ສີດໂບຕັອກ (Botox) ລົດກ້າມແຂນນູນ ຮູບຊົງແຂນຈະນຸ້ມນວນຂຶ້ນແທ້ບໍ່ ແລະ ຜົນຈະຄົງຢູ່ໄດ້ດົນປານໃດ?

ຫຼາຍຄົນມັກກັງວົນເມື່ອໃສ່ເສື້ອແຂນກຸດ ຫຼື ເສື້ອບໍ່ມີແຂນ ແລ້ວເຫັນວ່າແຂນທ່ອນໃນ ຫຼື ທ່ອນຫຼັງນູນຂຶ້ນຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດ. ເວລາງໍແຂນ ກ້າມເນື້ອຈະຈັບເປັນກ້ອນແໜ້ນ ແລະ ເຖິງແມ່ນຈະເໜັບແຂນອອກກົງ ສ່ວນນັ້ນກໍຍັງນູນເຫັນຢູ່. ໃນກໍລະນີແບບນີ້ ການສີດໂບຕັອກໃສ່ແຂນເພື່ອຫຼຸດແຮງກ້າມເນື້ອລົງເລັກໜ້ອຍ ໃຫ້ຮູບຊົງແຂນນຸ້ມນວນຂຶ້ນ ຈຶ່ງຖືກເອົ້ຍເຖິງເລື້ອຍໆ.

ແນວໃດກໍຕາມ ເຖິງຫຼັກການຈະຄືກັນກັບການສີດໂບຕັອກແຂ້ງ ຫຼື ຄາງກະດູກສີ່ຫຼ່ຽມ ແຕ່ແຂນເປັນສ່ວນທີ່ຕ້ອງໃຊ້ຍົກ ຖື ແລະ ເຄື່ອນໄຫວຢູ່ຕະຫຼອດ ຈຶ່ງຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່ໃນການພິຈາລະນາຫຼາຍກວ່າໜ້ອຍໜຶ່ງ. ໃນບົດຄວາມນີ້ຈະອະທິບາຍເທື່ອລະຂໍ້ວ່າ ໂບຕັອກໄປເຮັດຫຍັງກັບກ້າມເນື້ອແທ້ໆ, ເປັນຫຍັງກ້າມນູນຈຶ່ງນຸ້ມນວນລົງ, ວິທີແຍກລະຫວ່າງແຂນນູນຈາກກ້າມເນື້ອກັບແຂນນູນຈາກໄຂມັນ ແລະ ຜົນຈະຄົງຢູ່ດົນປານໃດ.

ໂບຕັອກຫຼຸດແຮງກ້າມເນື້ອແຂນດ້ວຍຫຼັກການໃດ?

ເພື່ອໃຫ້ກ້າມເນື້ອເຄື່ອນໄຫວໄດ້ ເສັ້ນປະສາດຕ້ອງສົ່ງສັນຍານໄປຫາກ້າມເນື້ອ. ສານທີ່ນຳສົ່ງສັນຍານນີ້ເອີ້ນວ່າ acetylcholine. ເວົ້າແບບເຂົ້າໃຈງ່າຍ ມັນຄືຂໍ້ຄວາມທີ່ເສັ້ນປະສາດສົ່ງໄປບອກກ້າມເນື້ອວ່າ "ດຽວນີ້ໃຫ້ຫົດຕົວ". ຈຸດທີ່ເສັ້ນປະສາດກັບກ້າມເນື້ອມາພົບກັນເອີ້ນວ່າ neuromuscular junction ຫຼື ຈຸດເຊື່ອມຕໍ່ປະສາດ-ກ້າມເນື້ອ, ຈຸດນີ້ແຫຼະຄືຄືກັບຕູ້ໄປສະນີທີ່ຂໍ້ຄວາມນັ້ນຜ່ານໄປມາ.

botulinum toxin ຫຼືທີ່ຄຸ້ນເຄີຍກັນວ່າ ໂບຕັອກ ຈະໄປປິດກັ້ນບໍ່ໃຫ້ຂໍ້ຄວາມອອກຈາກຕູ້ໄປສະນີນີ້. ມັນຈະຢຸດຂະບວນການປ່ອຍ acetylcholine ອອກຈາກປາຍປະສາດ ເຮັດໃຫ້ຕໍ່ໃຫ້ເສັ້ນປະສາດພະຍາຍາມສົ່ງສັນຍານ ກໍບໍ່ສາມາດໄປເຖິງກ້າມເນື້ອໄດ້. ບໍ່ແມ່ນການໄປແຕະຕ້ອງກ້າມເນື້ອໂດຍກົງ ແຕ່ເປັນການຕັດຄຳສັ່ງທີ່ຈະໄປເຖິງກ້າມເນື້ອຕ່າງຫາກ.

