Арқадағы бөртпе бетінен неге қиынырақ жазылады, саңырауқұлақ инфекциясынан қалай ажыратады, жағатын дәрі-дәрмектен процедураларға дейінгі күтім

Айнадан анық көрінбейтін арқа немесе иық аймағында бөртпе шыға бастаса, көбіміз оған бей-жай қарай алмаймыз. Беттегі бөртпені жағатын дәрілермен біршама басқарып алғанмен, арқадағы бөртпе тым ұзаққа созылады дейтіндер де жетерлік. Шынымен де арқа мен кеуде бөртпесінің жағдайы беттен елеулі түрде өзгеше, сол себепті бір дәріні жаққанда да нәтиже басқаша шығуы мүмкін. Оның үстіне арқада шығатын бөртпе тәрізді денелер әрдайым бөртпе бола бермейді, кейде саңырауқұлақ инфекциясынан болады, сондықтан себебін дұрыс анықтау бірінші қадам болып табылады. Бақытымызға орай, арқа бөртпесіне арналған жағатын жуу құралдары мен майлардан бастап ішетін дәрілерге, клиникалық процедураларға дейін таңдау аясы кең. Себебін дұрыс тауып, тұрақты күтім жасаса, арқа бөртпесі де тыртықсыз тазаруы мүмкін.

Арқа бөртпесі бетпен салыстырғанда неге қиынырақ жазылады?

Арқа бөртпесі жиі кездеседі. Беттерінде бөртпесі бар адамдардың шамамен жартысында арқасында немесе кеудесінде де бөртпе болады, ерлерде бұл сәл жиірек байқалады. Дегенмен бірдей бөртпе болса да, арқаны күту беттен қиынырақ.

Ең басты себебі терінің құрылымы басқаша болуында. Арқа терісінің сыртын жауып тұратын мүйізді қабаты беттен қалыңырақ. Жоғарыдағы графикте көрсетілгендей, бет шамамен 9 қабаттан тұрса, арқа шамамен 13 қабаттан тұрады, сондықтан жаққан дәрі тері тесіктерінің ішіне дейін сіңуге көбірек уақыт кетеді. Сол себепті тұрақты қолдану қажет.

Бұған тұрмыстық жағдайлар да қосылады. Арқа киіммен үнемі қысылып, үйкеліп тұратын аймақ болғандықтан үйкеліс көп, тер жиналып, ауа алмасуы нашар болғандықтан тесіктер оңай бітеледі. Сөмке қайысы немесе спорттық киім қысатын жерлерде бөртпенің шоғырлануы да осыдан. Оның үстіне қолмен жетуі қиын болғандықтан дәріні бірдей жаға да қиын.

Зақымдану тереңірек және кеңірек таралу үрдісі де бар. Сондықтан арқа бөртпесінен тыртық қалу қаупі беттен жоғары. Шамамен 10 адамның 1-інде тыртық қалады, әсіресе дөңес пішінді тыртықтар жиі кездеседі. Керісінше айтқанда, себебіне сай күтімді ерте бастау тыртықтың алдын алудың ең жақсы жолы.

Бөртпе деп ойлағанмен, шын мәнінде саңырауқұлақ инфекциясы болса ше?

Белгі	Бөртпе	Саңырауқұлақты фолликулит
Қышыну	Әдетте жоқ	Қышиды
Түйіннің пішіні	Мөлшері әртүрлі	Мөлшері ұқсас
Қара нүктелер	Бар	Жоқ
Жиі шығатын жер	Бет, арқа, кеуде	Арқа, иық, кеуде
Тиімді дәрі	Бөртпеге қарсы дәрі	Антифунгал

Арқада шыққан бөртпе қанша бөртпеге қарсы дәрі жақсаңыз да жазылмаса, ол бөртпе болмауы мүмкін. Соның бір түрі Malassezia фолликулиті деп аталатын саңырауқұлақ инфекциясы. Malassezia дегеніміз терімізде әдетте өмір сүретін кең таралған саңырауқұлақ, қарапайым тілмен айтқанда ашытқының бір түрі. Бұл саңырауқұлақ тер мен майды жақсы көреді, тесіктің ішінде шамадан тыс көбейгенде бөртпе тәрізді бөртпелер шығады.

