼື ບາງລົງຄັ້ງໜຶ່ງແລ້ວ ຮ່າງກາຍຈະໃຊ້ເວລາດົນຫຼາຍໃນການສ້າງເສັ້ນໄຍໃໝ່ມາທົດແທນຢ່າງເຕັມສ່ວນ ເພາະສັນຍານການຟື້ນຟູແບບທັນທີທັນໃດຄືກັບບາດແຜບໍ່ໄດ້ຖືກກະຕຸ້ນຂຶ້ນ.
• ຂະໜາດຂອງຕ່ອມໄຂມັນທີ່ໃຫຍ່ຂຶ້ນແລ້ວກໍບໍ່ຫຍຸບງ່າຍໆເຊັ່ນກັນ. ຕໍ່ໃຫ້ດູແລເພື່ອຫຼຸດການຜະລິດນ້ຳມັນ ຂະໜາດຈິງຂອງຕ່ອມທີ່ໃຫຍ່ຂຶ້ນແລ້ວກໍຕ້ອງໃຊ້ເວລາດົນຈຶ່ງຈະກັບຄືນສະພາບເດີມໄດ້.
• ຖ້າຖືກແສງແດດຊ້ຳໆ ຫຼື ຄວາມແກ່ຊະລາຍັງດຳເນີນຕໍ່ໄປ ການເຄື່ອນໄຫວຂອງ MMP ຈະຄົງລະດັບ ຫຼື ເພີ່ມຂຶ້ນແທນ ເຮັດໃຫ້ຄວາມເສຍຫາຍນຳໜ້າການຟື້ນຟູຢູ່ຕະຫຼອດ.

ດ້ວຍເຫດຜົນເຫຼົ່ານີ້ ການລ້າງໜ້າ ຫຼື ໃຊ້ຄອສເມຕິກຫຍຸບຮູຂຸມຂົນປະຈຳວັນຢ່າງດຽວ ຈຶ່ງບໍ່ພຽງພໍທີ່ຈະປັບໂຄງສ້າງທາງກາຍະພາບຂອງທໍ່ທີ່ຂະຫຍາຍໄປແລ້ວໃຫ້ກັບຄືນມາໄດ້. ແຕ່ຖ້າຄວບຄຸມນ້ຳມັນ ແລະ ກັນແດດຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ກໍຊ່ວຍຫຼຸດຄວາມໄວຂອງການຂະຫຍາຍໃຫຍ່ຂຶ້ນຕື່ມໄດ້.

ການດູແລ ແລະ ການປິ່ນປົວແຕ່ລະຢ່າງແມ່ນເລັງໃສ່ຫຍັງ?

ການດູແລປະຈຳວັນ ແລະ ການປິ່ນປົວດ້ວຍຫັດຖະການແມ່ນເລັງໃສ່ຈຸດທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ການດູແລສ່ວນຫຼາຍເນັ້ນຄວບຄຸມແຮງດັນຈາກຂ້າງໃນ ຄື ນ້ຳມັນ ແລະ ເຊລຜິວຕາຍ ໃນຂະນະທີ່ການປິ່ນປົວມັກເນັ້ນສ້າງແຮງດຶງຮັ້ງຈາກຂ້າງນອກຄືນມາໃໝ່ ຄື ຄໍລາເຈນ ແລະ ອີລາສະຕິນ.

• ສານ ເຊັ່ນ ຊາລິໄຊລິກແອຊິດ (salicylic acid) ຫຼື ເຣຕິນອຍ (retinoid) ຊ່ວຍໃຫ້ເຊລຜິວຕາຍທີ່ສະສົມຢູ່ໃນທໍ່ຫຼຸດອອກໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ ຊ່ວຍຫຼຸດແຮງດັນຈາກຂ້າງໃນລົງ.
• ສານທີ່ຄວບຄຸມການຜະລິດນ້ຳມັນ ຫຼື ການປັບພຶດຕິກຳການໃຊ້ຊີວິດ ຈະຊ່ວຍຫຼຸດວັດຖຸດິບທີ່ໄປອັດແໜ້ນທໍ່ໂດຍກົງ.
• ຫັດຖະການທີ່ໃຊ້ RF (ຄື ຄື້ນຄວາມຖີ່ສູງ ວິທີສົ່ງພະລັງງານໄຟຟ້າເປັນຄວາມຮ້ອນເຂົ້າໄປໃນຊັ້ນຜິວໜັງ) ຫຼື ເຂັມນ້ອຍໆ ຈະກະຕຸ້ນຊັ້ນໜັງແທ້ໃຫ້ສ້າງຄໍລາເຈນໃໝ່ ຊຶ່ງເນັ້ນເໝາະສົມກັບຮູຂຸມຂົນແບບຄວາມຢືດຢຸ່ນຫຼຸດຫຼາຍກວ່າ.
• ຫັດຖະການເລເຊີ (laser) ຈະສ້າງຄວາມເສຍຫາຍແບບຄວບຄຸມໄດ້ຢູ່ຊັ້ນໜັງກຳພ້າ ແລະ ບາງສ່ວນຂອງຊັ້ນໜັງແທ້ ເພື່ອກະຕຸ້ນໃຫ້ຄໍລາເຈນຖືກສ້າງຂຶ້ນມາໃໝ່ໃນຂະບວນການຟື້ນຟູ ຈຶ່ງມັກຖືກພິຈາລະນາເມື່ອຮູຂຸມຂົນທັງສອງແບບປົນກັນຢູ່.