ກ້າມເນື້ອທີ່ບໍ່ໄດ້ຮັບຄຳສັ່ງ ຈະໃຊ້ແຮງບໍ່ໄດ້ຄືເກົ່າ. ເຖິງຈະງໍແຂນ ກໍຈະບໍ່ຈັບເປັນກ້ອນແໜ້ນຄືກັບກ່ອນ ແລະ ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ຂະໜາດຂອງກ້າມເນື້ອກໍຈະຄ່ອຍໆນ້ອຍລົງ. ຄືກັນກັບແຂນທີ່ໃສ່ເຝືອກດົນໆແລ້ວລີບລົງ ເພາະກ້າມເນື້ອທີ່ບໍ່ໄດ້ໃຊ້ງານ ຂະໜາດຈະນ້ອຍລົງເປັນທຳມະດາ. ຄືກັນກັບການບໍ່ໄປອອກກຳລັງກາຍ 8 ຫາ 12 ອາທິດ ແລ້ວແຂນກັບມານິ້ມອີກຄັ້ງ. ກ້າມເນື້ອຕ້ອງໄດ້ຮັບສັນຍານ ແລະ ເຮັດວຽກຢູ່ຕະຫຼອດ ຈຶ່ງຈະຮັກສາຂະໜາດໄວ້ໄດ້ ສ່ວນໂບຕັອກຄືການເລື່ອນສັນຍານນັ້ນອອກໄປໜ້ອຍໜຶ່ງ ຈົນກ້າມເນື້ອຫຼຸດຂະໜາດລົງເອງ.

ຂະບວນການທີ່ແຂນນູນຫຼຸດລົງຈົນເຫັນໄດ້ຊັດເປັນແນວໃດ?

ເຖິງສັນຍານປະສາດຈະຖືກຕັດ ແຕ່ແຂນນູນຈະບໍ່ຫາຍໄປໃນມື້ຮຸ່ງຂຶ້ນທັນທີ. ການທີ່ກ້າມເນື້ອຈະນຸ້ມນວນລົງນັ້ນຕ້ອງໃຊ້ເວລາ. ໂດຍທົ່ວໄປ ຫຼັງສີດແລ້ວ 1 ຫາ 2 ອາທິດ ແຮງກ້າມເນື້ອຈະເລີ່ມອ່ອນລົງໃຫ້ເຫັນໄດ້ຊັດ ແລະ ການປ່ຽນແປງທີ່ຂະໜາດນ້ອຍລົງຈະເລີ່ມຮູ້ສຶກໄດ້ຕັ້ງແຕ່ປະມານ 3 ຫາ 4 ອາທິດ.

ຂະບວນການນີ້ເອີ້ນວ່າ muscle atrophy ຫຼື ພາວະກ້າມເນື້ອລີບ. ເວົ້າໃຫ້ເຂົ້າໃຈງ່າຍຄື ປະກົດການທີ່ກ້າມເນື້ອນ້ອຍລົງເທື່ອລະໜ້ອຍເພາະບໍ່ໄດ້ຖືກໃຊ້ງານ. ຄືກັນກັບການພັກອອກກຳລັງກາຍ 4 ຫາ 6 ອາທິດ ແລ້ວກ້າມເນື້ອອ່ອນນວນລົງ ແຕ່ໂບຕັອກຄືການປິດກັ້ນສັນຍານປະສາດແບບຈົງໃຈ ເພື່ອຊ່ວຍໃຫ້ຂະບວນການນີ້ເກີດໄວຂຶ້ນເທົ່ານັ້ນ.