Ажырату тәсілі бар. Жоғарыдағы кестеде көрсетілгендей, саңырауқұлақты фолликулитте мөлшері бірдей ұсақ бөртпелер топ болып шығады және ең бастысы қышиды. Бөртпеге тән қара нүкте сияқты бітелген комедондар байқалмайды. Тер көп шыққанда, ылғалды күндері немесе антибиотикті ұзақ уақыт ішкеннен кейін күшею де оның ерекшелігі.

Ең маңызды айырмашылық тиімді дәрінің басқа болуында. Бөртпеге жиі қолданылатын антибиотиктер саңырауқұлаққа әсер етпейді. Керісінше, антибиотик теридегі бактерияларды азайту арқылы саңырауқұлаққа өсуге орын босатып жіберуі мүмкін. Malassezia фолликулиті antifungal, яғни саңырауқұлаққа қарсы дәрімен емделеді. Негізі ketoconazole құрамды шампунь немесе крем жағу, шампуньді арқаға көбіктендіріп бірнеше минут ұстап тұрып шаю тәсілі қолданылады. Кең таралып кетсе немесе қиын жазылса, itraconazole сияқты ішетін antifungal-ды қысқа мерзімге қолдануы да мүмкін.

Сондықтан арқа бөртпесі аса қышып, мөлшері бірдей болып, әдеттегі бөртпеге қарсы дәрілерге жауап бермесе, саңырауқұлақ емес пе деп бір тексертіп көрген жөн. Клиникада мүйізді қабатты жеңіл қырып микроскоппен қарау немесе Вуд шамымен жарықтандыру арқылы қиындықсыз анықтайды. Себебін дұрыс тапса, жазылу керісінше тезірек жүреді.

Үйде неден бастаған дұрыс?

Шын мәнінде бөртпе болса, үйде жағатын дәрілерден бастаймыз. Бірінші орында benzoyl peroxide жуу құралы тұр. Ол бөртпені күшейтетін бактерияларды азайтады, бір зерттеуде 8 аптадан кейін бактерия саны 90%-ға дейін азайып, бөртпе де жоғарыдағы графиктегідей 65–68% азайған. Кең арқа аймағына жуылатын жуу құралы түрі ыңғайлы. Дегенмен арқада бірнеше секунд көбіктендіріп, шамамен 1 минут ұстап барып шайса, тиімділігі жоғарырақ болады.

Бұған жағатын ретиноид adapalene қосылса, әсері күшейеді. adapalene бітелген тесікті ашып, бөртпенің басталу нүктесін реттейтін дәрі. benzoyl peroxide-пен бірге 1 жыл бойы тұрақты қолданған зерттеуде жалпы бөртпе шамамен 71% азайған. Екі дәріні түнде жұқалап бірге жағу үйлесімі жиі ұсынылады.

Мүйізді қабат пен тесіктер алаңдатса, salicylic acid да жақсы таңдау. salicylic acid майда жақсы еритін құрам болғандықтан, суда еритін басқа сылу құралдарынан айырмашылығы, май жиналған тесіктің ішіне дейін еніп, бітелгенді ашады. Дене жуу гелі немесе спрей түрінде шығатындықтан арқаға қолдануға ыңғайлы.

Кең әрі қолмен жетуі қиын аймақ болғандықтан жағу тәсілі де маңызды. Душ қабылдап, тер мен майды жуып тастағаннан кейін, арқаға жағуға ыңғайлы ұзын сапты құрал немесе спрей түрдегі өнімдерді пайдалансаңыз, бірдей жағуға болады.

Ауыр жағдайда ішетін дәрі керек пе?

Терең әрі қатты түйіндер немесе кисталар пайда болып, жағатын дәрімен басқаруға болмайтын арқа бөртпесі болса, ішетін isotretinoin-ды қарастырады. Ол витамин A негізінде жасалған дәрі, бөртпенің түбірі болатын май бездерінің өзін кішірейтіп, май бөлінуін айтарлықтай азайтады. Тек бетті ғана емес, арқа мен кеудедегі бөртпені де дене бойынша бірге басқаруы жағатын дәрілерден ерекшелейді.

Әсері күшті болып саналады. Бірнеше зерттеуде бөртпе дерлік толық тазарған жағдай жоғары пайызбен хабарланған. Дегенмен арқа мен кеудедегі дене бөртпесі беттен сәл жиірек қайталану үрдісіне ие. Сол себепті дене бөртпесі ауыр жағдайда, әсіресе жас ерлерде жиынтық дозаны жеткілікті мөлшерде толтыру ұсынылады.

