ຫຼັກການທີ່ເລເຊີກຳຈັດຂົນອອກລິດສະເພາະຂົນໄລຍະເຕີບໂຕ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຕ້ອງແບ່ງເຮັດຫຼາຍຄັ້ງ ພ້ອມມາດຕະຖານໄລຍະຫ່າງ

ຫຼາຍຄົນສົງໄສວ່າເລເຊີກຳຈັດຂົນ ຄິດວ່າເຮັດຄັ້ງດຽວກໍ່ຄວນຈະພໍ ແຕ່ເປັນຫຍັງໝໍຈຶ່ງແນະນຳໃຫ້ແບ່ງເຮັດສາມສີ່ຄັ້ງ ຫຼືເຖິງຫົກເຈັດຄັ້ງ. ບໍ່ແມ່ນຍ້ອນເລເຊີອ່ອນເກີນໄປ. ສາເຫດແທ້ຈິງບໍ່ໄດ້ຢູ່ທີ່ເລເຊີ ແຕ່ຢູ່ທີ່ວິທີການເຕີບໂຕຂອງເສັ້ນຂົນ.

ເຖິງຈະເປັນຂົນຢູ່ບໍລິເວນດຽວກັນ ແຕ່ຂົນທີ່ກຳລັງເຕີບໂຕ ຂົນທີ່ເຕີບໂຕເຕັມທີ່ແລ້ວກຳລັງພັກ ແລະ ຂົນທີ່ກຳລັງກຽມຫຼົ່ນ ຈະປົນກັນຢູ່ໃນບໍລິເວນດຽວກັນ. ເລເຊີຈະອອກລິດສະເພາະຂົນປະເພດດຽວທ່າມກາງທັງໝົດນີ້. ດັ່ງນັ້ນ ການເຮັດຄັ້ງດຽວຈຶ່ງກຳຈັດໄດ້ພຽງສ່ວນໜຶ່ງຂອງຂົນທັງໝົດ ສ່ວນທີ່ເຫຼືອຕ້ອງລໍຄອຍຄັ້ງຕໍ່ໄປ. ຖ້າເຂົ້າໃຈໂຄງສ້າງນີ້ ກໍ່ຈະເຂົ້າໃຈເອງວ່າເປັນຫຍັງຈຶ່ງຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຄົບຈຳນວນຄັ້ງ ແລະ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຕ້ອງມີໄລຍະຫ່າງ.

ເປັນຫຍັງເລເຊີກຳຈັດຂົນຈຶ່ງຕ້ອງເຮັດຫຼາຍຄັ້ງ?

ຫຼັກການຂອງເລເຊີກຳຈັດຂົນ ຄືການໃຊ້ຄວາມຮ້ອນທຳລາຍຮາກຂົນ (ຖົງນ້ອຍໆໃນຜິວໜັງທີ່ສ້າງເສັ້ນຂົນ). ແສງເລເຊີຖືກດູດຊືມໄດ້ດີໂດຍເມັດສີດຳທີ່ເອີ້ນວ່າ melanin ແລະ ໃນເສັ້ນຂົນກໍ່ມີ melanin ຢູ່ຫຼາຍ ດັ່ງນັ້ນເມື່ອຍິງເລເຊີໃສ່ ຂົນຈະດູດຊືມຄວາມຮ້ອນຈົນຮ້ອນຂຶ້ນ ແລ້ວຄວາມຮ້ອນນັ້ນຈະສົ່ງຕໍ່ໄປເຖິງຮາກຂົນ ຈົນທຳລາຍຮາກຂົນ.