ໃນຊ່ວງນີ້ ຮູບຊົງແຂນຈະບໍ່ປ່ຽນແປງແບບຮວດຮັດ ແຕ່ຈະຄ່ອຍໆນຸ້ມນວນຂຶ້ນກ່ອນ. ເວລາງໍແຂນ ອາການຈັບເປັນກ້ອນຈະອ່ອນລົງ ແລະ ເວລາເໜັບແຂນອອກກົງ ເສັ້ນຂອບກ້າມເນື້ອກໍຈະນູນໜ້ອຍລົງ. ແຕ່ຂະໜາດຂອງຜົນລັບແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍໃນແຕ່ລະຄົນ ຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າແຂນນູນນັ້ນປະກອບດ້ວຍກ້າມເນື້ອຫຼາຍປານໃດແຕ່ຕົ້ນ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ຄົນທີ່ອອກກຳລັງກາຍເປັນປະຈຳຈົນກ້າມເນື້ອແຂນໜາ ຈະເຫັນການປ່ຽນແປງໄດ້ຊັດ ສ່ວນຄົນທີ່ກ້າມເນື້ອບໍ່ຫຼາຍແຕ່ຕົ້ນ ອາດຮູ້ສຶກວ່າຮູບຊົງແຂນເປັນລະບຽບຂຶ້ນພຽງເລັກໜ້ອຍ. ດັ່ງນັ້ນ ແທນທີ່ຈະຕັດສິນຜົນລັບລ່ວງໜ້າຈາກຮູບຈຳນວນໜຶ່ງ ຄວນຕັ້ງຄວາມຄາດຫວັງໂດຍອີງໃສ່ສະພາບແຂນຂອງຕົນເອງຈິງໆ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ຜິດຫວັງໜ້ອຍລົງ.

ແຂນນູນເກີດຈາກກ້າມເນື້ອ ຫຼື ໄຂມັນກັນແທ້?

ໂບຕັອກແຂນຈະໄດ້ຜົນດີໃນກໍລະນີທີ່ສາເຫດຂອງແຂນນູນມາຈາກກ້າມເນື້ອ. ຖ້າແຂນໃຫຍ່ເພາະໄຂມັນໜາ ຕໍ່ໃຫ້ຫຼຸດແຮງກ້າມເນື້ອລົງ ຂະໜາດແຂນກໍຈະບໍ່ປ່ຽນຫຼາຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຂັ້ນຕອນການແຍກສາເຫດກ່ອນສີດ ຈຶ່ງເປັນຕົວກຳນົດຜົນລັບ. ເງື່ອນໄຂທີ່ໃຊ້ກວດເບິ່ງທົ່ວໄປມີດັ່ງນີ້:

• ກວດເບິ່ງວ່າເມື່ອເກັງແຂນແລ້ວມີກ້ອນແໜ້ນຫຼືບໍ່. ຖ້າສະລັບເກັງ-ປ່ອຍແລ້ວແຕກຕ່າງກັນຊັດ ສະແດງວ່າກ້າມເນື້ອມີສ່ວນຫຼາຍ ແຕ່ຖ້າເກັງແລ້ວຍັງນິ້ມຢູ່ຄືເກົ່າ ສະແດງວ່າສັດສ່ວນຂອງໄຂມັນສູງກວ່າ.
• ເບິ່ງວ່າເມື່ອປ່ອຍແຂນລົງ ແລ້ວມີເນື້ອສັ່ນໄຫວຫຼືບໍ່. ຖ້າແກວ່ງແຂນລົງແລ້ວມີເນື້ອສັ່ນຫຼາຍ ໃກ້ຄຽງແບບໄຂມັນ ຖ້າສັ່ນໜ້ອຍ ໃກ້ຄຽງແບບກ້າມເນື້ອ.
• ລອງໃຊ້ມືບີບເນື້ອເບິ່ງເພື່ອປະເມີນຄວາມໜາ. ຖ້າເນື້ອທີ່ບີບໄດ້ໜາ ສະແດງວ່າມີໄຂມັນຫຼາຍ ອາດຈະເໝາະກັບວິທີຫຼຸດໄຂມັນໂດຍກົງ ຫຼາຍກວ່າການສີດຫຼຸດແຮງກ້າມເນື້ອ.

ໃນຄວາມເປັນຈິງ ແຂນທີ່ມີທັງກ້າມເນື້ອ ແລະ ໄຂມັນປົນກັນກໍມີບໍ່ໜ້ອຍ. ໃນກໍລະນີແບບນີ້ ການປ່ຽນແປງທີ່ຄາດຫວັງໄດ້ຈາກໂບຕັອກຢ່າງດຽວອາດຈຳກັດ ຈຶ່ງອາດພິຈາລະນາການດູດໄຂມັນ ຫຼື ການເສີມສ້າງຮູບຮ່າງອື່ນຮ່ວມນຳ. ເຖິງແມ່ນຈາກພາຍນອກຈະເບິ່ງຄືກັນໝົດ ແຕ່ຖ້າເບິ່ງໃນລະອຽດ ຈະແຍກອອກເປັນແຂນທີ່ກ້າມເນື້ອຫຼາຍ, ແຂນທີ່ໄຂມັນຫຼາຍ ແລະ ແຂນທີ່ປົນກັນເຄິ່ງໜຶ່ງ ດັ່ງນັ້ນວິທີເຂົ້າຫາກໍຕ້ອງແຕກຕ່າງກັນ. ຈຶ່ງຄວນກວດເບິ່ງກ່ອນວ່າແຂນຂອງຕົນເອງໃກ້ຄຽງແບບໃດ ກ່ອນຈະຕັດສິນໃຈເຂົ້າຮັບການສີດ.

