Жалпақ сүйелді CO2 лазермен алу, таралу себебі мен милиа, тері белгісінен айырмашылығы және қайталануды бақылау

Бетте немесе қол сыртында тері түсті немесе ашық қоңыр түсті, ұсақ әрі тегіс түйіршіктер бірнешеу болып шығатын жағдай кездеседі. Қолмен ұстағанда онша білінбейді, тегіс сезіледі, бірақ біраз уақыттан кейін саны көбейіп, көзге түсе бастайды. Мұндай зақымдану көбіне жалпақ сүйел болып шығады.

Жалпақ сүйел адам папилломавирусы, яғни HPV жұғуынан пайда болатын сүйелдің бір түрі. Себебі вирус болғандықтан, тырнаса немесе үйкесе жанындағы теріге таралады, тіпті басқа адамға да жұғуы мүмкін. Сырт көрінісі милиа немесе тері белгісіне ұқсас болғандықтан шатастырып алу оңай, бірақ себебі мен емі мүлдем басқа. Бақытымызға қарай, CO2 лазермен зақымдануды дәл түрде жоюға болады. Жалпақ сүйел неге пайда болатынын, неге жиі таралатынын, милиа мен тері белгісінен қалай ажыратуға болатынын, CO2 лазермен қалай жойылатынын, тыртық пен пигментация қаншалықты болатынын және қайталануды қалай бақылау керегін нақты зерттеулер негізінде бірінен соң бірін қарастырамыз.

Жалпақ сүйел неге пайда болады?

Жалпақ сүйел HPV вирусы теріннің эпидермис қабатын жұқтырудан пайда болады. HPV вирусының көптеген түрі бар, олардың ішінде негізінен 3 және 10 типі себепші болады, кейде 28 немесе 41 типі де қатысады. Вирус эпидермис жасушаларының ішінде көбейгенде, мүйізді қабат түзілу процесі бұзылады, соның нәтижесінде беті сәл қалыңдаған жалпақ түйіндер пайда болады.

Аты айтып тұрғандай, пішіні жалпақ. Тері түсті немесе ашық қоңыр реңде болады, өлшемі әдетте 1 мен 4 мм аралығында, яғни ұсақ. Беті тегіс немесе өте әлсіз кедір-бұдырлы, бір немесе екеу емес, бірнешеуі бір жерде жинақталып шығатыны тән белгісі. Негізінен бетте, маңдайда, қол сыртында және білекте кездеседі. Ауырсыну немесе қышу әдетте болмайды, сондықтан көзге көрінбейінше байқамай жүретін жағдай да жиі.

Жалпақ сүйел әсіресе балалар мен жас ересектерде жиі кездеседі. Вирус теріннің ұсақ жарақаттары арқылы енетіндіктен, қырынатын немесе жиі тырналатын жерлерде жиі шығады. Иммунитет төмендесе, саны көбейіп, қиынырақ жоғалады. Ол қатерсіз зақымдану болғандықтан денсаулыққа елеулі зиян тигізбейді, бірақ өздігінен жоғалғанша уақыт алады және таралу қасиеті бар болғандықтан бақылап отыру қажет.

Параметр	Мазмұны
Себебі	HPV 3 және 10 типінің жұғуы
Өлшемі	1-4 мм жалпақ түйін
Жиі кездесетін орны	Бет, маңдай, қол сырты, білек
Жиі кездесетін жас	Балалар мен жас ересектер

Тырнаса немесе қырынса неге таралады?

Жалпақ сүйелдің басқа ұсақ түйіндерден айырмашылығы, ол таралады. Себебі вирус болғандықтан, зақымдануды тырнаса немесе жұлса, ондағы вирус саусақ ұшы арқылы жанындағы теріге ауысады. Осылай өзінің денесіне өзі жұқтыруды аутоинокуляция деп атайды. Тырнақпен тырнаған жер бойымен түйіндер бір қатар болып тізіліп шығатын жолақ түрінде орналасу да байқалады, бұл жалпақ сүйелдің тән белгісі.

Қырыну немесе эпиляция да таралудың жиі кездесетін жолы. Себебі жүзгі зақымданудың бетін тіліп өткенде, вирусты жаңа жарақатқа тасымалдайды. Ерлерде сақал өсетін аймақта немесе әйелдерде аяқта жалпақ сүйелдің тізбектеле шығуы осыдан болады. Сүлгі немесе жүзгіні ортақ пайдаланса, басқа адамға да жұғуы мүмкін, сондықтан жеке заттарды бөлісбеу дұрыс.