ບັນຫາຄື ການສົ່ງຄວາມຮ້ອນນີ້ເກີດຂຶ້ນສະເພາະກັບເສັ້ນຂົນທີ່ເບິ່ງເຫັນເທົ່ານັ້ນ. ຮາກຂົນທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຕີບໂຕ ຍັງບໍ່ໂຜ່ອອກມາພົ້ນຜິວໜັງ ຈະບໍ່ມີເປົ້າໝາຍເມັດສີໃຫ້ເລເຊີດູດຊືມ. ຖ້າບໍ່ມີເປົ້າໝາຍ ແສງເລເຊີກໍ່ຈະຜ່ານໄປສະເພາະ ບໍ່ອອກລິດຫຍັງ. ດັ່ງນັ້ນ ຮາກຂົນທີ່ບໍ່ໄດ້ຢູ່ໄລຍະເຕີບໂຕໃນຕອນນັ້ນ ຈະບໍ່ຕອບສະໜອງເລີຍ ບໍ່ວ່າຈະຍິງເລເຊີໃສ່ຈັກເທື່ອກໍ່ຕາມ.

ຮາກຂົນເຄື່ອນໄຫວຜ່ານສາມໄລຍະ

ຮາກຂົນບໍ່ໄດ້ເຕີບໂຕພຽງຄັ້ງດຽວແລ້ວຈົບ ແຕ່ໝູນວຽນຢູ່ຕະຫຼອດ. ວົງຈອນນີ້ເອີ້ນວ່າ ຮອບວຽນຂອງຂົນ (hair cycle) ເຊິ່ງແບ່ງອອກເປັນສາມໄລຍະໃຫຍ່.

• ໄລຍະເຕີບໂຕ (anagen): ໄລຍະທີ່ເຊວຢູ່ສ່ວນລຸ່ມຂອງຮາກຂົນແບ່ງຕົວຢ່າງຫ້າວຫັນ ດັນເສັ້ນຂົນຂຶ້ນມາ. ມີແຕ່ໄລຍະນີ້ເທົ່ານັ້ນທີ່ melanin ຖືກເຕີມເຕັມພຽງພໍພາຍໃນເສັ້ນຂົນ ຈຶ່ງມີເປົ້າໝາຍໃຫ້ເລເຊີອອກລິດ.
• ໄລຍະຖົດຖອຍ (catagen): ໄລຍະທີ່ການແບ່ງເຊວຢຸດລົງ ແລະ ຮາກຂົນຄ່ອຍໆຫົດຕົວ. ການສ້າງ melanin ກໍ່ຫຼຸດລົງໄປພ້ອມກັນ ເຮັດໃຫ້ເມັດສີທີ່ເລເຊີຈະດູດຊືມໄດ້ໜ້ອຍລົງຢ່າງໄວ.
• ໄລຍະພັກ (telogen): ໄລຍະທີ່ຮາກຂົນພັກຢ່າງສົມບູນ ພ້ອມກຽມຕົວສູ່ໄລຍະເຕີບໂຕຄັ້ງຕໍ່ໄປ. ໄລຍະນີ້ ເສັ້ນຂົນຈະຄ້າງຢູ່ພຽງຕື້ນໆໃກ້ຜິວໜັງເທົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງແທບບໍ່ມີເປົ້າໝາຍ melanin ໃຫ້ເລເຊີດູດຊືມ.

ເຖິງຈະຢູ່ໃນບໍລິເວນດຽວກັນ ແຕ່ຮາກຂົນແຕ່ລະເສັ້ນຈະຢູ່ໃນສາມໄລຍະນີ້ຄົນລະຈຸດເວລາ. ໃນຂະນະທີ່ຮາກຂົນຂ້າງໜຶ່ງຢູ່ໄລຍະເຕີບໂຕ ບາງເສັ້ນອາດຢູ່ໄລຍະຖົດຖອຍໄປແລ້ວ ແລະ ບາງເສັ້ນກໍ່ຢູ່ໄລຍະພັກ. ຄ້າຍຄືກັບໃນຫ້ອງຮຽນດຽວກັນ ນັກຮຽນແຕ່ລະຄົນເລີ່ມພັກແລ້ງໃນວັນທີ່ບໍ່ຄືກັນ.

