Толтырғыш (филлер) көз астында, ерінде және басқа аймақтарда уақыт өте жылжып, шоғырланып, таралу себебі мен аймаққа қарай алдын алу жолдары

Толтырғыш ем алғаннан кейін ол салынған жерде бастапқы қалпында тұра береді деп ойлау оңай. Бірақ уақыт өте толтырғыш алғашқы орнынан біртіндеп жылжуы немесе бір жаққа шоғырланып, қолмен ұстағанда түйіршіктей сезілуі мүмкін. Мұндай өзгерісті әдетте таралу немесе жылжу деп атайды.

Толтырғыштың жылжуы мен шоғырлануына бірнеше физикалық себеп бірге әсер етеді. Препараттың өз қасиеті, енгізілген аймақтың қозғалысы, сондай-ақ ем салғаннан кейінгі күтім де осы құбылысты тудыратын жағдайлардың бірі болады. Неге бұлай болатынын кезең-кезеңімен түсіндіріп, аймаққа қарай оны қалай алдын алуға болатынын бірге қарастырайық.

Толтырғыш неге салынған жерде тұрақты тұрмайды?

Бет терісінің астындағы тін берік бекітілген қабырға емес, май мен фасция арасында сырғанап жылжитын жұмсақ құрылым. Толтырғыш енгізілгенде де ол шеге сияқты қатты бекіп қалмайды, керісінше айналасындағы тінмен ұқсас жұмсақ күйде орналасады. Сондықтан бет күлген, шайнаған, әртүрлі мимика жасаған сайын толтырғыш та онымен бірге сәл-сәл қысылып, ығысады.

Оның үстіне гиалурон қышқылы (HA) негізіндегі толтырғыштың суды тартып алу қасиеті бар. Губка суды сіңіргендей, айналадағы ылғалды сіңіріп көлемі ұлғаяды, ал бұл кезде көлемі артқан толтырғыш қысымы төмен жаққа қарай біртіндеп ығыса бастайды. Алғашқы енгізілген жерге қарағанда қысымы төмен бағыт болса, толтырғыш сол жаққа қарай баяу жылжу үрдісін көрсетеді.

Толтырғыштың жылжу физикасы

Толтырғыштың қаншалықты жылжитыны препараттың тұтқырлығы мен когезиясына (бөлшектердің бір-бірін ұстап тұру күшіне) байланысты. Когезиясы төмен препараттың бөлшектері бір-бірін нашар ұстайды, сондықтан суы көп қамырдай қысым түскен жаққа оңай тарайды. Ал когезиясы жоғары препарат пішінін сақтауға тырысады, қысым түскенде де оңай таралмайды. Сол себепті ерін сияқты күніне мыңдаған рет қозғалатын аймаққа когезиясы жоғары препарат қолдану жылжуды азайтуға көмектеседі деп есептеледі.

Енгізу тереңдігі де маңызды. Тері астының тым жоғарғы, жұқа қабатына салынса, тін де жұқа болғандықтан қозғалысқа толық ілінеді де жылжу мүмкіндігі артады. Ал фасция астындағы терең қабатта орналасса, салыстырмалы тұрақты қабатта тұратындықтан аз қозғалады. Бірдей мөлшер салынса да тереңдікке қарай жылжу дәрежесі әртүрлі болатыны осыдан.

Уақыт өте шоғырлану неге пайда болады?

Шоғырлану жылжудан сәл өзгеше себептен туындайды. Ем кезінде дереу шоғырлану сезілсе, бір нүктеге толтырғыш көп мөлшерде жиналып салынған болуы ықтимал. Аз мөлшерді бірнеше нүктеге бөліп салудың орнына бір жерге шоғырлап салса, сол аймақ томпайып шығып, қолмен ұстағанда түйіршіктей сезілуі мүмкін.

Кейде біраз уақыт өткен соң жаңадан шоғырлану пайда болады. Дене толтырғышты бұрыннан өз бойында бар зат емес, бөгде зат деп қабылдайтындықтан, оның айналасына жұқа талшықты тін қабығын жасап қоршап алуға тырысады. Әдетте бұл реакция әлсіз болғандықтан байқалмайды, бірақ тұмау, тіс емдеу немесе басқа да еккен вакцина сияқты иммунитет белсенді болатын кезеңде бұл реакция кенеттен күшейіп, шоғырлану ретінде сезілуі мүмкін екені хабарланады. Сондай-ақ инфекция немесе биопленка (бактериялар бетке жұқа қабат түрінде жабысып жасайтын қабыршақ) шоғырлануға себеп болатын жағдай да кездеседі, сондықтан шоғырланған жер қызарып ісінсе немесе ауырса, инфекция мүмкіндігін де қатар қарастырған жөн.

Ерекше жиі жылжитын және шоғырланатын аймақтар

Толтырғыштың жылжу дәрежесі аймаққа қарай әртүрлі. Көз асты (жас арнасы) аймағының терісі мен тіні жұқа әрі көз қаққан сайын үздіксіз қозғалатындықтан, жылжу басқа жерге қарағанда байқалуы оңайырақ. Оның үстіне бұл аймақ ауырлық күшінің әсеріне де ұшырайды, сондықтан уақыт өте толтырғыш төмен немесе сыртқа қарай сәл салбырап жылжыған түрде көрінуі мүмкін.