Сол себепті жалпақ сүйелді көзге түскен соң еш ойланбай жұлу немесе қырып тастау керегінен де саны артуы мүмкін. Бір жерін тиіп кетсе, айналасында бірнешеуі жаңадан пайда болатын жағдай жиі кездеседі. Таралу қасиетін түсінсек, тітіркенуді азайтудың өзі маңызды бақылау шарасы екенін көреміз.

Таралу жолы	Себебі
Аутоинокуляция	Тырнаса немесе жұлса вирус қол арқылы жанындағы теріге ауысады
Қырыну мен эпиляция	Жүзгі зақымдануды тіліп өтіп, сызық бойымен жаңа түйін шығарады
Заттарды ортақ пайдалану	Сүлгі немесе жүзгіні бөліссе басқа адамға жұғады

Милиа немесе тері белгісінен қалай ажыратуға болады?

Жалпақ сүйел сырт көрінісі бойынша милиа немесе тері белгісіне ұқсас болғандықтан шатастырып алу оңай. Бірақ себептері мүлдем басқа болғандықтан, дәл нені емдеп жатырмыз екенін анықтау ем бағытын белгілейді.

Милиа мүйізді заттың эпидермис астында қалып қоюынан пайда болатын ұсақ кисталар. Ақ немесе солғын сары түсті, тегіс түйіршіктер болады, қысса ішінен ақ мүйізді зат шығады. Вирусқа қатысы жоқ, сондықтан жұқпайды, таралмайды. Тері белгісі жұмсақ фиброма деп те аталады, үйкелу мен қартаюдан тері созылып пайда болатын жұмсақ өсінді. Мойын, қолтық, қабақ сияқты бүктеліп, үйкелетін жерлерде жиі шығады, ол да жұқпайды.

Жалпақ сүйел бұл екеуінен өзгеше, вирус себебінен жұғады және таралады. Тері түсті немесе ашық қоңыр түсті жалпақ түйіндер бірнешеу болып жиналады, тырнаған жер бойымен жолақ түрінде орналасуы шешуші белгі. Ақ мүйізді зат шықса милиа, жұмсақ тербелетін өсінді болса тері белгісі, жалпақ болып таралса жалпақ сүйел деп ажыратуға болады. Сырт көрінісінен айыру қиын болғанда үлкейтіп қарайды немесе қажет болса гистологиялық тексеру жасайды. Себебі әртүрлі болғандықтан, алдымен нені емдеп жатырғанын анықтау артық емшараны азайтуға көмектеседі.

Айырмашылық	Жалпақ сүйел	Милиа	Тері белгісі (жұмсақ фиброма)
Себебі	HPV жұғуы	Мүйізді заттың қалып қоюы	Үйкелу мен қартаюдан созылған тері
Жұғу	Жұғады және таралады	Жұқпайды	Жұқпайды
Пішіні	Тері немесе ашық қоңыр жалпақ түйін	Ақ түйіршік	Жұмсақ өсінді
Жиі орны	Бет пен қол сырты	Көз айналасы мен ұрт	Мойын мен қолтық
Белгісі	Тырнаған жер бойымен жолақ орналасу	Қысса ақ мүйізді зат шығуы	Тербелетін өсінді

CO2 лазермен қалай жойылады?

Жалпақ сүйелді емдеуде жағу дәрі, мұздату емі, лазер сияқты бірнеше әдіс бар, зақымдану саны көп немесе қиын жоғалатын жағдайда CO2 лазер таңдалады. CO2 лазер суда жақсы жұтылатын толқын ұзындығына ие болғандықтан, ылғал жинаған зақымдалған тінді таяз әрі дәл буландырып жояды. Жалпақ сүйелде әдетте 3-4 ватт шамасындағы төмен қуатпен бетін жұқа етіп өңдейді.

Тиімділігін көрсеткен зерттеулер бірнешеу. Басқа емдерге жауап бермеген қиын емделетін сүйелі бар 40 бала, барлығы 54 зақымдануды CO2 лазермен емдеген зерттеуде, тек бір рет емшарадан кейін бәрі жоғалды және 12 ай бақылауда қайталану байқалмады. Ересектердегі қиын емделетін вирустық сүйелді CO2 лазермен емдеген басқа зерттеуде 88% толық жоғалды, оның жартысына жуығы бір рет емшарадан кейін, қалған жартысы 3 ай ішінде тағы бір рет емшарадан кейін толық тазарды.