ຫຼັກການທີ່ຮາກຂົນໄລຍະເຕີບໂຕເທົ່ານັ້ນຕອບສະໜອງ

ໃນໄລຍະເຕີບໂຕ ເຊວຮາກຂົນ (hair matrix cell, ເຊວທີ່ສ້າງເສັ້ນຂົນຕົວຈິງ) ແລະ ເຊວເມັດສີ (melanocyte) ຢູ່ສ່ວນລຸ່ມຂອງຮາກຂົນຈະເຄື່ອນໄຫວຢ່າງຫ້າວຫັນໄປພ້ອມກັນ. ເມັດສີທີ່ເຊວເມັດສີສ້າງອອກມາຈະຖືກເຕີມເຂົ້າໃນເສັ້ນຂົນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ຂົນໃນໄລຍະນີ້ຈຶ່ງມີສີເຂັ້ມ ແລະ ໃຫຍ່.

ພະລັງງານເລເຊີຈະຖືກດູດຊືມຢ່າງເຂັ້ມຂຸ້ນເຂົ້າໃນເມັດສີເຂັ້ມນີ້ ແລ້ວປ່ຽນເປັນຄວາມຮ້ອນ. ຈາກນັ້ນ ຄວາມຮ້ອນຈະລົງໄປເຖິງເຊວຮາກຂົນທີ່ຢູ່ສ່ວນລຸ່ມ ຈົນທຳລາຍເຊວເຫຼົ່ານັ້ນ. ເມື່ອເຊວຮາກຂົນເສຍຫາຍ ຮາກຂົນນັ້ນຈະບໍ່ສາມາດສ້າງເສັ້ນຂົນໃໝ່ໄດ້ອີກ ຫຼືຖ້າສ້າງໄດ້ ກໍ່ຈະອອກມາເປັນຂົນທີ່ນ້ອຍ ແລະ ຈາງເທົ່ານັ້ນ.

ຖ້າປຽບທຽບ ຮາກຂົນໄລຍະເຕີບໂຕກໍ່ຄ້າຍກັບສາຍໄຟທີ່ມີກະແສໄຟຟ້າໄຫຼຜ່ານຢູ່. ຖ້າຕັດສາຍໄຟທີ່ມີກະແສໄຟຟ້າໄຫຼຢູ່ ຈະເກີດການລັດວົງຈອນທັນທີ ຄວາມເສຍຫາຍຈຶ່ງໃຫຍ່ ແຕ່ຖ້າຕັດສາຍໄຟທີ່ບໍ່ມີກະແສໄຟຟ້າໄຫຼ ກໍ່ຈະບໍ່ມີຫຍັງເກີດຂຶ້ນ ຫຼັກການກໍ່ຄືກັນ.

ເປັນຫຍັງຮາກຂົນໄລຍະພັກ ແລະ ໄລຍະຖົດຖອຍຈຶ່ງບໍ່ຕອບສະໜອງ?

ໃນໄລຍະຖົດຖອຍ ແລະ ໄລຍະພັກ ການເຄື່ອນໄຫວຂອງເຊວຮາກຂົນຫຼຸດລົງ ຫຼືຢຸດລົງ. ເຊວເມັດສີກໍ່ຫຼຸດການເຄື່ອນໄຫວໄປພ້ອມກັນ ດັ່ງນັ້ນ ຮາກຂົນໃນໄລຍະນີ້ຈຶ່ງຂາດເປົ້າໝາຍໃຫ້ເລເຊີດູດຊືມ.