ບໍ່ວ່າຈະເປັນວິທີໃດ ຕ້ອງເຕີມຄໍລາເຈນໃໝ່ເຂົ້າໄປໃນເນື້ອເຍື່ອຝາທໍ່ທີ່ຖືກຍືດອອກແລ້ວ ຈຶ່ງຈະເຫັນການປ່ຽນແປງໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ ດັ່ງນັ້ນ ຫຼັງເຮັດຫັດຖະການແລ້ວມັກບໍ່ເຫັນຜົນທັນທີ ແຕ່ຈະຄ່ອຍໆດີຂຶ້ນໃນໄລຍະ 4 ອາທິດ ຫາ 12 ອາທິດ ແລະ ຍາວສຸດອາດເຖິງ 6 ເດືອນ.

ເປັນຫຍັງຮູຂຸມຂົນຈຶ່ງເບິ່ງແຕກຕ່າງກັນຕາມແຕ່ລະບໍລິເວນ?

ເຖິງແມ່ນຢູ່ໃນໜ້າດຽວກັນ ດັງມັກຮູ້ສຶກວ່າຮູຂຸມຂົນໃຫຍ່ ໃນຂະນະທີ່ແກ້ມຮູ້ສຶກນ້ອຍກວ່າ ນີ້ແມ່ນຍ້ອນຄວາມໜາແໜ້ນ ແລະ ຂະໜາດຂອງຕ່ອມໄຂມັນ ພ້ອມທັງຄວາມໜາຂອງເນື້ອເຍື່ອຄໍລາເຈນທີ່ຮັບຜິວໜັງແຕກຕ່າງກັນໄປໃນແຕ່ລະບໍລິເວນ. ອ້ອມດັງໂດຍທຳມະຊາດມີຕ່ອມໄຂມັນໃຫຍ່ ແລະ ຫຼວມຫຼາຍ ຈຶ່ງມີແນວໂນ້ມເຫັນຮູຂຸມຂົນແບບນ້ຳມັນຊັດເຈນ ສ່ວນແກ້ມ ຫຼື ອ້ອມຕາ ເມື່ອອາຍຸຫຼາຍຂຶ້ນ ຈະມີແນວໂນ້ມເຫັນຮູຂຸມຂົນແບບຄວາມຢືດຢຸ່ນຫຼຸດອອກມາກ່ອນ.

ຍ້ອນຄວາມແຕກຕ່າງຕາມແຕ່ລະບໍລິເວນນີ້ ຫຼາຍຄົນອະທິບາຍວ່າ ການແຍກສາເຫດຕາມແຕ່ລະບໍລິເວນແລ້ວເລືອກວິທີເຂົ້າຫາໃຫ້ເໝາະສົມ ຈະໃຫ້ຜົນດີກວ່າການໃຊ້ວິທີດູແລດຽວກັນທັງໜ້າ. ຖ້າໃຫ້ນ້ຳໜັກກັບການຄວບຄຸມນ້ຳມັນທີ່ດັງ ແລະ ເນັ້ນສ້າງຄວາມຢືດຢຸ່ນທີ່ແກ້ມ ຫຼື ອ້ອມຕາ ກໍຈະຊ່ວຍໃຫ້ກຳນົດທິດທາງການດູແລໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ.

ຖ້າສະຫຼຸບເຫດຜົນທີ່ຮູຂຸມຂົນເບິ່ງໃຫຍ່ຂຶ້ນເປັນປະໂຫຍກດຽວ ກໍແມ່ນຜົນລວມຂອງສອງກະແສ ຄື ນ້ຳມັນ ແລະ ເຊລຜິວຕາຍທີ່ດັນອອກຈາກຂ້າງໃນ ກັບຄໍລາເຈນ ແລະ ອີລາສະຕິນທີ່ອ່ອນກຳລັງຈົນດຶງຮັ້ງໄວ້ບໍ່ໄດ້ຈາກຂ້າງນອກ. ຖ້າເຂົ້າໃຈເປັນພາບໃຫຍ່ ຄື ຄວາມສົມດຸນຂອງສອງແຮງນີ້ ແທນທີ່ຈະຄິດເຖິງພຽງສາເຫດໃດໜຶ່ງ ກໍຈະເຂົ້າໃຈໄດ້ເອງວ່າເປັນຫຍັງການດູແລຢ່າງດຽວຈຶ່ງມີຂອບເຂດຈຳກັດ ແລະ ເປັນຫຍັງການປິ່ນປົວຈຶ່ງເລັງໃສ່ການສ້າງຄໍລາເຈນຄືນໃໝ່.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).