Дозалауда белгілі ереже бар. Әдетте дене салмағының 1 кг-ға күніне 0.5–1 мг мөлшерінде ішіледі, ал емдеу кезеңінде ішілген барлық дәрінің жиынтығы дене салмағының 1 кг-ға 120–150 мг-ға жетуін мақсат етеді. Осы мөлшерге жеткен сайын кейінгі қайталану азаятыны хабарланған. Бөртпе тазарғаннан кейін де шамамен 2 ай қосымша ішу қайталанудың алдын алуға көмектеседі.

Күшті дәрі болғандықтан бақылау да қажет. Ерін мен теріні кебірлендіру жанама әсері жиі кездеседі, ең бастысы жүктілік кезінде мүлдем ішуге болмайды. Сол себепті тұрақты қан анализі мен жүктіліктің алдын алу сияқты сақтық шараларын сақтай отырып, дәрігермен бірге жүргізіледі.

Клиникада қандай процедуралар жасалады?

Клиникалық процедуралар үйде жасалатын күтімге қосымша күш береді. Ең танымалы salicylic acid пилингі. Ол бітелген тесік пен мүйізді қабатты еріту процедурасы, 30% концентрацияда қайталап жасаған зерттеуде бітелген комедондар шамамен 88%-ға дейін азайған. Бұған mandelic acid қосылған аралас пилинг комедондарды шамамен 90%-ға дейін тазартқаны да хабарланған.

Пилингтің арқа бөртпесіне қатысты бір қуантатын жағы бар. Бөртпе басылғаннан кейін қалатын қара дақтар мен ескі мүйізді қабатты да бірге тазартады. Арқада пигментация беттен ұзағырақ сақталатындықтан, дақтар алаңдатса, пилинг көмектеседі.

Лазер немесе жарық негізіндегі емдеу де таңдау аясында бар. Май бездері мен бөртпе бактерияларына әсер етіп, қабынуды басады, жағатын дәрі немесе пилингпен бірге де қолданылады. Дегенмен тек арқа бөртпесіне арналған зерттеулер әлі бет сияқты көп емес, сондықтан жағдайға қарай қатар жүргізетін жағдай көп.

Процедура бір реттен гөрі бірнеше рет бөліп жасалғанда жақсарады деген жағдай көбірек кездеседі. Тыртық немесе дақ қалыптасып қалған болса, соған сай процедураны қосымша қолданады. Қандай процедура сәйкес келетіні бөртпенің түрі мен тереңдігіне қарай өзгереді, сондықтан дәрігерге қаралып шешкен дұрыс.

Арқа бөртпесін қалай күткен дұрыс?

Арқа бөртпесі себебіне сай жақындасаңыз жеткілікті түрде жақсаратын жиі кездесетін мәселе. Алдымен мөлшері бірдей әрі аса қышитын бөртпе болса, саңырауқұлақ емес пе деп қарап, әдеттегі бөртпе болса benzoyl peroxide жуу құралы мен жағатын ретиноидтан тұрақты бастаса болады. Терең түйін жабысса немесе тыртық алаңдатса, ішетін дәрі мен клиникалық процедураны бірге ақылдаса аласыз.

Күнделікті әдеттің де рөлі зор. Тер шыққаннан кейін мүмкіндігінше тез жуынып, дымқыл спорттық киімді ұзақ киіп жүрмеген жөн. Ауа өткізгіш, бос киілетін мақта матадан жасалған киім үйкеліс пен терді азайтады. Арқаны қатты ысқылап жуса, керісінше тітіркендіреді, сондықтан жұмсақ жуған дұрыс.

Ең бастысы асығыс болмау маңызды. Арқа мүйізді қабаты қалың әрі дәрі жетуі қиын аймақ болғандықтан, өзгеріс көрінгенше әдетте 8–12 апта кетеді. Екі-үш айдан асып тұрақты күтім жасағанда ғана нағыз нәтиже көрінеді.

Арқа бөртпесінде алдымен себебін анықтау керек, содан кейін тұрақтылық маңызды. Тыртық қалмай тұрып ерте бастаған сайын нәтиже жақсы болады, сондықтан ұзаққа созылып жатыр деп ойласаңыз, жалғыз әрекеттенгеннен гөрі дәрігерге қаралып бағыт алуды ұсынамыз.