ນອກຈາກນັ້ນ ຮາກຂົນໃນໄລຍະນີ້ ກ້ອນເຊວທີ່ຢູ່ສ່ວນລຸ່ມໄດ້ຖືກດັນຂຶ້ນມາໃກ້ຜິວໜັງ ຫຼືຫົດຕົວໄປແລ້ວ ດັ່ງນັ້ນ ເຖິງຄວາມຮ້ອນຈາກເລເຊີຈະສົ່ງຕໍ່ໄປໄດ້ບາງສ່ວນ ກໍ່ຍາກທີ່ຈະໄປເຖິງເຊວທີ່ຄວນຖືກທຳລາຍແທ້ໆ. ຄ້າຍຄືການຍິງລູກທະນູໃສ່ບ່ອນທີ່ເປົ້າໝາຍໄດ້ຫາຍໄປແລ້ວ.

ດັ່ງນັ້ນ ຮາກຂົນໃນໄລຍະນີ້ຕ້ອງລໍຄອຍຈົນກວ່າຈະເຂົ້າສູ່ໄລຍະເຕີບໂຕຄັ້ງຕໍ່ໄປ ແລ້ວຈຶ່ງຮັບເລເຊີໃໝ່ອີກຄັ້ງ.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຕ້ອງມີໄລຍະຫ່າງລະຫວ່າງແຕ່ລະຄັ້ງ?

ມາດຕະຖານໃນການກຳນົດໄລຍະຫ່າງລະຫວ່າງແຕ່ລະຄັ້ງ ຄືເວລາທີ່ຮາກຂົນໃຊ້ໃນການປ່ຽນຈາກໄລຍະພັກກັບໄປສູ່ໄລຍະເຕີບໂຕອີກຄັ້ງ. ຮອບວຽນນີ້ບໍ່ຄືກັນຕາມແຕ່ລະບໍລິເວນ. ໃບໜ້າມີຮອບວຽນສັ້ນ ໂດຍປົກກະຕິປະມານໜຶ່ງເດືອນກໍ່ຈະຄືນມາ ແຕ່ບໍລິເວນກວ້າງເຊັ່ນ ຫຼັງ ຫຼືຂາ ຮອບວຽນຍາວກວ່າ ຈຶ່ງໃຊ້ເວລາດົນກວ່ານັ້ນ.

ຖ້າກຳນົດໄລຍະຫ່າງແຄບເກີນໄປ ຈະເຮັດການປິ່ນປົວໃນຂະນະທີ່ຮາກຂົນສ່ວນຫຼາຍຍັງບໍ່ທັນອອກຈາກໄລຍະພັກ ເຮັດໃຫ້ປະສິດທິພາບຫຼຸດລົງ. ໃນທາງກັບກັນ ຖ້າກຳນົດໄລຍະຫ່າງກວ້າງເກີນໄປ ຈະພາດຮາກຂົນທີ່ຜ່ານໄລຍະເຕີບໂຕໄປແລ້ວ ແລະ ເຂົ້າສູ່ໄລຍະຖົດຖອຍ. ດັ່ງນັ້ນ ໝໍຈຶ່ງອີງໃສ່ຮອບວຽນສະເລ່ຍຂອງແຕ່ລະບໍລິເວນ ເພື່ອກຳນົດໄລຍະຫ່າງໃຫ້ຢູ່ໃນຊ່ວງທີ່ພໍດີ.

ນອກຈາກນັ້ນ ຍ້ອນຮາກຂົນທີ່ຕອບສະໜອງໃນແຕ່ລະຄັ້ງບໍ່ຄືກັນ ຮາກຂົນທີ່ພາດຈາກຄັ້ງກ່ອນ ອາດຢູ່ໄລຍະເຕີບໂຕພໍດີໃນຄັ້ງຕໍ່ໄປ ແລ້ວຕອບສະໜອງແທນ ໂດຍຄ່ອຍໆຄົບຖ້ວນຂຶ້ນເທື່ອລະໜ້ອຍ. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ຂົນທີ່ເຫຼືອຢູ່ຈະຫຼຸດລົງທຸກຄັ້ງທີ່ເຮັດຊ້ຳ.

ເປັນຫຍັງຈຳນວນຄັ້ງທີ່ຕ້ອງເຮັດຈຶ່ງແຕກຕ່າງກັນຕາມບໍລິເວນ?

