Лазермен эпиляциядан кейінгі күйіктен пайда болатын пигментация: себебі және алдын алу тәсілдері

Лазермен эпиляциядан кейін ем қабылданған жерде дақ-дақ қоңыр із қалуы жиі кездеседі. Түк сәтті жойылғанымен, орнында із қалса, бұл адамды одан сайын алаңдатады. Бұл іздердің көбі пигментация болып табылады, ал оның басталу нүктесін қуалап көрсек, көбіне ем кезінде эпидермистің сәл күйіп қалуынан туындайды. Сырты дұрыс жұмыс істеп тұрғандай көрінетін лазер неге күйік қалдырады және ол күйік неге пигментацияға ұласады, осы қағидаларды бір-бірлеп қарастырсақ, алдын алатын тұстар да айқындалады.

Эпиляциядан кейін пигментация неге пайда болады?

Пигментация, тері тітіркенгеннен кейін өзін-өзі қорғау үшін меланинді көбірек өндіретін реакция. Жарақат немесе жылу әсер еткенде, теріден ішкі меланоциттер шошып, әдеттегіден артық пигмент бөле бастайды.

Лазермен эпиляцияда бұл реакцияны тудыратын ең жиі себеп, күйік. Лазер энергиясы фолликуладағы түкті ғана емес, эпидермисті де сәл қыздырса, осы жылу тітіркенуі меланоциттерді ынталандырады. Сондықтан ем алғаннан кейінгі бірнеше күн жақсы көрінгенімен, 2 аптадан 1 айға дейінгі аралықта қоңыр дақтар бірте-бірте шыға бастайды.

Мұнда маңыздысы, пигментацияның өзі ауру емес, теріңіздің тітіркенуге жауап беретін қалыпты қалпына келу процесі екені. Бірақ бұл реакция қажеттіден қалыңырақ және ұзағырақ қалса, косметикалық тұрғыда алаңдататын ізге айналады. Сондықтан пигментацияны азайтудың ең сенімді жолы, ол пайда болғаннан кейін жою емес, ең басынан күйік деген тетікті баспау.

Лазердің тек түкті таңдап күйдіру принципі

Лазермен эпиляция таңдамалы фототермолиз деп аталатын принциппен жұмыс істейді. Қарапайым тілмен айтқанда, лазер сәулесі тек қара түсті затқа жақсы сіңетіндей толқын ұзындығын таңдап атады. Фолликуладағы түк меланин пигменті қалың болғандықтан қара көрінеді, әрі осы меланин лазер сәулесін күшті сіңіріп, жылуға айналдырады.

Бұл жылу фолликула түбіріне жеткенде, түк өндіретін жасушалар зақымданып, түк енді өспей қалады. Принцип бойынша тек түкті ғана таңдап пісіретін секілді. Бірақ мәселе, эпидермисте де меланин бар. Тері түсін анықтайтын осы меланин лазер сәулесінің бір бөлігін өзіне тартып алады.

Осы принципті дәл түсінсек, эпиляция лазері неге басқа лазерлерден өзгеше жасалатынын да білуге болады. Пигментті кетіретін немесе татуировканы жоятын лазерлер бір сәтте өте қысқа сәуле шығарып, нысанды жарып тастайтындай бұзу тәсілін қолданады. Ал эпиляция лазері фолликула түбіріне дейін жылуды бірте-бірте жеткізуі керек болғандықтан, сәуле шығару уақыты салыстырмалы түрде ұзағырақ. Осы айырмашылықтан эпидермистің жылуға шалдығу уақыты да ұзарады, сол шамада эпидермис зақымдалу мүмкіндігі де артады.

Жылу эпидермиске асып түскенде пайда болатын күйік

Лазер энергиясы дәл фолликула тереңдігіне ғана жеткізілсе, идеалды болар еді, бірақ іс жүзінде олай болмайды. Эпидермистегі меланин лазер сәулесін алдын ала сіңіріп, қызып кетсе, бұл жылу фолликулаға жетпей тұрып эпидермистің өзін күйдіріп жібереді. Бұл күн сәулесі әйнектен өтіп, алдымен перденің қызып кетуіне ұқсас.

Осылайша эпидермис шектен тыс қызып кетсе, қызарып, шаншып ауырады, ал ауыр жағдайда су жиналған дақ немесе қатпар пайда болады. Осы деңгейдегі жылу зақымдануы дәл күйік болып саналады. Күйік жазылу барысында сол жерге меланин жиналып, пигментация қалады.

Тері түсі мен күнге күйгендік дәрежесі қауіпті неге бөледі

Эпидермистегі меланин қаншалықты көп болса, лазер сәулесін де соғұрлым көп алдын ала сіңіреді. Сондықтан тері түсі табиғи түрде қара адамдарда немесе жуырда күнге күйгендерде бірдей энергияда да күйік қаупі артады. Себебі эпидермис қазірдің өзінде қара қорғаныс қабатын киген жағдайда, лазер сәулесін бірінші осы эпидермис тартып алады.

Жаз мезгілінде күнге күйгеннен кейін немесе ашық ауада көп жүретін кезде эпиляция қабылдау қауіпті әсіресе арттырады. Керісінше, тері түсі табиғи ашық және жуырда күн сәулесіне аз ұшыраса, эпидермистегі меланин аз болғандықтан лазер сәулесі фолликулаға салыстырмалы жақсы жетеді. Сондықтан клиникаларда ем алдында тері түсі мен жуырда күнге күйген-күймегенін міндетті түрде тексереді.

