Ота невусі неліктен макияжбен жасырылмайды және лазерлік емді неге 6-дан 10 сеансқа дейін бөліп қабылдау керек?

Көз айналасында немесе ұрттарда көгілдір не сұр-көк реңді дақ бар да, оны консилер мен тональды кремді қаншама қабаттап жаққанмен әлі де көрініп тұрса, бұл Ота невусі болуы мүмкін. Бұл пигмент күн дағы немесе әдеттегі теңбіл сияқты терінің беткі қабатында емес, сондықтан макияжды қаншалықты қалың жаққанмен де жасырылмайды.

Ота невусі пигмент түзетін жасушалардың терінің тым тереңінде орналасуынан пайда болатын өзгеріс. Сондықтан ол макияжбен жасырылмайды, ал емдеу де тереңге дейін жететін арнайы лазермен 6 аптадан 8 аптаға дейінгі аралықпен, 6 сеанстан 10 сеансқа дейін бөліп жүргізіледі. Мұның себебін ретімен қарастырайық.

Ота невусі неге пайда болады?

Пигмент түзетін жасушалар, яғни меланоциттер, ұрық кезеңінде нерв қыры деп аталатын тіннен пайда болып, теріге беткі қабат, эпидермиске дейін жол жүреді. Бұл жол аяқталғанда олар эпидермистің ең түбіндегі қабатқа орналасып, тері түсі мен күн сәулесінен қорғанысты қамтамасыз етеді.

Мәселе мынада, бұл жол әрқашан толық аяқталмайды. Ота невусі бар жағдайда, жол ортасында кейбір меланоциттер эпидермиске жете алмай, аралық нүкте, яғни эпидермисті астынан ұстап тұратын қалың қабат дермада тоқтап қалады. Эпидермис бетті жауып тұрған жұқа қабық десек, дерма соның астындағы қалың қабырғаға ұқсас.

Дермада тоқтап қалған бұл жасушалар сол жерде тоқтаусыз пигмент өндіре береді. Күн дағы немесе секпіл сияқты эпидермистегі пигменттен түбегейлі айырмашылығы дәл осында, орналасу тереңдігінде. Дақтың көбіне көз айналасы, ұрт және маңдайда шығуы да осы аймақтардың нерв таралуымен байланысты деп есептеледі.

Ота невусі неге макияжбен де жасырылмайды?

Консилер мен тональды крем терінің бетіне мөлдір емес түс жағып, астындағы түсті жасыру арқылы жұмыс істейді. Эпидермистегі күн дағы немесе теңбіл осылай белгілі дәрежеде жасырылады, себебі беткі қабат пен пигменттің арасы жақын.

Бірақ Ота невусінің пигменті дермада, яғни эпидермистен әлдеқайда тереңде жатыр. Косметика қабатының қалыңдығы 1 миллиметрге де жетпейді, сондықтан бірнеше миллиметр тереңдіктен көрінетін түсті толық жаба алмайды. Оның үстіне Ота невусінің көгілдір немесе сұр-көк реңі дерманың тереңінде жарықтың шашырауынан пайда болатын ерекше түс, ал бұл түсті қоңыр реңдегі әдеттегі консилермен үйлестіру қиынға соғады.

Нәтижесінде қаншама қалың жаққанмен де тереңдегі түс толық жасырылмай, көру бұрышы мен жарықтандыруға қарай қайта көрініп тұрады. Макияж беткі проблеманың шешімі болғанмен, дермада тереңде жатқан пигментке түбегейлі шешім бола алмайды.

Терең әсер етпейтін емшаралар неге жеткіліксіз?

Әдеттегі лазер тонинг немесе IPL (кең толқын ұзындығы диапазонындағы жарықпен емдеу) сияқты емшаралардың энергиясы көбіне эпидермисте шоғырланады, сол себепті эпидермистегі күн дағы немесе пигменттік өзгерістерге тиімді. Алайда Ота невусінің пигменті одан әлдеқайда тереңде, дермада орналасады, сондықтан мұндай терең емес емшаралардың энергиясы пигмент жасушаларына жетерліктей жетпейді.

Жарықтың толқын ұзындығы неғұрлым ұзын болса, ол теріге соғұрлым тереңірек енеді. Қысқа толқынды жарық эпидермис маңында көбіне сіңіріліп немесе шашырап жоғалады, ал ұзын толқынды жарық қана дерманың тереңіне дейін жетеді. Сондықтан Ота невусі сияқты тереңде жатқан пигментпен жұмыс істеу үшін бастапқыдан-ақ толқын ұзындығы ұзын лазерді таңдау керек.

Осы себепті Ота невусін емдеуде Q-switched Nd:YAG лазері стандартты жабдық ретінде қолданылады. Оның толқын ұзындығы 1064 нанометр, бұл көптеген лазерлер ішінде әсіресе тереңге дейін жетуге арналып жасалған көрсеткіш.

Q-switched лазері пигментті қандай механизммен жояды?

Q-switched лазерінің басты ерекшелігі, жарықты өте қысқа уақыт, наносекунд бірлігінде шығаруында. Наносекунд секундтың миллиардтан бір бөлігіне тең уақыт, яғни бұл лазер бір нүктеге бірден өте күшті энергияны лезде жіберетін тәсіл деп түсінуге болады.