Ерін де жиі жылжитын аймақ. Сөйлеген, тамақ жеген, мимика жасаған сайын ерін маңындағы бұлшықет қатты жиырылып, босаңсу қайталанатындықтан, когезиясы төмен препарат салынса, ол жоғарғы ерінге, филтрум жағына қарай ығысып ісінген немесе шоғырланған сияқты көрінуі мүмкін. Мұрын мен насолабиаль қатпары аймағында тін салыстырмалы қалың, аз қозғалады, бірақ көп мөлшер салынса немесе тайыз енгізілсе бүйірге қарай тарап көрінуі мүмкін.

Ем кезеңінде азайту жолдары

Жылжу мен шоғырлануды едәуір дәрежеде ем жасау әдісімен азайтуға болады деп есептеледі. Осы мақсатта негізінен мына тәсілдер қатар қолданылады.

• Аймаққа сай препарат таңдау: Ерін сияқты жиі қозғалатын аймаққа когезиясы жоғары препаратты, ал салыстырмалы тұрақты аймаққа жұмсағырақ препаратты таңдаса, жылжу қаупін азайтуға болады. Себебі когезия аймақтың қозғалысына қаншалықты төзетінін анықтайды.
• Дұрыс енгізу тереңдігін сақтау: Анатомиялық тұрғыдан тұрақты қабатқа дәл салынса, тін қозғалысына аз ұшырайды. Тайыз салынған сайын тері бетінің қозғалысы толығымен беріліп, жылжу оңайлайды.
• Аз мөлшерді бірнеше нүктеге бөліп енгізу: Бір нүктеге көп мөлшерді жинақтаудың орнына бірнеше нүктеге аз-аздан бөліп салса, әр нүктеге түсетін қысым азаяды. Қысым төмен болған сайын толтырғыштың бүйірге қарай ығысу себебі де азаяды.
• Артық түзетуден аулақ болу: Қажеттіден көп мөлшер салынса, тін ішіндегі қысым да соғұрлым артып, толтырғыштың төмен қысымды жаққа жылжу күші де күшейеді. Тиісті мөлшерді сақтау жылжудың алдын алудың ең негізгі жолы саналады.

Ем салғаннан кейінгі күтіммен алдын алу жолдары

Ем салғаннан кейінгі күтім де жылжу мен шоғырлануға әсер етеді. Себебі толтырғыш тін ішінде толық орнығып алмайынша сыртқы әсерге әсіресе осал болады.

• Алғашқы бірнеше күн жылудан аулақ болу: Сауна немесе моншаға ұқсас жылу көп жерге барса, тін ісініп босаңсиды, әлі орнығып үлгермеген толтырғыш оңай ығысады. Ыстық сумен ұзақ жуыну да сол себепті алғашқы кезеңде абайлаған жөн.
• Қатты басу немесе үйкелеуден сақтану: Көзілдірік сабы басатын мұрын үстіндегі жер немесе бетпен жатып ұйықтағанда бет ауырлығы түсетін бет аймағы сияқты қайта-қайта қысым түсетін жер болса, толтырғыш сол қысым жоқ жаққа біртіндеп ығысуы мүмкін.
• Ұйықтау қалпына аздап көңіл бөлу: Алғашқы бірнеше күн бетпен жатып ұйықтау немесе бір жақта ұзақ жату әдетін сәл өзгертудің өзі көмектеседі деп ұсынылады. Себебі бұл беттің бір жағына тұрақты қысым түсуін азайтады.
• Ауыр жаттығуды бірнеше күнге кейінге қалдыру: Тершеңдіретін қарқынды жаттығу дене температурасын көтеріп, тінді ісінтеді, бұл жылудың әсерінен болатын жылжуға ұқсас нәтиже беруі мүмкін, сондықтан алғашқы кезеңде қарқынды төмендету ұсынылады.

Таралған толтырғышты қалпына келтіруге бола ма?

Жылжыған немесе шоғырланған толтырғышты қалпына келтірудің де жолы бар. Бірақ толтырғыш түріне қарай бұл әдістің қаншалықты нәтиже беретіні әртүрлі.

Гиалурон қышқылы (HA) негізіндегі толтырғышты гиалуронидаза деп аталатын ферментпен ерітуге болады. Бұл фермент HA құрамын ұсақ бөлшектерге ыдыратып, дене оны табиғи түрде сіңіруге көмектеседі. Шоғырланған немесе таралған жерге осы ферментті дәл мөлшерде егсе, тек проблема болған бөлікті ғана таңдап жоюға болады деп саналады.

Ал PLLA немесе CaHA сияқты HA негізінде емес препараттар бұл ферментпен ерімейді. Мұндай түрлер дене ішінде өздігінен ыдырағанша күтуді немесе қажет болса шағын ем арқылы физикалық жолмен алып тастауды қарастыруды қажет етеді. Сол себепті жылжу немесе шоғырлану қаупі салыстырмалы жоғары аймаққа алдымен қайтаруға оңай HA негізіндегі толтырғышты таңдаған жөн деген жағдай жиі кездеседі.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).