Дәл осы себептен дене бөлігіне қарай да қауіп біршама өзгереді. Қолтық немесе шат аймағы сияқты табиғи түсі қоюырақ жерлерде эпидермистегі меланин қол-аяққа қарағанда көбірек болғандықтан, бірдей қуатта да сезімтал реакция беруі мүмкін. Сондықтан клиникалар аймаққа қарай қуатты әртүрлі орнатады, әрі осы реттеу нақты күйікті азайтатын қауіпсіздік шарасы болып табылады.

Толқын ұзындығы мен салқындату жүйесі күйіктің алдын қалай алады

Ұзын толқын ұзындығын қолдансаңыз, эпидермистегі меланинге қарағанда фолликуланың тереңіндегі меланинге салыстырмалы жақсырақ жетеді. Себебі толқын ұзындығы ұзарған сайын теріге тереңірек енеді, ал эпидермистен өткен кезде сіңетін мөлшер азаяды. Сондықтан тері түсі қоюырақ адамдарға толқын ұзындығы ұзын лазерді бірінші кезекте қарастырады.

Салқындату жүйесі де дәл осы мақсатта жұмыс істейді. Ем кезінде тері бетіне суық ұш тигізу немесе салқындатқыш газ бүрку арқылы тек эпидермис ғана таңдамалы түрде суынып, жылудың жиналу жылдамдығы баяулайды. Фолликула теріде тереңде жатқандықтан салқындатудың әсерін аз алса, эпидермис бірден суитіндіктен, бірдей лазер энергиясы болса да эпидермис шыдай алатын қосымша мүмкіндік пайда болады.

Ем алдында нені тексеру керек?

Ем алдындағы дайындық күйік қаупін азайтуға нақты көмектеседі. Төмендегі тармақтар эпидермистегі меланин жағдайын тұрақтандырып, лазердің күтілгендей жұмыс істеуін қамтамасыз ететін процесс.

• Жуырда күнге күю немесе қатты күн сәулесіне ұшырағанын тексеру: Соңғы бірнеше күнде күнге күйген болсаңыз, эпидермистегі меланин уақытша артқан жағдайда болғандықтан күйік қаупі артады, сондықтан тері қалыпты жағдайға қайтқанша емді кейінге қалдырған қауіпсіз.
• Ем алаңында тест атыс жасау: Кең аймаққа дейін кішкентай жерге алдымен лазер атып, реакцияны тексерсеңіз, тері күткеннен де сезімтал жауап беретінін алдын ала анықтауға болады.
• Жарыққа сезімталдықты арттыратын дәрі немесе құрам қолданғанын тексеру: Кейбір безеу емдеу дәрілері немесе антибиотиктер теріні жарыққа сезімталырақ етеді, сол себепті бірдей энергияда да күйік қаупін арттыруы мүмкін, сондықтан бұл туралы алдын ала айтқан жөн.
• Жуырдағы ағарту немесе пилинг ем тарихын тексеру: Эпидермис жұқарған жағдайда лазер энергиясы күткеннен де тереңірек енуі мүмкін, сондықтан емдер арасында жеткілікті аралық қалдыру ұсынылады.

Күйік қаупін азайтатын ем алғаннан кейінгі күтім

Ем алғаннан кейінгі бірнеше күн бойы эпидермис сезімтал күйде болады, сондықтан осы кезеңдегі күтім пигментацияға ұласу-ұласпауын шешеді. Күйік пайда болса да, бастапқы кезеңде дұрыс күтсеңіз, пигментацияға өту дәрежесін азайтуға болады.

• Ем алғаннан кейін бірден қызарып, шаншып ауырса, суық компресспен жылуды шығарып тастау көмектеседі. Қалған жылу неғұрлым ұзақ сақталса, меланоциттерді тітіркендіру уақыты да соғұрлым ұзарады.
• Ем алаңын бірнеше күн бойы күн қорғау кремін мұқият жағып күту ұсынылады. Сезімтал болып қалған теріге күн сәулесі тағы қосылса, пигментация одан да қоюырақ қалуы мүмкін.
• Қатпар немесе су жиналған дақ пайда болса, оны күштеп жұлмау маңызды. Жараны жасанды түрде тиіп-қашсаңыз, қалпына келу процесі қайта басталып, қабыну ұзаққа созылуы мүмкін.
• Ыстық сауна немесе моншадай жылуы көп ортадан біраз уақыт аулақ болған жөн. Қосымша жылу түссе, қазірдің өзінде тітіркенген меланоциттер қайта жауап беруі мүмкін.

Пигментация қазірдің өзінде пайда болған болса, уақыт өте келе бірте-бірте бозаратын жағдай жиі кездеседі, осы кезеңде күн қорғауды тұрақты сақтау ең негізгі күтім болып табылады. Бірақ түс қоюлығы ұзақ уақыт сақталса, дерматологта жағдайды тексертіп алған қауіпсіз. Сайып келгенде, күйікке ұласатын жылу тітіркенуін ем алдында және кейін қаншалықты мұқият азайтатыныңыз, эпиляциядан кейін тегіс тері аласыз ба, әлде дақты тері аласыз ба соны шешеді.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).