Осылай қысқа әрі күшті жіберілген жарық пигмент дәншесіне тиген сәтте оның ішінде кенет ұлғаюды тудырып, дәншені ұсақ бөлшектерге бөліп жібереді. Балғамен кішкентай тасты соғып ұнтақтауға ұқсас механизм. Жылу маңайдағы тінге тарауға үлгермей, бәрі бір сәтте аяқталатындықтан, тек пигмент таңдамалы түрде бұзылады да, айналадағы теріге зиян салыстырмалы түрде аз болады.

Ұсақ бөлшектерге бөлінген пигмент сол жерде қалып қоймайды. Ағзаның тазалау жасушалары, макрофагтар, осы бөлшектерді тауып жеп қойғаннан кейін, лимфа айналымы арқылы біртіндеп ағзадан шығарады. Бұл тазалау процесі уақыт алатындықтан, дақтың түсі емшарадан кейін бірден жоғалмай, 4 аптадан 6 аптаға дейін біртіндеп ағарады.

Неге бір реттен бітпей, 6 сеанстан 10 сеансқа дейін бөліп қабылдау керек?

Бір реттен күшті энергияны жіберсе, пигментті тезірек жоюға болмас па екен деп ойлау оңай. Бірақ іс жүзінде бұлай істелмейді. Дермада орналасқан меланоциттердің саны көп әрі орны терең болғандықтан, бір емшарамен ондағы пигментті түгел бұзу үшін өте жоғары энергия қажет болады.

Энергияны шектен тыс көтерсе, тек пигмент қана емес, маңайдағы қалыпты тері тініне де зиян тиеді. Нәтижесінде күйік, тыртық немесе пигменттің керісінше қоюлануына әкелетін қабыну соңы гиперпигментация қаупі артады. Макрофагтардың бұзылған пигментті тазалау жылдамдығының да шегі бар, сондықтан бір рет тым көп пигмент бөлшегі түзілсе, тазалау аяқталмай жатып келесі әсер қабатталып, теріге жүктеме жинала береді.

Сондықтан қауіпсіз шектегі энергияны бөліп, әр реттен азырақ пигментті бұзып, ағзаға сол бөлшектерді тазалауға уақыт беріп барып, келесі емшараға көшетін тәсіл қолданылады. 6 сеанстан 10 сеансқа дейін біртіндеп ағару, бұл емдеудің қалыпты тәртібі, ерекше жағдай емес.

Емдеу саны мен аралығын не анықтайды?

Ота невусін емдеу саны әр адамда әртүрлі болады, оған келесі факторлар бірге әсер етеді.

• Пигменттің тереңдігі мен қоюлығы: пигмент неғұрлым тереңірек және қоюырақ болса, бір емшарамен бұзылатын мөлшердің шегі болғандықтан, көздеген дәрежеге дейін ағарту үшін 10 сеанстан астам емшара қажет болуы мүмкін.
• Дақтың таралу аймағы: аймақ неғұрлым кең болса, бір сеансында өңдеуге болатын аудан мен энергияға шек қойылатындықтан, бүкіл аймақты бірдей емдеу үшін сеанс саны артады.
• Тері түсі мен жасы: тері түсі неғұрлым қара болса және жасы неғұрлым үлкен болса, күшті энергияда пигментация тәрізді жанама әсерлер жиірек пайда болатындықтан, қуатты төмендетіп, орнына сеанс санын көбейтіп, қауіпсіз жолмен жүру жиі кездеседі.

Емшаралар арасындағы аралық та көбіне 6 аптадан 8 аптаға дейін етіп қойылады, бұл жоғарыда айтылған макрофагтардың тазалау уақыты мен терінің қалпына келу уақыты ескерілгендіктен. Аралықты тым қысқартса, тазалау аяқталмай жатып әсер қабатталып, керісінше қалпына келу баяулауы мүмкін.

Емдеу кезінде және одан кейін неге назар аудару керек?

Емшара жасалған аймақ уақытша сезімтал күйде болатындықтан, күн сәулесіне түссе пигмент қайта тітіркеніп, керісінше қоюлануы мүмкін деп есептеледі. Сондықтан емдеу кезеңі мен қалпына келу кезеңінде күннен қорғанысқа ерекше көңіл бөлген жөн.

Сонымен қатар емшарадан кейін бірден пигмент уақытша анығырақ көрінуі немесе теріде қызару, ісіну байқалуы мүмкін, бұл пигменттің бұзылып, тазалану процесінде жиі кездесетін реакция деп саналады. Бұл кезеңде келесі емшараны асыға жеделдетудің орнына, белгіленген аралықты сақтап, теріге қалпына келу уақытын беру қауіпсіз нәтижеге апарады.

Түптеп келгенде, Ота невусінің пигменті эпидермистегі басқа пигменттік ауруларға қарағанда мүлдем басқа тереңдікте орналасатындықтан, макияжбен жасыру да, терең емес емшара да түбегейлі шешім бола алмайды. Дерманың тереңіне дейін жететін толқын ұзындығы бар лазерді таңдап, ағза көтере алатын мөлшерде бөліп қабылдау, қазірге белгілі ең тиімді тәсіл болып саналады.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).