ຈະສີດເຂົ້າກ້າມເນື້ອສ່ວນໃດ?

ຈຸດທີ່ຄົນທົ່ວໄປມັກຮັບຮູ້ວ່າເປັນແຂນນູນແບ່ງອອກເປັນສອງບ່ອນ. ອັນທຳອິດຄື biceps ຫຼື ກ້າມເນື້ອຕົ້ນແຂນທ່ອນໜ້າ ທີ່ນູນຂຶ້ນເມື່ອງໍແຂນ, ອັນທີສອງຄື triceps ຫຼື ກ້າມເນື້ອຕົ້ນແຂນທ່ອນຫຼັງ ທີ່ຮັບຜິດຊອບແຮງເໜັບແຂນອອກກົງ ແລະ ກ່ຽວຂ້ອງກັບອາການຢ້ອຍທ່ອນຫຼັງແຂນ.

ເຖິງຈະເປັນໂບຕັອກແຂນຄືກັນ ແຕ່ຕຳແໜ່ງສີດຈະແຕກຕ່າງກັນຕາມກ້າມເນື້ອສ່ວນໃດພັດທະນາຈົນເປັນແຂນນູນ. ຖ້າທ່ອນໜ້ານູນຊັດເວລາງໍແຂນ ຈະເລັງໄປທີ່ biceps ຖ້າທ່ອນຫຼັງໜາເບິ່ງ ຈະເບິ່ງທີ່ triceps ຖ້າກ້າມເນື້ອທັງສອງພັດທະນາທັງຄູ່ ກໍອາດເຂົ້າຫາທັງສອງບ່ອນພ້ອມກັນ.

ແຂນອາດບໍ່ຖືກໃຊ້ໜັກເທົ່າກັບກ້າມເນື້ອຂາທີ່ໃຊ້ຍ່າງ ຫຼື ແລ່ນ ແຕ່ກໍຖືກໃຊ້ຢູ່ເປັນປະຈຳໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ບໍ່ວ່າຈະຍົກ ຫຼື ດັນສິ່ງຂອງ. ການຫິ້ວກະຕ່າ ຫຼື ອູ້ມລູກນ້ອຍ ກໍລ້ວນແລ້ວແຕ່ເປັນວຽກຂອງກ້າມເນື້ອສ່ວນນີ້ ຖ້າຫຼຸດແຮງລົງຫຼາຍເກີນໄປ ອາດເຮັດໃຫ້ໃຊ້ຊີວິດປະຈຳວັນລຳບາກຂຶ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ການກຳນົດປະລິມານທີ່ບໍ່ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ແຮງກ້າມເນື້ອຫຼາຍເກີນໄປຈຶ່ງສຳຄັນ ແລະ ຈະຖືກປັບໃຫ້ເໝາະສົມກັບແຕ່ລະຄົນ ໂດຍພິຈາລະນາທັງຂະໜາດກ້າມເນື້ອເດີມ ແລະ ລະດັບການໃຊ້ງານປະຈຳວັນຮ່ວມກັນ.

ຜົນຈະຄົງຢູ່ດົນປານໃດ ແລະ ຄວນສີດຄືນເມື່ອໃດ?

ແຮງກ້າມເນື້ອທີ່ຖືກຫຼຸດລົງດ້ວຍໂບຕັອກບໍ່ໄດ້ຄົງຢູ່ຕະຫຼອດໄປ. ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ປາຍປະສາດຈະແຕກງ່າໃໝ່ ແລ້ວກັບມາສົ່ງສັນຍານໄປຫາກ້າມເນື້ອອີກຄັ້ງ. ຄືກັນກັບຕູ້ໄປສະນີທີ່ເຄີຍຖືກປິດ ແລ້ວມີຊ່ອງທາງໃໝ່ເປີດຂຶ້ນ. ເມື່ອສັນຍານກັບຄືນມາ ກ້າມເນື້ອກໍຈະຄ່ອຍໆກັບຄືນສູ່ຂະໜາດເດີມ.