ເຖິງຈະເປັນຄົນດຽວກັນ ຈຳນວນຄັ້ງທີ່ຈຳເປັນກໍ່ຈະຕ່າງກັນຕາມແຕ່ລະບໍລິເວນ. ມີຫຼາຍປັດໄຈທີ່ເຮັດວຽກຮ່ວມກັນຢູ່ໃນນີ້.

• ອັດຕາສ່ວນຮາກຂົນໄລຍະເຕີບໂຕໃນທັງໝົດ: ບໍລິເວນທີ່ມີອັດຕາສ່ວນໄລຍະເຕີບໂຕສູງ ເຊັ່ນ ໃບໜ້າ ຫຼືຮັກແຮ້ ຈະມີຮາກຂົນຕອບສະໜອງໃນແຕ່ລະຄັ້ງຫຼາຍ ຈຶ່ງຕ້ອງການຈຳນວນຄັ້ງໜ້ອຍກວ່າ. ໃນທາງກັບກັນ ບໍລິເວນທີ່ອັດຕາສ່ວນໄລຍະເຕີບໂຕຕ່ຳ ຈະມີຮາກຂົນຕອບສະໜອງໃນແຕ່ລະຄັ້ງໜ້ອຍ ຈຶ່ງຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຄົບຫຼາຍຄັ້ງກວ່າ.
• ຄວາມເລິກ ແລະ ຄວາມໃຫຍ່ຂອງຮາກຂົນ: ຂົນທີ່ໃຫຍ່ ແລະ ເລິກກວ່າ ຈະມີ melanin ຫຼາຍກວ່າ ຈຶ່ງຕອບສະໜອງຕໍ່ເລເຊີໄດ້ດີ ແຕ່ກໍ່ຕ້ອງການໃຫ້ຄວາມຮ້ອນສົ່ງໄປເຖິງສ່ວນລຸ່ມຂອງຮາກຂົນຢ່າງທົ່ວເຖິງ ຈຶ່ງຈະທຳລາຍໄດ້ໝົດ ດັ່ງນັ້ນ ການຕັ້ງກຳລັງເລເຊີໃຫ້ຖືກຕ້ອງແມ່ນຍຳຈຶ່ງສຳຄັນຂຶ້ນ.
• ບໍລິເວນທີ່ຮັບອິດທິພົນຈາກຮໍໂມນ: ບໍລິເວນທີ່ໄວຕໍ່ການປ່ຽນແປງຂອງຮໍໂມນ ເຊັ່ນ ແຄມກະໂດງ ຫຼືທ້ອງນ້ອຍ ເຖິງຮາກຂົນເດີມຈະຖືກທຳລາຍໄປແລ້ວ ກໍ່ອາດມີຮາກຂົນໃໝ່ຖືກກະຕຸ້ນໃຫ້ເລີ່ມເຄື່ອນໄຫວອີກຄັ້ງ ມີບົດລາຍງານວ່າບໍລິເວນນີ້ຈຶ່ງຕ້ອງການຈຳນວນຄັ້ງຫຼາຍກວ່າບໍລິເວນອື່ນ.
• ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສີຜິວ ແລະ ສີຂົນ: ຜິວຍິ່ງອ່ອນ ແລະ ຂົນຍິ່ງເຂັ້ມ ເລເຊີຍິ່ງອອກລິດຕໍ່ຂົນໄດ້ແມ່ນຍຳ ປະສິດທິພາບຈຶ່ງສູງ. ຖ້າຄວາມແຕກຕ່າງນ້ອຍ ຕ້ອງຫຼຸດກຳລັງເລເຊີລົງເພື່ອຄວາມປອດໄພ ດັ່ງນັ້ນ ອາດຕ້ອງການຈຳນວນຄັ້ງຫຼາຍກວ່າເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຜົນທຳລາຍໃນລະດັບດຽວກັນ.