CO2 лазер зақымдануды тікелей жою тәсілі болғандықтан нәтижесі жақсы, жағу дәрі немесе мұздату емі әсер етпеген жағдайда әсіресе тиімді. Дегенмен зақымдану көп болса бір жолы бітпей, бірнеше рет емшара қажет болуы мүмкін. Таралу қасиетіне байланысты қалған зақымдануды сол сәтте тазалап отыру нәтижеге пайдалы.

Тыртық немесе пигментация пайда болмай ма?

CO2 лазер тінді буландыратын абляциялық лазер болғандықтан, тыртық пен пигментацияны әрдайым ескеру қажет. Жоғарыда айтылған балалармен жүргізілген зерттеуде де зақымданудың бәрі жойылғанмен, 27,5%-да уақытша пигмент жоғалуы байқалды, қалпына келуге 4-5 апта кетті. Бет сияқты көзге көрінетін жерде болса, осы қалпына келу мерзімі мен із қалу мүмкіндігін алдын ала білу дұрыс.

Әсіресе қара терідегі адамдарда емшарадан кейін пигментация қалуы жиірек болады. Сол себепті қуатты төмендетіп, зақымдануды ғана таяз өңдеп, сау теріге мүмкіндігінше тимеу маңызды. Бір реттен терең күйдіргеннен гөрі, таяз түрде бірнеше рет бөліп өңдеу тыртық қалу қаупін азайтуға тиімді. Емшарадан кейін қабыршақ пайда болып, өзі түседі, оны күштеп жұлса із қалады, сондықтан табиғи түрде түсуін күту керек.

Ең маңыздысы, емшарадан кейін күн сәулесінен қорғау. Қалпына келу үстіндегі тері күн сәулесіне түссе, пигментация қоюлана түседі. Күннен қорғаныш кремін тұрақты пайдаланып, қажет болса пигментті жеңілдететін күтім де қосымша жүргізіледі. Жалпақ сүйелдің зақымдануы таяз болатындықтан қалпына келуі салыстырмалы түрде жеңіл, бірақ бет аймағы мен таралу қасиетін ескеріп қуатты дұрыс реттеу қауіпсіздікке маңызды.

Қайталануды қалай бақылау керек?

Жалпақ сүйел вирус себебінен пайда болатындықтан, зақымдануды жойса да қайта шығуы мүмкін. Көзге көрінетін зақымдануды алып тастаса да, айналасындағы теріде вирус қалып қойса, жаңа түйін шығуы ықтимал. Сол себепті бір рет емшарамен бітеді деп қараудан гөрі, таралуды тежей отырып, жаңа шыққанды сол сәтінде тазалап отыру бақылау түрінде қарастырған жөн.

Білуге тұрарлық бір нәрсе, жалпақ сүйел өздігінен де жоғалуы мүмкін. Емделмеген сүйелдерді ұзақ бақылаған ескі бір зерттеуде, шамамен үштен екісі 2 жыл ішінде өздігінен жойылған. Бұл біздің денеміздің иммунитеті вирусты танып жойғандықтан болатын құбылыс, бірнеше зақымдану бір мезгілде жоғалатын жағдай да осыдан туындайды. Дегенмен қашан жоғаларын алдын ала болжау қиын және сол аралықта таралуы мүмкін болғандықтан, көзге көрінсе немесе тарай беретін болса, еммен тазалау дұрысырақ.

Қайталануды азайтудың басты жолы тітіркенуді азайту. Тырнамай, жұлмай, қырыну тітіркенуін азайтып, емшарадан кейін күн сәулесінен қорғайды. Жаңа зақымдану көрінгенде, саны аз кезінде ерте өңдеу жүктемесі аз болады. Қорытындысында жалпақ сүйел қатты алаңдайтын ауру емес, бірақ таралу қасиетін түсініп, тұрақты бақылап отыру ең таза жол болып саналады.

Бақылау шарасы	Себебі
Тырнамау және жұлмау	Аутоинокуляция арқылы таралуды болдырмайды
Қырыну тітіркенуін азайту	Жүзгі тітіркенуі жаңа зақымдану шақырады
Күн сәулесінен қорғау	Емшарадан кейінгі пигментацияны азайтады
Жаңа зақымдануды ерте өңдеу	Саны аз кезде өңдесе жүктеме аз болады