ໂດຍທົ່ວໄປ ມີລາຍງານວ່າຜົນຈະຄົງຢູ່ລະຫວ່າງ 3 ຫາ 6 ເດືອນ. ແຕ່ໄລຍະເວລານີ້ແຕກຕ່າງກັນໃນແຕ່ລະຄົນ ຂຶ້ນຢູ່ກັບປະລິມານທີ່ສີດ, ຂະໜາດກ້າມເນື້ອເດີມ ແລະ ລະດັບການໃຊ້ແຂນປະຈຳວັນ. ຖ້າອອກກຳລັງກາຍທີ່ໃຊ້ແຂນຫຼາຍເປັນປະຈຳ ກໍມີລາຍງານວ່າກ້າມເນື້ອຈະຟື້ນຄືນໄວກວ່າ.

ຖ້າຢາກຮັກສາຮູບຊົງແຂນໄວ້ຕໍ່ໄປ ກໍອາດພິຈາລະນາສີດຊ້ຳຕາມຊ່ວງທີ່ຜົນເລີ່ມຈາງລົງ. ແຕ່ແທນທີ່ຈະໃຊ້ປະລິມານດຽວກັນທຸກຄັ້ງ ຄວນກວດເບິ່ງລະດັບການຟື້ນຕົວຂອງກ້າມເນື້ອໃນແຕ່ລະຄັ້ງ ແລ້ວປັບປະລິມານໃຫ້ພໍດີກັບຄວາມຕ້ອງການ ຈະປອດໄພກວ່າ.

ຄວນລະວັງຫຍັງແດ່ກ່ອນ ແລະ ຫຼັງການສີດ?

ມີຈຸດທີ່ຄວນຮູ້ໄວ້ກ່ອນຕັດສິນໃຈເຂົ້າຮັບການສີດ.

1. ບໍ່ມີຢາທີ່ຈະຢຸດ ຫຼື ຍ້ອນຜົນຄືນໄດ້. ເມື່ອຜົນເລີ່ມສະແດງອອກແລ້ວ ຕ້ອງລໍຖ້າໃຫ້ຫາຍໄປເອງຕາມທຳມະຊາດ ດັ່ງນັ້ນ ໃນເທື່ອທຳອິດຄວນເລີ່ມຈາກປະລິມານໜ້ອຍ ແລ້ວສັງເກດປະຕິກິລິຍາກ່ອນ ຈຶ່ງຈະປອດໄພກວ່າ.
2. ຖ້າອອກກຳລັງກາຍ ຫຼື ເຮັດວຽກທີ່ໃຊ້ແຮງແຂນຫຼາຍ ຄວນແຈ້ງໃຫ້ໝໍຮູ້ລ່ວງໜ້າຕອນປຶກສາ. ເພາະຜົນກະທົບຕໍ່ແຮງກ້າມເນື້ອອາດຮູ້ສຶກແຕກຕ່າງກັນໃນແຕ່ລະຄົນ ການແຈ້ງລະດັບການໃຊ້ງານປະຈຳວັນຈະຊ່ວຍໃນການປັບປະລິມານໃຫ້ເໝາະສົມ.
3. ຖ້າແຂນເປັນແບບປົນລະຫວ່າງກ້າມເນື້ອກັບໄຂມັນ ຄວນປະເມີນຂອບເຂດການປ່ຽນແປງທີ່ຄາດຫວັງໄດ້ໄວ້ລ່ວງໜ້າ. ຖ້າສັດສ່ວນໄຂມັນສູງ ການສີດໂບຕັອກຢ່າງດຽວອາດປ່ຽນແປງບໍ່ຫຼາຍ ຈຶ່ງອາດປຶກສາພິຈາລະນາວິທີອື່ນຮ່ວມນຳ.

ຖ້າຮູ້ຈຸດເຫຼົ່ານີ້ໄວ້ລ່ວງໜ້າ ຈະຊ່ວຍຫຼຸດຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສິ່ງທີ່ຄາດຫວັງກັບຜົນລັບຈິງຫຼັງການສີດໄດ້. ໂດຍສະຫຼຸບແລ້ວ ໂບຕັອກແຂນເປັນວິທີທີ່ຊ່ວຍຫຼຸດແຮງກ້າມເນື້ອຊົ່ວຄາວ ໃນກໍລະນີທີ່ສາເຫດຂອງແຂນນູນມາຈາກກ້າມເນື້ອ ເພື່ອໃຫ້ຮູບຊົງແຂນນຸ້ມນວນຂຶ້ນ.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).