ຢາກໃຫ້ຜົນຂອງການກຳຈັດຂົນຄົງຢູ່ດົນ ຄວນເຮັດແນວໃດ?

ເຖິງຈະເຮັດຄົບຈຳນວນຄັ້ງແລ້ວ ກໍ່ອາດຍັງມີຂົນອ່ອນບາງໆເຫຼືອຢູ່ ຫຼືຫຼັງຈາກຜ່ານໄປໄລຍະໜຶ່ງ ຮາກຂົນບາງສ່ວນອາດເລີ່ມເຄື່ອນໄຫວອີກຄັ້ງ. ນັ້ນເປັນເພາະຮາກຂົນບໍ່ໄດ້ຫາຍໄປໝົດ ແຕ່ຖືກທຳລາຍຈົນໜ້າທີ່ຫຼຸດລົງຫຼາຍ ດັ່ງນັ້ນ ຂຶ້ນກັບສະພາບຮໍໂມນ ຫຼືພັນທຸກຳຂອງແຕ່ລະຄົນ ຂົນບາງສ່ວນອາດງອກຄືນມາໄດ້.

ດັ່ງນັ້ນ ຫຼັງຈາກເຮັດຄົບຈຳນວນຄັ້ງທີ່ກຳນົດແລ້ວ ຫຼາຍຄົນຍັງເຮັດການປິ່ນປົວຮັກສາຜົນ ໂດຍຫ່າງກັນສອງສາມເດືອນ ຫາໜຶ່ງປີ. ໃນຄັ້ງນີ້ ຈະເປັນການເຮັດສະເພາະຮາກຂົນສ່ວນນ້ອຍທີ່ຫາກໍ່ເຂົ້າສູ່ໄລຍະເຕີບໂຕໃໝ່ ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍທົ່ວໄປແມ່ນລະບຸວ່າສາມາດຈົບໄດ້ໃນຄັ້ງດຽວ.

ສິ່ງທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດ ຄືການບໍ່ຂ້າມໄລຍະຫ່າງລະຫວ່າງແຕ່ລະຄັ້ງເອົາເອງ. ຖ້າບໍ່ຮັກສາໄລຍະຫ່າງ ແລ້ວເຮັດແບບຫ່າງໆ ບໍ່ຄົງທີ່ ຈະພາດຮາກຂົນທີ່ຜ່ານໄລຍະເຕີບໂຕໄປແລ້ວຢູ່ຮ່ຳໄປ ເຖິງເຮັດຈຳນວນຄັ້ງເທົ່າກັນ ຜົນລັບກໍ່ອາດບໍ່ໜ້າພໍໃຈເທົ່າທີ່ຄວນ.

ໃນທາງກັບກັນ ຖ້າຮີບເຮັດຖີ່ເກີນໄປ ກໍ່ບໍ່ຄ່ອຍຊ່ວຍຫຍັງເທົ່າໃດ. ເພາະຮາກຂົນທີ່ຍັງຄ້າງຢູ່ໄລຍະພັກ ຍັງບໍ່ທັນເຂົ້າສູ່ໄລຍະເຕີບໂຕ ຈຶ່ງບໍ່ມີເປົ້າໝາຍໃຫ້ເລເຊີອອກລິດຄືເກົ່າ. ສຸດທ້າຍແລ້ວ ວິທີທີ່ມີປະສິດທິພາບທີ່ສຸດ ຄືການເຮັດຕາມໂມງທາງຊີວະວິທະຍາທີ່ເອີ້ນວ່າຮອບວຽນຂອງຂົນ ແລະ ຕໍ່ໃຫ້ຮີບຮ້ອນໂດຍບໍ່ສົນໃຈໂມງນີ້ ຜົນລັບກໍ່ບໍ່ໄດ້ອອກມາໄວຂຶ້ນແຕ່ຢ່າງໃດ.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).